Er is een hemel voor blanken en er is een hemel voor zwarten" culina sleerzon I )e>re|ycL MENSELIJKE MOMENTEN IN NOORDWIJKERHOIJT Gratis bloemen- cheques ZUID-AFRIKA tussen Kraal en wolkenkrabber Veilig gevoel zo'n aparte in huis te hebben van de mantelspecialist om de prijs hoeft u 't niet te laten, ze kosten maar Celibaat toch op agenda synode (6) Marionetten „Jullie doen het zelfde" Geen gehoor 1 T&lenka regenmantel ELDO-ministers op zoek naar compromis 't keukencentrum ^°SI,KERH0DT -De Bre* „Dienst en actie" Optimistische kijk Heet hangijzer Fleurop bloemisten ..-MSssv 7 DE STEM VAN DINSDAG 15 APRIL 1969 9 "piANSKEI Bergen en heuvels, diep gekerfd, verminkt zelfs door erosie, eindeloze groene vlakten met hier en daar wat bo men. Grote kudden schapen. Tegen de heuvels in een lange rij de kralen, ronde lemen hutten, gedeeltelijk witgeschilderd met een puntdak van gedroogd gras. Langs de weg vrouwen met zware lasten op het hoofdtakkenbossen, zakken meel. Iedereen wuift vriendelijk als je langs komt ondanks de wolken stof, die de auto op de goeddeels onverharde wegen opwerpt. Transkei, de Bantoestan, het thuis land van 3,5 miljoen Xhosas, een de grotere Bantoestammen in Zuid-Afrika. Transkei, parade paardje ook van de apartheidspoli tiek. Want dit Bantoegebied, gele gen in oostelijk Zuid-Afrika tussen East London en Durban, heeft als eerste thuisland in 1963 volledig binnenlands bestuur gekregen. Transkei is de in praktijk gebrachte afzonderlijke ontwikkeling. Buiten Zuid-Afrika overheerst de mening, dat de regering en het par lement van Transkei marionetten zijn vam de republiek van Zuid- Mrika. Dat zou met name het ge val zijn ten aanzien van Kaiser tatanzima, de eerste minister van fa Xhosa-republiek-in-wording. In Zuid-Afrika zelf wordt pre via Mantanzima anders beoor deeld. Daar bestaat de indruk, dat Meen listig spel speelt met Pre toria, een spelletje, dat de regering m Zuid-Afrika wel eens voor loogst onaangename verrassingen zou kunnen plaatsen. Na uitvoerige gesprekken met Mantanzima, zijn broer George, die minister is van onderwijs en andere vooraanstaande Xhosas, deel ik die mening. Premier Mantanzima: „Ik ben voor apartheid. Als we onder de blanken wonen, zitten zij ons op de nek. Nu hebben we een eigen home. Nu kunnen wij voor onszelf zorgen. Transkei wordt in de toekomst een totaal zwart land. Blanken, die ons kunnen helpen zijn welkom maar zij zullen niets te vertellen hebben. Alle zaken, winkels en hotels van de blanken nemen wij over. Als ze niet willen, dan dwingen wij ze. En we zullen sneller totaal onafhanke lijk zijn, dan velen np. depken." De heer Mantanzima is trots op zijn Bantoe-zijn. Black is duty, zegt hij de Black Powerbeweging na. Hij is tegen huwelijken van zijn mensen met blanken. „Dan verzwakken we Minister-president Mantanzima: Wij nemen alles over" Eindeloze vlakten met hier en daar een boom. ons zelf. Dam maken we alleen maar de kleurlingen sterker". Mantanzima lacht om de kritiek vam de buitenwereld op Zuid-Afri ka. „Jullie doen vreselijk humaan in Europa. Maar als wij met 3,5 mil joen Xhosas in Nederland zouden women, zouden jullie ons precies zo behandelen al® Zuid-Afrika ons nu behandelt." George Mantanzima is zo moge lijk nog feller dan zijn broer. Ook hij noemt zich christen (methodist) maar zijn christendom heeft duide lijk een tik van de apartheidspoli tiek gehad. „Ik geloof", zegt hij, „in een afzonderlijke hemel voor blan ken en een afzonderlijke hemel voor zwarten." De toon waarop hij dit zegt doet vermoeden dat een blanke hemel voor hem een hel zou zijn. Oppositieleider in Transkei is de advocaat Guzama. Een idealist. Hij gelooft in integratie. Apc rtheid, zo betoogt hij, is zelfbehoud ten koste van andere groepen. Blank en zwart kunnen samen van Zuid-Afri ka een prachtig land maken; een voorbeeld voor heel de wereld. Wie in apartheid gelooft kan ophouden in Jezus Christus te geloven. Transkei zal pas werkelijk onaf hankelijk kunnen worden als het land economisch op eigen benen kan staan. Dit is nog lang niet het geval. Pretoria pompt jaarlijks zeer veel geld in Transkai. Daar profiteert het onderwijs van, de landbouw en de veeteelt. Premier Mantazima wil echter meer, veel meer. Voor alles moeten wjj industriali seren, zegt hij. Maar daarvoor krijgt hij in Pretoria (nog1) geen gehoor. Zuid-Afrika erkent, dat Transkei zelf onvoldoende middelen van be staan heeft, maar de regering durft het niet aan het land zelf te indu strialiseren. Wel worden er in het „blanke" grensgebied van Transkei indu strieën gevestigd. Maar deze blijven in handen van blanken. Niet-blan- ken mogen namelijk geen grond etc. bezitten in blank gebied. Deze re geling heeft verder als voordeel, dat de industrie naar behoefte Ban toes kan aantrekken uit Transkei, arbeidskrachten die met een lager loon tevreden moeten zijn dan de Bantoes in de grote steden. Ze blij ven bovendien in hun eigen land wonen. De blanken hebben dus ver der geen „last" van hen. Bantoes in hun eigen land. Velen zijn Zuid-Afrika dankbaar voor de kans zichzelf te zijn. Maar er zijn ook vele Bantoes, die de blanken haten met een diepe haat. Omdat zü en in Transkei en daarbuiten niet gelijk opdelen in de (hoge) wel vaart van de blanken, een welvaart waaraan zij zelf dooT hun goed kope arbeid zo'n belangrijke bij drage leveren. Wat zal uiteindelijk in Transkei overwinnen? Het idealisme van een Guzaua of het felle nationalisme van een Mantanzima? Als ik Zuid afrikaner zou zijn zon ik niet graag vlak bij Transkei wonen. Ik zou het gevoel hebben op een vulkaan te leven. L. LEYENDEKKER (ADVERTENTIES) Breda: Glnnekenstraat 2» PARIJS (Reuter) Ministers uit zes Europese landen, samen de mi nisterraad van de Europese Organi satie voor ontwikkeling van een raket (ELDO) vormend, komen dinsdag in Parijs bijeen om een uitweg te zoe ken in de crisis waarin het Europese ruimteprogramma dreigt te raken, Engeland en Italië weigerden vo rig jaar december die begroting voor het gewijzigde programma goed te keuren. Engeland levert voor de eer ste trap van de Europa-raket de „Blue Streak". Het land had al eerder bekendge maakt dat het zich in 1971 uit het programma zou terugtrekken. Wel bood het aan, mee te werken aan een nieuw Europees programma voor kunstmanen, wanneer het land van de ELDO-verplichtinigen zou worden ontheven. (ADVERTENTIE) Europa's meest exclusieve keuken Baronielaan 59 Breda METZ (KNP) De episcopaten van een groot aantal landen hebben Ro me geadviseerd om alsnog de kwestie van het verplicht celibaat op de agen da van de synode in oktober a.s. te plaatsen. Dit tegen de door kardinaal Cicognani bekendgemaakte beslissing van de paus in. Dit is gebleken tijdens een ont moeting van een groot aantal pries ter-seminaristen uit 14 West- en Oost- europese landen afgelopen week in het Franse Metz. inlichtingen? vraag om een folder bij de haes holland n.v. postbus 538 eindhoven ie striiilhii'6 Yerdient de prijs voor sthe groep, zei de Bos Blu>saen aan de Concilie ?n l13d tljdens het Pastoraal «eboliL^ met de eerste Woei' k«hout nl n Slierde Noordwij. 'a jle j.]- Was, „maar" tafelpraat it die dri k' anders dan al wat er 'eeh in ,i anrhedagen van vorige schuilt «ÏU- gezeSfl is- Boven- 'ilie geen rn™ Pastoraal Con- 4e MuP he"element- 0{ het "■n ep de a? weer terugkerende ni« w»SC-microt00^ moe- e dat wenst elke deelnemer ■"'"Men-nrtiL213" (maximaal) vjjfr M,a ,7ek3e ®ag afsteken. *aars in deniet' er zat veel Vhop. Onw, van de Bossche S^e dried»,m iWaJ; mt>menten in ^thrabantsf6 off641 Zeeuws- ®frl®n dat 7P afvaardiging laten waarvL® er was ®n dat ze Val rv - was gekomen. ka<i een m»-lï, PuUnt blonk ze uit- Ze $®»thie van ar ""dden die de vanaf het o c°nciliegangers ?ch, kad laten dat hij Jf V Gerard Si6"1' man was ??ker uit Steeni? ven' een hank- ^Iniefc!;: Hij had zich al niet ênT'f ftad Zlcb oxiden JLt conci!ie kunnen j^ag was hei^ Pas op de tweede me de d f'"aagd of h« als óndanks u® gu le mee wilde- 13 Juist hij een vatl de mensen geweest die ervoor gezorgd hebben dat het concilie met twee voeten aan de grond bleef. Toen bijvoorbeeld de discussie over ontkoppeling van celibaat en priester schap al te zeer voer voor theolo gen dreigde te worden, stapte Sloo- ven naar de micro en zei in onver sneden Westbrabants: „Ik ben een van de schapen van de kudde van AI- frink en mijn kinderen zijn dat ook. Schapen hebben een herder nodig. Laten wij nou maar zorgen dat er straks nog herders zijn!" Dat was zijn pleidooi voor ontkoppeling. En het concilie begreep het. Toen op de ochtend van de laat ste dag het hoofdstuk „Dienst en Ac tie" aan de orde werd gesteld, zorg de meneer Slooven ervoor dat hij als eerste 'n microfoon bemachtigde om de kerk van Nederland te confron teren met de nood onder de indu strie-arbeiders, de mannen in de „vol le continu", de gezinnen van die mannen, de buitenlandse gastarbei ders. de groep bedrijfsaalmoezeniers die 't zelfde punt in een nota onder de aandacht van het Concilie had ge bracht, had zich geen betere pleitbe zorger kunnen wensen. En opnieuw sloeg zijn betoog in. Toen hij aan het eind van zijn vijf minuten spreek tijd was, waarop voorzitter prof. Steenkamp charmant maar streng attendeerde, keerde Slooven zich naar de zaal. „Mag ik nog even ver- dier gaan?". Een donderend applaus gaf hem ruimte. En voorzitter Steen kamp lachend gezwicht voor zo'n brok apostelvuur, dankte even la ter de heer Slooven nog eens extra voor zijn eerlijk en ontroerend getui genis. Er zijn meer van die menselijke momenten geweest in deze drie da gen die zo vol papieren en vol woor den waren. Zo'n hoogtepunt was bij voorbeeld het moment waarop de voorzitter, zoals hij zelf zei, het ach terste van zijn tong liet zien. Hij deed dat aan het slot van de ziting in zijn dankwoord aan kardinaal Alfrlnk. Dankwoord is maar een heel schraal woord in dit verband. Ondersteund door een minutenlang daverend ap plaus was het een heel krachtige mo tie van vertrouwen in het beleid van de kardinaal en een volledig man daat van katholiek beter: kerkelijk Nederland, bedoeld voor als de kardinaal over enkele maanden naar de Westeuropese bisschoppen conferentie in Chur gaat. Dit alles ondanks de kritiek die de kardinaal toch ook te horen kreeg. Bijvoorbeeld van de Utrechtse stu dente Ineke Meester over de schor sing van d Utrechtse studentenpas tores. Vanwege haar maat had ze moeite om bij de microfoon te ko men, maar als ze eenmaal zover was had ze geen enkele moeite meer. „U zegt", verweet ze de grijze kar dinaal, „dat het hier om een kwes tie van geloof ging. Maar kunt u dat geloof dan peilen? Bent u er zelf bij geweest? Hebt u ook maar één keer de moeite genomen om te komen kij ken en luisteren?". Niettemin had ze in een persoonlijk gesprek met professor Steenkamp in de wandelgangen gezegd, dat ze „Al- frink toch een fijne vent" vond. En bij het uitgaan van de kerk, toen deze conciliezitting helemaal ten einde was, zoch ze met haar koffer in haar hand tussen al die vertrek- kenden nog even die „fijne vent" op om afscheid te nemen. Maar nog even terug naar dat ap plaus voor Alfrink, dat hem na dat hij enige ogenblikken nodig had gehad om zijn ontroering meester te worden de uitspraak ontlokte: „Ook een bisschop heeft het wel eens nodig bevestigd te worden!" Wat hield dat nu eigenlijk in? In zekere zin bevestigde het wat het con cilie al eerder had uitgesproken, toen hiet de keus maakte tussen een po sitieve of een negatieve benadering van de huidige kerkelijke crisis. De commissie „Hedendaagse ge loofsbeleving", voorgezeten door de Bredase mevrouw drs. Tine Go- vaart-Halkes, had het concilie voor die keuze gesteld, 't koos in overgro te meerderheid voor de positieve, op timistische kijk op de huidige crisis in de kerk. Dat betekent dat het con cilie die crisis ziet als voortkomend uit en passend in de veranderingen die zich op elk terrein van het le ven voordoen. En dat die crisis geen afbraak hoeft te betekenen, maar integen deel 'n loutering kan zijn, als de kerk bereid en in staat is haar pastoraal, haar zielzorg bij dat veranderende leven aan te passen. We hebben in ons land een agrarisch tijdperk afgeslo ten en we stappen verrassend snel een industrieel tijdperk binnen. De kerk zal die stap mee moeten zetten; zie de nota van de bedrijfsaalmoeze niers, zie het betoog van de heer Sloo ven. Dat betekent: nieuwe gezichten in het geloven van de moderne mens nieuwe terreinen voor en nieuwe vormen van zielzorg en daaraan aan gepaste wij .en van liturgie. Om dit alles tot werkelijkheid te kunnen ma ken hadden de commissies die de rapporten hebben samengesteld daar aan een aantal aanbevelingen toege voegd. En daarover vooral hebben de conciliedeelnemers gediscussieerd. Over die yeelivortnigheid waarin de godsdienstbeleving zich moet kunnen manifesteren, over de openheid waarin de dialoog met anderen moet worden aangegaan, over de mogelijk heid van experimenten, over de ver kondiging, over eredienst en gebed en over het dienstbetoon dat de kerk aan deze wereld verschuldigd is. Er is deze keer tijdens het conci lie niet gestemd, ook niet bijvoor, beeld over het „hete hangijzer" de zondagsplicht. Maar wat dit laatste betreft, de deelnemers aan het con cilie hebben duidelijk laten blijken, dat zt zondagsplicht niet langer wil len zien als een stukje kille wet, maar als een plicht die voortkomt uit de innerlijke behoefte om van zijn ge loof te getuigen. Met de nodige correcties en aan vullingen zijn de rapporten en de aanbevelingen opnieuw in handen ge steld van de commissies, om er nu een definitieve lezing van te maken. De „vaders en moeders" zijn na 't concilie terug gegaan naar hun ei gen bisdommen en hun eigen parochi om er van de theorie praktijk te ma ken En kardinaal Alfrink weet dat de „lijn" vain het episcopaat ge steund wordt. Hij weet waar hij staat als hij straks katholiek Nederland weer moet gaan veretegenwoordigen A.K. Een zeer goede morgentrotse land- genot en. Er is mij op de dag na de zondag van Ajax de gebeurtenis sen van de vorige week nog eens diep overdenkend toch wel het een en ander opgevallen. Ajax heeft het vo rigweek namelijk af moeten leggen tegen de PRIJZEN! De massale be langstelling, zoals b.v. voor het tref fen met Benfica in Parijs, is gewoon uitgebleven. De sportverslaggevers hebben Ajax zelfs niet tevoren uitgemaakt voor de grote favoriet. En nu hadden ze het wèl kunnen doen! Want laten we eer lijk zijn, wat de mannen var Michels hebben gepresteerd, doet d'oprechte voetbalsupporter deugd. Trna-va pas bienl En zo rukt die (zoals ik het onlangs een vrouw hoorde zeggen) „voetbal- groep, die in Parijs gewonnen heeft", op naar het Madrid van Franco. Mis schien kan Cruyffie de groeten van Dubcek overbrengen, want volgens de reglementen moet Ajax de return wedstrijd wél spelen. Met die 3-0 vind ik dat eigenlijk niet helemaal nodig. De coach van Spartak Trnava trou wens ook niet. „Wij zijn kansloos te gen een ploeg als Ajax", heeft hij heet van de naald gezegd. En wie zijn wü om daar aan te twijfelen? Bisschop Ernst is in Brussel om zijn Frans op te halen. Straks is hij in plaats van „Mijnheer Ernst": „Mon sieur Serieusc". Ik kan u deelgenoot maken van een unicum in de Amerikaanse ge schiedenis. Voor het eerst heeft de president van de Verenigde Staten van Amerika Nixon een ka binetsvergadering bijeengeroepen, waarvoor ook de ministersvrouwen zijn uitgenodigd. Zonder de kwalitei ten van een aantal vrouwelijke Ame rikaanse ingezetenen in twijfel te trekken, doet het me toch enigszins genoegen te kunnen melden dat er uitsluitend „binnenlandse aangele genheden" op de agenda staan. „Ik merk niets van de prijsverho ging, ik tank steeds voor een tientje". (Uit: „Wij"). Eén boom volstaat om duizenden lucifers te maken; één lucifer is ge noeg om duizenden bomen te vernie len (Canadees spreekwoord). West-Duitsland heeft nu ook zijn legale communistische partijzoals u heeft kunnen lezen. Een lid van het uit negen man bestaande partijpresi dium, kraanbestuurder Hans Löffler, had zijn uitverkiezing voor een niet gering deel te danken aan zijn gloed volle redevoering voor het partijcon gres. Löffler verdiende de prestatie-prijs met het volgende gedeelte uit zijn re de; „Het verkrijgen van nieuwe bril len op fabrieks-wc's kan revolutio nairder zijn dan het zwaaien met rode vlaggen buiten de fabriekspoort". Amsterdammer: „Volgens mij zou het beter zijn geweest als de spelers van Spartak hier achter waren geble ven, dan was Ajax ineens in de finale gekomen". Gelezen: Democratie: eerlijke ver deling van frustaties Ik wens u voor de rest van deze hopelijk warme dag (maar ik vrees toch nog het een en ander) een onge stoorde communicatie. MERIJN HET MINISTERIE van Financiën deelt mede dat op 30 april (Konin ginnedag) en op 5 mei 1969 (Bevrij dingsdag) de beurzen voor geld- en fondsenhandel zullen zijn gesloten. (ADVERTENTIE) I

Krantenbank Zeeland

de Stem | 1969 | | pagina 7