ZIERIKZEESCHE NIEUWSBODE VRIJDAG 13 JUNI 1941 OMENOi ZIERIKZEESCHE COURANT ABONNEMENT s 1797 - 1889 Prijs: in Zierikzee f 1,60, elders f 1,90 per kwartaal. Weekabonnementen resp, 18 en 15 cents. Losse nummers 5 cents. Verschijnt dagelijks, behalve Zondags. UitgaveN.V. de Zierikzeesche Nieuwsbode, Zierikzee Schuitb. B 94, Tel, 32 Postgiro 137677 - Dir.: A. J. de Loose - Red.: M. J. Kosten, Zierikzee 97STE JAARGANG No. 14667 ADVERTENTIES Prijs: 22 cents per regel, minimaal 88 cents. Bij contract speciale prijzen. Sue- cesjes op Maandag, Dinsdag, Woensdag en Donderdag: 70 cents. Inzending tot 's morgens 9.30 uur. CONTINENT EN OCEAAN De zee geen scheidend, maar een bindend element De „Frankf. Ztg." bevatte dezer dagen onder bovenstaand opschrift een interes sante beschouwing over autarkie en wereldhandel. Het artikel herinnert aan het streven van Friedrich List, die in de eerste helft van de vorige eeuw klaagde over de 38 douanegrenzen in Duitschland, die het verkeer lam sloegen en de afzonderlijke leden van het eco nomische leven afsnoerden, zoodat het bloed niet van het eene lid naar het andere kon overvloeien. Men kan dit beeld overplanten op geheel Europa, ja op de geheele wereld. Eenige jaren ge leden heette het nog: autarkie. Wie denkt, zoo vraagt het blad, thans nog aan autarkie in het enge bestek van één land? Het denken heeft zich in enkele maanden van nationale tot continentale autarkie ontwikkeld en het is mogelijk dat het daarbij niet zal blijven staan. De gedachte der autarkie wortelt in het streven zichzelf te handhaven. Het is in de eerste plaats de Wereldoorlog-blok kade, die het streven heeft bevorderd. Na de sancties tegen Italië werd het volledig duidelijk, wat de klok sloeg. Vrijheid van de toegangswegen is voor Duitschland en vooral voor Europa in de eerste plaats vrijheid der zeeën. De „Frankf. Ztg." verwijt Engeland met Amerika arische hulp echter de onvrijheid der zeeën na te streven. Zijn de zeeën open, hangt het niet meer van het believen van één deel nemer aan den wereldhandel af desge- wenscht alle andere deelnemers daar van uit te sluiten, dan ziet de econo mische wereld er met één slag geheel anders uit. Dan behoeft niemand meer te vreezen, dat zijn land in geval van een internationale verwikkeling daardoor wordt blootgesteld aan een zijn bestaan bedreigenden druk, doordat de tegen stander den toevoer van levensmiddelen en grondstoffen verhindert. De gedachte van de economische levensruimte, is in zuiver economisch opzicht aanlokkelijk, omdat het het continent door samenwer king geheel nieuwe mogelijkheden kan openen. Dit sluit evenwel niet uit dat' in toenemende mate de blik over Europa heen ook wordt gericht op de moge lijkheden, die zich in de geheele wereld voordoen. Het is slechts een gevolg van de Britsche heerschappij te zee onder steund door de Ver. Staten, dat de con tinenten thans door de oceanen worden gescheiden. De gedachte, dat dit altijd zoo moet zijn, mag echter niet post vatten. Van nature worden landen door zeeën economisch niet gescheiden, maar ver bonden. Reeds de oude Grieken zeiden van de Middellandsche Zee met betrek king tot hun koloniën, dat deze daar omheen zaten als „kikvorsehen om een vijver". Sedert de uitvinding van het kompas hebben niet alleen de binnen zeeën, maar ook de oceanen een verbin dende kracht gekregen. Een strook van deze zeeën kon zelfs een klein land als Nederland een wereldheerschappij ver schaffen. Handel is sedert duizenden jaren voornamelijk zee-handel geweest. Voor zoover men niet over binnen- scheepvaartwegen beschikt, waarvan de capaciteit beperkt blijft, kon pas de uit vinding van spoorwegen en auto's iets vergelijkbaars tegenover de mogelijkhe den van het massa-vervoer over zeestel len. Daaraan heeft ook de 20ste eeuw niets veranderd. Economisch gesproken is de afstand van Hamburg naar Buenos Aires nog steeds geringer dan die van Brussel naar Belgrado. De „Frankf. Ztg." verwacht, dat niet tegenstaande de toenemende productie in de eigen 1 e vensruim'fce, ook de mogelijk heid bestaat van een toenemender» om vang van- den internationalen handel na den ooriog. Dan zal het alternatief niet zijn levensruimte en wereldhandel maar levensruimte en wereldhandel. Roosevelt weet dat de Atlantische Oceaan Ame rika voor Europa zoo zeker beschermt als omgekeerd Europa voor Amerika. Juist daarom zijn de twee continenten voor den goederenruil op elkander aan gewezen. Want een oceaan, die in den oorlog beschermt, kan in vrede als een ideale brug voor den handel tusschen de rijkste twee continenten ter wereld dienen. Tot zoover de „Frankf. Ztg.", die in enkele woorden de economische betee- kenis van het verkeer ter zee volkomen juist schetst. De zee is immers en zal naar menschelijke berekening steeds blij ven de goedkoopste vervoersweg en wel één van onbeperkte capaciteit. Duitsch weermachtsbericht De strijd in de lucht Het opperbevel van de Duitsche weer macht maakte gisteren bekend: Een duikboot heeft 22,700 ton vijande lijke koopvaardijscheepsruimte tot zin ken gebracht. Het luchtwapen deed overdag en in den afgeloopen nacht aanvallen op be langrijke militaire doelen in Zuid- en Midden Engeland, alsmede op havenwer ken aan de Oostkust van Schotland. In Noord-Afrika werden bij Tobroek Britsche troepen, voertuigen en water leidingen krachtig onder artillerievuur genomen. Pogingen van den vijand om overdag naar de bezette gebieden te vliegen, wer den reeds boven het Kanaal verijdeld. Jachtvliegers en luchtdoelartillerie scho ten daarbij vijf Britsche vliegtuigen om laag. De vijand liet vannacht op, verscheidene plaatsen in Noord- en West-Duitschland brisant- en brandbommen vallen. De bur gerbevolking leed verliezen aan dooden en gewonden. In Keulen1, Duisburg en, Bochum werden vrij groote verwoestin gen aan woongebouwen aangericht. In dustrie-complexen en spoorweg-emplace menten werden Slechts onbelangrijk be schadigd. De nachtelijke luchtafweer had bizonder succes. Nachtjagers, luchtdoel artillerie en marine-artillerie schoten tien van de aanvallende Britsche vliegtuigen omlaag. Luitenant-kapitein' Herbert Schultze heelt als zesde duikboótcommandant meer dan 200,000 ton scheepsruimte vernietigd Itallaansch weermachtsbericht In Ooat-Afrika worden nieuwe stallingen betrokken Het Italiaamsdhe lwe©im'achtsbeXidht ®o-. 372 luidt als volgt: In de®) afgelopen macht hobble® omZe bommenwerpers iin> opeenvolgende >golv)3n de vliegvelden van. Malt ai aangevallen. Gisteren schoten onz® vergezellende jacht vliegtuigen tijdens de luchtverkemmimg bo ven het eiland in een luchtgevecht, twep Hurricanes meer. In het centrale gedeelte van die Mid dellandsche Zee hebben onzte jagers vfjr andeüjlke bommenwerpers den weg ver sperd ien teejD Blenheim neergeschoten. Eteln ander Britsdh vliegtuig werd tCni Zuiden van Pamitell-eriai idoox den luchtafweer van een onteer torpedobooten neergeschoten. Een van omZe verkenningsvliegtuigen is niet teruggekeerd. In de Aegeïsch® Zee hebben Britsdhe vliegtuigen een plaatsje pp het leiliamid) Rhodos m'et bommen bestookt. In N o. o r d-A f r i k a werden aan het front van Tobrpek Concentraties van vij andelijke pantserwagens en auto's door onze artillerie doeltreffend beschoten. Onze vliegerform'ati'es hebben ravitaille©- ringimstallaties en verdedigingswerken van Tobroekherhaalde tm'aicn aangevallen, waardoor branden en ontploffingen wer den veroorzaakt. Duitsche formaties vluigtuigen hebber» de 'doelen op het steunpunt Mersa Matrpe getroffen. Een b^zine-opslagplaats raakte in brand. Britsche vliegtuigen hebben ©leni ge plaatsjes in het gebied vairn Bengazi gebombardeerd. De houding van de bur gerbevolking was, zoioals steeds, kalm era gedisciplineerd. In Oost-A frik a hebbeni onze troe pen, op grond van den verhoogden viijfan- delijken 'druk mdeuwe achterwaartsche stel lingen betrokken. In het gerechtsgebouw te Center in Texas heeft een opzienbarende moord plaats gt venden. Een 30-jarige neger, Bob' White genaamd, was wegens aanranding van de vrouw van een blanken planter reeds tweemaal ter dood veroordeeld Beide malen was het vonnis echter in getrokken oni dezer dagen werd de aan gelegenheid nog eens ter behandeling naar het lagere rechtsorgaan terug ver- wiztn. Gedurendt de derde behandeling verscheen de planter plotseling in de I volle rechtszaal, trok een revolver en j schoo" den negei dood, waarna hij zich I ter beschikking van dc autoriteiten stelde Hij were na borgstorting van 5000 doll voorloopig weer in vrijheid gesteld. (U.P.) NEDERL.-INDIÊ EN JAPAN Domei meldt uit Tokio: De Asah; Sjimboen werpt een terug blik op de handelsbesprekingen tusschen Japan en Ned-Indië, welke thans drei gen te mislukken als gevolg van onop rechtheid in de houding van de autori teiten tc Betavia, zooals de Japansche pers beweert. De Asahi Sjimboen her innert *han de besprekingen van het vo rige jaar Juni, toen een aceoord tot stand was gekomen tusschen den toen- maligen irinister van buitenlandsche za ken, Arita en den Nederlandsehen gezant in 7'okio, generaal J. C. Pabst, om Japan te voorzien van Nederlandsch-Indisohe producten, ten einde aan de Japansche vraag te voldoen. De onderhandelingen kwamen in vollen gang met de aankomst te Batavia van den Japtnschen afgezant Ichizo Koba- jasji, den minister voor handel en in- dutrie, op 12 September van het vorige jaar. Kobajasji werd vervangen door Kentitsji Jorjizawa, maar, zoo merkt het blad op, de onderhandelingen in Batavia voï dei den niet, hetgeen te wijten was aan de traagheid en onoprechtheid van Nederlandsch-Indië. Ook de Jomioeri Sjimboen beschuldigt de Nederlandsch-Indische autoriteiten van gebrek aan oprechtheid, hetgeen, naar het blad betoogt, de aanleiding gewor den is voor de Japansche regeering om tot terugtrekking van. haar delegatie uit Bativië te besluiten. Het blad inter preteert evenwel de terugtrekking van de Japansche delegatie als een stap van de Japansche regeering om' Nederlandsch- Indië een laatste kans te geven zijn houding te herzien, en niet als een ver breking van de diplomatieke betrekkin gen met Batavia. Naar de meening van het blad zal Josjizawa opdracht krij gen van zijn reeeerins. do Ncdcrlandsch- Iodischc autoriteiten eraan te herinne ren, dat er voor hen een ongelukkige toestand zou kunnen ontstaan, indien zij tot de conclusie zouden overhellen, dat de terugtrekking van de Japansche de legatie uit Batavia beteekent, dat Japan zijn naar het zuiden gerichte politiek heeft opgegeven. 700 STEDEN MET MEER DAN 100 000 INWONERS Er zijn op het oogenblik op .onze Aar de, naar dezer dagen in een artikel in de Deutsche Zeitung i.d. N. werd opge merkt, ongeveer 700 steden met 100 000 of meer inwoners. In totaal wonen in deze steden meer dan een kwart mil liard menschen. Van deze groote steden liggen er ongeveer 300 in Europa, in Azië ongeveer 215, in Afrika 20, in Ame rika 155 en in Australië 10. Onder de groote steden in Europa, zijn er in het Duitsche Rijk 69 met meer dan 100,000 zielen, in het Protectoraat Bohemen en Moravië en in het Generaal-Gouvernement elk vier. In het Europeesche gedeelte van de Sowjet-Unie liggen 65 groote steden, in Groot-Brittahnië en Noord-Ierland 58, in Italië 24, in Frankrijk 17 en in Spanje 11 steden met meer dan 100.000 inwo ners Van de andere deelen der wereld hebben de Vereenigde Staten 92, China ongeveer 50, Japan 38, Britsch-Indië 38 en Brazilië 19 van dergelijke steden. In de laatste eeuw is rondom de groot ste steden een krans van voorsteden ontstaan welke langzamerhand met de eigenlijke stadskern/ tot een eenheid zijii gegroeid. Niet echter in alle landen heeft men met deze ontwikkeling ten aanzien van bet bestuur rekening gehouden en zijn de voorsteden met de eigenlijke stad tot een eenheid gevormd. Het grootste aantal zielen dat in groo te steden leeft, heeft de Ver. Staten, n.l. 38 millioen. In de Sowjet-Unie is dit aantal 29 millioen, 'in het Duitsche Rijk 26 millioen, in Japan 22, in Groot-Brit- tanje en Noord-Ierland 21, in Britsch- Indië 10. in Frankrijk en in Italië elk rond 9 millioen. Naar reeds boven gezegd is, is de staat met naar verhouding aanzienlijkste groo te stadsbevolking dc Australische Bond'. Bijna de helft der bevolking, n 1. 47.5 pet. woont daar in groote steden. Dan volgen Groot Brittanje met 45.3 pet., Ar gentinië met 31.6 pet., Nieuw Zeeland met 31.4 pet. en de Ver. Staten van Amerika met 28 8 pet. Een gelijk percentage Wijst het Duit sche Rijk aan. Dan volgen Nederland met 27.7 pet., en Japan met 27 pet. In België, Frankrijk, Denemarken, Italië Spanje, Letland, Canada en in de Zuid- Afrikaansche Unie woont in de groote steden nog ongeveer een vijfde der ge heele bevolking. Als wereldsteden kan men de steden met minstens 1 millioen zielen beschou wen. De 39 wereldsleden hebben tezamen 93 millioen inwoners, dat is 4.5 pet. van de geheele bevolking der wereld. Vijftien van deze steden zijn in Europa, elf in Azië, tien in Amerika, twee in Australië en één in Afrika. In deze millioenensteden woont, voor wat Australië betreft, meer dan 20 pet' in Amerika 10 pet, in Europa 7,4 pet. en in de overige werelddeelen minder dan 2 petvan de bevolking van deze wereld deelen. DE ZEEVESTING SINGAPORE Van visichandorp tot belangrijke haven De spanning pi Zuid-Oogt-Azië neemt voortdurend toe. Alle lieden!, die bijl deZö gebieden geïnteresseerd zijln, bereiden zich 'koortsachtig vo,or op een eve®tu-eele bot sing. Indien ook hier vijlamdelijtkhmde® mioohten uitbreken1, zal dn groote zeevis- ting Singapore ongetwijfeld een groote nol spelen als de voornaamste basis van de Engelsche vloot en luchtmacht Singapore, gelogd op bet Zuidelijke uiteinde van het schiereiland Malakka^ is de hoeksteen va® het Britsdhe impe rium in het Oosten. Verreweg het groot ste gedeelte, van het zlöeverkeeJr tusschen den Stillen ien dien Indische® Oceaan anoiet de betrekkelijk nauwe doorgangen tus schen Borneo, Sumatra en Maiakka pas- seeren. Iini het middelpunt van deze nau we passages ligt Singapore, dat Zoodoen de het ze®verkeer kan -comtroimeren eb. desgewenscht afsnioier^n. Ma,ar niet alleen op zichzelf ook in groot-er verband vervult deze stad een belangrijke functie in het Enigelsche verdedigingsstelsel1 in h©+ Docto-'n. Zijl vormt een der vajn don driehoek Singapore—Hongkong—Port Dar win. Wel is waar daalt de betekenis van Hongkong d|o,or het niet succes op treden vam Japan in China en Indo-China voortdurend, zoodat op de® duur Manilla, op de Philippij|ne®, wellicht de plaats van Hongkong zal gaan innemen, maar ide Engelsche ie® Amerikaansche strategen sdhijlae® wiel van plan te Zijln, één van deZe beide in de Japansche „lev®nsrüimte" vooruitgeschoven posten', te beholuden. Hoewel reeds in de 19e ©©uw steun punt va® de Britsche vlnpt, bleef de stad langen- tijid verstoken van verdedigings werken. Als onbeperkt machthebber ter zee -achtte Engeland deze overbodig. Na den wereld/oorlog kwam daarin veran dering. De to-t 1936 va® kracht Zijfndei verdragen verbode® de verdere verster king va® Hongkong, Zoodat Engeland be. sloot, Singapore tot het voprniaa-mst-e Cen trum'. van zij® macht in het Verre Oosten te maken. Iini 1920 werd m®t de werk zaamheden eOn aanvang gemaakt, doch deZe werden telkeinis onderbroken, j-n 1938 was de vLootbasis eindelijk gereed. De oorlogsinstallaties liggen voorname lijk a-an het ka®aal, dat het eiland, wa|ar- op- de stad is gebouwd, van het vaste land scheidt. Dokken1, werven, arsenalen en vliegvelden vullen dit deel van Sin gapore. Daar ligt ook het groote dokj, dat -door Nederlandsche sieepboote® hier heen werd getransporteerd. In de geschiedenis van h6t schiereiland Maiakka spelen ook de Nederlanders <e!en rol. In de 17e eeuw vestigde de Oost. Indische Compagnie zich ter plaats®. In den Frajnischen tijld ging het voor ons verloren. Wel is waar wierd het iini 1814 door Engeland teruggegeven, doch Raf fles, die gedurende -eenige jaren Gouver neur-Generaal van N'ed.-Imdië was ge weest, zag het belang va® deze streek te goed in, om er geen1 gebruik van te maken. Iini 1819 stichtte h'iji op het aan Nederland ontnomen gebied, de stad Sin gapore- De huidige ontwikkeling van de stad toont, dat hij! ee® scherpen vooruit ziende® blik heeft gehad. Singapore telt thans ruim- 430.000 in woners, w-o. im-eer da® 300.000 Chiraeezera, Verder wonen ®r Britsch.Indiërs, Maleiers e® leem gering aantal Europeanen. Het D-NB tmleldt: Naar vön bevoegde zlijlde wordt medegedeeld, bedragen de verliezen van h®t Nieuw-Zeelandsche thlulp- corps in de® v-eldtocht in Griekenland en bijl de gevochte® op Kreta in totaal 10.710 mian. Volgens mededeelingen van den plaatsvervangend®® Nieuw-Zeeland- schen minister .president bedroeg de- to tale sterkte van h«t Nieuw-Zeelandsche) hulpcorps 16.530 man. Vani hen waren er na die® veldtocht slechts 11.180 over. Voor vertegenwoordigers van- de Domi. UlUUlO tJli ÜV 1». Dngvluiul T—.lljrllj'i ln/u- dend-e emigramtenregeerin gtön van België, Noorwegen, Polen enz., heeft minister president Churchill i® h-et oude St.-James Palace een rede uitgesproken), waarin hijl, naar het D-NB meldt, ©inder meer zeide: (Men kan niet zeggen, hoe het verloop van deze® oorlog verder zal Zijin, aange zien hij! zich meedoogenloos over steeds breed© gebieden uitstrekt. Engeland weet, -dat deze oorlog hard zal zijln e® verwacht, 'dat hij lang zaij duren. De hoofdstukken ®n wederwaar digheden van den Oorlog kunnen noch voorspeld, noch afgemete®] worden. En geland Zal er maar streven te land e® ter zee met alle middelen weerstand te bieden. Het zal ook voor de hojogste be proevingen, £-1 was het ook een inval in het -eigen land, mi-et terugschrikken. De Canadeesche premier, Mackenzie King, heeft gisteren medegedeeld, aldus meldt S.P.T., dat Canada twee schepen met graan naar Noord-China zal zenden De premier voegde er aan toe, dat dit zal geschieden op verzoek van de Brit sche regeering en in het belang van het geheele Britsche empire. Canada zal alles vermijden, zoo voegde hij1 er aan toe, wat door Japan als een beleediging zou kunnen worden opgevat. PREDIKBEURTEN Zondag 15 Juni. Ned, Herv. Kerk. Zierikzee. Nieuwe kerk. 10 ure, ds. Pijnacker Hordijk (Doop). Kleine kerk. 10 ure, ds. Valeton. Lnth. Kerk. 3.30 ure, ds. Heijboer ven Ouwerkerk. Gerei, Kerk. 10.30 en 5 nre, de, Leene, Chr. Geref, Kerk, 10.30 en 6.30 ure, ds. Hoogendoorn. Gerei. Gen. (St.-Domusstraet) 10.30, 3 en 7 ure, Leeskerk, Oud-Gerei. Gem, 10.30, 3 en 7 nre, Leeskerk. Leger des Heils (Poststraat) Geloofsgemeenschap. 10, Heiliging8dienst en 7.30 nre, Ver lossingssamenkomst, Donderdag 19 Juni. 8 nre, Heiiigingsdienst. Leidster mej. O. Ras. Burgh. 4 ure, ds. Ninok Blok van Brouwershaven. Renessft. 8 ure, de. Faber. Noordwelle. 11 ure, ds. Fab?r. Bruinisse. 10 en 6 ure, de heer de Jonge, evangelist te Terwolde,

Krantenbank Zeeland

Zierikzeesche Nieuwsbode | 1941 | | pagina 1