Na de oorlog met de DC 4 - via Dakar - naar Rio de Janeiro Zierikzee als vestingstad; een zeldzame plattegrond uit 1648 5 Een brok luchtvaartgeschiedenis Lubbers aarzelt voor ministerspost Minder stroom Wrak onderzeeboot na veertig jaar nog in goede staat Zware brand in Vught Vrijspraak voor agent die vrouw doodde Koos H. wilde ontsnappen Nog vrij veel aardgas Omvangrijke bouwfraude ontdekt Het strandje L'Anse Bernardte Dakar (1949). Recht en links de boordwerktuigkundige (BWK). f de schrijver, gezagvoerder Chr. Bouter, vóór telegrafist ,,Ko" Kort na de oorlog, reeds in 1946, was de K.L.M.-dienst naar Zuid-Amerika aangevangen. Men vloog toen eerst met de DC4. De route liep via Dakar en vandaar naar Na- tal en Rio de Janeiro in Brazilië. Ik zelf was in die tijd nog in West-Indië en kwam eind 1947 weer terug in Ne derland met Schiphol als standplaats. In Holland werd ik al spoedig getrai- ned op de viermotorige Douglas DC6 en werd voorbestemd om hiermede op Zuid-Amerika te gaan vliegen. In mei 1948 werd op die zuidelijke route de DC4 vervangen door die DC6 en op 30 juni daarop begon mijn eerste van zove le reizen op die route. op het heel kleine terrasje van .Pier re en Madame" dronken we er ons glaasje en aten we sandwiches. Er werd soms gekaart of we speelden „Follybal" tegen de Fransen. Of wel was er een ,,rage", en dan zaten we op de kleine pier met hengel te vis sen. Gevangen vis werd dan 's avonds in ,,ons hotelkeukentje" ge bakken en opgegeten. Vaak gingen we dineren vlak tegenover ons Air Hotel, in de Rue Vincent, bij Marie Louise". Madame kookte zelf. Alles in Dakar was te belopen. Niet v?r was het om eens naar de haven te gaan. Eens lag er een Hollandse boot, die op weg was naar Zuid-Amerika. We mochten aan boord. M'n telegrafist maakte een af spraak met z'n kollega en een week later, op onze terugreis uit Natal (Brazilië), was er radio contact tus sen vliegtuig en schip. Ook wel werd er soms een boottochtje gemaakt naar het eiland ..Gorée". De militai re commandant daar was een „Mada me". En dan was er in Dakar steeds die levendige markt. Van alles was daar te koop. En op de hoek van de Rue Vincent was er de Boulevard Ponty met zijn brede trottoirs en het bekende „Café de Paris". Hechtere band Wat door die lange wachtdagen ook ontstond was een meer hechter band tussen vlieguitbemanningen en grondpersoneel, zoals stationchef, grondwerktuigkundige en een jaar later ook onze „vluchtleider" die toen voor ons het vliegplan ging ver zorgen. Dakar is gelegen op de meest westelijke punt van Afrika. Het vliegveld Yoff ligt op een landtong, vlak bij zee. Aan de noordzijde hier van zijn prachtige stranden, zoals „Rufisque". We hebben er eens ge voetbald met de bemanning van de B.O.A.C., de Engelse Luchtvaart maatschappij. Ja, Dakar was gewel dig. Rond de boulevard Ponty waren er prachtige „Magasins" en winkels. Ik kocht er mijn Franse boeken en haalde de taal weer wat op. In mei 1949 werd Dakar opnieuw een springplank, namelijk voor de dienst op Paramaribo en naar Curagao, de Midden Atlantische route. Onze wachtdagen in Dakar werden nu ge halveerd. Nog weer later kwamen er twee diensten per week op Zuid- Amerika. Met de vliegtuigen DC6B en de latere DC7 bleven we Dakar aandoen. Rond 1960 werd het straal vliegtuig, de Douglas DC8, geïntro duceerd op de route naar Zuid- Amerika. Adieu Dakar! Als de „springplank" ben je nu niet meer nodig. We vliegen rechtstreeks van Lissabon naar Rio de Janeiro, een af stand van ruim 9000 km! Maar, Da kar, vergeten zullen we je niet! Chris Bouter Het trajekt in Europa ging via Frankfort en Zürich of Genève naar Lissabon. En dan nog zo'n vijf a zes uren doorvliegen naar Dakar. Zo'n eerste dag was flink pittig. De be manning bestond uit 2 vliegers, 2 boordwerktuigkundigen (BWK's) en 2 telegrafisten. Verder 2 stewards en 1 stewardess. Negen in totaal. Op het Europa-trajekt kregen we te maken met steeds meer navigatiehulpmid delen, zoals Radio Ranges etc. Vanuit Lissabon begon dan het grote avon tuur. De vlucht ging over de Canarische Eilanden en dan verder geleidelijk langs de westkust van het Afrikaan se Continent. De eerste was astrono mische navigatie een vereiste. Daar na, meer langs de kust, werd de topo grafische rolkaart nogal eens ge bruikt, zoals vroeger op de Amster- dam-Batavia route. De Radio-Communicatie werd on derhouden door de telegrafist en ge heel in „Morse". Bij Port Etienne kwamen we in Dakar-Controle en was het nog 120 zeemijl om te gaan. Gewoonlijk had Dakar goed weer. Een Radio Range geleidde ons naar het vliegveld, doch vaak was het licht van de vuurtoren, vlak bij het veld, al van verre te zien. Yoff in Dakar In Dakar arriveerden we, althans naar het zuiden, steeds in het holst van de nacht. De airport heette Yoff. In die beginjaren was alles nog Frans in dat Senegal. De slipbemanning al daar nam nu de machine over en met het crewbusje gingen wij naar de stad, aanvankelijk het Air Hotel, in de Rue Vincent. Het hotel verschafte ons geen ontbijt en op de 2e etage was er een kamer ingericht met een pri mitief keukentje. De stewards na men namelijk bij aankomst van boord twee grote dozen met zich mee. Hierin zat koffie, brood, boter, beleg en diesmeer. Het werd dan een vroeg- chtelijk ontbijt. Aangezien de fre quentie van de dienst op Zuid- Amerika in die beginjaren slechts lx per week was, waren wij genood zaakt een volle week te wachten op de volgende machine uit Holland. De bemanningen in z'n geheel wa ren meestal een bepaald stel. Er wa ren ook Engelse, Zuid-Afrikaanse en Scandinavische tweede bestuurders bij. Amerikanen niet. Die vlogen lie ver op New York. Het moet wel die lange wachttijd daar in Dakar geweest zijn die er toe bijdroeg dat wij de „betiteling" kre gen als „Die van de Zuid"! Dat is ja ren lang zo gebleven. Een bepaald mooie stad was Dakar niet. Een ha venstad, maar wat een sfeer! De pret tige geaardheid van de Senegalezen was daar vermengd met het Franse „savoir vivre". Voor ons-gaf Dakar tijdens die lange wachtdagen bijzon der veel afwisseling. „L'Anse Bernard" Vaak gingen we, na het uitslapen, zo rond het middaguur naar het strandje van „L'Anse Bernard" aan de „Corniche", die rotsachtige kust. We gingen er zwemmen en zonnen en MOSKOU. Nikolai Michailov, oud- minister van kuituur van de Sowjet- Unie, is op 75-jarige leeftijd overle den. Dit heeft de Komsomolskaya Prawda gemeld. DEN HAAG, 27-5. Er zijn moeilijk heden gerezen rond de bezetting van de portefeuille van de ministerspost van sociale zaken en werkgelegen heid in het beoogde minderheidska binet van CDA en D'66. Formateur Van Agt deed donder dagavond, samen met CDA-voorzit- ter Bukman, een dringend beroep op CDA-fraktievoorzitter Lubbers om deze portefeuille te gaan beheren, na dat oud-minister Albeda deze post had geweigerd. Lubbers zei hierover geen beslissing te kunnen nemen, al vorens zijn fraktie te hebben ge hoord. In het fraktieberaad, dat don derdagavond tot ongeveer midder nacht plaats vond, deelde Lubbers mee, geen vrijheid te zien om het ver zoek van de formateur te weigeren. Maar de CDa-fraktie stond in over grote meerderheid op het standpunt, dat ondersteuning van het interim kabinet door Lubbers vanuit en na mens de fraktie moet plaatsvinden. Met andere woorden: Lubbers moet fraktievoorzitter blijven. Men deed ook een dringend beroep op hem om deze opvatting van de fraktie te ho noreren. Lubbers liet vervolgens zijn frak tie weten, dat hij „ergens in de loop van vrijdag" zijn uiteindelijke beslissing zal nemen. ZWOLLE, 27-5. De daling van het elektriciteitsverbruik in de huishoudens zet door. Dit is de indruk van de elektrici teitsmaatschappij IJsselcen- trale op grond van cijfers over de eerste maanden van dit jaar. De IJC heeft berekend dat de zogehéten kleinverbrui kers in Overijssel en Zuid- Drenthe vorig jaar gemiddeld 2,4 procent minder stroom heb ben afgenomen. Het jaar daar voor was de daling nog maar 1,8 procent. De daling is vol gens de IJC vooral te danken aan een veranderde mentali teit bij de konsument. Maar ook het gebruik van zuinige huishoudapparaten begint vol gens de maatschappij steeds meer effekt te krijgen. HELSINKI. De Socialistische In ternationale heeft de jongste voor stellen van de Sowjet-Unie en VS tot beperking van de bewapening toege juicht. Een akkoord is er nog lang niet, maar te hopen is, dat beide mo gendheden de goede wil tot onder handelen hebben en ook de nodige, kompromissep bereiken. LISSABON. Premier Pieter Botha van Zuid-Afrika en Swapoleider Sam Nojoma zullen elkaar mogelijk op de Kaapverdische eilanden ont moeten om te praten over een oplos sing voor de al 16 jaar durende guer rilla in Namibië. SCHIPHOL, 27-5. Het wrak van de Nederlandse on derzeeboot K-17 bevindt zich na veertig jaar op de bo dem van de Zuid-Chinese Zee te hebben gelegen nog in goede staat. Met name de geklonken huid van de in 1941 verdwenen onderzeeër ziet er nog voortreffelijk uit, alhoewel die natuurlijk behoorlijk begroeid is. De boeg van de onderzeeër ligt diep in de modder, terwijl het achterschip met de schroeven omhoog verloren het zeewater insteekt. De onderzeeër heeft een groot gat bij de boeg, waar bij de bovenste randen naar buiten steken en onderste naar binnen. Mijn Dat wijs erop dat de boot op een mijn is gelopen, waarna binnenin het schip ook nog eens een explosie volg de. De onderzeeër is op 20 december 1941 na een explosie direkt naar de ARNHEM. De Arnhemse politie heeft donderdagavond de 37-jarige M. A. uit die stad gearresteerd. De man heeft bekend de 39-jarige Arn hemse restauranthouder N. Okatan in de nacht van woensdag op donder dag na een ruzie met een groot aantal messteken om het leven te hebben ge bracht. VUGHT, 27-5. Een brand in een vil la in Vught heeft in de nacht van don derdag op vrijdag een schade veroor zaakt van zeker een miljoen gulden. De villa, de zogenaamde „Oude Schans" staat op de rijksmonumen tenlijst. Volgens de brandweer is blikseminslag de oorzaak van de brand. Op het moment van de brand wa ren de bewoners niet thuis. De brand weer heeft uren nodig gehad om het vuur onder kontrole te krijgen. Het nablussen heeft tot diep in de nacht geduurd. AMSTERDAM, 28-5. Het gerechts hof in Amsterdam heeft vrijdag de 25-jarige hoofdagent Conelis V. uit Amsterdam ontslagen van rechtsver volging 'voor het doodschieten" voiTg jaar van de 33-jarige Amsterdaqise Meta Hofmal£vDeze vrouw had de agent toen met een aardappelmesje bedreigd, waarop de agent op haar schoot uit zelfverdediging. De recht bank had in eerste instantie dit be roep op noodweer verworpen en ver oordeelde de agent tot een jaar ge vangenisstraf. Zowel de officier van justitie als de verdachte gingen van dit vonnis in hoger beroep. DEN HAAG, 27-5. De wegens moord op drie meisjes tot levenslan ge gevangenisstraf veroordeelde Ha genaar Koos H. heeft tijdens zijn ver blijf in de psychiatrische observatie kliniek (P.O.K.) in Utrecht enkele weken terug een ontsnappingspoging gewaagd. Hij wist een ruitje in te slaan en stond al boven op een tafel om eruit te kruipen, toen hij door zijn bewakers in de kraag werd ge vat. Dit bleek donderdag bij de twee de pro forma-zitting van het ge rechtshof in de zaak tegen de Haagse portier. vijftig meter diepe bodem gezonken en heeft toen waarschijnlijk de 34 op varenden met zich meegenomen. Dit vertelde de zoon van de toen malige kommandant van de onder- zeeëer, Hans Besancon (51) uit Velzen-zuid en de Australische ber ger Michael Hatcher (42) uit Singapo re, die donderdag op Schiphol arri veerden. Zekerheid Besancon was eind april naar Ma leisië vertrokken om samen met Hat cher op zoek te gaan naar de in het begin van de Tweede Wereldoorlog verdwenen onderzeeër. „Niemand wist wat er met de onderzeeër was gebeurd en waar die mogelijk zou lig gen. Totdat ik via-via hoorde dat een berger uit Singapore meende een Ne derlandse onderzeeër te hebben ge vonden voor de kust van Maleisië. Eerst dachten we dat het om het wrak van de verdwenen 0-16 zou gaan. Maar nu hebben we de zeker heid dat het om het wrak van de ver- dweken K-17 gaat, waarin mijn va der zijn graf toen heeft gevonden", aldus de zoon van de toenmalige kommandant. ZEIST, 27-5. De Nederlandse aard gassituatie ziet er aanzienlijk floris- santer uit dan enkele jaren geleden. Oorzaken zijn een gunstige voor- raadontwikkeling en een vermin derd gebruik. De prognoses liggen dan ook belangrijk lager dan voor heen en er wordt thans met een ver lenging van de voorzieningenperiode met tien jaar rekening gehouden in de rekenmodellen van dé Gasunie. hi STEINy,?7-5, Eten huiszoeking eind yerledsp ^ar'bij^vvee. a^npemérsin het Zuidlimburgse Steip, gevolgd door een uitgebreid onderzoek, heeft een omvangrijke fraude aan het licht gebracht. Een woordvoerder van de rijkspo litie in het distrikt Maastricht liet donderdagmiddag weten dat de 37- jarige J. S. voor minstens 2,5 miljoen gulden aan de fiskus verschuldigd is en een bedrag van 1,5 miljoen gulden aan het GAK en het Sociaal Fonds Bouwnijverheid terzake niet betaal de premies voor personeelsleden. Zijn compagnon, de 50-jarige A. D. moest aan de belastingen nog 450.000 gulden afdragen en aan het SFB 350.000 gulden. Zwartwerkers Beiden hadden veertig zwartwer kers in dienst, die niet verzekerd wa ren en incidentieel aangetrokken werden voor bouwprojekten in Zuid- Limburg. S. en D. fungeerden ook als koppelbazen en leenden deze zwart werkers uit aan andere aannemers. De helft van de genoemde veertig zwartwerkers bleek in het bezit te zijn van een dubbel inkomen, daar zij sociale uitkeringen ontvingen. Tegen hen is proces-verbaal opgemaakt we gens steunfraude. Het aantal manuscriptkaarten van Zierikzee is, voor zover bekend, uit erst klein. De bijzonderheden, die Merck ons biedt op zijn plattegrond van Zierikzee-als-vestingstad zijn dan ook bijzonder waardevol en een aanvulling van onze kennis betref fende het eeuwenoude stadsdomein. W. H. KEIKES Wij zijn best tevreden met onze aangename „geplant- soeneerde" bolwerken in Zierikzee, maar kunnen ons spijtig genoeg maar een vage voorstelling maken van de eens aanwezige stadsmuren, waltorens en poorten. Hoe uitermate boeiend en indrukwekkend het was toont het gelukkig nog aanwezige havenpoortenkomplex, een van de meest unieke stadsgezichten van Nederland en de enigszins vereenzaamd liggende Nobelpoort. Als vestingstad geniet Zierikzee niet de reputatie van bijvoorbeeld Briellc, Willemstad of Naarden; toch is zij als versterkte stede zeker van betekenis ge weest. Zierikzee werd dan ook opgeno men in een vesting-atlas, die in de ja ren 1646-1658 door de uit UIm af komstige Johann (Hans) Merck werd samengesteld. Kostbaar handschrift Hoewel een drietal poorten nog steeds het stadsbeeld sieren en ook nog enkele andere schaarse authen tieke restanten van de vroegere ver sterkingen bewaard bleven (Blauwe bolwerk!) hebben deze thans hun grimmig karakter verloren. Dal was in het midden van de 17de eeuw, toen de eerder genoemde atlas werd vervaardigd, volkomen anders. De bevolking waardeerde het om te kunnen wonen en werken binnen een echt beschermd stadsdomein. Vorig jaar werd bij het antiquari aat Beijers te Utrecht een zeer kost bare .'.Festungsatlas" geveild. Deze atlas, die honderdvierentwin- tig geaquarelleerde vestingplatte gronden van Duitse en Nederlandse steden bevat - onder welke ook de versterkte Zeeuwse plaatsen Aar denburg, Axel, Goed, Middelburg, Sluis, Veere, Vlissingen en Zierikzee - werd voor een bedrag van vele tien duizenden guldens naar het buiten land verkocht en kwam aldus voor altijd buiten ons bereik. Door vriendelijke medewerking van partikuliere zijde en van ge noemd antiquariaat kon voor de ge meente Zierikzee een haarscherpe fo toafbeelding worden verworven. In tegensteling tot de gegraveerde stadsplattegronden zoals van Bleau, waar we de stad Zierikzee als het wa re in vogelvlucht Zien afgebeeld, is de vestingplattegrond letterlijk en fi guurlijk vlakker. Alle aandacht valt op het beloop van de stadsmuren en de omringende grachten. De kaart is gesigneerd HM Hans Merck) en Mense Januar: 1648 (d.i. in de maand januari 1648). Spelling- „Zurickzee" Zowel ten aanzien van de spelling van de stadsnaam alsook bij andere aanduidingen blijkt duidelijk dat de auteur een buitenlander was. De wa terverftekening van Zierikzee (trou wens ook van andere steden) heeft als grondslag gediend voor gegra veerde stadsplattegronden, die in een verzamelwerk te Ulm in 1649 werden uitgegeven. Op zo'n afdruk van die gravure (aanwezig in de his- torisch-topografisch atlas van de ge meente Zierikzee) staat de naam van Zierikzee evenals op de tekening gespeld als „Zurickzee". Doet de spelling van de namen hier en daar nogal vreemd aan, de plattegrond als zodanig mag als betrouwbaar wor den aangemerkt. Hans Merck De kaarttekenaar Hans Merck was dan ook niet de eerste de beste. Als zoon van de stadssekretaris van Ulm kreeg hij de gelegenheid vesting- bouwkunde te studeren. Het bleef niet bij theorie alleen; hij maakte maar liefst vijf veldtochten persoonlijk mee. Dat was in de perio de 1642-1646. Daarna kreeg hij bij het Zweedse leger een aanstelling als in genieur. Plattegrond van de vestingstad Zierikzee. Waterverftekening door Hans Merck, januari 1648. Afmeting 30 x 31 cm. (Partic. verz.)

Krantenbank Zeeland

Zierikzeesche Nieuwsbode | 1982 | | pagina 5