Regeringsverklaring inzake Indonesië Aer 3 said I tPjenweeS 'e IblOEIM fU De Indonesische kwestie in de Veiligheidsraad o vrl DINSDAG 21 DECEMBER 1948. In de Gisterenmiddag te 4 uur aangevangen openbare vergadering van de Tweede Kamer heeft de Minister-President, Dr. Drees, namens de Regering een verklaring afgelegd over de gebeurtenissen in Indonesië. Drukte op het Binnenhof M Hbü: cN JcHOEl IrspetH e bi Rossai eicb's, EF rneuz pi 1 aap 1 P ksor insmfTGTa m ovg^au nvn.wvüT Frankering by Abonnement: Terneuzen WEERSVERWACHTING medegedeeld door het K.N.M.I Z De Bilt, geldig tot Dinsdag avond. Temper, om het Triespunt Meest zwaar bewolkt, maar droog weer. Tijdelijk iets af nemende wind, hoofdzakelijk uit richtingen tussen Oost en Noord. Overdag temperatuur om het vriespunt. Advertentieprijs oer mm 10 c.t.; minimum advertentie ISO. 4e Jaargang No. 994- Verschijnt dagelijks Drukkerij N.V„ Firma P. J. van de Sande Terneuzen per Inzending sdvertemties tot des namiddags 3 oaw. Rubriek kl. advertenties 5 regels 60 cent; iedere regel meer 12 cent. Ver melding: Brieven onder nr. Bureau van dit Blad 10 cent meer. Abonnementsprijs 3,25 per kwartaal- Deze Regeringsverklaring luidt aldus: Nu ik namens de Regering een verklaring heb af te leggen over de gebeurtenissen in Indonesië, moge ik beginnen met een herin nering aan hetgeen in de Rege ringsverklaring van 12 Augustus van dit jaar over het Indonesische probleem werd gezegd. Vastgesteld werd dat Nederland zich verhon den had mede te werken tot het scheppen van nieuwe staatkundige verhouding^ n, waarbij zullen wor- - den gevormd' de vrije en souve- reine Verenigde Staten van Indo nesië, in een hechte en duurzame unie gelijkwaardig verbonden met het Koninkrijk der Nederlanden. Het vertrouwen werd uitgespro- liett, dat overeenstemming zou worden bereikt met vertegen woordigers van de gebieden bui ten de Republiek over de instel ling in overgangstijd van een waarlijk Indonesische federale in terim-regering en vervolgens ten opzichte van, de inrichting der Verenigde Staten van Indonesië en de vorming der unie. Daaren tegen, werd de verhouding tot de Republiek teleurstellend genoemd, zowel omdat uitwerking van de overeenstemming, die op de Ren ville was verkregen, tot nog toe niet kon worden verwezenlijkt, als omdat de schendingen van het be stand toenamen. Echter weid verklaard pVoor een herstel van de staatkundige en economische eenheid in Indonesië, voor het herleven van de welvaart, voor het scheppen van een rechtsorde, die waarborgen biedt voor allen, is het van groot belang» dat de Repu bliek op korte termijn een plaats inneemt in de Verenig de Staten van Indonesië, die bezig zijn zich te vormen". Aan het einde van de passus over de Republiek werd opnieuw uitgesproken, ,,dat Nederland ten volle bereid is zijn woord ge stand ie doen, maar ditzelfde verwacht en verlangt van de wederpartij." Tenslotte werd gezegd: „De Regering vertrouw dat de Staten-Generaal zullen willen medewerken tot een zeer snelle afdoening in twee de lezing van de grondwets herziening, die voltooi'ng van de op gsing zijnde ontwikke ling mogelijk moet maken, en daarna tot een spoed: ge be handeling yan een wetsont werp tot instelling van een federale interim-regering in, Indonesië." Geconstateerd mag worden, dat de Regering heeft gehandeld over- eenKomstig hetgeen zij in uitzicht stelde, en dat zii de gevraagde «ledewerking der Staten-Generaal in ruime mate heeft verkregen. De grondwetsherziening is tot stand gekomen en heeft de zeker heid gegeven, dat Nederland zal Medewerken tot het scheppen van de souvereine Verenigde Staten van Indonesië. Overeenstemming met vertegenwoordigers der niet- Republikeinse gebieden over de iastelling van een federale inte rim-regering werd verkregen, en de Staten-Generaal hebben de Re gering een machtiging verleend die het mogelijk maakte de ont worpen regeling bij Koninklük be sluit met spoed vast te stellen, waarbij tevens nog de gelegenheid rou bestaan in overleg met de Re publiek tot wijzigingen te komen De Regerirg heeft vooris door iaden doen blijken hoe zij hechtte eok aan het verkrijgen van de medewerking iler Republiek. De Mnister van Buitenlandse Zaken is naar Indonesië gecaan •m in hesnrek'no"-" met dp idee. president der Republiek te onder zoeken of overeenstemming mo gelijk zou zijn, en toen dat niet uitgesloten werd geacht, zh'n de Ministers van Overzeese Geb'eds- delen en van Buiten'sndse Zaken en oud-Minister Neher. gedele geerde van het onnerhestuur. ver dere besprekingen o-ean voe-m, eerst on Renublikeins gebied, daarna in Batavia. Helaas werd 't gehoopte resultaat niet bereikt. Wat uiteindelijk als standpunt der Republiek ter kennis van de delegatie werd gebracht sloot in tegendeel, naar haar oordeel en dat der Regering, het verkrijgen van oveeenstemming uit. Ik treed thans niet in een ge detailleerd onderzoek van de vraag welke verschillen er be staan tussen het aide-mémoire dat de heer Hatta aan Minister Stikker overhandigde en hetgeen hij in zyn laatste gesprek met on ze delegatie in Batavia mededeel de. Het staat vast, dat het bekend worden van zpjn aidewmémoire in de Republiek, zowel in sommige politieke partijen, als vooral ook in het Republikeinse leger, beroe ring bad gewekt, en dat druk op de Republikeinse regering werd uitgeoefend om een onverzoenlijke houding aan te nemen. Vast staat evenzeer, dat het standpunt te: slotte ingenomen door de Republi keinse regering, in strfld was met de Renville-overeemkomst, en tot onaanvaardbare verhoudingen zou hebben moeten leiden. Bovendien werd geen enkele po sitieve maatregel in uitzicht ge steld om een einde te maken aan de gewelddadige bestandsschen dingen, wat dezerzijds was voor opgesteld als eerste voorwaarde om met vrucht politieke bespre kingen te kunnen hervatten. Van Juli j.l. af zijn duizenden Republikeinse militairen, die na de Renville-overeenkomst waren teruggetrokken uit de onder Ne derlandse controle staande gebie den, gewapend teruggekeerd. Dit geschiedde zoals uit tal van in on ze handen gevallen orders is ge bleken, in opdracht van Republi- kleinse commandanten, en met het doel om rust en orde in deze gebieden te verstoren en inzon derheid de Indonesische bestuurs ambtenaren te terroriseren Zoals in het reeds gepubliceerde regeringscommuniqué is medege deeld, zijn bijna 300 van deze In donesiërs, waaronder stamhoof den, vermoord, terwijl tal van an deren werden gewond of ontvoerd Van Republikeinse zijde werd het voorgesteld alsof dit spontane daden van de bevolking zouden zijn. Uit overstelpend feitenmate riaal is echter hekend, dat er in werkelijkheid sprake was van een stelselmatige actie, geleid van Re publikeins gebied uit. De Republi keinse legercommandant, generaal Soedirman, heeft zelf in geheime orders opdracht gegeven de infil traties te intensiveren. In dit verband is opmerkelijk het grote verschil in aantal be standsschendingen op Java en Su matra. De bevolking van Suma tra heeft eer dan die van Java de reputatie strijdlustig te zijn. Daar is echter niet op grote schaal tot infiltratie overgegaan. Het .gevolg was, dat b.v. in de week van 1 tot en met 7 December op Sumatra slechts 16 bestandsschendingen en Incidenten voorkwamen, tegen 291 op Java. Het aantal gevallen is, behoudens enige vermindering iri de tijd toen Minister Stikker in Indonesië was, vrijwel van week tot week toegenomen. Dat naar aanleiding van de Ne derlandse protesten president Soe- karno en vice-president Hatta voor de radio tegen bestands- schendingen hebben gewaar schuwd, heeft niet het minste ver schil gemaakt. Tot medewerking aan effectieve maatregelen, als van Nederlandse kant voorgesteld, waarbij gevraagd werd op dezelf de wijze als in Januari na de Ren ville-overeenkomst geschiedde, de geïnfiltreerde troepen eenheden te ontwapenen en terug te voeren, is de Republiek niet bereid of in staat geweest. Onder deze omstandigheden kon ook niet worden verwacht, dat het mogelijk zou zijn voorlopig de fe derale gebieden onder een inte rim-regering enerzijds, en de Re publiek anderzijds, vreedzaam naast elkaar te doen bestaan en af te wachten of zij elkaar ten slotte zouden kunnen vinden. De Republiek ging reeds bij voorbaat tegen die gedachte in met alle middelen van agitatori sche druk en feitelijke bedreiging Tegen 1 Januari werden nieuwe grote acties voorbereid. De Neder landse Regering stond daarom voor ver reikende beslissingen. Op 11 December gaf zij te ken nen, dat zij, gezien deze ontwik keling zeer tot haar leedwezen in verdere besprekingen geen heil zag, en het besluit inzake het be wind in Indonesië in overgangstijd zou afkondigen zonder verder overleg met de Republiek. Daarin lag reeds de mogelijk heid opgesloten, dat tegen de Re publikeinse actie met machtsmid delen zou moeten worden opge treden. Een ogenblik scheen het denkbaar, dat daarin nog veran dering zou komen door een brief van vice-pesident Hatta, waarin hij op een aantal punten nadere verklaringen gaf, die aan Neder landse bezwaren tegemoet sche nen te komen. Het Kabinet heeft zich over de door deze brief geschapen toe stand diepgaand beraden. Ener zijds scheen het niet verantwoord do betoonde tegemoetkoming te negeren. Anderzijds was de brief door vice-president Hatta uit drukkelijk gekwalificeerd als „persoonlijk, onofficieel en ver trouwelijk", zodat onzeker bleef wat de Republiek als nog ten slotte bereid zou zijn te doen. Op meer dan één punt van het betoog werd bovendien een voor behoud gemaakt, dat de eigenlijke bedoeling onzeker deed zijn. En eindelijk kwam er geen woord In voor over pogingen om de be- standsschendingen te doen eindi gen. Bovendien waren er tal van uitingen van Republikeinse zijde, die lijnrecht ingingen tegen wat de heer Hatta in uitzicht stelde, terwijl tegen Kerstmis een al-In donesisch congres in Djocja werd voorbereid op grondslag van d_e verklaring van 17 Augustus 1945, d.w.z. van een heersende Repu bliek over geheel Indonesië. Dit alles wekte twijfel aan nog be staande mogelijkheden. De slotsom is echter geweest, dat alsnog aan de Republiek ge legenheid moest worden gegeveD door een haar bindende verklaring nadere opheldering te verschaffen De daarvoor gestelde termijn is door een samenloop van omstan digheden korter geweest dan de Regering gewenst had, maar prac- tisch heeft dit geen betekenis ge had, omdat de Republiek toch op bet punt stond zichzelf in de on mogelijkheid te brengen bindende beslissingen te nemen. Terwijl vice-president Hatta ziek was, werd aangekondigd, dat president Soekarno en enige Mi nisters Ijjocja gingen verlaten. Verlenging van de termijn is ook niet gevraagd. Onder deze om standigheden achtte de Regering het niet verantwoord nog langer een afwachtende houding aan te nemen. Zij kon daarom tot haar leedwezen ook niet ingaan op de aandrang, uitgeoefend door het lid van de Commissie van goede diensten, de heer Cochran, om als nog officiële besprekingen ten overstaan van de Oommissie te gaan voeren. Wat de infiltraties en bestands schendingen betreft, stonden wij voor een toestand, ondanks grote verschillen vergelijkbaar met die, waar de Griekse regering staat tegenover de rebellen, die, wan neer tegen hen wordt opgetreden, kunnen uitwijken over de grenzen van andere landen, vanwaar zij ook telkens versterking, wapens en munitie kunnen ontvangen. Zo ontvingen de Republikeinse troepen in de niet-Republikeinse gebieden aanmoediging, verster king en bewapening uit Djocja, waartegen wij niet konden optre den zolang wij ons door het be stand gebonden achtten. Nu noch op een beëindiging van deze termijn, noch op een snel tot stand te brengen definitieve over eenkomst uitzicht bestond, heeft de Regering, zoals bekend is, zich verplicht geacht het waardeloos geworden bestand ook harerzijds te beëindigen en op te treden met de middelen, waarover zij be schikt. Zij is zich tenvolle bewust van de ernst der genomen beslis- De Veiligheidsraad heeft giste ren de toestand in Indonesië, na de nieuwe vijandelijkheden tus sen Nederlandse troepen en de Republiek Indonesië, in behanr deling genomen. De Raad kwam in spoed ver gadering bijeen op verzoek van Philip C. Jessup, de Amerikaan se vertegenwoordiger. Dr. Jessup, die pas kort ge leden is hersteld van een long ontsteking, is, tegen het voor schrift van zijn dokter in, uit Nice, waar hij rust Weid, naar Parijs gevlogen. Er was geen Sovjet-Russische afgevaardigde op de bijeenkomst aanwezig. De assistent-secretaris-gene raal deed voorlezing van een telegram van de Sovjet-Russische Minister van Buitenlandse Za ken, Molotof, waarin deze ver klaart, dat een termijn van drie dagen nodig is voor het beleggen van een vergadering van de Raad, dat slech's een termijn van één dag in acht is genomen en dat vóór 26 December p-een Sovjet-Russische afgevaardigde aanwezig kan zijn. Nadat Fernand van Lange- hove (België), de voorzitter, had medegedeeld, dat ook de afge vaardigden van Columbia en de Oekraïne afwezig waren, ver klaarde Faris El Cchoury, de Syrische afgevaardigde dat liet vereiste quotum niet aanwezig was. Alle elf zetels moesten be zet zijn om het vereiste quotum te hebben, aldus zeide hij- De bijeenkomst van de Veilig heidsraad, waarop de Indonesi sche kwestie behandeld zou wor den werd op voorstel van de Amerikaanse afgevaardigde ver daagd tot Woensdag a-s. Op het Binnenhof te Den Haag was het .gisterenmiddag heel wat drukker dan on andere daenn. Vele mensen hadden er z'ch ver zameld, om de aankomst van Mi nisters en Kamerleden voor de vergadering van gisterenmiddag 4 uur gade te slaan en zo mogelijk een plaatsje on de publieke tribu ne te veroveren. M'n'ster .Tnekes arriveerde a's eerste, gevolgd door de M'niSter- President. Minister Sa~"on had zich te voet van zijn Ministèr e naar de Kamer begeven. Tot gro te schrik van de fotografen ver scheen hij voor hen onverwacht, voor de ministeriële ingang. De foto gemist? Geen nood. De Mi nister bleek bereid een ogenblik te poseren, waarna hij glim lachend onder dankbetuigingen van film- en fotomensen naar binnen ging. Degenen, die geen plaatsje op de publieke tribune hadden kun nen bemachtigen, waren buiten toch in staat naar de Regerings verklaring te luisteren via de in sommige van de wachtende auto's aanwezige radio's. Enkele personen, die door uit roepen van de publieke tribune af de orde in de Kamer hadden w'llen verstoren, werden, toen zij door de Rijkspolitie naar buiten waren geleid, door het op het Bin nenhof wachtende publiek uitge floten. De bij een dergelijke gelegen heid gebruikelijke debatten g'ngen over in een demonstratie van eni ge vrouwen tegen de Regering. Aan deze demonstratie werd door de politie dadelijk een einde gemaakt. Langzamerhand keerde de rust terug op het Binnenhof. De ge parkeerde wagens gleden één voor één weg en alleen een aantal personen, dat reeds in de rii stond om voor de vergadering van gis terenavond S uur een plaatsje op de ouhl'eke tribune te bemachti gen wees er op, dat er gisteren op het Binnenhof een belangrijk onderwerp besproken werd. sing, maar meent, dat geen keuze meer overbleef, tenzij Nederland Indonesië eenvoudig aan zicbze,. overliet en er van afzag de voor waarden te helpen scheppen vóór een ontwikkeling in vrijheid, met waarborgen voor recht, orde en veiligheid. Ging Nederland hiertoe over, dan zou spoedig over geheel Indo nesië een chaotische toestand te verwachten zrjn, die op de dnur vermoedelijk op een dictatuur zou uitlopen. De Regering streeft geen an der politiek doel na dan de ver wezenlijking van de beginselen, die waren neergelegd in de overeen komst met de Republiek en imet andere deelstaten, tot welker ver wezenlijking de grondwet tha».- de mogelijkheid' opent. Zij wil zo snel mogelijk een rechtstoestand doen Ingaan, die een eigen Indo nesische bewindvoering inleidt. Zij is er zich van bewust hoe veel waardevolle krachten er aan de zijde der Republiek te vinden zijn, wier medewerking voor Indo nesië dringend noodzakelijk is, en hoe tragisch het mede daarom is. dat de vredelievende oplossing, die zij en wij nastreefden, niet is bereikt en dat thans de tegenstel lingen weer zjjn verscherpt. Strijd was onder alle omstandigheden te verwachten, want wanneer over eenstemming met de Republikein se Regering bereikt was, dan zou bijna zeker een deel van het Re publikeinse leger samen met ex tremistische groepen in opstand zijn gekomen. Nu de overeen stemming niet is verkregen, door dat reeds tevoren de oppositie mei sterk heeft doen gelden, en uiter lijk de strijd z'ch moest richten tegen de Republikeinse Regering, kan de nawerking daarvan zon der twijfel, ernstiger zijn. Wij hopen niettemin, dat spoe dig de werkelijk constructieve krachten hun medewerking aan de opbouw van een vrij Indonesië op federatieve grondslag zullen w'llen verlenen, en dat de uit schakeling van de overheersing dergenen, die tot nog toe elke op lossing verhinderd hebben, aan die opbouw ten goede moge komen. Wij betreuren diep, dat weer mensenlevens in de waagschaal worden gesteld, en wij geven er ons rekenschap* van, wat wij op nieuw vragen van onze jonge mannen, die reeds zo lang in In donesië op post hebben gestaan. Zij zullen echter ongetwijfeld die motieven voor het genomen be sluit verstaan. Voorzover wij op 't ogenblik kun nen beoordelen, hebben de eerste resultaten van wat ondernomen werd tot nog toe aan de hoogste verwachtingen voldaan. De wijze waarop reeds d'e eerste dag met een uiteraard toenerkt aantal pa rachutisten en luchtlandingstroe pen Djocja werd genomen, waar bij de opperbevelhebber van het Republike'nse leger gevangen is genomen, terwijl ook de president, de vice-president en vele andere autoriteiten onder bewaking zijn gesteld, getuigt van het inzicht, het beleid en de stoutmoedigheid, waarmede leiding en troepen hun taak vervuilen. Het zal daaruit ook duidelijk zijn geworden hoe zeer er naar wordt gestreefd met zo klein mogelijke offers beslis sende resultaten te verkrijgen. Het Nederlandse volk kan in tussen niet verwachten, dat de noodzakelijkheid van de stap, waartoe na lange overweging en veel innerlijke strijd bij velen van ons is overgegaan, internationaal dadelijk algemeen zal worden be grepen, hoewel de Regering de overtuiging heeft, dat haar con structieve pogingen van de laatste maanden om tot overeenstemming te komen betere waardering zul len doen ontstaan. Het Indonesische vraagstuk, dat reeds jaren een zo grote druk op ons volksleven heeft gelegd, zal ons thans mogelijk voor grote moeilijkheden plaatsen. Wij zullen die het best het hoofd kunnen bie den, indien wij in onze houding teeenover Indonesië tonen, dat het ons volle ernst bjijft met de wil recht te doen aan het vrijheids- streven der Indonesische volkeren. Uit de gehele ontwikkeling van zaken bl"kt aan Nederlandse kant het eerlijke streven om de vrij heid van Indonesië langs verant woorde wegen van rechtsorde op te bouwen, tot de uiteindelijke fi guur: Souvere'ne Verenigde Sta ten van Indonesië in frelvikwaar- dig deelgenootschap met het Ko ninkrijk. Juist om die vrijheid voor In donesië te waarborgen moet de Nederlandse Regering thans han delen gelijk zij doet. op bere >otteRNEUZ| vijr" eens inf nder dafl Inlichting te geval n stellen| of bel ELEF. 131 vr4 prachtigj pesia lllllllfngen 'rijk b4-i de ei juo U9§! 1 m |n gue WI, UBA UiJ 5^111 3P' Ü3AVR NO: 1» -L'.l ip m h -'mm us

Krantenbank Zeeland

de Vrije Zeeuw | 1948 | | pagina 1