Vrijzinnig Nieuws- en Advertentieblad voor Zeeuwsch-Vlaanderen. art. 192. Valt bet christelijH Verbond uiteen Ontwapening. GEMEENTERAAD. No. 2718. Woensdag 18 October 1916. 27e Jaargang- ABONNEMENTSPRIJS: Per 3 maanden 76 cent voor binnen en buiten Ter NeuzeD. Voor België 95 cent bij Yooruitbetaling. Abonnementen worden aangenomen bij alle Boekbandelaren, Brievengaarders en den Uitgever. Telef. Interc. No 15. ADVERTENTIEPRIJS: Van 1 tot en met 6 regels 60 oent; elke regel meer 10 cent. Bjj abonnement aanmerkelijk ver minderd tarief. Grootere letters naar plaatsruimte- Redactie-adres: Noordstraat 10, Ter Neuzen Deze Courant verschijnt eiken Woeusdag- en Zaterdagmorgen bij den Uitgever M DE JONGE, te Ter Neuzen. Niet minder dan twee buitengewone alge- meene vergaderingen hadden Zondag j,l. plaats ter bespreking van de voorgestelde wijziging van art. 192 als gevolg van het werk der bevredigingscommissie op onderwijsgebied. De vereeniging Volksonderwijs kwam bijeen te Amsterdam, de Bond van Nederlandsche Onderwijzers te Utrecht. Beide vergaderingen waren druk bezocht. Op de algemeene vergadering van Volks onderwijs traden twee sprekers op. De eerste prof. Eerdmans wees op het diep ingrjjpende van bet gewijzigde art. 192. Hjj zette duidelijk uiteen, welke nadselen voor de openbare school hieruit konden voortvloeien. Hjj achtte de volksontwikkeling ten zeerste bedreigd, nu niet tegeljjk wetsvoorstellen in gediend waren, waarin de waarborgen niet ontbraken. Spreker stelde in het licht, hoe uit de historie reeds gebleken was, wat de subsidie's aan de kerkeljjke scholen reeds voor kwaads hadden gewrocht. België werd als waarschuwend voorbeeld aangehaald. Hjj bleek in den geest der vergadering te spreken. De heer Bigot, die voor wjjziging van art. 192 was, had eene moeiljjke taak. Hjj wees op het goede, dat de andere wetsvoorstellen volgens het bevredigingsrapport zouden brengen. Hij kon evenwel niet verzekeren, wanneer die wetsvoorstellen er zouden komen, noch hoe ze zouden uitvallen. Hij zocht zjjne kracht in het vertrouwen op de toekomst, in het geloof in het openbaar onderwjjs, dat ook zjjne liefde hadi Onder zjjne rede heerschte veel beweging en aan interruptie's, die aantoonden, dat de vergaderden geen vertrouwen koesterden in de coalitiemannen, ontbrak het niet. Na de pauze kwamen de debaters, waarvan verschillenden hun tjjd aan anderen afstonden. Onze afgevaardigde, Jhr. De Muralt was hierbjj de eerste. Hoewel niet tegen finan- tiëele gelijkstelling wees hij krachtig op het gemis van waarborgen. Het peil der volksont wikkeling zou verlaagd worden, de nationale eenheid gansch niet bereikt, vele streken in ons vaderland van eene openbare school ver stoken. De heer Otto, Kamerlid, hulde brengende aan het ontzaglijke werk der bevredigingscom missie wees op de font, dat deze commissie niet aan het werk ging om ons onderwjjs te herzien en te verbeteren, maar zich telkens afvroeghoe kunnen wjj bevredigen Deze fout wreekt zich nu. Nog vele sprekera deden zich hooren. Aanhalingen van vroegere verdedigers der openbare school werden aangehaald. Ook wat Lohman, Kuyper, prof. Struicken e.a. dorsten te beweren werd naar voren gebracht. Ook op de finantiëele zjjde werd gewezen, de millioenen, die noodig zouden zjjn en niet zoo spoedig gevonden. Ten slotte werd door den Voorzitter de motie van het H. B. verdedigd, die evenwel niet aan stemming onderworpen werd, daar eene motie van een aantal plattelandsafdeelin- gen, om art. 192 ongewjjzigd te laten, werd aangenomen. Pas om half zes was de vergadering geëin digd. Bjj de vergadering van den Bond v. Ned. Ond. te Utrecht viel een zelfde geest waar te pemen, De motie van het H. B. werd daar aange nomen. Toch begreep men, dat de eerste stap naar subsidie van het sectarisch onderwjjs niet in het belang is geweest van het Nederlandsche volk. Men voelde dat voor het Algemeen Kiesrecht een te dure prjjs werd betaald. Sterke waarborgen vond men op grond der historie dringend noodig. En ieder besefte, dat met wjjziging van art. 192 de schoolstrjjd niet uit was en de oneerlijke politiek van rechts zou bljjven voortduren. De ^Standaard* verwacht, dat de komende Deputatenvergadering, die gedreigd had met een da capo van 1894 te bevriezen eer inte gendeel heel wat op zal ruimen, wat 't stof had opgejaagd en sterken zal voor de toekomst. Zjj voorspelt een groote ommekeerhet verbond met Rome gaat verdwjjnen. Niet slecht in de leidende kringen, maar ook omlaag begint men gewaar te worden, dat we een geheel gewjjzigden staat van za ken tegemoet gaat. Ons samengaan met de Roomsche Staatspartjj is door de keuze, die deze partij deed reeds verzwakt, en zal straks, na invoering van de Evenredige Vertegen woordiging, schier geheel vervallen. Maar dan ook kon er een suprematie van links in aan tocht zjjn, die weer harde dagen voorspellen zon Dit maakt eendracht binnen-in de anti-re- volutionnaire partjj thans dringend noodig 't gaat trouwens in den laatsten tijd erg goed. Van de sterke luchtzuiging van voor twee, drie jaar toen gedurig de ramen kletterden, rinkelden en dreunden en 't genot van het stille lenteleven weg was, merkt ge nu niets meer. Het is al pais en vree. Mede hierdoor zou het blad het zoo ge- wenscht achten, als ook het dusgenaamde vjjf- heeren-couflict vóór de a.s. Deputatenverga- dering tot algeheele oplossing kon geraken. Naar de »Stand.« ter oore kwam, is althans dr. Kuyper bereid, voor zooveel het aan hem ligt hiertoe doortastend en met spoed mee te werken. Bjj dezen oorlog, die ontzettende offers aan menscher.leven» en geld kost. begint men zich iederen dag meer af te vragen, of die tot nieuwe en nog verschrikkeljjker oorlogen in de toekomst zal leiden, of dat het resultaat er een zal kunnen zijn, dat zich beweegt in de richting van de vredesbeweging. Niemand minder dan Mr. W. H. de Beau fort heeft in »De Gids* deze vraag onder de oogen gezien, en, na stilgestaan te hebben bjj de wjjzigingen in de tegenwoordige verhou ding der volken, die van ontwapening het gevolg zouden wezen, en na de opmerking dat velen deze voor onmogeljjk zullen houden, wat hjj begrjjpeljjk acht, stelt hij de volgende vraagKunt gjj u gemakkeljjk voorstellen, dat er op dezen oorlog geen ontwapening zal volgen En dan gaat hjj voortGeen ont wapening men ontveinze zich dat niet beteekent voortzetting der tegenwoordige wapeningde afdanking wel is waar van een deel der thans onder de wapenen staande leger macht, maar daarnaast toepassing van alles wat de tegenwoordige oorlog op het punt van dooden en vernielen heeft geleerd, vermeerde ring van den voorraad oorlogstuig, uitbrei ding van het leger, stichting van reusachtige versterkingen, aanbouw van schepen met de kostbaarste vernielingswerktuigen uitgerust, vervaardiging van een onnoemelijk aantal vlieg werktuigen van allerlei aard en vermogen en nog veel meer. Zal een zwaar beproefd en verarmd Europa bij machte zjjn om dit te doen, en zoo de regeeringen het aandurven, zullen de volken het gedoogen In de mees te groot Europeesche landen bestaat tegenwoor dig algemeen of zeer uitgebreid stemrecht, de mogeljjkheid om zich op wettige wjjze te uiten, is derhalve voor de volken geopend. Kan men zich voorstellen, dat de vertegen woordigers, gekozen door mannen, die de af schuwelijkheid van de tegenwoordige oorlogs voering aan den ljjve hebben gevoeld, hunne regeeringen zullen toestaan om den weg te plaveien, die ontwjjfelbaar tot een nieuwen oorlog moet voeren en dat wel binnen een kort tjjdsverloop Wjj verheugen ons ten zeerste over dit woord van den heer De Beaufort, een woord dat wjj noodig hadden en dat van te hooger waarde is, waar het komt uit den mond van zoo hoogstaanden en bezadigden man. Inder daad, de volken willen den oorlog niet; zij willen geen strijd om de macht, maar vragen slechts om de verzekerdheid van hun recht. Het ljjkt tegenwoordig wel, ot dat niet zoo is, nu zelfs de partij, die steeds meer dan eenige andere haren absuloten afkeer van den oorlog manifesteerde, de internationale sociaal democratie, tjjdelijk uiteengeslagen is, en nu Duitsche en Engelsche partijgenooten beiden geheel bevangen zjjn door den nationalen haat, maar dat is maar schjjn. Hun juiste visier op den oorlog is verloren gegaan, omdat zjj, juist als de amokmakers, alles slechts zien door den bloednevel. Maar met den vrede, die er toch eens weer komen moet, zullen ook hun de schellen van de oogen vallen, en zal zich aan hen, zooals aan allen, die aan den men- schenmoord werkdadig aandeel hadden, sterker dan ooit de vraag opdringen Mogen wjj het gedoogen, dat andermaal Europa, om niet te zeggen gansch de wereld, het slachtoffer wordt van zoo grooten ramp als thans En dan zal daarop het antwoord een volmondig neen zjjn van alle volken, die in de gelegenheid zjjn dat antwoord te geven, d. w. z. van alle volken, die democratische instellingen hebben. De gezonde democratie is waarborg voor den vrede. Aan haar de taak voor het ver volg te beletten, dat enkele gewetenlooze personen, hetzjj vorsten of diplomaten, over het wel en wee der naties beslissen, nadat zjj lange jaren een doel hebben nagejaagd, waarbij de voorbereidende maatregelen aan het oog der volken waren ontrokken. Aan haar de schoone taak om het recht in de plaats van de macht te doen treden. Maar dan moet dit recht, zooals de heer De Beaufort zoo juist zegt, ook van zoo hoog gehalte zjjn, dat iedereen het eerbiedigt en bereid is er zich aan te ondeiwerpen. Geen ontwapening is denkbaar zonder een internationaal scheids gerecht, dat aan de hoogste eischen voldoet, waarin de bekwaamste rechtsgeleerden der wereld zitting hebben, un dat, wat onpartjjdig- heid en onkreukbaarheid betreft, boven alle verdenkingen verheven is. Eu laten wjj ten slotte dit woord van den heer De Beaufort niet vergeten »Wie de ontwapening den grootsten zegen voor de menschheid noemt, maar daar naast verklaart, dat zjj een niet te verwezenljjken ideaal is, zal tot hare totstandkoming niet veel bij dragen®. De V. DE OORLOGL De algemeene toestand. Van de verschillende oorlogstooneelen is er weinig belangrjjk nieuws ontvangen. Aan het westeljjk front bljjft de strjjd zich in hoofdzaak bepalen tot het Somme gebied en nog steeds maken de Engelschen enFranschen hier, zjj het ook kleine, vorderingen, die echter in het Duitsche legerbericht slechts ten deele worden erkend. In tusschen bljjkt uit de Engelsche legerberichten van den laatsten tjjd, ook uit dat van Donderdagmorgen, van een verhoogde activiteit van de Engelsche troepen aan een meer noordeljjk frontgedeelte, n.l. in de streek tusschen Armentieres en Atrecht, welbekend uit de dagen van het groote Britsche offensief in 1915. Hier hebben de Engelschen bij Roclincourt, Festubert en Neuve Chappelle kleine voordeelen behaald. Of deze actie, die voorloopig slechts een zeer plaatseljjk karakter draagt, de inleiding zal zjjn tot een groote offensieve beweging in aansluiting met het offensief in het Somme- gebied, zal moeten worden afgewacht. Zeker zullen de Engelschen alle krachten inspannen om het slagfront uit te breiden nu immers tot dusver elke poging om de Duit sche linieën te doorbreken is mislukt en het voornaamste resultaat van het groote gemeen- schappeljjke Fransch-Engelsche offensief dit is, dat den vjjand zware verliezen zjjn toege bracht en men dus een stap nader is gekomen tot zjjn uitputting, die naar men aan de zjjde der geallieerden hoopt en verwacht ten slotte tot een beslissenden ommekeer in de militaire situatie zal moeten leiden. Hoe meer men dus uitbreiding kan geven aan het slagfront en dus ook aan de vjjandeljjke ver liezen, hoe eerder deze toestand zal worden bereikt. Volgens de berichten van Engelsche en Fransche zjjde zou alreeds het begin van uitputting bjj den vijand worden waargenomen en zouden zich zelfs alreeds teekenen van de moralisatie bjj de Duitsche troepen voordoen. En het zou er dus slechts op aankomen om vol te houden en zich zelf zooveel mogeljjk te versterken om zeker te zjjn van de einde- lijke volslagen overwinning. Vandaar de plannen der Engelsche regeering om door andere maat regelen het aantal der voor den legerdienst beschikbare mannen te verhoogen. Die plan nen zjjn de erkenning dat op het oogenblik, ondanks de aan een deel van het front be haalde successen van een beslissende actie tegen de vjjand nog geen sprake kan zjjn en nog grootere inspanning noodig zal zjjn om de Duitsche oorlogsmachine, geljjk men in Engeland zegt, te vernielen. In hoeverre nu echter de verwachtingen van de geallieerden ten aanzien van de na derende uitputting van den Duitschen vjjand gerechtvaardigd zjjn, valt hier moeiljjk te be- oordeelen. Men heeft steeds dat was reeds voor het offensief der geallieerden in 1915 het geval deze uitputting en de dreigende in zinking van het moreel van het Duitsche leger voorspeld, maar telkens weer verrasten de centralen door een nieuwe krachtsuiting. Ook thans is dit het geval. Immers noch de ge weldige strjjd aan het Fransche front, noch de actie der Russen aan het oosteljjk front, die thans vrijwel tot plaatseljjke gevechts-actie is geworden, noch de Italiaansche aanvallen aan de Isonzo en in het Karstgebied, noch ook het door generaal Sarrail in Macedonië ingezette offensief, hebben den Duitschers en hun bondgenooten kunnen beletten, een zoo geduchte macht op de Roemeniërs, deze niet alleen uit Zevenbergen worden teruggedrongen, maar zelfs ernstig in eigen land worden be dreigd. In deze omstandigheden is het te begrjj- pen, dat men in de landen der geallieerden nu alweer gaat rekenen op een nieuw groot gemeenschappeljjk offensief in het voorjaar van 1917 en hiervoor de noodige voorberei dingen treft. En de toestand kan thans aldus worden samengevat, dat beide partyen op het oogenblik elkaar nog vrjjwel in evenwicht houden en we dus wederom op een nieuw oorlogsjaar moeten rekenen nu de nade rende winter weldra zooal geen volkomen stil stand zal brengen, dan toch het doorzetten van een groote offensieve actie zal beletten, Dg Burgemeester der gemeente TER NEUZEN maakt bekend, dat Openbare Vergadering van den Gemeenteraad zal worden gehouden op Donderdag den 19 Oct. 1916, des voormiddag» ten 10 ure. Ter Neuzen, den 13 Oct. 1916. De Burgemeester voornoemd, J. HUIZINGA.

Krantenbank Zeeland

Ter Neuzensch Volksblad. Vrijzinnig nieuws- en advertentieblad voor Zeeuwsch- Vlaanderen / Zeeuwsch Nieuwsblad. Nieuws- en advertentieblad voor Zeeland | 1916 | | pagina 1