Tweede Blad. Ter FIcuzensche Gouranf BISHENLAND. BUITENIAH D. LAMEOUWBEBICHTEH, Woensdag 19 Maart. No. 8504. DE DOOD VAN PRIMO DE RIVERA. TER NEUZEN, 19 MAART 1930. RECHTSZAKEN. PROVINCIATE STATEN VAN ZEELAND. VAN ACUTE TEGEN DEN DIENSTPLJCHT. Katerdag is te Utrecht op initiatief van de Nooit-Meer-Oorlog-Federatie, een voorloopig •omitd van actie tegen den dientplicht opge- richt. Dit comit6 zal zich spoedig wenden tot •Ee daarvoor in aanmerking komende corpo- raties in Nederland binnen zoowel als buiten de georganiseerde vredesbweging. Onder de in ternationals leiding van den Vereenigden Vredesraad (Joint Peace Council), gevestigd te Weenen, hoopt men in samenwerking met •oortgelijke comity's in alle landen der wereld gelyktijdig en internationaal een grootsche be- wegjng tegen den militairen dienstdwang en de militaire africhting van de jeugd, zooals die in vele landen toeneemt, te organiseeren. Reeds zijn in verschillende landen, o.a. in N.- Amerika, comity's gevormd. HET ROODE LEGER. Sovjet-Rusland, het land der mysterien en de* onbegrensde mogelijkheden houdt een •norm leger op de been. Het Roode leger is •en zuiver partij-instrument, zoowel het kader •Is manschappen zijn niet alleen aan een in tense politieke propaganda onderworpen, maar tevens aan een politieke opvoeding en instruc- tle, waaraan een groot aantal uren van den dlenst wordt i>esteed. De militaire lasten, welke aan het sovjet- proletariaat zjjn opgelegd, zijn buitengewoon ewaar en drukkend; het militair budget be draagt ongeveer 20 van het totale budget. De militaire dienst is zwaarder en langer dan in welk ander land ter wereld. De voorberel- dlng voor den verplichten driejarlgen eersten oefentijd, deze oefentyd zelve in de verschillen de cursussen georganiseerd door de proganda- eomltg's welke alle een militair karakter dra- gen, laten den jeugdigen proletarier vrijwel, geen oogenblik vrij. Elke jaarklasse bedraagt 1.200.000 man, ran wie 850 k 900 000 geschikt zijn voor den militairen dienst. Van hen zijn 270.000 inge- Hjfd In actieve eenheden, 230.000 in territo rial eenheden, terwijl de overige 400.000 on der de reserve-categorie vallen. De jaarlijksche permanente sterkte bedraagt 700.000 man en 40.000 officieren, in den zomer echter als ook alle territoriale en vele reserve- onderdeelen onder de wapens zijn bedraagt de sterkte wel 1.500.000 man. De actieve onder- deelen legeren hoofdzakelijk in de grensgar- nizoenen, het sterkste aan de Poolsche en Roe- meensche grens, de territoriale onderdeelen hoofdzakelijk in het binnenland. De discipline in het sovjet-leger is buiten gewoon streng, in tegenstelling met alle an- dere legers hebben behalve de officieren b.v. zelfs de onderofficieren en de korporaals straf- bevoegdheid. De afschaffing van alle rangs- distinctieven heeft op den duur absoluut niet ▼oldaan; de laatste jaren zijn dan ook alle rangsdistinctieven wederom ingevoerd van generaal af tot en met korporaal. Er wordt to het byzonder op toegezien, dat alle mili taire eerbewijzen en in het bijzonder ook het militair saluut voor alle meerderen stram en stipt wordt uitgevoerd. De krijgstuchtelijke straffen zijn ontzettend zwaar, ja in onze oogen vaak onmenschelijk, ook van lijfstraffen wordt in het leger vecl- voudig gebruik gemaakt en vadertje knoet •egeert dan ook weer op ruime achaal. Vergelijkt men dan ook het moderne sovjet- leger met het vroegere tsaristische, dan komt men wel tot de conclusie, dat er eigenlijk bij zonder weinig veranderd is, de discipline is •chter thans zwaarder en onmenschelijker dan ▼roeger, terwijl de wetenschappelijke waarde der aanvoerders althans nu nog op een veel lager peil staat dan in het oude keizerlijke leger. Het leger zelf is overigens uit militair oogpunt beschouwd goed georganiseerd en ge- CraincL Op voorstel der regeering heeft koning Al- fons een decreet uitgevaardigd, waarbij den overleden dictator de hoogste militaire eerbe wijzen worden toegekend. De voormalige mini ters der dictatuur hebben zich Maandag bijna alien naar Parijs begeven. De overigen zouden den overledene aan de grens opwach- ten. Primo zal waarschijnlyk worden bijgezet in zfln geboortestad Jarez. De minister-president heeft aan den patriot- Uschen bond verlof gegeven, het stoffelijk ©verschot van Primo de Rivera in een specia- len trein naar Spanje te vervoeren. Maandagmorgen vond in de sterfkamer een korte rouwdienst plaats, waaraan slechts de farel ieleden van den generaal en eenige jonge vrienden deelnamen. Het stoffelijk overschot Is Maandag per trein naar Spanje vervoerd. Ook de vroegere verloofde van Primo, Mer- eedes Castellanos, bracht Maandag een bezoek aan het sterfhuis, waar zij eenigen tjjd in de sterfkamer bleef. DE KANAALTUNNEL. Oit het rapport der commissie voor den aanleg van een tunnel onder het Kanaal, waar- uit dezer dagen enkele bijzonderheden zijn vermeld, blijkt, dat de meerderheid der com missie den bouw mogelijk acht. De voordeelen, vooral op economisch gebied zullen grooter zijn dan de nadeelen. De commissie is echter overtuigd dat de aanleg niet van staatswege moet geschieden, maar door een particuljere maatschappij. De kosten voor een proeftunnel worden geschat op ongeveer 5% millioen pond sterling en de geheele aanlegkosten op onge veer 25 millioen pond sterling. Zou in de herfst begonnen worden, dan rekent de com- miss'e, dat de tunnel in 1938 gereed zal kun- nen zijn. Het reizigersverkeer zal in het eer- ste jaar ongeveer 3% millioen personen be- dragen en de reis behoeft niet duurder te zijn dan nu met de booten. Het onderhoud behoeft in de eerste jaren niet meer te kosten dan y3 millioen pond en de maatschappij, welke de exploitatie op zich zou nemen, zou met 3 mil lioen reizigers renten en aflossing kunnen be- talen. Eventueele winst zou van de vrachten moeten komen. Lord Evesham heeft in een minderheidsrap- port als zijn meening geuit dat men bij de boorkosten voor volkomen onberekenbare kan- sen kan komen te staan en bij den aanleg in technisch cpzicht voor moeilijkheden, wqlke •venmin van te voren bepaald kunnen worden. Hij is bovendien bezorgd dat de voordeelen niet zullen opwegen tegen die van het scheepsver- keer en daarom is hij tegen den aanleg. In de eerste vijf jaar meent de commissie, zouden 750 tot 800 man werk bij den tunnel- bouw vinden, welk aantal in de laatste drie jaar geleldelijk zou stijgen tot 4000 5. 4500. Na het bekend worden van het rapport heeft Cook, de secretaris der mijnwerkers, gezegd, dp.t hij een groot voorstander van den bouw was, omdat voor de werkzaamheden zoo goed als uitsluitend mijnwerkers gebruikt zouden kunnen worden en het plan de werkloosheid onder zijn kameraden dus zou verlichten. DE ST. WILLEBRORDUSKERK TE HULST EN HAAR HERSTELLING. Men schrijft uit Hulst aan de N. R. Crt De Groote of St. Willebrorduskerk alhier, een vijf eeuwen oud gothisch bouwwerk, dat door zijne afmetingen zoowel als door zijn rij- ken, grootscheepschen aanleg den onvoorbe- reiden bezoeker van dit Zeeuwsch-Vlaamsche landstadje verrast en imponeert, zal gerestau- reerd worden. Sinds 1806 toch was het koor met den dwarsbeuk in gebruik by de Katho- lieken, teiwijl de Hervormde gemeente haar godsdienstoefeningen hield in het schip, door een tusschenmuur van het katholieke deel ge- scheiden. Thans echter is ook dit schip, welks onderhoud voor de kleine Hervormde gemeente te zwaar werd, door aankoop in katholieke handen overgegaan, tengevolge waarvan koor en schip hereenigd zullen worden en het ge heele monument eene restauratie zal onder- gaan, welke de belangrijkste belooft te wor den, die in ons land, sinds die van den Utrecht- schen Dom en van de Nieuwe Kerk te Delft, heeft plaats gehad. In verband met de loopende besprekingen betreffende deze restauratieplannen heeft de heer Frans Vermeulen, van het Rijksbureau voor de Monumentenzorg te 's Gravenhage, op uitnoodiging van de restauratiecommissie en van het bestuur van den Oudheidkundigen kring „De Vier Ambachten", een lezing ge- houden over bovenstaand onderwerp. Aanwezig waren, behalve het bestuur van den Oudheidkundigen Kring en de restauratie commissie, de burgemeester van Hulst, de heer Truffino, de deken en andere geestelijken, ter wijl eenige honderden belangstellenden de groote zaal van hotel ,,De Graanbeurs" vulden. De heer Vermeulen begon met een geluk- wensch niet alleen aan de Katholieken, maar ook aan de andersdenkende inwoners van Hulst, omdat thans de mogelijkheid is ont- staan dat dit vorstelijk bouwwerk kan wor den hersteld in zijn vroegeren luister, tot een verheffenden lust der oogen en een rechtma- tigen trots voor alien, van welke gezindte ook. Spreker moest bekennen, dat hrj bij het eer ste bericht over de hereeniging van beide dee- len der kerk in katholieke hand, als monu- mentenverzorger het eerst de vraag voelde op- komen: „Wat nu? Welke gevolgen zal dit heb ben voor dit kostelijke bouwwerk?" Naar aanleiding hiervan wilde spr. de hieruit voort- vloeiende vraag onder de oogen zien, op welke wijze de herstelling van de kerk dient te ge schieden, om haar karakter als religieus kunst- werk ongerept te handhaven en zelfs luister- rijker tot uitdrukking te doen komen. Hierbij stelde hij voorop, dat dit karakter voomame- lijk bepaald wordt door twee factoren: le. de beteekenis van het monument als uiting van religieuse bezieling, als architectonisch kunst- werk dus, en 2e. de inwerking der eeuwen, waardoor het werd tot een getuige van het verleden. Hiervan uitgaande, besprak de heer Vermeulen allereerst de saijienstelling van dit kerkgebouw, een typische schepping van de vol ontwikkelde Fransch-Vlaamsche gothiek, bestaande uit een driebeukig schip met een dwarspand en een rijk aangelegd koor met een omgang en een krans van keorkapellen, waar van de drie oostelijke polygonaal zyn uitge- bouwd. Vervolgens gaf spr. een kort overzicht van de bouwgeschiedenis. In 1228 voor het eerst vermeld als parochiekerk, is de kerk van Hulst in de tweede helft der 15e eeuw geheel verbouwd, door kunstenaars, wier namen be- hcoren tot grootste der Nederlandsche kunstgeschiedenis. In 1462 leverden mr. Eve- raeit van Antwerpen en Reyniert van Ympe- ghen het toen voltooide koor op. Na een reeds in 1468 gevolgden brand herstelde Brunberent den toren op de kruising. Hierna is in 1481 het schip begonnen onder leiding van mr. Her man de Waghemaker, den bouwmeester o.a. van de St. Ja:obskerk en van het Vleeschhuis te Antwerpen, terwijl Mathijs Kelderman in 1482 een niet meer bestaand westportaal bouwde. De zoon van mr. Herman, Dominicus de Waghemaker, die met zijn vader een groot aindrel had in den bouw van de kathedraal van Antwerpen en ook de St. Gomaruskerk te Lier, het stadhuis te Gent en het Steen te Antwerpen bouwde, leidde sinds 1515 het werk aan het schip, dat in 15301533 onder leiding van mr. W. van Zassen werd voltooid. Her- haaldelijk werd het gebouw door branden ge- teisterd, vooral in 1562, omstreeks 1580 en in 1663, waarbij echter telkens hoofdzakelijk de toren en de daken vemield werden, en verder alleen het inwendige te lijden had. Hierna kwam spr. tot de restauratie. Het wegbreken van den in 1806 opgetrokken scheir'ingsmuur tusschen dwarshoek en schip brengt allereerst het vraagstuk der overwel- ving op den voorgrond. Het koor en de dwars beuk toch zijn met steenen kruisribgewelven oveikluisd; het schip echter, hoewel het de aanzetten voor gewelven vertoont, is, zooals spr. uit de oude kerkerekeningen bleek, nim- mer overwelfd geweest, hetzij doordat de mid- delen gingen ontbreken, hetzij doordat de bouwmeesters het niet meer aandurfden. Zoo wel op aesthetische als op technische en eco- nomische gronden waarschuwde spr. tegen het aanbrengen van nieuwe steenen gewelven in het schip, waarvan de gevolgen evenmin als de kosten te overzien zijn. Een tweede hoogst belangrijk punt is de polychromie. Het katholieke deel der kerk is cmstr. 1878 geheel geschilderd, ..geschminkt" noemde spr. het. Tegenover dit aldus ontred- derde en toegetakelde deel der kerk stelde spr. de statige, voorname werking van het tot nog toe protestantsche schip, dat met zijn eenvou- dig gewitte muren en ruimte vol devote stem ming vertoont. Uit oude kerkerekeningen be- wees spr., hoe ook de middeleeuwsche kerken in hoofdzaak gewit en slechts hier en daar met meerendeels door meesterhand uitgevoer- de wandschilderingen spaarzaam versierd wa ren, om vervolgens in's reeks lichtbeelden aan te toonen hoe juist ook onze groot schilders, van Jan van Eyck en Geertgen tot St. Jans tot Saenredam en Emmanuel ae Witte in de 17de eeuw en Bosboom in moaernen tijd, zich steeds en uitsluitend aangetrokken voelden tot de onbeschilderde kerkruimten, en hoe ook de door de oude meesters weergegeven katholieke kerken steeds ongepolychromcerd waren. Spr. besloot zijn aandachtig gevolgde en meermalen door applaus onderbroken rede met de opwekking, dit zoo bijzondere en machtige bouwwerk niet te gaan ontsieren door pedante toevcegsels en vernieuwingen van archeologi- s he geleerdheid, maar het te benaderen in eerbied voor het werk der oude meesters en in ontzag voor geheel het verleden, dat zijne tre'cken in de steen heeft gegroefd. Na afloop werden uit de vergadering een aantal vragen gesteld, die de heer Vermeulen u tvoerig beantwoordde, waama de voorzitter, de heer Wi king, de bijeenkomst sloot met een woord van dank aan den spreker en met het verzoek het gebleken enthousiasme levendig te houden en de restauratie ook metterdaad te steunen. BESTRIJDING VAN DEN RUNDERHORZEL. De heer 't Hoen schrijft in het Landbouwblad voor Zeeland en Noord-Brabant: Het voorjaar is weer aangebroken en wordt op verschillende plaatsen reeds waargenomen, dat de eerste horzellarven de rughuid der run- deren hebben doorboord. Heel duidelijk zijn de kleine openingen te zien na het wegknippen van de haren, zoodat met de behandeling dient te worden begonnen. Hoe eerder deze plaats vindt, i hoe minder de dieren van deze huidparasieten J hebben te lyden, want gedurende het grooter 1 worden van deze wormbulten neemt de pijn toe tengevolge van de steeds toenemende spanning der huid. Meermalen was ik in de gelegenheid te zien, dat pinken er z66danig onder leden, dat ze met opgebogen rug stonden en in voedings- toestand opvallend achteruit gingen. Verleden jaar nog behandelde ik een pinkstier met een vrij groot aantal wormknobbels op zijn lenden, waar van de eigenaar mij wist te vertellen, dat het dier weigerde te dekken omdat het zich vanwege de pijD niet kon opgeven. Daarom is het van groot belang, dat nu dadelijk met de behande ling wordt begonnen. De werkzaamheden in het laadbouwbedrijf nemen nu nog niet zooveel tijd en de dieren zijn op stal, waar men ze dagelijks kan controleeren. Bovendien is de behandeling met de horzelzalf zoo gemakkelijk, dat er geen enkel .bezwaar tegen bestaan kan om toch voor al niet langer uit te stellen. Niet overal ziet men nu al open wormbulten, in de provincie Utrecht komen ze wel voor, daar- entegen in Zuid-Holland, waar ik in de buurt van Gorinchem dezer dagen een veestapel on- derzoebt waren ze pas aan het opkomen. Hoe eerder men er bij is, hoe minder last de dieren er van ondervinden en hoe minder huidbeschadi- ging- Nu vseet ik wel dat in alle provincies de be- strijding van de horzellarve in mindere of meer- dere mate is georganiseerd, doch op vele plaat sen ontbreekt nog veel aan de organisatie. In de allereerste pfeats behoort er naar ge- streefd te worden, zooveel mogelijk larven on- schadelijk te maken vddrdat de staltijd verstre- ken is en het vee de wei in gaat. Zooals in Drenthe in 1927 het eerst geschiedde. Hier wordt nu begonnen met volgens een vooraf op- gesteld plan de bestrijding uit te voeren. Voor elken kring, dorp of gemeente worden door de landbouworganisaties bepaalde personen aange- wezen, die de aangetaste dieren behandelen. Al heel gauw krijgen zij een groote routine hierin en wordt de behandeling veel vlugger en beter uitgevoerd dan dat het aan de veehouders, elk afzonderlijk, wordt overgelaten. De ondervinding heeft ge'eerd, dat er dikwijls groote invloed uit- gaat van de organisaties, vooral wanneer voor- aanstaande personen zich er daadwerkelijk mede bemoeien. Zij behooren het voorbeeld te geven in het belang van hen zelf en hunne medeleden. Zoo is het mij bekend dat meerdere burgemees- ters en leden van het gemeentebestuur in ons land voor deze zaak zich interesseeren, over tuigd zijnde dat hier een groot landbouwbelang mede gediend wordt. Zoowel directe als indirecte steun van deze personen aan de in hunne gemeenten bestaande landbouworganisaties kan uit den aard der zaak niet anders dan de horzelbestrijding ten goede komen. Uitroei ng van de horzelplaag beduidt immers uitschakeling van een telken jare terug- keerende schadepost van eenige millioenen gul dens. Nogmaals, veehouders, organiseert U en stelt niet uit, slaat de handen ineen en besluit nog de eerstvolgende weken een aanvang te maken met deze bestrijding. Thans dus beginnen met de behandeling op stal en daama nog eens herhalen, 66nmaal in Mei en in Juni. Wanneer dit over de geheele linie in ons land geschiedt, dan zullen in de naaste toekomst de resultaten niet uitblijven en zullen de belanghebbende veehouders later kunnen ge- tuigen, dat met betrekkelijk weinig moeite groote voordeelen zijn behaald voor onzen vee stapel. HET GEBRUIK VAN BUAUWZUUR TER BESTRIJDING VAN INSECTEN IN KASSEN EN BAKKEN. De inspecteur, hoofd van den Plantenziekten- kundigen dienst te Wageningen schrijft: Zooals bekend mag worden verondersteld, was het gebruik van blauwzuur-ontwikkelende mid- delen ter bestrijding van insecten in kassen en bakken ingevolge artikel 1 van de Wet van 6 Mei 1922, Stbl. No. 272 aan particulieren geheel verboden. Het gebruik was echter wel toege- staan aan ambtenaren van den Plantenziekten- kundigen Dienst, zoodat zij, die deze goedkoope en in vele gevallen uitnemend werkende middelen (cyanogas en calcid) wenschten toe te passen, zich daarvoor tot de ambtenaren van dezen Dienst wendden, die de gassingen uitvoerden. Deze regeling blijft ook voor het vervolg gel- den, zoodat belanghebbenden te alien tijde by de ambtenaren van den Flantenziektenkundigen Dienst de uitvoering van gassingen kunnen aan- vragen. Het is thans echter ook mogelijk, gemaakt. dat particulieren (in dit geval dus kweekers) zelf de gassingen, uitvoeren, zoodat zij ook zonder de hulp van bovengenoemde ambtenaren bladluizen e.d. in hun gewassen met behulp van cyanogas of calcid kunnen bestrijden. In verband met de desbetreffende voorschrif- ten, van den Minister van Arbeid, Handel en Nijverheid, kan dit echter slechts toegestaan worden aan hen, die zich hiervoor onder toezicht van den Plantenziektenkundigen Dienst stellen. Zij ontvangen daar een volledige instructie voor de uitvoering van gassingen en worden, in de uitvoering zooveel dat noodig is, gecontroleerd. Zij, die van deze eenvoudige regeling gebruik willen maken, kunnen zich daarvoor wenden tot het hoofdbureau van den Dienst te Wageningen of tot den dichtsbij wonenden ambtenaar. De kosten van dit onder toezicht stellen be- dragen 2,50 per jaar. Uitdrukkelijk zy er op gewezen, dat elk ander gebruik van cyanogas en calcid dan door of onder toezicht van den Plantenziektenkundigen Dienst verboden is en dat zij, die zich daaraan niet storen, zich aan vervolging blootstellen. AANVARING OP DE SCHELDE. De raad voor de scheepvaart heeft Donder- dag een onderzoek ingesteld naar de oorzaak van de aanvaring, welke op 22 November van het vorige jaar heeft plaats gehad tusschen het motorvisschervaartuig ,,Bru 39" en het Engelrche stoomschip „Kilvey" op de Schelde vcor Walsoordsn, tengevolge waarvan de „Bru 39 is gezenken. Gehoord ward de schipper van het stalen open motorschip ,,Bru 6" dat op genoemden datum van Antwerpen vertrokken was met op sleeptouw een open mosselvaartuig ,.Bru 39", b stemd voor Bruinisse. Getuige verklaarde, dat te 8 uur des avonds de sleep ter hoogte van Walsoorden was. De ,,Bru 6", waarop zich drie parsonen bevor.den, had voor twee writte lichten boven elkaar, verder een rood en groen en verder een haklicht. Het gesleepte vaartuig dat oageveer 13 M lang is en waarop .zich twee personen bevonden, voer een wit tonlicht. Het zicht was goed. Bij zwarte ton no. 27 zag getuige recht vooruit een tegenkomend stoom schip van dit schip zag hij zonder dat hij eenig sein had gehoord kort achter elkaar het roode en groene licht, alleen het toplicht en het groene licht en tenslo.tte de beide boord- lichten. Aangezien een aanvaring niet meer te vermijden was, gaf getuige hard bakboord- roer, terwijl het gesleepte vaartuig den tros losgooide. Het tegenkomende schip, dat later de „Kilvey" bleek te zijn geweest, liep achter de no. 6 langs, doch raakte no. 39, welke zonk. De bemanning kon worden gered. Volgens een ter zitting voorgelezen verkla- ring van een Belgischen loods van de ,,Kil- vey" zou, toen van dit schip af dwars van de haven van Walsoorden aan bakboord de sleep werd gezien, de „Kilvey" 6dn korte stoot op de fluit hebben gegeven, ten bewijze dat zij stuurboordwal wilde houden. Dit sein werd kort daarna herhaald, doch niet beantwoord. De loods wilde daarop bakboord uitwijken, om aan den verkeerden kant te passeeren, en juist toen hy dat commando gaf, zag hij het roode licht van het sleepende vaartuig. Kort daarna had de aanvaring plaats met den inmiddels .losgegooiden sleep. De hoofdinspecteur voor de scheepvaart, gep. vice-admiraal Fock, betoogde, dat z.i. de aanleidende oorzaak van de aanvaring het feit is geweest, dat op het Engelsche schip, toen dit op zijn tweemaal gegeven korte stoot geen antwoord kreeg, bakboordroer is gegeven, waardoor dit schip zijn stuurboordzijde bloot gaf. Overigens had de schipper van de „Bru 6" beter gedaan, indien hij stuurboordroer had gegeven. De raad zal later uitspraak doen. RAAD VOOR DE SCHEEPVAART. De Raad voor de Scheepvaart te Amster dam heeft Maandag een onderzoek jngesteld naar de aanvaring op 29 Jan. j.l. op de Schelde tusschen het Engelsche stoomschip Sheaf Crest" en het Letlandsche stoomschip ,,Tal- valdis". De loods, die tijdens de aanvaring op de „Sheaf Crest" dienst deed, verklaarde, dat dit schip uitvarende was; te 4.30 's ochtends was het door de sluis van Ter Neuzen gelco- men. De wind was Zuid; het vurenzicht slecht door den mist. Te 5.30 kwam men in de Pas van Neuzen en stoomde men langs de stuur boordzijde van het vaarwater met afwisselend werkende machine en het voorgeschreven mistsein gevende. Op een gegeven oogenblik zag men eenige voor anker liggende schepen; de kapitein besloot toen ook voor anker te gaan. Bij het passeeren aan s.b. zijde van een dezer schepen kwam de Sheaf Crest" met haar bakboordzijde in aanraking met anker- ketting en steven van de „Talvaldis" en kreeg schade, Voor de aanvaring, aldus de loods, hebben wy nog getracht, daar de machine langzaam vooruit werkte, met voile kracht vooruit op s.b. weer vry te varen, doch daar het schip door den stroom werd afgezet, kon- den wij dit niet meer gedaan krijgen. Aan bak boordzijde van de ,,Talvaldis" kon de „Sheaf Crest" ook niet passeeren, daar er niet vol- doende ruimte was tusschen dit stoomschip en eenige andere voor anker liggende schepen, waarby de Sheaf Crest" te dicht was om met achteruitwerkende machine vrij te komen. Dit laatste schip kon de reis vervolgen. Blijkens verklaringen vanwege de „Talval- dis" afgelegd, had dit s.s. de ankerlichten hel- der branden en heeft nog een manoeuvre ge maakt. Het bekwam averij aan het voorschip en de ankerkluis is gebroken. Het kon de reis niet voortzetten. De loods verklaarde verder, dat de mist by het vertrek van Ter Neuzen niet zoodanig was dat er aanleiding was om het voortzetten van de reis af te raden. Uitspraak van den Raad volgt later. Zitting van Donderdag 13 Maart, des namiddags 2 uur. (2. Slot.) Uitbreiding Centrale te Vlissingen. Ook over het voorstel tot het verleenen van een crediet van 100.000 aan de P.Z.E.M. voor uitbreiding van de Centrale te Vlissin gen is in de afdeelingen vrij langdurig ge- discussieerd. Ook hier willen wij ons beper- ken tot de vrij uitvoerige beantwoording door Ged. Staten. De zaak is volgens hen eenvoudig deze, dat bij het voteeren van de credieten voor de ovememing dezer centrale en de voorziening van de Midengroep, voor het eerste doel juist die sommen zijn gevo- teerd, welke voor betaling van den koopprijs en de geraamde kosten van onderhanden zynde uitbreiding noodig waren. Er is dus geen speling; integendeel, de Staten hebben het crediet voor het nieuwe ketelhuis reeds moeten verhoogen. Het kan niet anders of dit moet by het zoo snel stygende debiet tot moeilijkheden leiden, het bestuur moet een som tot zyn beschikking hebben, waaruit het kan putten voor uitbreidingen, die op zichzelf de capaciteit der centrale niet ver- grooten, doch door de uitbreiding van het bedryf of de economie geboden zijn; credie ten voor uitbreiding van de capaciteit zullen steeds afzonderlyk worden aangevraagd, ge- lyk reeds geschiedde. Feitelijk ware het juister geweest, dat de onderwerpelijke aan- vrage als noodzakelijk uitvloeisel van de ovememing der centrale, ware ingediend tegelijk met het voorstel tot ovememing. Het oorspronkelijk karakter van de aa'nvrage is zeer juist getypeerd door de in de afdeelingen door enkele leden gebezigde uitdrukking „blanco crediet", zy het, dat het crediet op 100.000 gelimiteerd is. De oorspronkelijke aanvrage van het bestuur der P.Z.E.M. bevat- te dan ook geen specificatie. Daarom is er door Ged. Staten naar gevraagd, het konden slechts globale ramingen zijn, daar het de be- doeling is van het bestuur over een crediet te beschikken voor hoofdzakelijk eerst in de toekomst zich voordoende behoeften. Er bleef tenslotte 13.700 over voor uitbreidingen, die men thans nog niet kan voorzien. Ged. Staten kunnen ndch in discussie treden over de ffoelmatigheid der opgesomde uitbreidingen, ndch over de juistheid der ramingen. De in- houd van den regenbak (200 M3.) is aange- past aan de behoefte en aan den gemiddelden regenval. Het spreekt vanzelf, dat over het crediet door de directie niet kan worden be- schikt zonder machtiging van het bestuur, welke gemotiveerd moet worden aangevraagd. De instructie voor de directie is daartoe waarborg. Vermoedelijk zal de kolentrans- portinrichting reeds spoedig aan de orde komen. De vracht- en personenauto zijn noo dig voor materialen en ter vervanging van een versleten auto voor de opzichters. Een reclame-auto is reeds eerder aangeschaft. In den dyk van het kanaal ligt een diensttele- foonkabel, die o.a. het station aan den Poelen- dalesingel te Middelburg met de centrale ver- bindt en waarop t.z.t. ook het station Sou- burg zal worden aangesloten. Bij storing op de tramlijn zal men van deze beide punten uit dus direct met de centrale kunnen telefo- neeren. Het aanbrengen van den telefoonlijn langs de trambaan schijnt voorloopig met het oog op de kosten uitgesloten. Aanvankelijk was het plan te Goes een bouwbureau te bou- wen, maar daarop is men teruggekomen en komt men te Vlissingen kantoorruimte te kort. Indien de tram wordt verkocht, zal dit op tie behoefte aan kantoorruimte van wei nig invloed zyn. Het ligt in de bedoeling een wachtlokaal voor de tram te plaatsen bij het Badhuis te Vlissingen. Door het gemeentebestuur is hierop zeer aangedrongen en, naar het be stuur der P.Z.E.M. meent, met reden. Helaas bleek het niet mogelijk, voor het doel gebruik te maken van de aanwezige, aan de gemeente toebehoorende garage, daar deze gedeeltelijk voor het bergen van badmaterialen gebruikt wordt en gedeeltelijk verhuurd is. De centrale heeft tot nog toe steeds aan de vraag naar electriciteit kunnen voldoen, hoewel deze in 1929 meer dan 30 grooter was dan in ±928. Zonder moeite is dit echter in den afgeloopen winter niet gegaan, daar de nieuwe ketelinstallatie nog niet in bedryf kon worden genomen en de machine-capaci- teit oak slechts juist voldoende was. Van- daar het besluit tot bijplaatsing eener tur bine. Gedwongen stopzetting van de levering aan ,,de Schelde" zou zeker een groot nadeel beteekenen; het heeft daartoe niet behoeven te komen, wel is echter de levering tengevolge van het defect raken van een omvormer van „de Schelde" tijdelyk verminderd. Ged. Sta ten zijn er zich niet van bewust, dat de stroomlevering den laatsten tyd stagnatie ondervond. Wel hebben zich herhaaldelijk stagnaties bij de tram voorgedaan, welke ge deeltelijk het indirecte gevolg waren van de vele stormen, gedeeltelyk van een defect aan den tramomvormer. Ged. Staten vertrouwen, dat de Staten het bestuur van de P.Z.E.M. de middelen niet zul len onthouden, dat dit behoeft voor de uit voering van zijn toch werkelijk niet gemakke- lijke taak. Naar aanleiding van een opmer- king, als zou het niet wenschelijk zijn, dat ,,Ged. Staten tevens het bestuur der P.Z.E.M. uitmaken", meent het college er in de eerste plaats op te moeten wijzen, dat Ged. Staten niet het bestuur der P.Z.E.M. uitmaken, daar in den raad van bestuur behalve de voorzitter 5 leden van Ged. Staten en 5 andere leden zitting hebben en het dagelijksch bestuur uit den voorzitter van het college en twee leden die geen van beiden lid van Ged. Staten zijn, bestaat; in de tweede plaats bepalen de sta- tuten, dat de voorzitter en leden van Ged. Staten bij voorkeur tot lid van den raad van bestuur kunnen worden benoemd; in de derde plaats ontbreekt elk verband tusschen de besprekingen in de afdeelingen, zooals deze in het verslag zijn weergegeven en de bedoelde uitspraak en in de vierde plaats zijn Ged. Staten zich niet bewust van gevallen noch van beslissingen, die de combinatie tot gevolg had in het belang van de P.Z.E.M. en ten nadeele van de gemeente. De heer SONKE wilde de technische zaken aan de leiding overlaten en daarover behoeft niet gedebatteerd te worden. De heer MES vindt aanschaffing van een personen-auto wel wat te luxueus. De aanleg van een telefoongeleiding langs de tramlijn acht hij wel gewenscht. Hij heeft bezwaar tegen enkele posten en zal als hij geen voldoende inlichtingen krijgt tegen het voorstel moeten stemmen. De heer DIELEMAN vond het noodig, dat aan een zoo groot lichaam als de P.Z.E.M. een crediet moet worden gegeven om dagelijks voorkomende uitgaven te kunnen bestrijden. Een auto voor het personen-vervoer is noo dig en hrj hoopt, dat de heer Mes zijn stem ook hieraan zal geven. Hij verzoekt vertrou wen in het bestuur der P.Z.E.M. Er wordt streng toegezien en alle gelden worden nauw- keurig nagegaan. Het voorstel wordt hierna zonder hoofde- lijke stemming aangenomen. Huurkoopinstallaties. Ook over het derde voorstel inzake een cre diet voor de P.Z.E.M. en wel nu van f 50.000 voor het verstrekken van huurkoopinstallaties is druk gediscussieerd in de afdeelingen. In him antwoord onderschrijven Ged. Staten dat de huurkoopinstallaties vooral een uit- komst zijn voor huurders van perceelen, wel- ker eigenaren opzien tegen de uitgaven, aan den aanleg eener installatie verbonden. Maar dit is dan ook van belang voor de P.Z.E.M. Met opzet is de gelegenheid niet beperkt tot min gegoeden. Dat daarmede een premie zou worden gegeven aan hen, die zeer wel een eigen installatie kunnen bekostigen, kunnen Ged. Staten niet inzien. Men bedenke, dat het voordeel grootendeels gelegen is in de gemak- kelijke afbetalingsvoorwaarden en dat, wie dit voordeel kan ontberen, het in den regel ook liever zal ontberen. Iemand, die meer dan 5 lichtpunten wil hebben, zal toch voordeeliger zijn met een eigen installatie, dus de huur- koop zal wel beperkt blijven tot arbeiders en kleine middenstanders. Voor kleinere instal- laties is een langere betalingstermijn vast- gesteld dan voor een grootere, daar beide voor 200 stroom moeten hebben gebruikt voor de installatie eigendom is. Op het ver strekken van gratis installaties is men ook in Gelderland teruggekomen. Het stellen van een termyn van 3 maanden voor aansluiting heeft tiweeerlei voordeelen, men beperkt net benoodigde kapitaal en werkt snelle aanslui ting in de hand. Men mag geen middel onge- bruikt laten om een net zoo spoedig mogelijk productief te maken. Bij komst van een an- deren bewoner zal deze huur moeten blijven betalen tot 200 stroom is verbruikt. Het ligt geenszins in de bedoeling huurkoopin stallaties alleen in de kommen der gemeen ten verkrijgbaar te stellen. De installaties worden compleet afgeleverd, dus met inbe- grip van eenvoudige snoerpendels met kap en lampen. De prijzen daarvoor zullen voor een installatie van 4 lichtpunten en 2 stop- contacten niet veel van 40 per installatie afwijken. De heer DE RIDDER wilde een proef nemen met gratis-aansluitingen. Hij is overtuigd, dat deze proef zal slagen en goede vruchten zal afwerpen en wil 3 lichtpunten met een stopcontact gratis geven. Wrj moeten met guile hand geven en den stroom gemakkelijk in de huizen brengen. De provincie zal er w61 bij varen. In Gelderland wordt met kostelooze installaties heel veel succes bereikt en dit zal ook hier wel het ge val zijn. Hij verzocht dan ook hier het voorbeeld van Gelderland te volgen, omdat dit ook zeker het gewenschte resultaat zal opleveren. Spreker wil ijveren voor zooveel mogelijk aansluitingen, en hij zou de f 50.000 winst willen besteden voor gratis aansluitingen. Hij diende een motie in om gratis lichtpunten te verstrekken. Het gevolg hiervan zal zijn, dat het aantal aansluitingen belangrijk zal toenemen. De heer DOELEMAN wilde voorstellen, dat zij alleen gebruik kunnen maken van de huur- koop-installaties, wier zuiver inkomen ten hoogste 1200 bedraagt, of voor woning- bouwvereenigingen waarvan de huurwaarde hoogstens 5 per week bedraagt. De heer OVERHOFF heeft het voorstel van Ged. Staten met vreugde gelezen, omdat hier- door de aansluitingen worden bevorderd, vooral voor de arbeidersklasse. Er blijven nog wel eenige wenschen over. Hij is het met den heer De Ridder in be- ginsel eens om 3 lichtpunten en een stop-

Krantenbank Zeeland

Ter Neuzensche Courant. Algemeen Nieuws- en Advertentieblad voor Zeeuwsch-Vlaanderen / Neuzensche Courant ... (idem) / (Algemeen) nieuws en advertentieblad voor Zeeuwsch-Vlaanderen | 1930 | | pagina 5