De toz&tand in Indonesië TALRIJKE SABOTERINGEN PIECK pleit voor eenheid JAN MOEDWIL In Gouda Olieovereenkomst tussen Perziè en de Sowjet-Unie 1 De strijd tegen de duurte in België ZATERDAG 13 SEPTEMBER 1947. SOBERE PRINSJESDAG Bonaanwijzing Rijwielbanden voor eerste montage H. NI. de Koningin moet rust houden Burgemeester van Jena verdwenen Geen bonvrije karnemelk meer Ontploffing op schip te Belfast Demonstraties in Frankrijk NEDERLANDS Legercommuniqué de De controle op Duitse steenkoolm 'ne Werden Britse Consul en Australische Consul' beschoten? Gemakkelijk te betalen Telefoongesprekken met Indië T.B.C.-Speldje op 17 Sept. Bedrijvigheid aan Perzisch-Sowjet-Russische grens Sowjet-blad beschuldigt Zweden F. A. 0. besluit tot oprichting van wereidvoeds *lr?ad Handhaaft Frankrijk benzinetoewijzingen aen buitenlandse toerisme- Fusie tussen „J. M." en „De stem vanf Nederland" Jaarbeursbezoek Brandschade door' het opruimen van mijnen en munitie WEERSVERWACHTING medegedeeld door het K.N. M.L te De Bit, geldig tot Zaterdagavond. Weinig verandering. In het N.-W. van ons land vrij krachtige Z.-W. wind. In het overig gedeelte van 't land: meest matige iZ.-W. wind. Overwegend zonnig, droog weer. Weinig veran dering van temperatuur. FrwiKfi mr Onder Redactionele leiding van P.L.D.J, van Oeveren. Redactie-adres: Noordstr. 55-57, Terneuzen. Tel. 2510 - Na 6 uur 2073. Hoofdagentschap voor West 'Zeeuwsch-Vlaanderen Willeimsweg 83, Schoondijke Telefoon 49. Uitgave Stichting „De Vrije Zeeuw" Verschijnt dagelijks DE VRIJE 3de Jaargang No. 604. Drukkerij N.V. Firma P. J. van de Sande Terneuzen Abonnementsprijs 3,25 per kwartaal. Advertentieprijs per mm 10 ct.; minimum per advertentie 1,50. Inzending advertenties tot des namiddags 4 uur. Rubriek kl. advertenties: 5 regels 60 ct.; iedere regel meer 12 cent. Ver melding Brieven onder nr. Bureau van dit Blad, 10 ct. meer. ZON EN MAAN. Sept. Opk. Ond. Opk Ond. 1947 Zon Maan 14 6.11 19.00 5.13 19.21 15 6.12 18.58 6.40 19.36 16 6.14 18.55 8.03 19.51 17 6.16 18.53 9.25 20.05 18 6.18 18.50 10.45 20.22 19 6.19 18.48 12.03 20.42 20 6.21 18.46 13.19 21.07 21 6.22 18.43 14.29 21.40 22 6.24 18.41 15.30 22.24 23 6.26 18.39 16.21 23.18 Van officiële zijde worden nog de volgende bijzonderheden ver nomen over de toestand: De Republikeinen beschouwen de do»r de Nederlandse troepen bezette gebieden als vijandelijk land, waar'n zij ten oorlog trek ken. Sinds de stopzetting van de opmars van Nederlandse troepen ejjn de Republikeinen steeds bru taler geworden en vinden talloze beschietingen plaats van Neder landse patrouilles en detachemen ten terwijl ook vernielingen en rampokpartijen aan (te orde van de dag zijn. Op West-Java zijn weer verschillende bruggen ver nield. Op M'dden-Java werd in de omgeving van Salatiga de be volking geterroriseerd. In het gebied van Banjoemas zijn tal rijke bruggen vernield. De tapio- cafabriek bij Lingapoera in het Tegalse is verwoest. Ondernemingsgeibouwen van Kota Blater ten Zuidwesten van Djember, die voor kort nog vol ledig intact waren, zijn thans in brand gestoken en vernield even als een verder Zuidwaarts gele gen fabriek. De waterleiding tus sen twee plaatsen nabij Fasoe- roean is verbroken. 40 km ten Zuidwesten van Banjoewangi is de kampong Pedejan geplunderd. In de sector Malang zijn enkele bruggen vernield. De bevolking van een plaatsje nabij Malang kreeg opdracht' van de Republi keinen tot het bouwen van stel lingen, maar velen hadden de moed zulks te weigeren. Op Noord-Sumatra zijn woningen en fabrieken van de onderneming Liberia, 30 km ten Zuidoosten In overeenstemming met de ernst van de tijd zal de opening van de Staten-Generaal op a.s. Dinsdag, evenals de laatste jaren gebruikelijk was, met alle sober heid geschieden. Zoals reeds is gebleken, zal de Koninklijke stoet uit louter hofauto's bestaan en look de Ministers en de Kamer leden en verdere genodigden zul len in burgerkleding verschijnen. Het C. D. K. deelt mede, dat t/m 30 September a.s. op de bon nen A 01, A 06, A 16 en A 21 van het inschrijvingsbewijs voor eerste verstrekking van rijwiel banden, per bon één toenbuiten- band kan worden gekocht. Voorts zal men op de bonnen B 01, B 06, B 16 en B 21 van ge noemd inschrijvingsbewijs één toerbinnenband kunnen kopen. Op bovengenoemde bonnen kan recht streeks worden gekocht. Inwis seling: bij1 de distributiediensit tegen bandenbonnen is niet nodig. van Tebingtinggi alsmede het krachtstation en woningen van de onderneming Nijkerk door brand verwoest. Op Midden-Sumatra, ten Zui den van Bahngbing, werden we de rem anti-Nederlandse pamflet ten verspreid. Op Zuid-Sumatra werden pamfletten gevonden waarin de bevolking wordt aan gespoord de strijd tegen de Ne derlanders voort te zetten, daar deize het toch niet langer dan drie maanden zouden kunnen uithou den. Op West-Java voerden onze troepen naast hun normale pa trouillegang, de 10de September nog zuiveringsacties uit ten Wes ten van Leuwiliang en eveneens nabij Tjiibatoe en Tjitjalengka. Verder vonden nog zuiverings acties plaats nabij Losari (Mid- den-Java) en ten Westen van Ambarawa. Ook werden derge lijke acties ondernomen ten Noordoosten van Padang. Berich ten melden op 10 September 52 gevallen van inbreuk op het be stand door de Republikeinen, AUSTRALISCHE GROEP VAN DESKUNDIGEN OP WEG NAAR BATAVIA. De Australische groep van des kundigen, bestaande uit 4 perso nen, onder leiding van een briga de-generaal, is op weg naar Bata via, teneinde de consulaire com missie bijstand te verlenen. Deze groep wordt met het weekeinde in Batavia verwacht. Omstreeks deze tijd kan wederom een ver gadering der consuls worden ver wacht, waarna waarschijnlijk meer concrete gegevens beschik baar Zuilen zijn over de deskun dige groepen van andere landen. Men meldt ons, dat de Konin gin tengevolge van een aanval van bronchitis enige dagen alge hele rust moet houden. Het is onzeker, of Zij zover hersteld zal zijn, dat Zij persoonlijk de Staten- Generaal zal kunnen openen. Naar het Duitse persbureau in de Amerikaanse zóne uit be trouwbare bron verneemt, is Heinrich Mertens, de burgemees ter van de stad Jena in Thurin- gen (Sovjet-zóne), enige dagen geleden verdwenen. Zoals bekend, is de Minister- President van Thuringen, Dr. Paul, reeds sedert het begin van deze maand verdwenen. Te Wei- mar gelooft men, dat Paul is ge vlucht, omdat hij niet meer bij de Sovjet-Russische autoriteiten in de gunst stond. UIT DUITSLAND. De melkproductie is ais gevolg van de langdurige droogte der mate gedaald, dat de verstrek king van bonvrije karnemelk en/of uit onder- of karnemelk bereide consumptiemelkproducten noodgedwongen twee weken eer der dan in het voornemen lag gestaakt moeten worden. Met ingang van 14 September a.s. mag karnemelk, yoghurt e.d. niet meer zonder bon worden afge leverd. Agence France Presse meldt, dat zich in het machineruim van de het 17.702 ton metende vracht schip „Reina del Pacific" te Bel fast Donderdagavond een ont ploffing heeft voorgedaan. Reuter meldt nader, dat 20 per sonen om het leven gekomen en 50 gewond zijn door een ontplof fing in de machinekamer van het Britse stoomschip „Reina del Pa- cifico". In een interview met de Reu- ter-correspondent Eric Bourne heeft Wilhelm Pieck, de commu nistische leider van de socialisti sche eenheidspartij in de Sowjet- zöne van Duitsland, gepleit voor eenheid van Duitsland. Verdeling van Duitsland zou volgens Pieck bijdragen tot het scheppen van voorwaarden als die. waarop Hitier zich opgewerkt heeft en een basis leggen voor een nieuwe, sterke nationalistische be weging. Over het industrie-plan voor de samengevoegde Brits Amerikaanse zóne zeide Pieck: „Op papier lijkt het goed. We zul len afwachten hoe het in de prac- tijk werkt." Mien had er volgens hem beter aan gedaan, tevoren over een der gelijk plan overleg te plegen met de Sowjet-Unie. Pieck critiseerde wat hij noemde „de afwijkingen van de overeenkomst van Pots dam". Hij zeide echter, „niet zo pessimistisch te zijn" om het be reiken van overeenstemmming over de bestaande geschilpunten tussen de Geallieerden op de ko mende conferentie van de Minis ters van Buitenlandse Zaken, in November te Londen te houden, voor onmogelijk te houden. Hij weigerde toe te geven, dat er mogelijkheid van oorlog be stond. Ingaande op nadere vra gen verklaarde Pieck, dat alle schikkingen in de Oostelijke zóne gebaseerd waren op het tot stand komen van een verenigd Duits land en handelsverkeer tussen de zónes. „Wij zouden gaarne een advi serend lichaam, alle partijen om vattende, tot stand willen zien komen," aldus zeide hij. „Onge lukkigerwijze is Dr. Schulmacher, (de leider van de socialistische partij) een tegengestelde mening toegedaan, doch de opinie in de sociaal-democratische partij richt zich steeds meer ten gunste van samenwerking met ons." Met na druk sprak Pieck tegen, dat er sprake zou zijn van „gedwongen tewerkstelling" in de uraniummij- nen en het Ertzgebergte. Ook ont kende hij, dat veldmaarschalk Paulus, die bij Stalingrad door de Russen gevangen genomen werd, in Duitsland teruggekeerd zou zijn om een nieuwe partij op te richten ter vervanging van de eenheidspartij en de christelijk- democratische unie, zoals door pers en radio bericht is. In geheel Frankrijk werd gis teren wederom gedemonstreerd tegen de verlaging van het brood rantsoen, de voedselsituatie in het algemeen en de duurte van het levensonderhoud. In Cherbourg hielden meer dan tienduizend arbeiders een staking van enige uren, tijdens welke zij deelnamen aan een massa-demon stratie. Te Bordeaux werd het tram verkeer stopgezet en de zaken gesloten om de employée's ge legenheid te geven aan een beto ging van een 25.000 mensen deel te nemen. Ook in Lille en Tou lon werd gedemonstreerd. Te Limoges kwamen ongere geldheden voor tijdens een op mars van vijftienduizend arbei ders naar de prefectuur, onder kreten als: „Weg met de prefect, weg met Ramadier". Volgens het Nederlands leger communiqué hebben de Republi keinen in de loop van 10 Sep tember 52 maal de order tot sta king van het vuren geschonden. Verschillende malen zijn Neder landse posten aangevallen. Op verschillende punten op Java en Sumatra vinden zuiveringsacties plaats. Een aanvulling op het Neder lands legercommuniqué maakt melding van talrijke saboteringen van bruggen en van ondernemin gen, vooral in de gebieden rondom Madjalengka (West-Java), Sala: tiga, Banjoemas en Tegal (Mid- den-Java) en b$ Djember, Pasoe- roean en Malang (Oost-Java). De Nederlandse verliezen be droegen Donderdag 2 gesneuvel den en 19 gewonden. In aansluiting op het reeds ge geven resumé van het Nederlands communiqué kan het volgende nog worden toegevoegd. De on dervonden Republikeinse aanval len bestonden behalve uit be schietingen ook nog uit het wer pen van handgranaten, ontvoering en beroving van de bevolking, ophitsing via de radio en door middel van pamfletten. Bij de zuiveringsacties in de bevrijde gebieden kwamen de Nederlan ders voortdurend in gevechtsaan raking met Republikeinse strijd krachten. Op West-Java, ten Oosten van Soemedang werd een goedgewapende Republikeinse bende verdreven. Midden-Java: Het gebied ten Westen van Goenoeng Slamat werd door onze troepen gezuiverd waarbij zij bij Adjibarang, ten Westen van Poerwokerto werden beschoten. Te Poroewatang werden 236 Chinezen door de Nederlanders bevrijd. Op Oost-Java, 2 km ten Noorwesten van Loemadjang ver dreven Nederlandse troepen een Republikeinse bende, die hevig weerstand bood. Op Sumatra in het gebied van Medan, werd een Republikeinse troep ten Zuiden van Bindjai uit eengedreven. De Premier van Luxemburg, Pierre Dupong, heeft tijdens een interview met Reuter contróle van de zes landen, die direct be lang hebben bij de toekomst van het Ruhrgebied, op de steenkool mijnen voorgesteld. Genoemde landen zijn: Engeland, de V. S„ Frankrijk, België, Nederland en Luxemburg. Zij moeten een ge meenschappelijk besluit ten aan zien van deze toekomstige con tróle nemen. Luxemburg heeft in het bijzonder belangstelling voor de uiteindelijke oplossing, daar de toekomst van zijn in dustrieën er van afhangt. „Wij hopen, dat, indien de Engels- Naar Aneta verneemt, is Woens dag ter hoogte van Singosari, 10 kilometer ten Noorden van Ma lang, een cnosulair gezelschap, dat aldaar in opdracht van de Veiligheidsraad 'n bezoek bracht, dóór een Republikeinse strijd groep met mitrailleurs beschoten. Nadere berichten hieromtrent ontbreken nog. Aneta tekent hier bij aan, dat waarschijnlijk het ge zelschap bestaande uit de Britse consul Lambert en de Australi sche consul* Eaton, die enige da gen geleden naar Soerabaja ver trokken, bedoeld wordt. Sinds 1 September j.l. is het wederom mogelijk in het radio- telefoonverkeer, de kosten van uitgaande als van binnenkomende gesprekken, desgewenst, door de opgeroepene te laten betalen, zonder dat aan deze faciliteit enige kosten zijn verbonden. Wordt een dergelijk gesprek door de opgeroepene echter ge weigerd, dan is de aanvrager de voorbereidingskosten verschuldigd De strijd tegen de duurte inRegeringsmaatregelen deelneemt - l en men geen goed woord over heeft voor de heer Moens de Fer- België wordt door de regering met onverminderde energie voort gezet en de controlemaatregelen worden met een gestrengheid toe gepast, die voor dit land zeer zeker als ongewoon mogen wor den gekenmerkt. Tot nu toe zijn 850 winkeliers tijdelijk en 1300 blijvend, d.w.z. zonder dat een be paalde termijn is vastgesteld, ge sloten. Tussen winkeliers en contro leurs is intussen een strijd op leven en dood gaande. Iedere dag staan de kranten vol van door deze ambtenaren gepleegde on rechtvaardigheden en onbillijkhe den, worden zij uitgemaakt voor Gestapo-agenten en in tekeningen afgeschilderd als afgrijselijke mannetjes met zwarte bolhoedjes op, die allerlei unfaire methodes zouden toepassen om de winke liers er in te laten lopen. Opmerkelijk is dat vrijwel de gehele pers, met uitzondering van het socialistische blad ..Re Peu- ple" en de communistische ,,Dra- peau Rouge", aan deze actie voor de middenstand tegen de scherpe nig, de Minister van Ravitaille ring, die de ondankbare taak heeft in de chaos, die op het ge bied van prijzen in België bestaat enige orde te scheppen. Sommige kranten gaan zelfs zo ver de Mi nister te verwijten na het aan vaarden van zijn ambt geen zui vering te hebben gehouden in zijn Ministerie dat tot op dat ogen blik een communistische Minister had, met het gevolg, dat het gehele controle-apparaat hoofdza kelijk uit communisten zou be staan. De middenstand heeft intussen het harnas aangegord en Minis ter Moefis' de Fernig laten weten dat indien hü van plan is de con trólemaatregelen op dezelfde rigo- reuse wijze voort te zetten, dit onvermijdelijk zal leiden tot een algemene staking onder de win keliers. De strenge Regeringsmaatre gelen zijn evenwel niet zonder resultaat gebleven, want het „Na tionaal strijdcomité tegen de 17 September 1944 begon de spoorwegstaking en daarom is de 17e September voor het spoor wegpersoneel een bijzondere ge denkdag. De spoorwegtuberculosevereni- ging, welke vereniging het per soneel en zijn gezinnen steunt bij tuberculose, meende deze gedenk dag te moeten bestemmen voor het houden van een collecte ten bate van haar patiënten. Beslo ten werd die dag aan de reizigers en het spoorwegpersoneel een t.b.c.-speldje te koop aan te bie den vóór- en op de stations. Het adres der vereniging Maliesingel 38 te Utrecht. Haar gironummer is 109035. Naar verluidt, zouden drie ba taljons gemechaniseerde troepen naar de Perzische Noordgrens met de Sowjet-Unie gezonden zijn, nadat van Amerikaanse zij de steun beloofd is aan Perzië bij de verdediging van zijn eigen hulpbronnen. De belofte tot steun is gedaan door de Amerikaanse ambassadeur te Teheran, George Allen. Volgens reizigers, die uit het Noorden komen, zou 'er aan de Sowjet-Russische zijde van de grens intense militaire bedrijvig heid heersen. Er zou geoefend worden met tanks, machine-ge weren en zoeklichten. De Praw- da heeft verklaard, dat afwijzing van de Sowjet-Russisch-Perzische olie-overeenkomst gevaarlijk zou zijn voor Perzië. duurte van het leven" heeft Don derdag bekend gemaakt, dat de prijzen der voedingsmiddelen, die niet getroffen worden door het af schaffen der Regeringssubsidies, in de afgelopen maand niet ge stegen zijn. Als concessie aan de winkelier heeft de Regering inmiddels he sloten in de commissie, die oor deelt over het al dan niet sluiten van zaken die in overtreding wa ren, ook leden van de middenstand op te nemen. Het blad van de Sovjet-vak vereniging „Troed" heeft Don derdag een artikel gepubliceerd, waarin de iSovjet-Unie Zweden ervan beschuldigt de recente ont dekking van de „Geheime orga nisatie van Baltische fascisten" in de doofpot te stoppen. Ondanks het feit, dat de Zweedse regering zou trachten het schandaal te onderdrukken, zou er geen twijfel over bestaan, dat de spionnage-samenzwering tegen de Sovjet-Unie door de Zweedse reactionnairen gestuit is. Volgens het blad staan Zweed se banken en grote Amerikaanse organisaties ter beschikking van in Zweden geboren fascisten. Ge camoufleerde Duitse ondernemin gen in Zweden ondersteunen nazi- organisaties. „Dit alles", zo ver volgt het blad, „wordt gedaan met de actieve medewerking van Zweedse conservatieve kringen, welke nauwe verbinding met Hit- Ier hadden. De Zweedse reaction nairen hebben verscheidene Bal tische fascisten opgenomen, die in dienst hebben gestaan van Hitler en die betrokken zijn ge weest bij misdaden tegen hun eigen volk". Amerikaanse autoriteiten beslui ten het bestuur 0ver het Ruhr gebied aan' de Duitsers over te dragen, dit besluit het bestaande eigendomsrecht op de mijnen niet zal aantasten. Tenslotte ver wachten wij enige herstelbetalin gen uit Duitsland en geen ver lies. Met het oog hierop sturen Frankrijk, België, Nederland en Luxemburg suggesties naar de Engels-Amerikaanse deskundigen te Washington en wij zien er verlangend naar uit deel te kun nen nemen aan de aanstaande conferentie over dit onderwerp te Berlijn." De conferentie van de organi satie voor voedsel en landbouw der V. N. IF.A.O.) heeft te Ge- nève met algemene stemmen be sloten. een wereldvoedselraad op te richten. De officiële naam van de raad zal luiden: „Raad van de orga nisatie' voor. voedsel en landbouw der V. N.", doch de conferentie aanvaardde het Nederlandse voorstel om deze raad over het algemeen aan te duiden met de naam „Wei eldwedselraad". De nieuwe raad komt in de plaats van de huidige uitvoeren de commissie, maar zal niet zo veel macht hebben als de wereld voedselraad, als voorgesteld door John Boyd Orr, de Britse direc teur-generaal van de F.A.O. Sir John had voorgesteld,- dat de raad de bevoegdheid zou heb- I ben een wereldvoedsel-,,pool" voor aan- en /erkoop en distributie van levensmiddelen te stichten. De thans ingestelde raad zal alleen 'n adviserend lichaam zijn, dat zal helpen bij de coördinatie van nationale en internationale politiek ten'lopzichte van voedsel. De kracht van de raad is gele gen in h< t feit, dat zijn leden regeringswoordvoerders in plaats van particvüere persónen zijn. Zoals hek end heeft de Franse regering Maandag j.l. besloten de benzine-distvibutie aan particu lieren op te heffen en het gebruik van motoi voertuigen van meer dan 15 p.k. te verbieden. Naar het blad „Figaro" thans mededeelt ;:ullen er zonder twij fel uitzonderingen worden ge maakt voor de buitenlandse toe risten, daar deze hun benzinetoe wijzingen ,n deviezen betalen. Volgens dit blad zal de toewijzing van 600 iter benzine per jaar voor iedere buitenlandse toerist gehandhaafü blijven. mensen in de bezette gebieden verkeerden en zo slaagde hij erin te spreken van hart tot hart, als of elk woord door de microfoon gesproken tot de luisteraars per soonlijk was gericht. Maar dit was moeilijk, vooral omdat hij veel meer zag dan hij mocht zeg gen. Hij zag de reusachtige scheepswerven aan Clyde en Tyne, hij zag de fabrieken waar twin tig tot dertig duizend mensen werkten, hij zag de enorme mas sa's oorlogsmateriaal bijeenbren gen, hij zag als het ware de Jn- vasie met de dag naderen, doch kon en mocht niets zeggen. De oorlogvoering praevaleerde. Berichten over gezonken sche pen werden pas twee maanden, nadat de Duitsers ze met veel bombarie hadden aangekondigd, bekend gemaakt. Noemden de Duitsers namen van schepen, die zij tot zinken hadden gebracht, dan werden zij in die waan gela ten en het schip kreeg een andere naam. Zo werd gewerkt om de doelstellingen van de B.B.C. de ondermijning van het Duitse mo reel, het vaststellen van de opinie in de neutrale landen en het tegenoffensief tegen de nazd- propaganda in de bezette gebie den nagestreefd en nu de oorlog ten einde is kunnen zeggen: met succes, doch mede, omdat het propagandawapen van de nazi's zich vanzelf tegen het Duitse volk richtte. Na deze causerie werden er een drietal filmpjes vertoond: Belgische vissers tij dens de oorlog in Brixam, V 1 op Luik en de Belgische afdeling van de B.B.C. Na afloop dankte de burg-e meester van Gouda Prof. Geer- sens voor zijn causerie en over handigde hem enige karakte ristieke Goudsè geschenken: een platelen bord, een Goudse pijp en siroopwafels. De bekende Vlaamse radio spreker van de Londense radio, Jan Moedwil, die nu weer als Prof. Geersens door de wereld gaat, maakt dezer dagen een tournee door Nederland. Woens dagavond sprak hij in Gouda over zijn werk en dat van zijn colle ga's in Londen. De burgemeester van Gouda, Mr. Dr. K. F. O. James verwel komde hem als de stem van de vrije wereld, die gedurende de bezetting in onze duistere huizen zoveel moed, troost en vertrou wen bracht. Toen Jan Moedwil enige minu ten aan het spreken was, meen de hij te bemerken, dat hjj niet overal in de zaal goed verstaan werd en onmiddellijk liet hij mid den in zijn inleiding zijn mening hierover dan ook horen: „Wan neer ge me niet verstaan kunt, moet ge protestieren, sapritsti." Jan Moedwil sprak zoals hij bekend is, simpel, duidelijk en enthousiast. Hij zei geen groter vijand te kennen dan publieke belangstelling. Hij houdt niet van lezingen houden, omdat deze altijd veel langer duren dan zijn gebruikelijke vijftien minuten voor de radio, terwijl hij hoven- dien de indruk krijgt, dat het publiek, dat naar hem luistert hem een soort examen afneemt. Want het wil niet Nand Geer sens, professor in de sierkunst zien, doch Jan Moedwil, die het vanuit de oorlog kent. Hij be loofde dan ook zijn best te doen een goed portret van Jan Moed wil te geven. Toen bij in Mei 1940 na zijn vlucht uit België in Folkestone voet aan land zette, had hij nog nooit voor een microfoon gespro ken, doch nauwelijks één etmaal in Engeland vertoevend, zag hij het grote belang van een Bel gische radio-uitzending reeds in. Hij schreef hierover onmiddel lijk naar de Belgische ambassade in Londen, doch tot op de dag van vandaag heeft hij nog geen antwoord ontvangen. Ook schreef hij een briefje in brabbel Engels naar de B.B.C., doch deze kon hier schijnbaar niet goed wijs uit, want na 5 weken kreeg hij ant woord, waaruit hij opmaakte dat men dacht dat hij een baantje begeerde. Hij moest een drietal examens afleggen en hoorde toen niets meer. Doch Jan Moedwil en zijn Fran se collega,, De la Valet zaten -i'-t -*■'1 en op 28 Sept. 1940 klonk voor het eerst de stem van het vrij België door de aether. Vier jaar later op 16 Sept. 1944 stierf radio België in volle ge zondheid, daar het land vrijwel in zijn geheel was bevrijd. De naam Jan Moedwil is eigen lijk hij toeval geboren. Men oor deelde het beter als Prof. Geer sens een andere naam koos. De tekst voor de uiteenzetting van de keuze van de naam werd reeds geschreven en op de plaats, waar de naam zou komen kwamen puntjes te staan, zodat deze ge makkelijk ingevuld kon worden. Toevallig schreef Prof. Geersens vrijwel onbewust de populaire Antwerpse naam Jan Moedwil. De censuur keurde dit goed en zo was deze radiofiguur geboren. Op een zelfde manier ontstond zijn bekende slogan: Wij doen ons best, zonder erop te boffen en tochetc. Alles zowel op taal kundig als stillistisch gebied is fout van deze slogan, zo zeide hij, doch, hij klonk en ging erin. Op zakelijke wijze gaf Jan Moedwil een beschouwing over de B. B. C„ dat vrije onafhankelijke orgaan, onzer regeringsmening, dat evenals elke krant, zijn me ning kon weergeven, ook in de oorlog, mits men de oorlogvoe ring niet schaadde. Dit orgaan groeide tijdens de oorlog bijna ontstellend. In '39 waren er 9 uitzendingen in vreemde talen, in de oorlog groeide dit aantal tot '45. Het aantal benodigde cantines ver- twaalfvoudigde. Toen Engeland in 1939 de oor log verklaarde, was de B.B.C.- mobilisatie in 90 minuten gereed en trad het over geheel Enge land verspreide apparaat in werking. Waar Engeland ook ge bombardeerd zou worden: „This is the B.B.C. home service" zou altijd door de aether kunnen klin ken. Behalve deze organisatie werd een luisterdienst opgericht, die in 30 verschillende talen berichten opnam, een millioen woorden per dag. Hiervan verschenen er da gelijks ca. 60.000 in druk en dit materiaal, hoofdzakelijk van zen ders van de vijand, stond ten dienste van de eigen bericht geving. Steeds is het de opzet geweest om waarheidslievende be richten over de gehele wereld te verspreiden en al zijn de luiste raars misschien wel eens bedro gen, er is nooit bewust gelogen dcor de mensen van de B.B.C. Het benauwendste avontuur, dat Jan Moedwil heeft meege maakt was trjdens de blitz op T •'d-i in October 1940. Hij was juist met z-'n praatje bezig, toen een bom van 250 kg het B.B.C. - gebouw trof en op een verdieping boven hem ontplofte. Hij „don derde" haast van zijn stoel, be hield zijn tegenwoordigheid van geesten sprak gewoon door, zo dat de luisteraars niets bijzonders merkten. In een ander gebouw onder ge bracht meende hij beveiligd te zijn door een betonnen dak van een meter dikte. Later bleek, dat het dak bestond uit zwartgeschilderd glas. Jan Moedwil beschouwde het als zijn grote plicht om maar steeds de moed er bij zijn luiste raars in te houden. Hij dacht zich de toestand in waarin de Het gevaar van een versnippe ring van krachten, die nog natio naal, noch zakelijk verantwoord is, heeft naar men ons mede deelt twee bekende weekbla den doen besluiten over alle even tuele prestige-kwesties heen te stappen en te komen tot een con centratie van krachten, die zowel journalistiek als zakelijk alle waarborgen van een goed blad in houdt. Het in 1940 illegaal opgerichte weekblad „Je Maintiendrai" en „De Stem van Nederland" (het in Londen gestichte „Vrij Neder land", dat na de bevrijding werd herdoopt ter wille van het beken de ex-illegale blad van dezelfde naam)zullen vanaf 12 September in gecombineerde vorm verschij nen. De redactieraad, welke ver antwoordelijk is voor de inhoud, bestaat uit de heren: Geert Ruy- gers (voorzitter), Mr. Ir. B. W. Haveman, W. H. C. Klein, G. P. de Neve en Mr. V. Verkade. Hoofd der redactie is de heer W. H. C. Klein. Redacteuren: de heren J. A. Elstrcdt, A. Plesier, Buitenland: Dr. M. van Blanken- stein, Adviseur der redactie; J. C. V. Broekhuizen. HET Op de vier eerst dagen bezoch ten meer zakenmensen de Jaar beurs, dan op de 4 eerste dagen van de Voorjaarsbeurs. Vrijdag bracht de extra-trein uit Zeeland veel geïnteresseerden voor de agrarische groepen, het geen aan de drukte op het ter rein aan de Croeslaan duidelijk te, merken was. De ambassadeu* der V. S. in i vloedsfeer verdeeld wordt De Perzië, George Allen, heeft de j Britse ambassadeur heeft volgens het blad de Perzische regering een nota overhandigd, waarin te Perzische regering de verzeke ring gegeven, dat „de Verenigde Staten haar zouden 'steunen, in dien Perzië op haar eigen manier over haar bezit wenst te be schikken". De Verenigde Staten, zo ver klaarde de ambassadeur, mengt zich met in onderhandelingen van commerciële of andere aard, doch als deze onder bedreiging plaats hebben, dan wil Amerika zich niet afzijdig houden. „De Ver enigde Staten geven al hun ener gie aan de bevrijding der wereld van de vrees voor agressie". Aanleiding tot bovenstaande verklaring is het feit, dat een door de Premie» Ghavam es Soel- taneh met de Sovjet-Unie geslo ten overeenkomst aangaande de oprichting van een Perzisch- Sovjetische oliemaatschappij nim mer door de volksvertegenwoor diging is bekrachtigd. Men zegt, dat Ghavam es Soeltaneh vreest, dat niet de gehele volksvertegen woordiging deze overeenkomst haar steun zal geven. ftit Teheran wordt gemeld, dat het semi-officiële blad „Ettelat" in een hoofdartikel zinspeelde op onderhandelingen, welke zouden moeten leiden tot een geheim verdrag tussen Groot-Brittannië en de Sovjet-Unie, waarbij, in overeenstemming met het verdrag tussen Engeland en het oude Rusland van 1907, Perzië in een Britse en een Sovjet-Russische in- kennen wordt gegeven, dat Per zië in elk geval de deur voor nieuwe onderhandelingen met de S. U. moet openlaten. Van verschillende burgemees ters en van particuliere grond eigenaren en voorts van de Ver eniging tot behoud van Natuur monumenten en andere organisa ties zijn bij de Minister van Bin nenlandse Zaken klachten binnen gekomen over schade, welke ont staat door het springen van ach tergelaten munitie en mijnen. Vooral in het droge se'zoen ont staat dikwijls brandschade in hei de en bos. Aan de andere kant eist het belang van het volk dat de thans nog aanwezige munitie zo snel mogelijk wordt opgeruimd: Ten einde echter tegemoet te komen aan de geuite wensen heeft de Minister thans enige regels gesteld, waarbij overleg wordt voorgeschreven met burge meesters en eigenaren van terrei nen, alsmede met de inspectie van dei vrijwillige bosbrandweer in Nederland.

Krantenbank Zeeland

de Vrije Zeeuw | 1947 | | pagina 1