NIEUWSBLAD VOOR IWÈ No. 120. 1906 Woensdag 21 Februari. 20e Jaargang. CHRISTELIJK- HISTORISCH Bnitenlandscb Overzicht. VERSCHIJNT ZESMAAL PER WEEK Wed. S. J. DE JONGE-VERWEST, te F. P. D'HUiJ, te Middelburg. Goes PRIJS DER ADVERTENTIËN Gemengde Berichten. IEDEREN WERKDAG DES AVONDS. Prijs per drie maanden franco p. p1,25. Enkele nummers0,026. UITGAVE DER FIRMA EN VAN van 1—5 regels 40 cent, iedere regel meer 8 cent. Familieberichten van 1—5 regels 50 cent, iedere regel meer 10 cent. .am Rusland. Men meldt uit Sebastopol dato gisteren De krijgsraad kwam gereed met bet proces tegen de muiters van het pantserschip „Knjas Potemkin". Drie matrozen werden veroordeeld tot den dood met den strop deze straf werd echter gewijzigd in 15 jaar dwangarbeid de overigen werden veroor deeld: drie matrozen resp. tot dwangarbeid van 7, 12, 20 jaren, negen matrozen tot twee jaar dwangarbeid en 23 matrozen tot één jaar dwangarbeid. Voorts werden ver oordeeld een officier van gezondheid, een onderofficier en een vaandrig tot ontslag uit den dienst, de beide eersten met verlies van hun rang, de laatste zonder dat verlies. Een ingenieur werd veroordeeld tot ontslag uit den dienst bij wijze van disciplinairen maatregel. Een onderofficier en 24 matro zen zijn vrijgesproken. Engeland. De ruil wat het ministerie betreft is voor Znid-Afrika niet slecht geweest. De libe ralen hebben van ouds veel meer rechts gevoel gehad dan de conservatieven. En dit is ook nu 't geval gebleken. De Ko ning heeft Maandag in de Troonrede de verrassende mededeeling gedaan dat Trans vaal een nieuwe Grondwet krijgt, en dat de drukkende Grondwet van Lyttelton, den vorigen conservatieven minister van koloniën, heeft afgedaan, nog voor zij haar noodlottige werking kon doen gelden. Hoever de nieuwe zwenking in de Brit- sche Zuid-Afrika-politiek gaat, zal nader moeten blijken. Maar één ding staat vast de Milner-periode is voorbij, laat ons hopen voor goed. Heel toevallig bevatten juist dezen Maan dag de Engelsche bladen nieuws over een mde, te Heidelberg (Tr.) gehouden door gen. De Wet. In tegenstelling met Hert zog en Fiseher die vóór een krachtige actie pleitten, wilde „Oom Chrisjan" een korte wapenstilstand, om de nieuwe Engelsche regeering een kans te geven. Hij, De Wet, was wel geneigd, iets goeds te verwachten van het nieuwe kabinet te Londen. Stelt de jongste Troonrede den grooten Vrijstater in het gelijk? H o n g a r ij e. In Hongarije heeft zich Maandag een stuk staatsgreep afgespeeld en wel van de zijde van den Keizer-Koniug. Er zijn gevallen zegt de wijze Prediker dat zelfs de wijze dol wordt, en de jarenlange oppositie der Hongaren tegen hun vorst heeft allicht op diens humeur geen te besten invloed gehad. Maar aan diens zijde waren dan toch ook alle middelen uitgeput. De oppositie had aan alle opvolgende kabinetten het landsbeheer onmogelijk ge maakt, hare eischen, ook waar de Kroon niet toe mocht geven, onveranderd ge handhaafd, den Vorst op alle wijze be moeilijkt, en nu het laatste door de Kroon aangeboden redmiddel van de hand gewezen. De Koning wilde namelijk dat de oppositie zich niet langer aan hare grondwettelijke verplichting zou onttrek ken door het bewind over te nemen. Zij is in de meerderheid, een kabinet uit deze meerderheid diende derhalve op te treden. Doch dit werd door de Andrassy's en Appinyi's geweigerd En toen eerst toenheeft de Vorst ingegrepen. Hij heeft de Kamer ontbonden en zich op de kiezers beroepen. Wat echter voorspeld was, geschiedde. De president der Kamer weigerde de Kamer bijeen te roepen voor het in ont vangst nemen der Koninklijke boodschap. De Kroon had dus geen ander middel om haar boodschap tot de volksvertegen woordiging te brengen, dan dat van geweld. En daartoe ging zij, krachtens haar grondwettig recht, Maandag over. Heeds 's morgens heel in de vroegte stel den politie-agenten zich in cordons op om het Parlementsgebouw. Ook stelden zich daar op een regiment infanterie, drie eska drons huzaren, twee batterijen geschut, en twee eskadrons Hongaarsche bereden troe pen. Achter de cordons soldaten had zich een reusachtige menigte verzameld. Opper- officieren begaven zich naar 't parlements gebouw en eischten dat de deuren zouden worden geopend. De hoofd-commissaris van politie weigerde op de sommatie van den vice-president van het Huis, met zijn agenten de zaal te verlaten. Onder levendige opwinding werd hierop de vergadering door den vice-president geopend. Deze wijst op het feit, dat de omgeving van het Parlementsgebouw met troepen is bezet. Het Huis protesteert tegen die daad. Spr. stelt voor, de zitting te verdagen, zonder het eigenhandig schrij ven van den Souverein ook maar te openen, wijl, zoo sprak hij, de koninklijke commis saris, Generaal Myiri, geen bevoegdheid heeft officieele betrekkingen met het Huis aan te knoopen. Het voorstel van den vice- president din de zitting te verdagen tot a.s. Woensdag, werd hierop met algemeene stemmen aangenomen. Het Heerenhuis heeft wel kennis ge nomen van het eigenhandig schrijven van koning Frans Jozef, waarin het besluit tot Parlementsontbinding wordt medege deeld. Het Heerenhuis spreekt de hoop uit, dat binnen den door de Wet voor geschreven termijn, een nieuw Parlement zal worden bijeengeroepen. Dan zal de natie in de gelegenheid worden gesteld, zich uit té spreken over het huidige sy steem. Na de verdaging van het Huis van afgevaardigden dringt kolonel Fabrici optredende als plaatsvervanger van den koninklijken commissaris in de vergader zaal door, waar hij van de sprekerstribune het eigenhandig schrijven van Frans Jozef voorleest, waarin de Parlementsontbinding wordt uitgesproken. Geen enkele afge vaardigde was daarbij tegenwoordig. In een buitengewoon nr. van de Staats courant zijn drie brieven afgedrukt van koning Frans Jozef, waarin hij het Hon gaarsche Parlement tegen heden bijeen roept en generaal Nyiri benoemd tot ko ninklijk commissaris met absolute volmacht om het Parlement te ontbinden en de Parlementsontbinding beveelt, wijl de coa litie pertinent geweigerd heeft, het bewind te aanvaarden. De vorst behoudt zich het recht voor, zoo spoedig mogelijk een nieuw Parlement bijeen te roepen. De vorst heeft in een ander stuk doen uiteenzetten dat hij het recht bezit, een besluit tot parlements-ontbinding te nemen en zich te doen vertegenwoordigen door een commissaris, die maatregelen ter zelf bescherming zal nemen, zonder over te gaan tot eenige daad van geweld jegens het Huis van Afgevaardigden. Marokko. In onze Telegrammen namen wij gisteren een bericht op waarin de strekking door straalde om aan de verzoening' tussclien Frankrijk en Duitschland in betrekking tot het politie-toezicht over Marokko te doen gelooven. Maar nu begint men (e vreezen met een alleider te doen te hebben. De zaak moet inderdaad kritiek staan, ondanks de geruststellende verzekeringen door minister Ripon in het Engelsche par lement gegeven. Een Duitseh blad de in regeeringskringen goed bekende Nordd. AUg. Zeitungont kent wel niet de juistheid van genoemd bericht, maar voegt er bij, „dat de Duitsche gedelegeerden, toen zij hadden doen weten, geen genoegen te kunnen nemen met ver leening van het voorgestelde dubbele man daat aan Frankrijk en Spanje (inzake de organisatie der politie) mededeelden, de opdracht te hebben ontvangen het voorstel te doen, dat aan den sultan van Marokko de verplichting zou worden opgelegd, zelf de pol itie met hulp van door hemzelf ge kozen buitenlandsche instructeurs tereor- ganiseeren, onder toezicht van het corps diplomatique. Ofschoon in het antwoord van Fransche zijde dat voorstel werd afgewezen en feite lijk weer werd teruggekomen op het ver langde dubbele mandaat welke eisch Duitschland niet kan inwilligen, daar zulks aan Frankrijk een politieken invloed aan de Atlantische kust zou verschaffen, met uitsluiting van anderen willen wij toch de hoop niet laten varen, dat het ook in het vraagstuk van de organisatie der politie tot een vergelijk zal komen". Zou achter dezen woordenvloed van het Duitsche blad ook een oorlogsverklaring kunnen verscholen liggen Men is er niet gerust op. Buiten Europa. Voegen wij hieraan toe dat op den president van Columbia geschoten is. Van de acht schoten op hem gericht, troffen vijf zijn rijtuig en drie waren heelemaal mis. En wat China aangaat, in weerwil van de officieele verklaringen, dat de zende lingen of andere westerlingen niets te vreezen hebben, zijn de afgevaardigden van alle vreemde missies in China bijeen gekomen en hebben een motie aangenomen waarin zij hun regeeringen verzoeken maatregelen van bescherming te nemen. Als bevestiging van vroegere berichten over den aankoop van wapens en schiet voorraad voor rekening van de Chineesche regeering, wordt gemeld de Professor Pryer, hoogleeraar voor de Oostersche talen aan de Universiteit van Californië, een Chineesche courant in handen ge kregen heeft waarin gemeld werd, dat de Chineesche regeering een millioen geweren en revolvers en 100 kanonnen had besteld bij Duitsche firma's. „Veilig" mag dan ook worden aange nomen dat China weer iets in het schild voert. Onze Middelburgsche corresp. schrijft Gisteren had hier een bijeenkomst plaats tot het ontwerpen van een Provinciale organisatie in Zeeland voor de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerden grondslag. De vergadering, die niet druk bezocht was, werd ook bijgewoond door den heer J. van Oversteeg, amanuensis aan de Vrije Universiteit. De vergadering besloot in de eerste plaats een comité te benoemen dat de actie in Zeeland zal kunnen leiden, en daartoe zoo mogelijk uit alle deelen van Zeeland vertegenwoordigers te verzoeken. Uit Tholen werd genoemd ds. Verrij, uit Zierikzee de heer D. Mulder, uit Noord- Beveland ds. Staal van Colijnsplaat, uit Zuid-Beveland mr. J. A. de Wilde en K. Ie Cointre te Goes, uit Zeeuwsch-Vlaanderen ds. van der Kamp te Axel en ds. K. Veen te Oostburg, en uit Walcheren mr. P. Diele- man en ds. G. F. Kerkhof. In de tweede plaats besloot de ver gadering aan Directeuren der Vereeniging voor Hooger Onderwijs als Provinciaal Directeur voor te stellen mr. P. Dieleman en als Provinciaal Secretaris den heerC. Verhage. In de derde plaats besloot de ver gadering pogingen aan te wenden om de jaarvergadering dit jaar in Zeeland te doen plaats hebben. Door deze jaarvergadering en door eene actie te ontwerpen door het Provinciaal Comité hoopt men de belangstelling in Hooger Onderwijs in Zeeland te verle vendigen. Verslag Tholen. (Slot.) Daaraan heeft minister Kuyper een einde gemaakt en naar den wemsch dier vrouwen zelve de wet zóó gewijzigd, dat ze in overeen stemming kwam met de werkelijkheid en wel in dier voege dat de vrouwen met dien nachtarbeid dubbel loon ontvangen, terwijl de werkgevers er zelf bij moeten zijn. Is nu met het nieuwe ministerie dat vreese- lijke1' Speetwetje reeds ten doode opge* schreven? Och, niets daarvan. Het is er nóg. 5e. De leuze Geen ministers, die zoo dikwijls op reis gaan Dat zag op min. Kuyper, die, behalve in den zomer ook wel in het voorjaar naar Saksen, Berlijn of Brussel ging, om daar de inrichting van het vakonderwijs na te gaan. Dat was een groot kwaad en wat zien we nu ge beuren Min. Kraus gaat voor 5 maanden naar Chili in dienst van een vreemde mogendheid. Hoe kalmpjes neemt men dat nu op. Hoogstens spreekt men er zijn leedwezen over uit, in stee dat er nu een storm van verontwaardiging in de liberale gelederen losbarstOok deze leuze was door en door onoprecht. En boven al die leuzen klonk de rauwe kreet„Tegen Kuyper". In de verkiezingsdagen zong men uit volle borst„In naam van de vrijheid moet Kuyper er uit!". Was dan door minister Kuyper de vrijheid aangerand? Ja, zei men, en wel van de openbare school, van den ambtenaar en van den burger, die b.v. opkwam voor het stelsel van het Neo- Malthusianisme. a. Van de openbare school. Heeft die dan schade geleden door de schoolwet- Kuyper In het minst niet, veeleer het tegengestelde. De heele schoolkwestie is een zuivere rechtskwestie. De zaak staat zóó. Aan elk kind van de openbare school werd volgens de bestaande subsidiewet f 34, aan ieder kind van de bijzondere school f 7.5 uit de openbare kassen uitge keerd. Dat was onbillijk. Daaruit zou volgen dat een anti-revolutionair 5maal minder waard is dan een liberaal. Zeker, we zijn geen haar beter dan de liberalen, maar de liberalen zijn toch zeker niet ömaal beter dan wij. En wat heeft nu de schoolwet-Kuyper gedaan De 7.5 gld. zijn op 15 gulden gebracht, terwijl er geen cent van de 34 gld. is afge nomen. Integendeel zijn de wachtgelden voor de openbare onderwijzers verhoogd, ook de bijdragen voor het openbaar onder wijs in sommige plaatsen vermeerderd, zooals b.v. in Den Haag en Rotterdam. Zietdaar de misdaad van dr. Kuyper. En nu is men het land links en rechts door getrokken om front te maken voor de openbare school, maar men heeft front gemaakt voor onrecht en onbillijkheid. Men zegt„het Ministerie heeft niets gedaan", maar al had het niets anders tot stand gebracht dan de bekende schoolwet, dan verdiende het geen blaam, maar lof. b. De vrijheid van den ambtenaar is aan gerand Dat had betrekking op het ver bod van Minister Ellis van de versprei ding van het socialistisch blad Het Anker" onder de matrozen, terwijl de tegenwoor dige Minister Cohen Stuart precies het zelfde heeft gedaan, alleen in wat beleefder vorm, naar men zegt. En hoe staat het met andere ambtenaren De socialist Duijs, ambtenaar bij de Rijksverzekerings bank, trad onder het Ministerie-Kuyper avond aan avond op, meestal scheldend op Minister Kuyper (Weesp, Zaandam). En zijn de heeren Salines, griffier bij den Raad van beroep te Middelburg, of Zel- velder, schoolopziener, ooit als ambtenaar door het Ministerie-Kuyper lastig geval len Immers neen. c. De vrijheid van den burger is aan gerand, door de wijziging, die het Mini sterie-Kuyper voorstelde van het straf wetboek om de uitspattingen van 't Neo- Malthusianisme tegen te gaan. Doch dit was geen aanranding van de vrijheid, beteugeling van bandeloosheidDe anti revolutionaire partij kent alleen zulk een vrijheid, die tevens is gebondenheid aan het woord van God. Alle andere vrijheid is geen vrijheid, maar teugelloosheid. Ten slotte wijdde de spreker nog enkele woorden aan de beschouwing van het huidige Ministerie. Hij zeide, dat we niet strijden tegen de personen van dit Mini sterie, maar tegen de beginselen en be klaagde ze, dat het onder den invloed van zulke valsche leuzen moet regeeren en geroepen wordt uit te voeren, wat niet uitgevoerd kan worden. Het weet niet, van waar de dubbeltjes moeten komen, want het plan Treub zal voor uitvoering waarschijnlijk onmogelijk blijken. Dit Ministerie heeft dan ook geen program. Hoe zou het ook uit zulke onoprechte leuzen een plau distilleeren Het kan alleen uitvoeren, wat door het vorige Ministerie is in orde gebracht. Mr. Van Houten heeft gezegd„het is een Mini sterie Kuyper zonder Kuyper" of anders „Borgesius en Kuyper zijn twee handen op één buik". Dit ministerie zal verzoeningsgezind zijn. Jawel, maar wat "beteekenis heeft dat, als men zich zoo zwak gevoelt tegenover een sterker tegenstander Het moet steunen op den arm der socialisten. Ten slotte eindigde spreker met den wenseh uit te spreken, dat wij, antirevo- lutionnairen, mogen bewaard blijven voor valsche leuzen en meer door de leuze van Groen van Prinsterer mogen worden aan gevuurd in den strijd „Tegen de Revo lutie het. Evangelie!" Debatlustige tegenstanders schitterden door afwezigheid. „Die zwijgt, stemt toe!" Zoo zegt het bekende spreekwoord Was dat hier eens waar, dan waren we een heel eind vooruitWe durven er ons echter niet mee vleien. Ds. Verrij richtte nog enkele vragen tot den spreker, betrekking hebbende op de schoolkwestie, wat betreft het school toezicht, de kleine schooltjes en het leer plan op de Christelijke scholen. Met de bekende duidelijkheid en de populaire voorstellingswijze van den heer De Wilde werden ook deze vragen nog uitvoerig beantwoord. Begrijpelijk was het dan ook, dat ds. Verrij in zijn slotwoord de Anti- revolutionnairen hartelijk feliciteerde met deze in alle opzichten geslaagde vergade ring, waarin ze bij vernieuwing het goed recht der Antirevolutionaire beginselen hadden hooren bepleiten, en ze aanspoorde om met nieuwen moed en heldeniierheid altijd voor die beginsels uit te komen en ze uit te dragen in eiken kring des levens. Den gevierden spreker werd welmeenend dank gezegd voor zijn uitnemende, altijd boeiende rede, die van het begin tot het einde met voorbeeldige aandacht werd aangehoord De zaal van de Bewaarschool was boven verwachting zeer goed bezet, ook door zeer velen, die tot de tegenpartij mogen worden gerekend De vergadering had een zeer ordelijk verloop. De spreker eindigde met dankzegging. Middelburg. Voor plaatsing op de kiezerslijst hebben zich hier ter stede aan gegeven 12 personen, aangeslagen in de Rijksbelastingen in eene andere gemeente 1 persoon, als medeeigenaar van onroe rende goederen behoorende tot eene on verdeelde nalatenschap56 personen, als bewoners van een huis 2 als bewoners van twee huizen52 in eene dienstbe trekking 6 in twee dienstbetrekkingen 2 als inwonende zoon 1 voor pensioen 14 als spaarbankkiezers, en 4 als examen kiezers. Goes. Zaterdag trad in de Prins van Oranje voor de afgevaardigden van ver schillende werkliedenvereenigingen op de heer mr. Van Drooge met een bespreking van het ontwerp-Ongevallenwel, waarvan hij een kort overzicht gaf. De Goesche Courant rapporteert dat de spreker er op wees dat het 't beste is, dat niet de werk gever zelf zijn premie berekent, zoodat dit ontwerp dan ook deze quaestie een voudiger regelen kan dan ze is geregeld in de Ongevallenwetvoorts werd er op gewezen, dat men bij den landbouw niet met loonlijsten te maken zal hebben, maar wel met klassen. De commissies van aan slag zullen nu de standaardloonen voor de rente-berekening aangeven. Deze laatste bepaling-lokte bij de behandelingder artikels van het ontwerp een breedvoerige ge- dachtenwisseling uit, waarbij bleek, dat de aanwezigen, erkennende de groote

Krantenbank Zeeland

De Zeeuw. Christelijk-historisch nieuwsblad voor Zeeland | 1906 | | pagina 1