tekenaar Slag om de er meter Pmris f> es N X DE KERK IN DE KARL MARXSTRAAT ters VsvrbPSBTS ONZE PUZZEL Roemeens priester: ,Mond dicht en verder dienen...' MARECHAUSSEE BREDA Soepeler Decreten Onze Vader Onderwijs DAGBLAD DE STEM VAN ZATERDAG 3 JUNI 1967 BIJ DE FOTO'S: Volgende keer: Maakt Gerovital opa weer jong Rome en Moskou duur srend de dienst van openbare iunde en enige teken- ïd. i 1967 te richten aan de lminapark 27, Breda. E" te HEEZE lier a.s. et staatsdiploma B. zal per 1-12-1967 de opleiding f350.11 tot f 431.40 per fl>aaD<1 ng en bewassing. 0 2 x per maand. emieerde spaarregeling. f 045.94 het diploma f687.58 tot f* ijkheid tot promotie naar •erde werkkring, worden (Van onze Parijse correspondent1» PARIJS - Pa rijs heeft nog geen par keermeters. Alleen maar een blauwe zone, waar anderhalf uur vrij mag wor- j den geparkeerd. In de blauwe zone moeten we zelf de parkeerschijf achter de voorruit zetten, die regelmatig door I agenten en hulpagenten wordt gecon- I troleerd. Met de schijf wordt door de meeste automobilisten de hand gelicht, j Als de anderhalf uur om zijn, verzet ten wij de schijf, na eerst naar alle kan ten te hebben gekeken of er geen agent m de buurt staat. Op te lang parkeren m de blauwe zone staat een boete van tien frank. Wie betrapt wordt bij het I ïe!'ZettGn van de s°hijf krijgt het dub- I Dele. Staat een wagen het verkeer in de weg, dan wordt hij door de prefectuur I v ffïtie weSgesleept. Tegen betaling yan 50 frank boete kan de eigenaar hem terughalen. Al lang is er sprake van om de schijl vervangen door vaste parkeermeters. vnn M?e gemeenteraad heeft een mlJ nar.toe a* eenmaal verworpen, j. r.~® Parijse prefect wil zijn voorstel I dp fi' ondanks alle protesten van FranWMlar»e iVan automobielclubs in hst b?' Parkeermeters bestaan ai op MonfnïrSe vhegveld Le Bourget, in I vonr ?S on350.in totaal- 20 centimes L" J v!e 7 minuten, na een uur par- i (waar 5 duhbele» en in Straatsburg de ctori rj aut°mobielclub van de Elzas gedaani deswege e?n proces heeft aan- overwpoo Steden Nice en Grenoble te eveneens parkeermeters in boom maar wdlen de kat uit de Proceed o? en afwachten, hoe het m Straatsburg afloopt. !taDtldnuntt05i10.bLelCl?bS Sta0n °P hel om ie narW 4e straat vrij moet zijn WU dat reet,»'6" ,^.e prcfect van Parijs het rodii betwisten- maai' komt dat bii ,„?i1:|ke argument aandragen, raakt Ieali Parkeren de stad Jicht °"iei)artem„l?ar ,komen ei' in het Sei- MomobWen v, ..'Snoot-Parijs) 100 000 blijven Men !J'r. ergens moeten tect moeten ,e e? volSens de pre. diepte Maar onaf" ee ho°S'e of de <™r en daar on e garaSes ziin Prilzen dat Inlraag men zulke h<1«e Vee; geld de h"? i.r(laar de man m(" m ondë beèalen kan' Nauwe ven nemen e garages afge bouwd o( abonnement voor eei op de laak. De orefI?n ,e kosten af op dt Jvnigen hun wjf a«'°mobiliste> 'buis te laten 7S zoveel mogelijl openbare tran 'k te maken vat laten transportmiddelen. Hi ddeld een unr"™ een ap'' T /.uveei mogeliik gebruik te maken van uit nsP°rtmiddelen. Hi «emiddeld en' dat een aut> tlidt en 23 urn PiT dag in Parii uur geparkeerd staat. 'ect^ko", 5 een P'aats, zegt de pre 2°eken naai- Z geld; iade?e minüu "eken naa e«n ^'"i, 'edere min™ boogt het verkeer parkeerPlaa" ver Weggegooide geld ?S procent- taen kan men even» j?anzlne en slii oppen, n» ??,td'n,d?. Parkeei foeter stöppIS DeTf in de Parkeer hn eraan moet™ autom°hilisten /.ul op Straat .da' parkere. beid. Waarvoor ïv. ls van de ovet 'oals men betaal? vn WGrden betaalt ïteit- Voor de Jnf .gas en elek'ri lraat Parkeren een 4 ls gratia oi rentie voor part?,?? ljke concul Jen, die dure garane» k onde™emin m grond hebbenMat»Tn of onda parkeermeters d»n Kuv'en' Ko agens niet meer b,™ beh°even dt j!,'e staan en komt Per aan bum J beste,w a komt ruimte vrij vo0[ winst kan worden besteed aan het bou wen van garages of het aanleggen (bui ten Parijs) van grote parkeerruimten waar voorstadbewoners hun wagens kunnen laten staan. De prefect ver wijst naar voorbeelden in de praktijk In Londen staan in het centrum van de stad 10.000 parkeermeters. Een jaar na de plaatsing was de snelheid van het verkeer met tien procent toegeno men. Het gemeentebestuur nog altijd volgens de Parijse prefect past in Londen de tarieven van de parkeerme ters voortdurend bij het aantal auto- mobielen aan, zodat vijftien procent van de plaatsen bij parkeermeters onbe zet blijven. Ook aan argumenten tegen de par keermeters ontbreekt het niet. Volgens de federatie van automobielclubs gaat een vergelijking mét het buitenland niet op. In Frankrijk steekt de staat 't grootste deel van wat de automobilisten aan lasten moeten, opbrengen in zijn zak, terwijl andere landen van de in komsten autowegen maken. Het jaar lijkse vignet dat op de persoonsbe wijs van de auto moet worden ge plakt op de „carte grisse" was oor spronkelijk bestemd voor hulp aan de ouden van dagen. Maar van de op brengst krijgt het „solidariteitsfonds" niets en de staat pikt alles in. Iedere nieuwe belasting op automobielen maakt de automobilisten in Frankrijk kopschuw en uitermate wantrouwend Voorbeelden zijn er genoeg voor dat wantrouwen. Bouwondernemingen zijn verplicht in nieuwe huizenblokken evenveel garages (boxen) te maken als er woningen zijn, maar in de prak tijk komt daar niets van terecht. Om over een box te kunnen beschikken moet de bewoner van een apparte ment om te beginnen 60 frank op ta fel leggen, die hij kwijt is. En dan nog moet hij maar afwachten of er een box vrijkomt. De federatie van automobielclubs neemt het tenslotte op voor allen, die economisch en sociaal belangrijk werk verrichten, maar wier koopkracht niet voldoende is om nog eens extra voor parkeren te betalen. (Van onze speciale verslaggever) BOEKAREST, juni 1967 Zoals in alle communistische landen hebben ook in Roemenië de macht hebbers het de kerken moeilijk gemaakt, maar het lijkt erop dat zij tegenwoordig wat soepeler worden. In elk geval is een wat genu anceerder oordeel nodig dan sommigen in het Westen nog altijd vellen. Een Roemeense rooms-katholieke priester zei me: „Je moet het niet te mooi voorstellen, maar ook niet te zwart. Ik zie de toekomst werkelijk niet zo somber in In het Roemeense openbare leven is de godsdienst niet nadrukkelijk aanwe zig, maar zij is er. In Boekarest lopen orthodoxe en katholieke priesters in toog op straat- De katholieke kerk aan de Stirada Nuferilor is dagelijks ge opend en er zijn altijd mensen (meer ouderen dan jongeren) die kaarsen opsteken voor bont beschilderde heili genbeelden zoals men in de Nederland se kerken vrijwel niet meer aantreft- Door de altijd openstaande deuren van de orthodoxe kerk aan de Calea Victoriei in het centrum van de Roe meense hoofdstad zien voorbijgangers de vlammetjes van tientallen kaarsen trillen in de donkere kerkruimte, en 's avonds horen zij de pope gewijde liederen zingen. In Alba Julia een oude stad tussen Cluj en Sibiu, ge bouwd op de plaats van de vroegere Romeinse kolonie Apulum hoorde ik op een zonnige namiddag de ver trouwde klanken van het Gregoriaans. In een school bij de middeleeuwse ka thedraal onder toezicht van mo numentenzorg. maar hard aan een res tauratiebeurt toe repeteerde het kerkkoor de misgezangen voor de ko mende zondag. Langs de wegen staan hier en da-ar kruistekens en in de dorpen zijn de Waterputten soms beschilderd met kleu rige ikonen. Op het platteland heb ik meermalen een lijkstoet gefotografeerd: voorop mannen met kruisen en vaan dels, dan de biddende priester, vervol gens op een boerenkar in een nog ge opende kist de dode, omringd door luid weeklagende vrouwen, en tenslotte fa milie en bekenden. 33: het bepaalt dat overtreding van de democratische orde gehele of gedeelte lijke intrekking der subsidies tot ge volg kan hebben. Het regiem kan er alle kanten mee uit! Hoe ver de vrij heidsbeperking gaat. blijkt bijvoorbeeld uit artikel 24 dat de kerkgenootschap pen verbiedt congressen te houden zon der overheidstoestemming. Uiteraard werd het onderwijs geheel in handen van de staat (lees: de com munisten) gegeven. Artikel 30 van de grind wet: „De school is gescheiden van de Kerk. Geen enkele religieuze instelling, vereniging of gemeenschap kan onderwijsinstituten openen of in stand houden, tenzij speciale scholen voor de vorming vam de kerkelijke be dienaars". Toch heerst er in het rode Roemenië geen godsdienstvrijheid in de ware zin van het woord Artikel 30 van dè grond wet luidt weliswaar: „Aan alle bur gers van de Socialistische Republiek Roemenië wordt gewetensvrijheid ge waarborgd. Iedeeen is vrij een gods dienstige overtuiging te delen of niet. De vrijheid om een godsdienstige ere dienst uit te oefenen wordt gewaar borgd IDe kerkSënootscjtappen kunnen zich vrij organiseren en vrij functione ren". Maar dab^^tgfe" ,fü>e waar op de kerkgenootschappen zich organi seren en functioneren, wordt geregeld in de wet". In feite maakt de communistische re gering dus volledig de (ere-) dienst uit. Het is de overheid die de mate van godsdienstvrijheid bepaalt, en dal is niet te rijmen met onze Westerse opvattingen. Het huidige bewind treedt misschien wat soepeler op dan dat van de jaren vijftig, maar het kan op elk gewenst ogenblik de duimschroe ven aandraaien. In de jaren na de oorlog hebben de Roemeense communisten het de ker ken zeer moeilijk gemaakt, ook de orthodoxe kerk die in 1948 11,5 mil joen leden telde. Er waren toen ruim 1 miljoen katholieken van de Romein- Be ritus, 1,6 miljoen katholieken van de Oosterse ritus (de met Rome ge- unieerden), ruim 1,2 miljoen protes tanten eh ongeveer 200000 joden- Het statistisch zakboek van de Socialisti sche Republiek Roemenië 1966 vermeldt geen enkel gegeven omtrent de kerke lijke situatie van het ogenblik. De hele clerus van de Roemeense or thodoxe kerk is in 1946 toegetreden üot de Unie van Democratische Pries ters, een organisatie die sympathiseert met het bewind. De met Rome geüni eerde katholieke kerk van de Ooster se ritus bestaat officieel niet meer sinds 1948, toen priester en gelovigen terug keerden, naar het heet, in de schoot van de Heilige Roemeense Orthodoxe Kerk. De katholieke kerk 'van de La tijnse ritus bestaat officieel ook niet, want haar statuten zijn niet formeel goedgekeurd. Hoe de grondwettelijke ..vrijheid' van godsdienst aanvankelijk is toege past, blijkt uit decreet 151 van 1948, waarin het concordaat tussen Roemenië en het Vaticaan werd opgezegd. De creet 177 dat veertien dagen later ver scheen, bevatte onder meer het verbod dat buitenlandse kerkgenootschappen (het Vaticaan!) jurisdictie uitoefenen over Roemeense burgers. De kerkge nootschappen in Roemenië werd verbo den contact te hebben met het buiten land, tenzij na verkregen toestemming der regering. Financieel werden de kerken geheel van de staat afhankelijk gemaakt. Een stok achter de deur is artikel Waarom treden de communisten te genwoordig wat soepeler op? Misschien is het een gevolg van him streven naai vreedzame coëxistentie. Misschien ook hebben zij ervaren dat de godsdiensti ge gevoelens bij het volk te diep zitten en de godsdienstige gebruiken te zwaar verankerd zijn om ze snel uit te roeien kwestie van opportunisme Zij willen misschien is het alleen maar een immers alle nationale krachten mobi liseren voor de opbouw van het vader land. Ook Stalin (die in de oorlog eveneens verzoenlijker werd tegenover de kerk) zei: ,,Als ze dan niet vooi het communisme vechten, dan mis schien wel voor het heilige Rusland'" Tekenend voor de vage sfeer rond de mate van vrijheid in het Roemenië van vandaag (zie ook de tweede re portage in deze reeks), is het feit dat de rooms-katholieke priester met wie ik over de situatiie van de rooms-ka tholieke kerk ge&proken heb, mijn vra gen naar mijn indruk vrijmoedig beant woordde, maar anderzijds nadrukkelijk vroeg zijn naam niet te noemen. Zoals de meeste Roemenen scheen ook hij niet precies te weten wat wel en wat niet is toegestaan. Vragen waarvan hij vermoedde dat ze misschien in po litieke richting uitgelegd zouden kun- ,Vïien worden, liet hij onbeantwoord. Hij ontvangt mij in een kamer v^aar- ïn kleurenfoto's van paus Johanries en van paus Faulus aan de muur hangen. Formeel contact met* Rome hebben de Roemeense katholieken niet. „Maar wij zijn toch goed geïnformeerd over het concilie", zegt hij. „We hebben wel niet alle letterlijke teksten, maar toch tijdschriften en andere literatuur". Hij weet dat de Nederlandse katholieken een zeer progressieve groep binnen de kerk vormen. .,Ik heb gehoord dat er zelfs getwijfeld wordt aan de werke lijke tegenwoordigheid in de Eucharis tie maar dat berust toch zeker op een misverstand?" vraagt hij. Aan liturgische vernieuwing is men in Roemenië nog nauwelijks toe. De priester met wie ik sprak, bidt het Onze-Vader in de volkstaal en leest daarin ook het epistel en het evange lie- Volledige invoering van de volks taal is erg moeilijk, omdat die Roemeen se katholieken tot verschillende taal groepen behoren. In het algemeen is mij opgevallen dat de wijze waarop de Roemenen hun (godsdienstige) gevoe lens uiten heel anders zijn dan onze manier van doen. Zij kussen graag heiligenbeelden en als zij er niet bij kunnen, sitrelen zij ze om daarna hun vingers te kussen. Het Roemeense volk is, zo vertelt mijn zegsman, godsdienstig van aard. „U moet dat zien in de Paasnacht! Dan dragen ze allen brandende kaarsen naar huis!" De priesters worden met res pect bejegend, zeker niet meer „uit gescholden" dan elders in de wereld. In de tien dagen na Driekoningen be zoekt mijn zegsman met zijn collega's alle katholieke gezinnen thuis. Even als de orthodoxe priesters (van wie hij sommige tutoyeert) bezoekt hij tijdens de bezoekuren zijn zieke parochianen in de staatsziekenhuizen. Over de jeugd: ,,Na hun vijftiende of zestiende jaar worden velen onver schillig. maar dat is altijd zo geweest En het is toch zo dat veel jongens en meisjes vrijwillig naar het godsdienst onderricht komen in de kerk, verschil lende ook als ze ouder zijn". Wat het godsdienstonderwijs betreft (in Roemenië niet toegestaan op de scholen, slechts in de kerken) vindt hij de situatie beter dan in het voor 60 Hor. 1 met bestemming (afk.), 3 vreem de munit, 7 maal, 10 familielid, 12 li chaamsdeel, 14 deel vam Overijsel, 16 kleefmiddel, 17 soort van hond, 18 krui pend dier, 19 soort groente, 20 arbedds- eenheid, 21 gebod, 22 voorzetsel, 24 vaarwel, 25 aardihoogte, 27 tropische slingerplanten, 29 scheik. element (afk) 30 rijksgrens (afk.), 32 boom, 33 na da to (afk.), 34 loot van een plamt, 36 ge malin van de zeegod Aegir, 38 voedsel, 40 muzieknoot, 41 benoeming, voor dracht, 42 rund, 43 manier van kleder dracht, 45 achting, 46 verlegenheid, 49 per expresse (afk.), 50 sint (afk.), 51 be kende afkorting, 53 na dato (afk.), 55 notitiebpek, 58 plotseling, 6l oude be naming- voor liter, 62 meisjesnaam, 64 bijwoord, 65 stuk hout, 66 wal, 67 plaaits in W.-Afrika, 68 myth, figuur, 70 eer, 71 lijdzaam, 73 zot, 74 eerwaarde heer afk. lat.) 75 jongensnaam, 73 zoon van Seth, 77 scheik. element (afk.). Vert. 1 eerbaar, bescheiden, 2 dia- mantafval, 4 spil van een wiel, 5 brede grove lat, 6 aansporing: vooruit dan toch, 7 Duits wijsgeer, 8 vreemde taal, 9 bekende afkorting, 10 vermoeid, 11 stad in Frankrijk, 13 bestuurder, 15 mu zieknoot, 16 rijksgrote, 21 sus loco (afk) 23 scheik. element (afk.), 26 plaats in Gelderland, 28 draad v^e. radiotoestel, 31 platvis, 32 meer in Lapland, 34 op telling, 35 rund, 37 dorpje onder de Over, gem. Gramsbergen, 38 boom, 39 zandheuvel, 44 plaats in Groningen, 47 lieden van adel, 48 mannelijk beroep, 50 snoekbaars, 52 plaats in Gelderl. 54 goddn der lente, 56 lusthof (gewestelijk) 57 dat is (a*k.), 59 scheik. element (afk) 60 voegwoord, 63 koemestvoeht, 64 Zuid- amerikaanse thee, 68 volksnaam v.d. kauw, 71 voornaamw., 72 ontkenning (Enig.). OPLOSSING PUZZEL VORIGE WEEK Hor: 1 om, 3 klaroen, 9 mm, 11 del, 13 ineen, 14 aan, 15 enig, 17 tel, 18 kras, 19 Isère, 21 Elias, 23 eg, 24 Ee, 26 K.E., 27 do, 29 stel, 31 kea, 33 raam, 35 en, 36 saldo, 38 A.M., 39 trap, 40 dear, 41 pr., 42 Peter, 44 op, 46 doel, 48 lor, 49 knap, 51 Ot, 52 os, 54 el, 55 ma, 56 eerst, 59 graaf, 61 Erik, 62 aar, 64 mals, 66 enk, 67 baron, 69 set, 70 ne, 71 paletot, 72 Ta. Vert. 1 ode, 2 menigte, 4 li, 5 ante, 6 ree,, 7 ele, 8 en 9 Maasdam, 10 mis, 12 lis, 14 ara, 16 geel, 18 kier, 20 re, 22 L.K., 23 es, 25 vel, 28 m, 30 entre, 31 kapel, 32 adder, 34 Aarn, 36 sap, 37 er, 41 poterne, 43 top. 45 pamflet, 46 do, 47 lork, 49 klam, 50 pa, 53 ss, 54 er, 57 eik, 58 taal, 59 grot, 60 aas, 61 een, 63 are, 65 sta, 67 ba, 68 no. veiligheid rijgenoegen chappen van Uw worden verbeterd moderne banden, aarste eisen vol- Linksboven: In het Roemeense openbare leven is de godsdienst ze ker niet nadrukkelijk aanwezig, maar op het platteland komt men af en toe een begrafenisstoet te gen. Voorop lopen altyd mannen met vaandels en kruisen. Daaronder: Op een boerenkar in een nog geopende kist de dode, omringd door weeklagende vrou wen. Bij elke wegkruising staat de stoet stil en wordt er gezamen lijk gebeden. Rechtsboven: De rooms-katholieke kerk in Alba Julia, een oude stad tussen C'uj en Sibiu in Trans- sylvanië. De kerk is tot monument verklaard, maar ziet er onderko men uit. de principiële gelijkheid van alle men sen. Alle praktische verschillen moeten wijken voor dit beginsel, ras of af komst, vermogens of ontwikkeling ma ken geen verschil tegenover die al lereerste en voornaamste plicht: te arbeiden aan ieders geluk. Voor de ka tholiek ligt dat geluk in de zaligheid vande ziel. dat betekent in werkelijk heid: de zegepraal van de liefde over de hier op aarde geldende verhoudin gen. Voor de communist ligt dait geluk in de zegepraal van de rechtvaardig heid over de thans geldende produktie- verhoudingen. Het eerste ideaal is van andere aard dan het tweede, maar is het daarmee strijdig of onverzoenbaar? Ongetwijfeld is er nog veel dat ka tholieken en communisten scheidt, hier en in een land als Roemenië. Maar is het zóveel dat beider idealen zo volstrekt onverzoenlijk zijn als een jaar of twintig geleden bijna algemeen werd aangenomen? Is samenleven, wellicht ook samenwerken, van nu af tot in alle eeuwigheid uitgesloten? Het is een vraag waarop velen tegenwoordig niet meer zonder meer het antwoord weten. Zij hopen op betere tijden In het oude Alba Julia staat de katholieke kerk in de Karl Marx- straat. Het straatnaambordje hangt aan de kerkmuur. Toeval of een teken? KEES BASTIANEN De vorige afleveringen In deze speciale reportage serie publiceerde Dagblad De Stem op 13, 20, 23, 25 en 27 mei en op 2 juni. procent katholieke Hongarije. Daar moeten de ouders hun kinderen op be paalde data opgeven voor de gods dienstles en als het aantal aanmeldin gen geringer is dan tien procent van de klas, wordt er in het geheel geen godsdienstonderwijs toegestaan. Op de aanmeldingsdag schijnen soms partij bonzen op de school aanwezig te zijn, maar mijn zegsman rept daar niet over. Hij zegt: „Velen vergeten hun kinderen aan te melden- Hier moeten ze uit eigen beweging komen- Dat is beter". Over het aantal priesterstudenten; „Er zijn er genoeg, voor ons zijn er genoeg". Hij toont zich erg ingenomen met de regeling dat seminaristen vier jaar van hun middelbare schooltijd in de bisschopsstad mogen studeren. Die regeling, zo zei hij, is voor de or thodoxen gemaakt, maar ook op de ka tholieken van toepassing. Over de financiële situatie: „Van de staat krijg ik zevenhonderd lei pei maand. De rest wordt opgebracht dooi de gelovigen". Toen ik de kamer bin nenkwam, ging juist een dame weg en ik zag dat zij wat geld achterliet. Men kan de pastorie vrij in- en uitgaan. Zijn algemene kijk: „De toestand wordt dikwijls te zwart afgeschilderd. Maar het is niet zwart en het is niel wit: het is een middenweg. En een beetje lijden is goed. Het is niet goed als de kerk teveel heer is .".Ik weet toch, vraagt hij, dat alle bisschoppen weer vrij zijn? Zijn devies, zegt hij. is ,.Mond dicht en verder dienen!" Hij herhaalt tenslotte dat hij de toe komst niet zo somber inziet In een serie radio-documentaires over de verhouding tussen katholicisme en communisme, onlangs onder de titel ,.Rome en Moskou" voor de K.R.O. microfoon gebracht, werd eraan her innerd dat in de jaren na de oorlog in Nederland dé mening heerste dat christenen en communisten niet konden samenleven. Op 18 april 1948 werd ter gelegenheid van de Italiaanse verkie zingen waarbij de communisten hoge ogen dreigden te gooien, in alle kerken en kapellen zelfs het H Sacrament uitgesteld om een communistische ver kiezingszege te voorkomen! In de laat ste jaren zijn velen in Nederland een beetje anders, een beetje genuanceer der, over het communisme en de com munisten gaan denken Misschien krijgt Anton van Duinkerxe nog gelijk. Hij schreef in 1945 al. ,Zou het in een nabije of meer verwijder de toekomst niet mogelijk zijn dat ka tholieken met communisten samenwer ken aan een waarachtig betere maat schappij Een diepliggen de grond hebben katholicisme en com munisme gemeen: de gedachte aan

Krantenbank Zeeland

de Stem | 1967 | | pagina 21