Machtsstrijd in ortual lijlit beslecht Belgische autowegen Miljoenen mensen te redden door meer hulp van rijke landen Vandaag T egenstrij dige adviezen over plaats en uitvoering van dammen LINKS IN HET VOORDEEL Reparatie „goede" kabel veroorzaakt telefoonstoring Kerncentrale Borssele nog week buiten bedrijf Da Costa Gomes volgt De Spinola op Te veel oud papier DRIE KWARTALEN 1074: 94 DODEN DOOR GEWELD (Van onze redactie binnenland) LISSABON - Met het aftreden van generaal Antonio de Spi nola als president lijkt de machtsstrijd in Lissabon voorlopig te zijn beslecht in het voordeel van links. Zieke runderen in Belgische Kanaalzone door vuile lucht MAN BLAAS1 ZICHZELF EN DRIE ANDEREN OP Steun Benzineverbruik toegenomen Uit elkaar Onhoudbaar HOLTHAUS KANT-EN KLAAR VOOR NIEUWE SEIZOEN Dringende oproep van McNamara mw. MINISTERS VERGADEREN OVER OOSTERSCHELDE Spui kanaal Geen gevolgen Directeur: Dr. W. A. J. M. Harks Hoofdredacteur: L. Leijendekker Redactie- en administratie-adres: Nieuwstraat 9, Terneuzen, tei. (01150)-79 20 Abonnementsprij s 24,70 per kwartaal: f 8,35 per maand. Losse nummers 45 cent. Gironummer 1114111 t.n.v. Uitgeversmaatschappij De Stem B V, Reigerstraat 16, Breda DINSDAG 1 OKTOBER 1974 DE VRUE ZEEUW 27e jaargang No. 7464 Uitgeefster Uitgeversmaatschappij De Stem B.V (Van onze redactie binnenland) DEN HAAG De in- z.' melingsactiviteit van oad papier en karton is zo groot geweest, dat de opslagruimten van han del en industrie in Ne derland vol zijn. De pa pierfabrieken krijgen momenteel meer oud pa pier aangeboden dau ze kunnen verwerken- Het te grote aanbod is een gevolg van de zeer hoge prijzen die voor oud papier worden be taald. Nu de vraag ech ter minder wordt, zal de prijs weer dalen. Een en ander werd maandag meegedeeld door de ver eniging van Nederiand- sche papierfabriekanten en de vereniging van oud papier handelaren. Een verbitterde De Spinola verklaarde maandag in een televisie-uitzending dat zijn trouw aan de idealen van vrij heid en democratie hem er van weerhielden deel te heb ben aan de „revolutionaire structuren", die naar zijn zeg gen in voorbereiding waren in Portugal. Dc „junta van nationale redding", na de omwenteling van 25 april geïnstalleerd als hoogste orgaan, maakte bekend dat De Spinola „nu slechts een gewone generaal is". Hij heeft dus ken nelijk ook zijn lidmaatschap van de zeven man sterke junta opgegeven. BRUSSEL (ANP) In de Ka naalzone bij Gent en België zijn een veertigtal runderen ziek geworden, volgens de be handelende veeartsen als ge volg van vergiftiging die hoogstwaarschijnlijk het ge volg is van door omringende industrieën uitgestoten irrite rende stoffen. De behandelen de veeartsen hebben bij de runderen een acute darmont steking vastgesteld. Ook de welkgift van de dieren is tot vrijwel nu teruggelopen- De veeartsen menen dat de ver giftigingsverschijnselen sterk in de hand gewerkt zijn door het (natte en mistige) weer van de laatste dagen. De die ren behoefden niet afgemaakt ie worden. ROCHEFORT (REUTER) - 'n de Franse plaats Rochefort heeft maandag een man die met liefdesmoeilijkheden zei te kampen zichzelf, twee poli tiemannen en een vrouw die passeerde met dym uiet opge blazen. Een hoge politiefunctio naris werd bovendien ge wond. De man had zich bij de officier van justitie gemeld waar hij zei zelfmoord te zul len plegen omdat hij liefdes problemen had. De officier kon hem niet van zijn plan afbrengen, waarschuwde de Politie en liep hem achterna toen de man de straat opren de. Hij blies zich op op het moment dat de eerste politie mannen arriveerde. Twee poli- bemannen en een vrouw wer den het slachtoffer van 's mans da-d. Drie conservatieve mede standers van De Spinola be ëindigen eveneens hun lidmaat schap van de Junta, namelijk generaal Manuel Diogo Ncto, generaal Jaime Silvcrio Mar ques en generaal Carlos Gal- vao de Melo. Kort na de emo tionele rede van De Spinola maakte de junta de benoeming van zijn opvolger bekend de chef van de generale staf ge neraal Francisco da Costa Go- mes- De nieuwe president heeft geen markant „politiek gezicht", in tegenstelling tot zijn voorganger die er uitge sproken politieke ideecn op na houdt. Da Costa Gomes is maandag avond om 20,00 uur in het Belem-paleis in Lissabon beëdigd als staatshoofd- In zijn daaropvolgende rede bracht hij hulde aan generaal De Spinola die met zijn boek „Portugal en de toekomst" het startsignaal had gegeven vour het ontwaken van een natie. Hij verzekerde diat de akkoor den van Loesaka betreffende de onafhankelijkheid van Mo zambique gerespecteerd zullen worden, Voor Timor. Sao To mé en de K.tapverdische Ei landen kondigde hij een volksraadpleging aan. Maandagavond had zich in Lissabon een menigte van 15.000 mensen verzameld om steun te betuigen aan premier Gongalves en president Da Costa Gomes. De stoet troK van het bureau vam de pre mier naar het Belem-paleis. Er werden leuzen meegedragen als „leve de premier", „leve de beweging van ue strijdkrach ten", „soldaat, vriend, het volk is met je" en „weg met de CIA", De demonstratie was georganiseerd door de socialis tische en de communistische partij en de democratische be weging. Generaal Da Costa Gomes is een goede vriend van De Spi nola. Als staf-chef van de strijdkrachten dekte hij zijn plaatsvervanger De Spinola toen deze begin dit jaar zijn controversiële boek „Portugal en de toekomst" publiceerde. Kort voor de 25ste april wer den beiden uit hun militaire topfunctie ontslagen. Na de DEN HAAG (ANP) Was het benzineverbruik in ons land in juni jongstleden nog 14 procent lager dan in dezelf de maad van het vorige jaai, in juli was het verschil nog maar nauwelijks zes procent, zo blijkt uit de jongste gege vens van het centraal Bureau voor de statistiek- De Shell deelde desgevraagd mede de indruk te hebben, dat de grote ichteruitgang van het benzine verbruik, die eerder dit jaar viel waar tenemen, wat min der lijkt te word-en. Men te- Kendp h'erbii aan dat juli een vakanl iemaand was. coup werd Da Costa Gomes herbenoemd in zijn oude func tie en De Spinola werd staats hoofd. De laatste maanden gingen hun wegen in politiek opzicht echter uit elkaar. De Spinola ontpopte zich steeds duidelij ker als de woordvoerder van conservatieve groeperingen en generaal Da Costa Gomes speelde op de achtergrond een bemiddelende rol. De eerste daad van de nieuwe president maandag was de herbenoe ming van de als links be schouwde kolonel Vasco Gon galves als premier. Gongalves was het brein achter de bewe ging der strijdkrachten die de omwenteling van de 25-ste april organiseerde. Gongalves werd m juni premier, na de kabinetscrisis rond het aftre den van de eerste premier, Da Palima Carlos, een centrumfi guur. De Spinola schoof toen ais zijn kandidaat-premier de jonge militair Mario Firminio Miguel naar voren, die in Gui nee, waar De Spinola gouver neur is geweest, een van zijn naaste medewerkers was. Na enige weken van onzekerheid, waarin kennelijk achter de schermen ook een machtsstrijd woedde, werd toen verrassend Vasco Gongalves benoemd tot premier. Miguel, die uiteindelijk mi nister van defensie werd, heeft maandag ook zijn ont slag ingediend, evenals minis ter van voorlichting José San- ohes Osorio. De communistische partij heeft maandag in een verkla ring het ontslag van De Spino la een „logisch gevolg van de politieke crisis van de afgelo pen dagen" genoemd. „De po sitie van generaal De Spinola aan het hoofd van het land was onhoudbaar geworden na de volledige mislukking van de manifestatie van de zwij gende meerderheid", zo menen de comunisten. „De communistische partij ziet in het ontslag van generaal De Spinola een positieve ontwik keling, die verhelderend werkt in de politieke situatie en voorwaarden schept voor vooruitgang van het proces van democratisering en deko lonisatie"- De partij roept op tot waakzaamheid, „want het fascisme en de reactie hebben wel een slag gekregen maar zijn nog niet verslagen". Volgens de comunisten is nu de ..mogelijkheid geopend voor vrije verkiezingen". De communisten en de democrati sche beweging hebben maan dag in pamfletten de bevolking opgeroepen met een betoging hun steun te betuigen „aan de beweging van de strijdkrach ten, aan de premier Vasco Gonpalves, aen de voorlopige regering en aan de nieuwe president, generaal Da Costa Gomes, tegen reactionaire ma- noevres en komplotten". (Vervolg op pagina 9) BRUSSEL (ANP) In Brussel is maandagmiddag of ficieel bevestigd dat van maandagavond af de Belgische autowegen niet langer verlicht zullen zijn. Die maatregel is genompn in het kader van de bezuinighigsacties die de Bel gische regering onderneemt in het raam van de strijd tegen de inflatie. De Belgische auto wegen, die tot dusverre in een zee van licht baadden zullen dus voortaan donker zijn. De ze maatregel levert een jaar- lijkse besparing op van naar schatting bijna drie tot ruim vier miljoen gulden. De nu getroffen maatregel is nog heel wat strenger dan die eind vorig jaar, ten tijde van de oliecrisis, genomen werd. Toen werd ook het licht langs de autowegen gedoofd, maar op kruisingen en op- en afritten e-d. bleef het braralen. Nu zul len alleen verllthtingen bij werken in uitvoer gehand haafd blijven. Dick Holthaus toonde gistermiddag zijn nieuwe „Prêt a porter"-collectie voor het komende seizoen. Op deze foto twee van de modellen, getoond door Tanya en Patricia: poplin robes hausse in beige en zwart. (Van onze redactie buitenland) WASHINGTON Miljoenen mensen zullen omkomen als de rijke landen hun steun aan de arme landen niet drastisch uit breiden. Dat heeft de president van de WereldDank, Robert McNa mara, gisteren gezegd in de jaarvergadering van de bank en het Internationale Monetai re Fonds. Als de welvarender landen ondanks de inflatie hun hulpverlening vergroten, zullen zij wellicht genoegen moeten menen met enige se lectieve verlaging van hun toch al buitengewoon hoge le vensstandaard, maar zij kun nen dat ongemak verdragen. Voor de armste landen is een dergelijke verlaging een heel andere zaak. Voor hen bete kent een verlaging van de le vensstandaard geen ongemak, maar „schrikbarende ontzet ting" en voor vele miljoenen in die landen „eenvoudig doodsgevaar". McNamara merkte op dat de armste lan den het zwaarst zijn getroffen door de viervoudige verhoging van de olieprijzen en door de inflatie. De uitwerking op sommige landen is vrijwel ramozalig. Blijkens gegevens die de president van d-e Wereldbank noemde leven in Afrika en Azië een miljard mensen in armoede. Nog maar een week geleden was er in het jaarver stag van de Wereldbank spra ke van achthonderd miljoen, maar de verhoging van de olieprijzen van kort geleden heeft het aantal mensen dat hulp nodig heeft, doen stijgen tot een miljard. De welvarendste landen moeten hun totale hulpverle ning de komende vijf jaax vergroten van 33 miljard dol lar (ongeveer 89 miljard gul den) tot 53 miljard dollar (ca- 143 miljard gulden). Twee der de van de uitbreiding is nodig als compensatie van prijsstij gingen voor goederen en dien sten. McNamara meent dat de overheidshulp van de rijke aan de arme landen de ko mende vijf jaar dient te wor den verdubbeld tot 24 miljard dollar (omstreeks 65 miljard gulden) wil het inkomen per hoofd van de bevolking in de ontwikkelingslanden met slechts twee procent per jaar toenemen. WISSELEND BEWOLKT Plaatselijk buien Maximumtemperatuur: Twaalf graden STAD EN STREEK ZLM gaat hard beleid voeren Pagina 3 Broomchemie paar Terneuzen Pagina 5 FINANCIëN EN ECONOMIE Snelle uitbreiding Almelose ultracentrifuge Pagina 7 BINNEN- EN BUITENLAND Valhelmen toch beter dan Consume ëenböhd dacht Pagina 9 De film in de vijftiger jaren Pagina 11 SPORT Twentse furie barst los over scheidsrechter Van Gemert Pagina 13 RADIO EN TELEVISIE Pim Jacobs tekent een zelfportret Pagina 15 (Van onze redactie binnenland)- DEN HAAG Het aantal doden door geweldmisdrijven in de drie kwartalen die thans van 1974 zijn verstreken, is het jaarcijfer van vorig jaar dicht genaderd. Tot en met september van dit jaar zijn 94 mensen door het toedoen van anderen om het leven geko men (verkeersongelukken bui ten beschouwing gelaten). In het hele vorige jaar waren dit er ongeveer honderd. Het aantal gewonden door geweld was in 1974 tot dus verre 260. Deze cijfers komen naar voren uit een optelling van de cijfers in ANP-berich- ten- Van de 94 doden door misdrijf waren er 65 mannen en 29 vrouwen. De stijging van het aantal delicten tegen het leven zal als de trend zich in het laatste kwartaal van 1974 voortzet, een toeneming ten opzichte van 1973 beteke nen van rond 20 procent. IN het weekeinde iis door en kele branden een groot deel van de installaties van de Bavaria Feirnsehprodu'ktion" in de filmstad Geiselgasteig bij Miinchen verwoest. Vol gens de politie is er sprake van brandstichting. De holbewoners van tienduizenden jaren ge leden legden al een be- revelletje op de grond; de mogelijkheden voor mensen van nu om hun huis aan te kleden zijn haast oneindig. Maar de moderne mens en de holbewoners hebben één ding gemeen: hun huis/hol moe(s)t zo prettig mogelijk inge richt zijn. Over onder meer dat onderwerp kunt u le zen in ons extra num- Onder Dak, dat vandaag of morgen bij u in de bus zal vallen. In dat num mer ook veel informatie voor de doe-het-zelvers en milieu- en energie-bewuste huisbewoners. Een extra bijlage, kort gezegd, vol goede ideeën, tips en voorbeelden uit de prak tijk hoe het kan, moet of niet moet. (Van onze redactie binnenland) DEN HAAG De Raad voor de ruimtelijke ordening -— een commissie uit de ministerraad wordt deze week geconfron teerd met enige ernstige verschillen van inzicht over de uit werking van het Plan-Klaasesz Dijksbouw ter afsluiting van de Oosterschelde. Die uiteenlopende opvattin gen KOmen tot uitaruKKing m het advies dat de Rijksplano logische commissie heeft uit gebracht. Daarin blijken de le den van deze commissie topambtenaren van Volkshuis vesting en Ruimtelijke Orde ning en van Verkeer en Wa terstaat het onderling on eens te zijn over de vraag of de caissondam uit het plan Kwaasesz-Dijksbouw een voor lopig dan wel een defini- tiel Karakter zal krijgen. Een tweede meningsverschil be staat er tussen de Rijksplano logische commissie en de Raad voor de Waterstaat. De laatste is voorstander van een com partimentering van de Ooster schelde door middel van de Wemeldingedam. In dat geval zou er echter van de bescher ming van de mossel- en oes tercultuur een van de be langrijkste doelstellingen van degenen die de Oosterschelde open willen houden weinig of niets terecht komen- De Rijksplanologische commissie beveelt daarom een dam aan tussen St.-Philipsland en Schouwen Duivelanden een „oesterdam" in het oostelijk deel van de Oosterschelde. Opmerkelijk is dat sommige commissieleden in overweging geven een spuikanaal tussen Ooster- en Westerschelde ter hoogte van Waarde aan te leg gen. Daarmee zou dan een eni ge keren per jaar voorkomend teveel aan zoet water kunnen worden afgevoerd, maar, aldus een opmerking in het advies, dat kanaal zou tevens scheep- vaartbelangen kunnen dienen. Gezien de omstandigheid dat het bedoelde kanaal in het Reimerswaaigebied ligt, zal deze suggestie wel op enig verzet stuiten. Insiders verbazen zich ero ver dat de Rijksplanologische commissie al zo gauw tot een advies is gekomen- Halt sep tember immers was ze nog niet uit de problemen rond de technische uitvoerbaarheid, dc te verwachten waterkwaliteit in het Oosterschelüebekken en de verzoening van de tegen strijdige belangen van visserij, scheepvaart en iandbouw om van de financiële consequen ties nog maar te zwijgen. Toch zuilen de ministers zich deze week wel het meest bezig houden met de door Rijkswaterstaat opgeworpen problemen rond de caisson- dam. Volgens de NRC-Han- üelsblad heeft Rijkswaterstaat anderhalf jaar gevraagd om detailstudies over de caisson- dam te verrichten. Daarbij zou onderzocht moeten worden of in deze caissondam een storm vloedkering zou moeten wor den ingebouwd of dat volstaan zou kunnen worden met dijk verzwaring langs de zee-arm. Zelfs zou. volgens dat ge noemd blad, Rijkswaterstaat voorstellen basaltzuigers bij de caissondam paraat te hou den om bij alarm de caissons vol te spuiten met zand. Rijkswaterstaat zou dan toch zijn dichte dam hebben gekre gen. (Van onze redactie binnenland) UTRECHT Doordat werk lieden zich vergissen in de kabel, die moest worden gere pareerd, is het telefoonverkeer tussen Zuid-Nederland en het district Utrecht maandagmor gen en een deel van de mid dag gestoord geweest. De sto ring was om halfdrie 's mid dags opgeheven. Omstreeks halfnegen maan dagmorgen begonnen werklie den in opdracht van de PTT met het herstel van één van de twee tussen Zaltbommet en Den Bosch blootgelegde zgn. draaggolfkabeis. De kabel, die voor herstel in aanmerking kwam „een routinezaak", aldus de PTT was in het weekeinde al buiten gebruik gesteld. De werklieden begon nen echter aan de kabel, die ernaast lag. Pas nadat daarin een breuk was ontstaan, be merkten zij en de PTT hun vergissing. Om elf uur maandagmorgen kon de PTT het grootste deel van het telefoonverkeer via andere kabels omleiden Drie en een half uur later was alles weer normaal en konden de werklieden beginnen met de juiste kabel- (Van een onzer verslaggevers) BORSSELE De kerncen trale van de N.V. PZEM te Borssele zal langer dan aan vankelijk verwacht werd bui ten bedrijf zijn. Gisteren zou de centrale weer aan de stroomproduktie gaan deelne men. De oorzaak van de vertraging is de ontdekking van haar scheurtjes in een der voetsteu nen waarop de lagedrukturui- ne rust. Deze turbine bevindt zich in het zgn. „vierkante" gedeelte van het centralecom- plcx. Dit gebouw staat Jos van het „bolvormige" gedeelte waarin zich de Kernreactor en de daarbij behorende installa ties bevinden, ue kernreactor zelf is in de bedrijfsstoring dan ook in het geheel niet betrok ken. Voor de elektriciteitsvoorzie ning m Zeeland heeft het bui ten werking zijn van de kern centrale geen gevolgen. De technici hopen het euvel aan de turbinevoetsteun in onge veer een week tijds te kunnen verhelpen. De kerncentrale is als gevolg van een maiiKement aan de eerder genoemde turbi ne thans circa anderhalve week buiten bedrijf ge weest.

Krantenbank Zeeland

de Vrije Zeeuw | 1974 | | pagina 1