NIEUWS- EN ADAERTENTIEBLA N.° ©7. WOENSDAG 1 NOVEMBER 1835. Ingezonden Stukken. Nieuwstijdingen. VOOR Dit Weekblad mordt elken Woensdag-morgen uilgegeven bij C. W. Overbeeke teNeuzen. De prijs is 80 cents in de drie maanden en franco per Post 95 cents. Men abonneert zich bij de Boelc- handelaars en Poslkanloren zijner woonplaats. (tweede jaargang) ZEGELEN Adi i-rhyniirx Relievemc/i iwn;>t zenden uiterlijk Dingsdag des namiddags \enh 4 urede prijs van 1 tot 4 r eg els is 40 centsvoor.' elken regel meer 10 cents, behalve 35 cents zegel- fv regt voor elke plaatsing. De heer J. II. van Dale, te Sluis, in n.° 91 van dit blad berigt gevende van de door hem gevondene bladen van zekere voorzeggingen, die te Oude- naerde gedrukt zouden zijn in 1479 of 1480noo- digt alien uit, die in slaat zijn omlrenl het werk en den drukker inlichlingen mede te deelen, dit door middel van dit nieuwsblad te doen. Hoog belang slellende in dat berigt, heeft do sleller, zooveel zijne kleine boekverzameling ge- doogde, de zaak onderzocht, en bij veroorlooft zich het resultaat daarvan mede le deelen. De heer van Dale zegt, dat aan het slot van het bedoelde werkje het volgende wordt gelezen «Hier zijn voimaect prenosticaten Johannis lael. van Borchloen vutghegheuen des iaers LXXXl. Gheprendl Taudenaerde." En laal onmiddellijk daarop volgen Wij zien »dus uit het slot, dat deschrijver Johannes Lael van Borchloen heel, dat zijn werk voorspellingen be- »vat over het jaar 1481, indatjaar zelf is uilgege- »ven, en dat het te Oudenaarden, in Vlaanderen, is »gedrukt." Verder voorlredenerendezegt ge~ noemde heer: «Men zal dus kunnen aannemen »dat reeds in 1479 te Oudenaarden eene drukkerij wbestond." De sleller naslaande: De Geschiedenis van Oude- naerdeuilgegeven door Dr. D.Jvan der Meer sell te Oudenaerdein liet jaar 1846; de Becherches lit- teraires el bibliographiques sur quclques anciennes impressions des Pays-basuilgegeven in 1839 le Gent, door den bibliolhecaris A. Voisinen de reeks van Brochures door den heer P. C. van der Meersch, vroeger onder-bibliothecarisen thans archivist- van Oosl-Vlaanderen te Gent, aldaar uilgegeven van 1845 tot 1847, onder den titel van Becherches sur la vie el les travaux de quclques imprimeurs bei ges, elablis en pays elrangers pendant les XV en XVI siecles, vond de eerste opwelling, die in hem was gerezen om metde gevolgtrekkingen van den heer van Dale niet in te slemmen door de gemelde schrijvers krachtig ondersleund. De eerste vraag, die bij den sleller rees, was deze: hoe heelte de profeel? En die vraag is natuurlijk, want het aanmerkelijke verschil, helwelk in do heide opgaven beslaat, springt bij de eerste lezing in het oog. Sleller geloofl evenwel te moeten hecli- ten aan den naam, zooals die in den lilel van het werk wordt vermeld en dan leest hij daaruit: Prenosticaten van Johannes, aanzienlijk burger van Borchloen (Waremme, bij Luik). Indien het woord uilgegeven in 1481 hetzelfde beteekende of liever gezegd, in. denzelfden zin werd opgevat als tegenwoordig, dan zou de gevolg- trekking dat het boek in 1481 is gedrukt, volko- men juist zijn. Dit gelooft evenwel de sleller to mogen betwijfelen en afgaande op hetgeen hij van alle prognostication heeft gelezen, waar allijd gesproken wordt v an voorzeggingen uilgegeven, b. v. bij Uildegardc, bij Malachias enz.verslaat hij hier het woord uitgegeven in den zin van gedaan ver- liondigd, gepredikt cn dergelijken. Het Biglolton sivc Diclionnarium Teutonico-Lali- num Novum geeft aan de woorden laet en uilgeven de beteekenis, die steller vermeent aan dat woord te mogen hechten. Hij leest dus: ((Prenosticaten van Johannesaanzienlijk burger van Borchloen, gedaan in het jaar 1481." De opdragt van het werk aan Lodewijkvan Bour bon, prins, bisschop van Luik, graaftwt Loon, enz. enz., ondersleunt deze meeriing. Borchloen was oudlijds zooals men weetde hoofdstad van het graafschap van Loon of Loodsen is gelegen lus- schen Sl.-Truycn en Tongeren. Men vond er een hoogst aanzienlijk kapitlel van St.-Odulphus, be- slaande uit lSkanuniken met een' proosl en deken. Men weet, dat Lodewijk van Bourbon door de Lui- kenaren, tot oproer aangehitst door Lodeivijk XI van zijnen zetel werd verdreven, en gedurende zeer langen tijd zijn verblijf hield in zijn graafschap van Loon. Aanvankelijk werd de bisschop van Luik heschermd door Karel den Stouleen later door diens schoonzoon, den aarlshertog Maximiliaan. De prenoslicatien zegt de heer van Dale, «eindigen met eene lofspraak op den aarlshertog Maximiliaanwien eere en voorspoed worden »loegezegd." De sleller leidt daaruit de vraag af Mag men, het woord laet aannemende in de betee kenis, welke het bcroepen woordenboek daaraan toekenl niet veronderstellen dat de voorzeg gingen herkomstig zijn van een der kanuniken misschien wel van den prior of den deken van het kapitlel van St.-Odulphus le Borchloen Dat omstreeks het tijd perk van de voorzeggin gen, Vlaanderen door sehrikbarende oproeren le- gen Maximiliaan werd verscheurd, en dat de stad Oudenaerde de partij die tegen Maximiliaan woedde was loegedaan, isalgemeen bekend. Steller leidt uit die omstandigheid de vraag af, of het zich wel kanlaten vooronderslellen, dat juist op het tijdstip, toen de hevigsle strijd tegen Maxi miliaan werd gevoerd, een zijner voorstanders een werk, waarin zijne overwinning werd verkondigd, zoude hebben lalen drukken in eene stad, waar men meer dan elders op Maximiliaan was gebeten? Alles wat verder, in n.° 95 van dit blad, uit van der Meersch wordt aangehaald getuigt van de naauwkeurigheid waarmede de heer van Dale zijn onderwerp heeft behandeld. De steller heeft, zooals gezegd is, denzelfden schrijver, le zamen met de werken van andere beroemde Belgische bibliomanen over het onderwerp geraadpleegd maar is daardoor in zijn eerste gevoelen meer en meer bevestigd. Professor Voisin heeft opzetle- lijk over Arend de Keyser, die als drukker der Prognostication wordt opgegeven, zeer in het breede gehandeld, maar, evenniin als de bibliolhecaris van der Meersch, noemt hij het werk in questie. Dr. van der Meersch, in zijne Geschiedenis van Oudenaerde, zegt, dat Arend de Keyser in het begin van 1479 te Oudenaerde is gckomen, maar reeds op het laalst van dat guar zich te Gent heeft gevesligd, alwaar hij ge- roepen was om de menigte van rondgaande hrieven en publication, die in deze dagen van onrust uit de hoofdstad van Vlaanderen (waar geen drukker was) moeslen uitgevaardigd worden, te drukken. (Wat gezegd wordt in den lilel van een werk, in 1480 to Oudenaerde gedruktbewijst niets, en is alleen een verschil, hetwolk daar van daan komt, dat de eene schrijver het jaar lelde van Januarij lolJanuarij, anderen van Paschen tot Paschen en anderen weder van Kersdag tot Kersdag.) Dat Arend de Keyser in 1480 Oudenaerde ver- laten heeft, slaat bij alien vast, weshalve hetook vast staat, dat hij in 1481 te Oudenaerdegeene boelccn drukken Icondaargelaten dat het ondenkbaar is, dat de kunslenaar, die zijno pers openbaar ten diensto steldo van de vijanden van Maximiliaan even openbaar die pers aan de belangen van Maxi miliaan zoude hebben gewijd. Men zal legenwerpen, dat bepaaldelijk gezegd wordt in het slot van het werk dat het te Oude naerde is gedrukt. De steller neeml dit aan, maar hij verschilt alleen in gevoelen omlrenl het tijdstip ivanneer, enomtrenl den per soon door wien het boek is gedrukt. Men weet, dat de meesle voorzeggingen eerst na den dood der Aslrologislen werden bekend gemaakl, en dat was zaak, zoo de voorzeggers niet als toovenaars wenschlen verbrand te worden. Stel ler meenldus le mogen gelooven, dat het dikwijls genoemde boek na 1481 is gedrukt, en dat, zoo het omstreeks 1481 gedrukt is, het dan het werk is van de broeders Jeronimietendie, zooals men weetv66r de uitvinding der drukkunst bun bestaan vonaen in het afschrijven van boeken en later in het drukken. Zooals schilders aan hunnen tranl worden er- kend, zoo erkennen de biblioinanen de drukkers aan de karaklers, waarmede zij drnkten. Kon de heer van Dale besluiten om een zijner fragmenten aan den heer archivarius van der Meersch (die het groolste deel, zoo niet al de drukken van Arend de Keyser bezit, en wel speciaal de drukken van 1480) toe te vertrouwen met de bede om deSluische fragmenten aan de erkende drukken te toetsen, dan zou in eens het pleil volledig en onherroepelijk zijn beslist. De baron de St.-Genois, thans bibliothecaris to Gent, professor Serrure aldaar, de heeren Vcrgau- wen en Bennoni Verlielst, alinede te Gent, om maar weinige verzameiaars en bczitters van bibliogra- phische schalleu te noemen, zullen volvaardig alle inlichlingen geven, als ze gevraagd worden. Wij arme sukkelaars ten plallen lande, die onze zwakke geesten uilputlen, zwoegende voor een kastje met 4 of 5 boordjes waarop een boekje 3 of 4 te vinden is, zouden nog een weinig verder kun nen zoeken, als wij goed wisten hoe tie naam is van den profeel in questie en als wij wisten van welk jaar het Cartulanum dagleekent, in welks band de profctie of de brokken daarvan zijn gevonden. Oostburg, 27 Oct. 1855. J. E. R. Bij Z. M. besluit van 27 Oct. jl.is bij het 4de bataillon ruslende schulterij in Zeeland (gefor- meerd uit de gemeenten van Weslelijk Zeetnvsch- Vlaanderen) 1.° eerrol ontslag verleend aan P. II. B. Motke2de luitenantuit hoofde van verandering van woonplaats, en 2.° lot kapilein benoemdG. 0. van Stein Callenfelsthans lste luitenant; lot Isle luitenant II. W. F. van 't Groeneivoutthans 2de luitenant; tot 2de luilenants J. van Overbekethans sergeant, en A. L. Loeffthans vrijwillig schuttcr en lot oflicier van gezondheid ode klasse II. B. Maal Ilenry, te Oostburg, thans schulter. De eerw. kerkeraad der Gereformcerde gc- meenle te Neuzen heeft jl. maandag op nieuw met eenparige slemmen tot herder en leeraar beroepen, de wel-eerw. zeer gel. heer II. W. A. Verhoe/f, predikant te Zuid-Beijerland gezegd den llilzerl. Tot aanvulling van het uit Axel ingezondene en in het vorige nommer van dit blad geplaatsto berigt, belrekkelijk de aldaar op den 30 October jl. gehoudene veemarkt zij alsnog dienende dat de daarbij uitgeloofde premien zijn loege- wezen aan Japik Blankerlle Axel, voor het meest ter markt gebragte en aan Pielcr Lam- breglsen le Erlvelde (Belgie) voor het meest gekochlo hoornveeaan Christiaan Dieleman onder de gemeente Roewachlvoor de meest aangebragle en aan Frans Scliuurman, gemeento St.-Jansteen, voor de meest gekochlo paarden en aan Charles D'hondt, gemeente Zaamslag voor zijne ter markt aangebragle groep scliapen ter wij I voor de aanwezige varkens geene premien zijn uitbelaald. Ofsehoon deze derde gehoudene veemarkt in geenerlei vergelijking mag gebragt worden met de 's daags te voren (maandag 29 Oct.) te Hulst gehoudene lentoonslelling van veelandbomv- productenwerkluigen gereedscliappen enz. waarvan mede in ons vorig nommer een uilvoerig verslag is gegeven zoo heeft dezelve loch onder Axel's ingezelenen niet minder levendigheid en vcrlier aangebragtlegelijk met de slreelende verwachting voor een loekomstig vierde jaar dat ook alsdan dezelve niet minder druk zal bezocht worden, en dat, zoowel van de zijde der laudbouwers als van de zijde des gemeenle- besluurs niets zal onbeproefd gelaten worden, wat ook deze, in vele opzigten zoo slille plants, maar eenigzins kan opbeuren en verl.evendigen. Gelijk v66r eenige weken een aanzienlijk ingezelen van Zaamslag zijnen 89sten verjaardag mogt beleven, zoo ook mogen wij nu niet onver- meld lalen dat zijn naaste buurman op jl. vrijdag den 2 dezer het voorregt genoot van zijnen 88sten verjaardag te vicren. In het ge- not van eenen redelijken welstand en hoofdza- kelijk slechts over doofheid behoevende te kla- gen mag ook deze achlenswaardige grijsaard met een erkenlelijk gemoed op vele zegeningen, in zulk een lang tijdsverloop ruimschoots on- dervonden, gelijk ook op een lalrijk kroosf, zelfs van achler-kleinkinderen, nederzien en wij ver- eenigen ons met do bede der zijnen dat ook hem de zeldzaamhcid moge geschonken worden, welke aan wijlen zijnen vader is le beurt geval- lon die op den 7 Julij 1833 in goeden welstand zijnen 90slen verjaardag beleefd heeft Wij vernemen, dat door de coneessionaren van de stooinbootdiensl op de Wcster-Schelde van de concessie dier diensl tegen Januarij e. k. bij gedepuleerde slaten opzegging is gedaan, en dat alzoo bij de najaars-vergadering der provin- ciale slaten welke den 6 dezer geopend is ook deze zaak in behandeling zal moeten komen. Verleden maandag werd le Breda een vijf-en- zevenligjarige man door de marechaussee naar do reglbank geleidter zake dat hij, door gebrek ge- dreveu, aan de woning van een' landbouwer brood had gevraagd. De grijsaard was ziglbaar diep geroerd, door het denkbeeld, dat hij, die nimmer voor den regler verscheen nu om het vragen van eene bete broods, waartoe de armoede hem gcdrongen had als een misdadiger uit de ge- vangenis door de stad werd geleidwaar men hem steeds als een braaf man had gekend. Do H"3. HI

Krantenbank Zeeland

Ter Neuzensche Courant. Algemeen Nieuws- en Advertentieblad voor Zeeuwsch-Vlaanderen / Neuzensche Courant ... (idem) / (Algemeen) nieuws en advertentieblad voor Zeeuwsch-Vlaanderen | 1855 | | pagina 1