Restauratie Zeeuwse monumenten Delta Cultureel heeft weer bruisend programma voor de Grote Kerk Veere R. DE JAGER 'Oude Zeeuwse Kerken' bekijkt Scheldegotiek De basiliek te Hulst Concert Bevrijdingstentoonstelling Regionale omroep VOLKOREN DOMINICUS STEKETEE ZEELAND IN DE PEN DE VLISSINGER Woensdag 9 mei 1984 Gedeputeerde staten doen voorstellen voor de restauratie van een viertal Zeeuwse monumenten. In totaal gaat het om een bedrag van 225.000, Molens NH-kerk in Grijpskerke Kademuren Zierikzee COMMISSI KS Welzijn Volksgezondheid Bestuurszaken Milieu aaaaaaAAAY^AAUAAVA Manifestaties Zelf groene cadeautjes maken GROF GEZONDHEIDSBAKKERIJ ABDIJ "Fors basilikaal bouwwerk met de hoge middenbeuk, basilikaal te vens in immateriële zin op grond van de verheffing door Paus Pius XI op 22 juni 1935; hierdoor een van de twaalf kerken in Nederland die met de titel van Basilica Minor zijn vereerd". Deze zin vinden we in de aanhef van een uitvoerig ar tikel van de hand van G.J. Lepoe- ter in het jongste Bulletin van de Stichting Oude Zeeuwse Kerken nr. 12. april 1984. De aan Willibrordus gewijde kerk te Hulst is veel besproken, vooral omdat de torenspits een moderne vormgeving heeft. Ook in het niet zo verre verleden was er iets merkwaardigs met de kerk aan de hand. De verovering van Hulst door Frederik Hendrik in 1645 bracht mee dat de Willibrorduskerk aan de protestanten werd gegeven voor de uitoefening van de gere formeerde religie,. In 1807 kre gen echter de Roomskatholieke inwoners van Hulst van keizer Als onderdeel van een culturele ontmoeting tussen Zeeland en de Belgische Vlaanderens wordt in Middelburg as. zaterdag om 11.00 uur een taptoe gehouden op het Abdijplein. Daaraan voor afgaand vinden enkele marsen van muziekkorpsen door de bin nenstad plaats, 's Middags om 1 4.30 uur is er een concert op het Abdijplein. De meewerkende korpsen zijn: "De Christene Werklieden" uit Waarschoot: "De Plicht" uit Me nen; de "Deltaband" uit Vlissin- gen en een speciaal samengesteld orkest uit musici van de Zeeuwse bond KNF. De toegang tot taptoe en concert is gratis. Napoleon het recht op medege bruik van de kerk. Om geen last van elkaar te heb ben werd een dubbele muur, ge vuld met turfstrooisel, opgetrok ken. Hiermee was de simultaan- kerk geboren. Deze functie is zo gebleven tot 1929 toen het in protestantse handen zijnde schip aan de katholieke gemeenschap werd overgedragen voor een be drag van 120.000,— Een ge denkplaat houdt dit feit in herin nering. Een restauratie volgde, die in 1 933 werd voltooid. Een basiliek is een sedert Con- stantijn de Grote (begin 4e eeuw) in het westen gangbaar type kerk. Dit soort bouwwerken mogelijk afgeleid van de Romeinse basili ca, heeft als kenmerk een mid denbeuk of lichtbeuk die meestal dubbel zo breed en hoger is dan de zijbeuken. In de zijwanden van de middenbeuk kan dan een venster zone worden aangebracht boven de daken van de zijbeuken. De Willibrorduskerk is waar schijnlijk rond 1 200 gesticht. In 1462 werd begonnen met een grote restauratie- en verbouwing - die uitliep tot in de jaren dertig van de 16e eeuw. Bekende bouwmeesters zijn aan het werk geweest, zoals Evert Spoorwater, vader en zoon De Wagemaker en Laureys Keldermans. Bliksem, oorlogen en ook wel loodgieters zijn van oudsher de grootste vijanden van kerken en torens. De toren van de St. Willi brorduskerk ontkwam niet aan bliksem en kanonvuur. De laatste maal dat de bliksem fataal insloeg was in 1876. Toen brandde de toren af tot op de eerste omgang. De door Pierre Cuypers in neo- gothische stijl herbouwde toren werd door artillerievuur verwoest in 1 944. In 1 957 werd de huidi ge bovenbouw geplaatst volgens een ontwerp van architect J. de Brouwer. De vormgeving is nog altijd een onderwerp voor discus sie. Lepoeter heeft zich ook be ziggehouden met de beziens waardigheden in de kerk. Inte rieur en exterieur zijn een aan dachtige beschouwing meer dan waard. Tot en met a.s. zaterdag is in Middelburg in de Wandelkerk (tussen Nieuwe Kerk en Koorkerk) en de Kloostergangen van de Abdij de tentoonstelling te zien die gewijd is aan de herdenking van de bevrij ding. De tentoonstelling bestaat uit twee gedeelten: het nationale deel, onder de titel "Verzet en vervolging 1 933-1 9NU" en een deel dat speciaal weergeeft hoe het Zeeland verging tussen 1 940 en 1 945. De tentoonstelling laat - in soms schokkende beelden - zien waartoe misbruik van macht, heerszucht en rassenhaat kunnen leiden. Ook wordt duidelijk gemaakt dat hieraan in 1 945 geen halt werd toegeroe pen... Het Zeeuwse gedeelte - bestaande uit een fors aantal panelen - toont een groot aantal originele documenten (affiches met bekendmakingen aan de bevolking, uitgeworpen pamfletten, illegale krantjes, bonkaar ten etc.) en foto's die een beeld geven van oorlogshandelingen, verzet,, vervolging, tewerkstelling, verwoestingen en bombardementen, toten met de bevrijding. Bij de tentoonstelling zijn verschillende mannen en vrouwen uit het voormalig verzet aanwezig voor het desgevraagd geven van mondelin ge toelichting. De tentoonstelling is donderdag open van 10.00 tot 13.00 uur, van 1 4.00 tot 1 7.00 uur en van 1 9.00 tot 21 .00 uur (koopavond), vrijdag en zaterdag zijn de openingsuren: 10.00 tot 1 3.00 en 14.00 tot 17 .00 uur. IEÜWS De voorstellen hebben betrekking op twee monumentale molens, een kerk en op historische kade muren. Provinciale staten wordt voorge steld voor de restaurantie van de korenmolen "De Brak" in Sluis een aanvullend provinciaal subsi die te geven over de meerkosten die met de restauratie zijn ge moeid. Het gaat om een provin ciesubsidie van 25 procent van 94.575.-, oftewel f24.394.-. "De Brak" wordt omschreven als een "zware ronde stenen boven kruier met stellingschoren, onge tailleerd; gebouwd in 1739, her bouwd in 1950". De provincie verleende al een subsidie van ruim ƒ45.000,— (Degemeente betaalde al bijna een ton, terwijl het rijkssubsidie nog niet is toe gekend). Verder stellen gs voor een provin ciaal subsidie van ruim ƒ107.000,— ter beschikking te stellen van de molen "De Nijver heid" in Sint Maartensdijk, een "smalle ronde stenen bovenkruier met stelling, gebouwd in 1868". Op basis van de verordening mo numentensubsidies Zeeland ver leent de provincie 25% subsidie in de "subsidiabel geachte kos ten" van molenrestauraties. Voor kerken is dit percentage gesteld op 10. In de meerkosten van de restau ratie van de Nederlands Her vormde Kerk in Grijpskerke willen gs ƒ18.000,— subsidiëren. De provincie betaalde reeds ƒ72.400,— Inclusief de meer kosten betaalde het rijk al ca. ƒ450.000,— en de gemeente Mariekerke 270.000,— De kerk in Grijpskerke wordt om schreven als een "tweebeukig bakstenen gebouw met een zuid- beuk uit het begin van de 14e eeuw; in de 1 5e eeuw vergroot met een noordbeuk en in 1770 met een travee naar het westen; op het dak een open houten vier kant torentje; eikenhouten preek stoel met boogpanelen". Het gemeentebestuur van Zierik zee heeft de provincie gevraagd een subsidie te verstrekken in het laatste deel van de tweede fase van de restauratie van de kade muren aan de Nieuwe Haven. De kosten van het project worden geraamd op bijna ƒ1.3 miljoen. Het ministerie van volkshuisves ting, ruimtelijke ordening en mi lieuhygiëne legt een bedrag van ruim vier ton op tafel. Verwacht wordt dat het ministerie van WVC met ruim ƒ450.000,— over de brug zal komen. Strikte toepas sing van de provinciale subsidie verordening zou een bedrag ople veren van iets meer dan ƒ32.000,— De gemeente Zie rikzee heeft nu gevraagd om een hogere bijdrage van de provincie. Gs stellen voor dit inderdaad te doen en maximaal 75.000,— beschikbaar te stellen. De ge meente Zierikzee heeft zelf tot nu toe al 650.000,— in het kader project gestoken. De restauratievöorstellen worden behandeld in de vergadering van provinciale staten van vrijdag 1 5 juni a.s. Maartdag 14 mei, 14.00 uur ver gadert in het provinciehuis de statencommissie voor welzijn. Besproken worden de Regionale Omroep, het maatschappelijk ac- tiveringswerk, en enkele andere nota's op welzijnsgebied. Verder staan er drie statenvoorstellen op de agenda: subsidie in de reis kosten van studenten die over Zeeuws archiefmateriaal doc- toraal-scriptie schrijven; eenmali ge bijdrage in de kosten van de experimentele vormingsweken in 1983 en 1984 voor leerlingen van de afdeling LHNO "De Waayenburgh" in Middelburg en verhoging begrotingspost aanko pen beeldende kunst (provinciale collectie 1 984). De toegezegde behandeling van de sportnota gaat niet door. De Initiatiefgroep Omroep Zee land organiseert a.s. zaterdag van 10.15 uur tot 16.00 uur in de Prins van Oranje in Goes een in formatie- en discussiedag over De commissie ziekenhuiszorg van de provinciale raad voor de volks gezondheid vergadert dinsdag 1 5 mei, 14.45 uur in Hotel Terminus te Goes over de voortgangsnotitie buitenpolikliniek, de nota bouw beleid, de beddenreductie en budgettering van het ministerie van wvc en de bloedbank Zee land. Dezelfde dag (15 mei) om 19.30 uur in hotel Terminus te Goes, vergadert de commissie basis- en eerste lijn in gezondheidszorg van de raad volksgezondheid. Zij be spreekt o.a. de beleidsnota drugshulpverlening en de jeugd- tandverzorging in Zeeland, De statencommissie voor be stuurszaken bespreekt in haar vergadering van vrijdag 18 mei, 9.30 uur in het provinciehuis, o.a. een zestal subsidieverzoeken; reiskosten studenten en docto- raal-scriptie, restauratie kademu ren Zierikzee, aankoop natuurge bied Baarlandse Kreek, restaura ties monumenten en twee één malige bijdragen in de kosten van de experimentele vormingsweken en in kinderkampen van Humani- tas. Ook wordt er gesproken over een bijdrage ineens aan het wa terschap Noord- en Zuid-Beveland voor de voormalige veerhaven te Hoedekenskerke. Verder komen aan de orde het maatschappelijk activeringswerk, aankopen beel dende kunst, het provinciaal so ciaal-economisch beleidsplan en de aanleg van een fietspad langs de weg Kraai-Terhole. Vrijdag 15 mei, 15.00 uur in het provinciehuis, komt de staten commissie voor milieuhygiëne bijeen. Zij bespreekt de rapporten fluoride in de buitenlucht in de Kanaalzone en het Sloegebied de nota stads- en dorpsvernieuwing en de provinciale geluidhinder- dienst. Alle commissievergaderingen zijn openbaar en beginnen met spreekrecht voor het publiek. De Grote Kerk te Veere gaar het nieuwe toeristenseizoen weer in met een flinke hoeveelheid activi teiten. Van zaterdag 19 mei tot en met zaterdag 30 september zijn weer bekende zaken als de slin gerproef van Foucault en de res tauratie en conservering van de Grote Kerk zelf te bewonderen. Verder is er een aantal exposities, dat als hoofdthema heeft de delta in historisch perspectief. De ten toonstelling 'vervolging en verzet 1933-19NU' is daarbij ongetwij feld het hoogtepunt. Een andere expositie die tijdens de openstelling van" de kerk in de zomermaanden zeker een bezoek waard is, is 'Veere-Zeeland 1984'. Veere 'toen' en zoals het pittores ke plaatsje er nu uitziet, wordt getoond aan de hand van platte gronden. Verder zijn de lotgeval len van de kerk en zijn bouw meesters te zien. De geschiedenis van de Campveerse toren is een nieuw element, dat in deze ten toonstelling wordt gebracht. Kaarten van Zeeland geven de bezoekers een indruk wat de pro vincie heeft te bieden. In de vitrines van de kerk liggen talrijke nationale feestrokken van het nationale rokkencomité. De initiatiefneemster van dit comité verbleef in de jaren '43-'45 in ver schillende Duitse kampen. Zij Buteuxstraat 25, Souburg Tel. 01 180-61424 AAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAA. ontving daar een kleedje/gemaakt van vele stukjes stof van kleding van vrienden. Dit lapje stof vormde het symbool voor de plannen om na de oorlog alles te doen om het verloren gegane weer samen te voegen. In 1948 hield zij de eerste show in Den Haag. Er zijn 4000 rokken geregistreerd. Uiteraard toont de Stichting Delta Cultureel ook dit jaar weer de fraaie collectie gerestaureerde wagens van de Stichting de Zeeuwse Inspan. Als blikvanger pronken ze weer nabij de ingang. De collectie is aangevuld met en kele fraai gerestaureerde exem plaren van vóór 1940. Voor het eerst is er ook eeuwenoud bor duurwerk (merklappen) van de Zeeuwse Inspan geëxposeerd in vitrines. Diverse avonden zullen er weer manifestaties plaatsvinden. Za terdag 19 mei is het eerste concert van het Studenten Kamerorkest. De alombekende Veerse Avond vindt plaats op vrijdag 25 mei en op zaterdag 2 juni is de Evangeli sche Abdinghof Kantorei uit Pa- derborn in Veere. Zaterdag 16 ju ni treedt het Middelburgs Ka merkoor op met medewerking van een strijkersensemble en op vrijdag 22 juni is de muziekver eniging Veere's Genoegen te ho ren in de Grote Kerk. Het Zeeuws Orkest concerteert op zaterdag 30 juni en het provinciaal kameror kest op 7 juli. Uit Domburg komt de bekende mevrouw De Jager met een Zeeuwse klederdrachten show. Het trio Jan Heel uit Brussel speelt op zaterdag 21 juli. Ook uit Brussel komt het 'windensemble' dat op 28 juli optreedt. Zaterdag 11 augustus is (voorlopig) het laatste programma-onderdeel in de Grote Kerk: het jazzorkest Dixie Machine. Alle programma's in de Grote Kerk beginnen om acht uur 's avonds. De Grote Kerk te Veere De Stichting Oude Zeeuwse Kerken gaat op zaterdag 19 mei een flink tijdje terug. Tijdens de voorjaarsexcursie bezoekt deze organisatie Oudenaarde (België) waar een 'gaaf voorbeeld is te zien van een kerk in Scheldegotiek: de Onze Lieve Vrouw van Pamele. (Scheldegotiek 1234-1243). Vervolgens gaat de reis naar Sint Maria-Horebeke, naar de Vlaamse Olijfberg, een eeuwenoude protestantse kern in het hartje van Vlaanderen. Dit plaatsje werd lange tijd vanuit Zeeland van predikanten voorzien. Ook wordt Zinnik (Soignies) in Henegouwen bezocht, alwaar de Sint Vincentiuskerk wordt bezocht. Deze kerk is gebouwd in romaans-bvzantijnse stijl. Met de bouw werd al in de tiende eeuw begonnen. Geïnteresseerden kunnen (mits lid of donateur van de Stichting Oude Zeeuwse Kerken) op zaterdag 19 mei om kwart voor acht 's morgens op de bus stappen op de Loskade in Middelburg. De stichting verwacht dat een ieder van de tocht (kosten 55,— kan genieten. Voor informatie Singelstraat 19 in Middelburg. Onlangs verscheen een handig boekje waarin tal rijke tips staan voor het maken van groene cadeaut jes. De cadeautjes bestaan uit natuurprodukten uit ei gen tuin of kamer, of verza meld in het bos en langs de kant van de weg. Er zijn eetbare cadeautjes bij. zoals bijvoorbeeld kruidenboter, jams of gekonfijte bloem blaadjes. En andere ca deautjes zijn gewoon mooi om te zfen. Ze zijn niet moeilijk te maken, want er wordt duidelijk uitgelegd hoe de werkwijze is. Wel vergt het maken van de ca deautjes wat tijd. maar de ontvanger van zo'n origi neel geschenkje zal in ieder geval weten dat er persoon lijke aandacht aan is be steed. "Groene cadeautjes" werd geschreven door Han- neke en George Otter en is in elke boekhandel ver krijgbaar. 'n Echt Zeeuws brood bereid met Zeeuws meel gemalen door de Zeeuwse molenaar voor alle Zeeuwse mensen ook in uw omgeving verkrijgbaar! u 0, u weet niet waar? X Bel voor informatie: - .V 01187-1355 o

Krantenbank Zeeland

de Vlissinger | 1984 | | pagina 17