India wil afval gaan benutten De mijter en DE BESTE HUISVROUW VAN DE BENELUX de poezie Havendorp trieste, een te Vlissingen verlaten buurt wordt Kunstmatige regen is nog volop experimenteel EERSTE LOCKHEED ELECTRA'S OP SCHIPHOL Jaarverslag chr. lyceum te Goes en hbs te Middelburg Enorme besparing Boekje van L.E1 over voorlopige resultaten de Dodelijk ongeval onder Wouw Nieuw verkeersvliegtuig van K.L.M. Congres P.v.d.A. over Zeeland L a n t n t DAGBLAD DE STEM VAN VRIJDAG 20 NOVEMBER 1939 23 NAAR ELDERS DE DRAAIENDE SCHIJF Muziek uit Zuid-Amerika LEGE STRATEN „ZELFSANERING" Schillen Rijst-afval Man onder wielen van aanhangwagen WINSTPUNT MELKMACHINE Nieuw aspect van Bredase internationale damesbeurs Gemakkelijk te vliegen Concurrent van Caravelle 7 Jeugdspelers gaan oefenen voor Fif a-j eugdtoernooi Het Havendorp in Vlissingen een verzameling van vierhonderd noodwoningen aan de Buitenhaven was reeds lang geen aangename woonwijk. Maar door de woning nood gedwongen trokken vele ge zinnen in deze, voor het meren deel stenen, noodwoningen om een dak boven het hoofd te hebben. De stenen noodwoningen, die na de oorlog waren gebouwd, hadden een „levensduur" van vijftien jaar de ongeveer vijftig houten wo ningen van tien jaar doch ge noodzaakt door de nog steeds heersende woningnood heeft de gemeenteraad enkele maanden ge leder. moeten besluiten gelden be schikbaar te stellen voor het on derhoud en op peil houden van deze woningen. Vlissingen I eeft nog een lijst met ongeveer 2000 woningzoekenden, de bewoners van de noodwoningen daaronder begrepen. Voor het me rendeel zoeken zij goedkope wo ningwetwoningen, die Vlissingen niet heeft. Want van het bouw volume dat in 1958 aan Zeeland werd verstrekt 500 woningwet woningen kreeg Vlissingen er 152. Van de 650 woningwetwonin gen, die in 1959 voor Zeeland ter beschikking kwamen, konden er slechts 96 in Vlissingen worden gebouwd. Hoewel de gemeente dus praktisch geen permanente woningen heeft aan te bieden loopt het Haven dorp leeg. De bewoners met kin deren zijn het „hokken" in de noodwoningen beu en wanneer zij in Vlissingen geen normale woning kunnen krijgen trekken zij naar andere gemeenten. Zo is het een vaststaand feit, dat in de afgelopen maanden niet minder dan 48 ge zinnen ongeveer 150 tot 200 personen! naar Souburg zijn ver trokken, waar zij een woning van VEN beetje jammer is het wel, dat wij gemeenlijk slechts in staat zijn kennis te nemen van de muziek der Zuidamerikanen in het popu laire of het folkloristische genre in nachtclubs of door radio of film. Het eerste zich voordoende bezwaar is, dat het ensemble, dat in die ge vallen optreedt meestal nogal ge manierd is; het gaat te gesmeerd, teveel uitgebalanceerd, te geschaafd. De spontaneïteit is zoek. Het twee de bezwaar is, dat men de muziek niet hoort in de daartoe geëigende omgeving van buitenlucht en zon newarmte. De film is dan nog het meest geschikte medium. De radio al minder. De nachtclub stempelt de muziek al gauw tot zwoel. Wat ze van nature niet is. Philips brengt onder B07331L een twaalftal liefdesliederen, minnezan gen, van Mexicaanse makelij. Het trio „Los Panchos", dat precies vol doet aan het bovengezegde, zette ze op de plaat. Men kan daarbij waardering hebben voor de be schaafde afwerking en voor de vlek keloze wijze waarop het geheel wordt gepresenteerd, doch men vraagt zich bij het derde lied af, of het alles niet een beetje gladjes is, al wordt dit weer naar de ach tergrond geschoven door de royale afwisseling der liederen in maat en ritme. Men voelt als het ware de afwezigheid van het kleurige Mexi caanse publiek; men „brengt" de muziek voor de westerling, die er prettig op dansen kan zonder er naar te luisteren. Want minnezang of geen minnezang: door haar mar kante ritme is alle Zuidamerikaanse muziek voor ons als dansmuziek bruikbaar. Behalve wanneer ze niet zuiver volks, doch opzettelijk gecompo neerd is door musici van enige al lure, waaraan Zuid-Amerika rijket is dan wij denken. Deze lieden kan men b.v. beluisteren op Disques BAM o. LD 036. waarop twee Ar gentijnse gitaristen Graciela Pom- ponio en J. Martinez Zarante wer ken uitvoeren van b.v. Villa Robos, Aguirre, Ginastera en anderen. De ze wortelen ook grotendeels in de volksmuziek, doch zij styleren die zodanig, dat hun werk daarboven uitgeheven wordt, terwijl zowel bij hen als bij de uitvoerenden elk streven naar commercialiteit d.i. gemakkelijk verkoopbare behaag zucht ontbreekt. Met grote toewij ding en diepgevoelde muzikaliteit ondersteund door een fabelachtige techniek wordt hier in doorlopend samenspel een weelde van snaren spel neergezet op instrumenten, van welker behandeling zuidelijke anders dan de noordelijke volken van oudsher het geheim bezeten „De Schelde" konden krijgen. Het gevolg van alles is, dat het inwo neraantal van Vlissingen zo niet terugloopt, dan toch stilstaat. Wat het gemeentebestuur ernstig ver ontrust. Van de ruim vierhonderd noodwo ningen in het Havendorp staan er op dit moment reeds meer dan honderd leeg. Het complex nood woningen achterin het Haven dorp, totaal vierenzeventig nood woningen, is vrijwel geheel ver laten. Slechts een enkel gezin woont nog in de lege „straten". De leegstaande noodwoningen bie den een triest beeld door de ver nielingen die de jeugd er aan toe brengt. Want de noodwoningen blijven leeg staan. Het zou onjuist zijn te veronder stellen, dat door de „trek" van achtenveertig Vlissingse gezinnen naar Souburg, in deze nabuurge meente, géén woningnood zou heersen. Ook Souburg telt nog een aantal van drie a vierhonderd woningzoekenden, waaronder tien „krepeergevallen". Doch het plan „Nagelenburg" is bouwrijp ge maakt en hier worden door de woningbouwvereniging „Volkshuis vesting" woningen gezet ten be- hoeve van werknemers der n.v. kon. mij. De Schelde te Vlissin gen. En in deze woningen worden hoofdzakelijk de uit Vlissingen wegtrekkende gezinnen gevestigd. In het Havendorp vindt voorts een opschuiving plaats. Gezinnen, die op het Havendorp willen of moeten blijven wonen, zoeken elkaar zoveel mogelijk op. Het gevolg hiervan is dat de leeggeko men noodwoningen vooraan in het Havendorp worden bezet met be woners, die achterin woonden. Maar het gevolg is ook dat steeds meer woonblokken leeg komen en aan vernieling worden prijsge geven. Het stilstaan van de bevolkings groei is voor de gemeente Vlis singen allerminst prettig. Even min, dat er schade wordt toege bracht aan "iet bezit van de wo ningstichting „Noodwoningen". Doch deze „zelfsanering" van de noodwoningen op het Havendorp móét het gemeentebestuur door dringen van het thans niet meer te weerleggen feit, dat men geen noodwoningen meer wenst. Zodat gestreefd zal moeten worden op alle mogelijke wijzen naar verrui ming van het woningbezit. Deskundigen in India hebben plannen opgesteld voor het ver werken van afval van landbouwprodukten tot goederen voor dagelijks gebruik, zoals stijfsel, oliën, kunstmest en voedsel, waarbij van een grote variatie van afvalprodukten gebruik zal pérken tot de ervaringen van één zo- worden gemaakt, zoals citroenschillen, de stammen van bananen- mg^taz^/e^eb|^ednsetottodee. bomen, bloed uit de abattoirs en afval van vis. I stand van geleide economie op agra- Vrijwel elk van mijn lezers heeft ongetwijfeld in de achter ons liggende zomer eens of meermalen genoten van het uitermate sierlijke schouwspel der staag ronddraaiende waaiers op weiden en akkers: de kunst matige regenproducenten. En vermoedelijk heeft meer dan één zich daarbij afgevraagd, of dit nieuwe landschapsschoon ook nog een ander nut had dan verfrissing van de hete zomer dagen; of die kostbare kunstma tige regen ook rendabel kon zijn. Natuurlijk is dat ook onderwerp van gesprek geweest in talloze boe- renbijeenkomsten: de tijd, dat men ervaringen ermee op kon doen, is te kort, om een gevestigd oordeel toe te laten. Bij het begin van dit jaar beschikte Nederland slechts over ruim 8000 regeninstallaties voor twee derden op tuinbouwbedrijven. Op tuinbouwbedrijven. Op bouwland en grasland werden verleden jaar ruim 4500 ha. beregend. Natuurlijk is er over de rentabi liteit der beregeningsinstallaties in de achter ons liggende zomer geen twijfel mogelijk; het is de reddings gordel geweest van de betrokken be drijven. Evenmin kan er met vrucht gediscussieerd worden over de renta biliteit ervan in nationaal-econo- mische zin. Zolang het belangrijk ste voortbrengsel van de beregende grond, de melk, zijn weg moet vin den met de veilige steun van het landbouwegalisatiefonds op de ach tergrond, past de bespreking van el ke produktieverhoging in nationaal- economisch kader niet in het raam, waarover ik hier spreek. Wanneer boer (en tuinder) zich afvraagt, of het aanschaffen van een berege- ningsinstallatie verstandig is voor zijn bedrijf, moet hij zich niet be- Dit plan is het resultaat van het onderzoek van een commissie, die werd ingesteld voor het zoeken naar methoden om afvalprodukten voor een goed doel te benutten. In het door de commissie aan de regering uitgebrachte rapport worden gede tailleerde aanbevelingen gedaan hoe de meeste afvalprodukten van de landbouw tot bruikbare goederen kunnen worden verwerkt. Zo kan b.v. tabakstof worden ge bruikt voor de produktie van nico- tinesulfaat, een krachtig middel voor de bestrijding van insekten en slakken. De schillen van citroenen kunnen worden benut voor het ma ken van veevoeder, geneesmiddelen en likeur. De citroenoogst van India wordt geraamd op ongeveer 495.650 ton per jaar. die voor het grootste deel door de conservenindustrie wordt verwerkt, waarbij de schil len meestal worden weggegooid. Bananen worden in India in over vloed geteeld, doch na het afsnijden van de vruchten laat men de stam men meestal wegrotten. Zij kunnen echter goed worden gebruikt voor het maken van stijfsel voor de tex tielindustrie. in kosmetische produk- ten en voor voedingsdoeleinden. Vol gens een officiële schatting zou het ontwikkelen van een stijfselindustne uit bananenstammen India geheel zelfbedruipend maken wat stijfsel be treft en het land jaarlijks drie mil joen pond sterling aan deviezen kun nen besparen- risch gebied. De Vereniging voor Christelijk Middelbaar en Voorbereidend Hoger Onderwijs voor Zeeland, die het Christelijk Lyceum voor Zeeland te Goes beheert en de Christelijke H.B.S. voor Walcheren te Middelburg, houdt op 20 november te Goes haar jaar vergadering. De agenda vermeldt naast de vast stelling der jaarverslagen een be stuursverkiezing. In de vacatures van J. van Haneghem en J. C. Groenen- berg zal moeten worden voorzien. Het Christelijk Lyceum Koor, ge vormd uit leraren en leraressen, zal enige liederen zingen. Ir, J. H. Kriete- meyer te Vlissingen houdt een lezing met film over Israël en zijn proble men op onderwijsgebied. Blijkens de financiële verslagen be schikt de vereniging thans over een vermogen van 31.651,03; over 1958 een batig slot van De afval van rijst, waarvan de produktie in India ongeveer 27,8 miljoen ton per jaar bedraagt, zou met gebruikmaking van ethylalcohol kunnen worden ver werkt tot ongeveer 300.000 ton ruwe olie per jaar ter waarde van bijna 19 miljoen pond ster ling, terwijl als bijprodukt nog 45.000 ton zeep zou kunnen wor den verkregen. Het bloed uit de abattoirs zou kun nen worden gebruikt als kunstmest en veevoeder, doch ook voor men selijk voedsel en het maken van pre paraten voor industriële en medische doeleinden. Uit visafval zou kunstmest kunnen worden gemaakt, terwijl theeafval kan worden gebruikt voor het maken van theïne. Afval van suikerriet is bruikbaar voor de fabricage van bordpapier, papier en ook voor vee voeder. hebben, al moet toegegeven worden, dat zij eerst in de laatste tijd de ban doorbroken hebben, die de gi- i taar besloten hield in het kringetje Donderdagmorgen in alle vroegte, het was pas kwart voor vijf, heeft zich onder de gemeente Wouw een tragisch ongeval voorgedaan waarvan de heer A. Verbocht het slachtoffer is geworden. Deze was achter op de tractor gezeten van zijn werkgever, de heer D. Aan de tractor was een volgeladen aanhangwagen gekoppeld. Rijdende over de Westelaarsestraat kwam men aldus ook bij de woning van de heer Verbocht, die blijkbaar no- even thuis heeft willen aangaan en daarom van de tractor afsprong. Hij is toen onder de wielen van de aanhangwagen terechtgekomen en is vrijwel onmiddellijk ter plaatse over leden. Het slachtoffer was 48 jaar, ge huwd en vader van vier kinderen. Welnu, met deze beperkingen heeft het Landbouw Economisch Instituut (L.E.I.) ons een voorlopig antwoord gegeven op de vraag, of kunstmatige beregening rendabel moet worden geacht. Het heeft in een keurig boek je de resultaten bekendgemaakt van zijn studie over de uitkomsten van niet en wel beregende bedrijven in de jaren 1954-55 tot en met 1957-58. Het betreft alleen bedrijven op zandgrond in Noordbrabant. Kennis neming ervan raad ik sterk aan, en daarom vermeld ik de titel: „Geeft beregening betere uitkomsten?" en de prijs: f 3.Door de uitzonder lijke toestanden in de afgelopen zo mer, waarin de beregende opper vlakte zeer sterk is toegenomen, en een schat van ervaringen is opge daan, is het boekje uiteraard al wat verouderd. Maar het aantal norma le zomers overtreft gelukkig sterk dat van te natte en te droge zo mers, en daardoor is het boekje van het L.E.I. van grote waarde, en niet alleen voor studiehoofden. Het L.E.I. heeft de bedrijfsuit- komsten over de genoemde vier ja ren van 15 beregeningsbedrijven op de oost-Brabantse zandgronden ver geleken met die van rond 70 niet- beregende, overigens normale, goed- geleide bedrijven in hetzelfde ge west, die reeds geruime tijd doo- het L.E.I. gecontroleerd werden ten be hoeve van zijn statistieken. Het wa ren alle bedrijven van gemiddeld ruim 10 ha. Het L.E.I. zou liever de resultaten vergeleken hebben van dezelfde bedrijven voor en na het aanschaffen van de beregeningsin- stallatie, maar dit was niet moge' lijk. Zoals het behoort, verantwoordt het L.E.I. zijn conclusies met enorm veel cijfermateriaal en grafieken; ik zal die laten rusten, en mij beper ken tot het resultaat van de gewel dige hoeveelheid werk, die aan het verzamelen en verwerken ervan is besteed. Het ligt voor de hand aan te ne men, dat de kwaliteit van gronden, die men gaat beregenen, minder is dan die van de andere, de L.E.I. bedrijven, zoals ze hier genoemd worden. In twee opzichten. Ze zijn als regel sterker gevoelig voor droog te, en van nature minder vrucht baar. Wanneer dus blijkt, dat de be regende bedrijven over deze vier ja ren financieel hetzelfde of bijna het zelfde resultaat opleverden als de 70 L.E.I.-bedrijven, dan is dat reeds een winstpunt. Welnu, zo liggen de kaar ten. Duidelijk komt uit de cijfers naar de voorgrond, dat het voordeel van de kunstmatige beregening moet ko men uit de melkveehouderij, dus uit het grasland en de stoppelgewassen. De kosten bedroegen op de 15 onder zochte bedrijven rond f 150.per ha; op een aaneenliggend blok van 10 ha zou dat tot op f 120.kun nen zakken. In de afgelopen zomer zou dit bedrag ook nog wel uit ha ver, gerst en aardappels gekomen kreeg men 4.243,03. Het Christelijk Lyceum had dit jaar zijn tiende eindexamenjaar. Het aan tal geslaagden bedraagt gemiddeld 84,4 procent. Aan de gymnasiale afdeling slaag den in totaal 71 van de 86 kandidaten, aan de H.B.S.-afdeling 141 van de 170. In deze periode had de M.S.V.M.- afdeling 25 geslaagden zonder af wijzingen. Aan het eindexamen van de Chris telijke H.B.S. namen 20 A- en 20 B kandidaten deel. Van elke groep slaagden er 18. Het bevorderings- cijfer van de lagere klassen baart zorgen. Het leerlingental stijgt. De school kreeg op 1 september een (nog ongesubsidieerde) M.M.S.-afdeling. Het aantal leerlingen dat het onder wijs aan beide scholen volgt, groeide van 83 in 1947 tot 810 in september j zijn, maar in normalere zomers is van dit laar. Men kampt met de leer- dat uitgesloten, krachtenvoorziening. 1 Zou men in uitzonderlijke ge- j vallen door de beregening tot de verbouw van suikerbieten of erw- ten kunnen overgaan, dan zouden de mogelijkheden wat groter worden. Maar voor de veehouderij zit er veel meer in de kunst-regen. Op de eerste plaats voor het reeds bestaande grasland. Het batig saldo van het grasland plus de voederge wassen lag op de beregende bedrij ven f 125.— per ha hoger dan op de L.E.I.-bedrijven. De veebezetting was er dichter, en het saldo per koe was ook iets hoger. Er kon meer stikstof tot waarde gebracht worden, en er behoefde minder voer voor de winter tijd aangekocht te worden. Ook zon der verandering van bouwplan is dus uit een beregeningsinstallatie in nor male zomers profijt te halen, mits het grasland dicht genoeg bijeen ligt. Maar als de ligging van de perce len zodanig is, dat beregening van een groter oppervlak mogelijk is, is er voordeel te halen uit het omleg gen van bouwland in grasland. Ik denk hier aan ontginningsbedrijven. Natuurlijk heeft vergroting van de veebezetting op de oude graslanden en vooral aanleg van nieuwe conse quenties voor gebouwen en arbeid. De stalruimte zal vergroot dienen te worden, en het L.E.I. rekent voort durend met de aanschaffing van een melkmachine. Het stelt de kosten daarvan op f 500 tot f 600 per ha; kan men het dus zonder machine af, dan stijgt het arbeidsinkomen der be regende bedrijven met dit bedrag. Tenslotte geef ik nog enkele cij fers. De gemiddelde beregeningskos- ten bedroegen per hectare beregen- bare grond gemiddeld f 148.per ha, met als uitersten f 83.en f 216.Ze dalen natuurlijk sterk, naarmate 'n groter gedeelte van het bedrijf besproeid kan worden. Het extra benodigde kapitaal van de in voering van een beregeningsinstalla tie is uiteraard sterk verschillend, Het hangt af van de beregenbare op pervlakte, de vergroting van het vee bestand, het al of niet aankopen van een melkmachine, het al of niet uitbreiden van de stalruimte enz. Het L.E.I schat dat kapitaal op f 13.000 tot f 21.000.—. De kosten, aan de beregening op zichzelf verbonden, zijn in hoofdzaak rente en afschrijving. De arbeid vraagt slechts 15 manuren per ha per jaar. Eindelijk nog een trieste conclusie uit al dit L.E.I.-werk. Het arbeids inkomen per arbeidskracht, verkre gen uit de aan de grond gebonden produktie ligt op een geheel droog- tegevoelig bedrijf van 10 ha, waar alleen het grasland kan worden be regend, nog beneden het loon van een landarbeider. Op de exploitatie ervan wordt dus verlies geleden, en de kippen en varkens moeten het goed maken; alleen varkens- en kip pen houden zou dus voordeliger zijn dan daarbij een gemengd bedrijf van 10 ha te exploiteren. R. W. J. van tokkel- en begeleidingsinstru- j 28DneOVember trMfddelburg^ee^'com menten. De muzikale opvattingen - der noordelijke volken hebben daar op kennelijk bevruchtend gewerkt. Een plaat als deze geeft eens te meer te kennen dat de gitaar bezig is zich als zelfstandig muziekinstru ment met een groot genuanceerd uitdrukkingsvermogen een plaats te veroveren. ferentie houden over de plaat svan Zeeland in onze nationale economie. De heren A. R. Vermeer en Th. J. Westerhout, leden van de tweede ka mer, zullen inleidingen houden res pectievelijk over de onderwerpen: economische ontwikkeling en regio nale welvaartsspreiding en de taak van Zeeland bij de regionale wel vaartsspreiding. (Van onze verslaggever) Voor de internationale damesbeurs „Medium" van 6 tot 16 mei te houden in Breda, blijkt zoveel be langstelling te bestaan, dat het standcomplex aanmerkelijk moet worden uitgebreid. Vanuit Duits land en België zijn inschrijvingen binnengekomen, die de aanvanke lijke ruimtelijke planning in de war hebben gestuurd. Het totale tentoonstellingscomplex omvat thans stands voor een Europese keuken, woninginrichting, mode, make-up, kamperen, sport en spel. Maar organistor Harry Pulles verwacht dat opnieuw uitbreiding noodzakelijk zal zijn. Met medewerking van het Bredase gemeentebestuur heeft hü daarom een voorlopig schetsplan opgesteld, waarin ook een amusementshal is geprojecteerd. Buitenlandse man nequins zullen daarin dagelijks modeshows geven, onder auspiciën van een Bredaas huis. In de avonduren staat de hal ter be schikking voor speciale ontspan- ningsprogramma's, te geven door de diverse deelnemende landen. Inmiddels is als „Medium"-adviseuse de Bredase mej. P. Koppelaar aangetrokken, secretaresse van de stichting sociale gezinsvoorlich ting. Op haar initiatief wordt aan de beurs en bijzondere attractie verbonden: een specifieke vrou wentest, die dagelijks afgelegd kan worden tot woensdag 11 mei. Uit de deelneemsters zal dagelijks de „Vrouw van de Dag" worden ge kozen. Op 11 mei komen deze da mes in de finale, waruit dan zul len resulteren de „Beste Huis vrouw van de Baronie" en van west-Brabant. Uit de afgevaardigden van de Bel gische en Luxemburgse vrouwen bonden die donderdag 12 en vrij dag 13 mei de beurs bezoeken, zal aan de hand van een soortgelijke test de „Beste Benelux-huisvrouw" worden gekoeen. (Van onze „luchtvaart medewerker) Op Schiphol zijn nieuwe vogels te zien, die we de erstkomende jaren ge regeld c~> f Amsterdam- ~e luchthaven zullen aan treffen. We zdoelen de Lockheed Electra, waar van er twaalf door de KLM zijn gekocht en waarvan de eerste exem plaren t'ians zijn afgele verd. De PH-LLA Mer- curius was de eerste die op Schiphol neerstreek op 29 september, na in 9 uur en 48 minuten de 6100 km tussen New York en Amsterdam te hebben afgelegd op een hoogte van 30.000 voet met een gemiddelde snelheid van 650 km per uur. De machine werd op deze vlucht bestuurd door de Engelse KLM-gezag- voerder Frank Hawkins. De Electra was van Bur- bank naar New-York ge vlogen in precies 6 uur. De grote straalvliegtuigen doen er maar een uur korter over. De Mercurius had op haar transatlan tische vlucht een beman ning van zes man aan boord alsmede 30 passa giers (w.o. KLM-directeur Frits Besancon.) De aflevering van de Electra's gaat zeer voor spoedig. De tweede ma chine, de PH-LLB Venus is ook al aangekomen. In november volgen er weer twee. Op het ogenblik wordt door de KLM-vlie- gers intensief met de Electra's getraind. Op 28 en 29 oktober werd een persvlucht gemaakt naar onbekende bestemming. Op 15 december komt de Electra op de luchtroutes en wel allereerst op de route Amsterdam-Düssel- dorf - Wenen - Istanboel- Ankara-Caïro. Twee dagen later volgt een andere dienst op Cairo via Frankfurt, Boe dapest en Istanboel. Later komt de Electra op de route naar Teheran en volgend jaar zal ook de Amsterdam-Moskou dienst door de KLM met de Electra worden gevlogen, evenals de dienst op Sin gapore. Reeds vroeger landde op Schiphol de vierde Lockheed Electra die ge bouwd werd tijdens een demonstratietournee, waarbij op Schiphol ge- rondvluchten werden ge maakt met de chef-test-- piloot van Lockheed: Bisch Salmon. Het meest-verbluffend was toen de demonstratie, waarbij opp Schiphol ge land zou worden, maar waarbij Salmon eensklaps de gashandles weer naar voren schoof en de ma chine met kracht weer optrok. Z.K.H. Prins Bernhard heeft de Electra tijdens één van zijn bezoe ken aan Amerika gevlo gen en er zelf een landing mee uitgevoerd. De Elec tra is in staat sneller in en uit kleinere vliegvelden te vliegen dan tot dusver mogelijk was. Het is de bedoeling dat de Electra by korte lucht- sprongetjes slechts 12-15 minuten op een vliegveld blijft staan. Er zullen daarbij twee motoren blij ven draaien. De Electra kan van meer dan 1300 luchthavens op de wereld opereren. Zelfs met een bezettingsgraad van 50- 60% moet het toestel nog economisch zijn te exploi teren. De kruissnelheid bedraagt 650 km per uur en het vliegbereik 4800 km. Door extra brandstof mee te nemen kan dit vliegbereik gebracht wor den op 6000 km. Elke zit plaats is voorzien van een plastic zuurstofmas kertje dat moet worden opgezet als op grote hoogte de luchtdruk mocht wegvallen. Zegt testpiloot Salmon: „De Electra is een „real one-man aeroplane". Hij kan gemakkelijk door één man worden gevlogen. Het publiek weet niet hoe veel safety-features we in het vliegtuig hebben aan gebracht. In geval van motorbrand b.v. hoeft maar één knop t-e worden uitgetrokken en de brand is geblust." Een typisch kenmerk van de Allison-schroeftur- bines (straalmotoren die propellers aandrijven) is, dat deze altijd op een zelfde maximum toerental draaien (13.820 toeren per minuut). Als vol gas ge geven wordt, is dit niet te horen. Uitsluitend de propellerbladen worden dan automatisch versteld, waardoor méér vermogen van de motor op de pro pellers wordt overge bracht. Het is mogelijk in vier seconden van nul po wer tot „full speed" te accelereren. De Allison-motoren wor den gestookt met kerosi ne, maar lopen op alles wat er in de motor wordt gestopt. Ook op jenever zou de Electra kunnen vliegen! De Allison-moto ren werden 700 uur be proefd op een omgebouw de Constellation en in mi litaire uitvoering werden de motoren intensief ge bruikt op de C-130 Hercu les-transportvliegtuigen. Ze leveren 3750 pk, waar van 3460 pk (92%) door de propeller, 290 pk via de straalpijp. Interessant kenmerk is de verwarming, die o.a. werkt door middel van straling uit de bodem en de zijpanelen. De Electra valt in de zelfde klasse als het fraaie Franse Caravelle- straalvliegtuig, waarover iedereen enthousiast is die ermee gevlogen heeft In tegenstelling tot de prach- tig-gestroomlijnde Cara velle is de Electra een lelijk vliegtuig. Alles is lelijk aan dit toestel; de stompe radarneus, de vierbladige propellers met hun typische vorm, de straalpijpen achter de vier motorgondels. Dikwijls is gevraagd waarom de KLM de Electra heeft ge kocht in plaats van een straalvliegtuig voor de korte afstand. Volgens de KLM viel de keus op de Electra omdat deze pre cies paste in het route-pa troon van de KLM en om dat dit toestel econo mischer zou zijn in de ex ploitatie dan een straal vliegtuig. Merkwaardig is dat de KLM de enige maatschap pij in Europa is die de Electra kocht. De meeste maatschappijen gaven de voorkeur aan de Caravel le, zoals Air France. SAS, Swissair, Finnair. Moge lijk gaan ook Sabena en Lufthansa de Caravelle kopen, evenals Alitalia. Zeker is dat de Cara velle een geweldig „pas- sengers-appeal" heeft, dat de Electra volkomen mist. Als op een bepaalde route zowel de Caravelle als de Electra vliegen, dan zal het publiek geneigd zijn eerder te boeken op de Caravelle. De populariteit van dit vliegtuig is onge kend groot. De Caravelle kruist op 775 km per uur, de Electra op 640 km per uur. Het vliegbereik van de Electra bedraagt ech ter 4800 km tegen dat van de Caravelle 2700 km. Er is een Super-Caravelle met groter vliegbereik in ontwikkeling, die o.a. de Sabena zou gaan kopen. Het is te hopen dat de KLM niet teveel last zal krijgen van kinderziekten met de Electra, zoals nu eenmaal gebruikelijk is met een nieuw type vlieg tuig. Hugo Hooftman. De Electra's van de KLM: PH-LLA Mercuri us, PH-LLB Venus PH- LLC Mars, PH-LLD Jupi ter, PH-LLE Saturnus, PH-LLF Uranus, PH-LLG Neptunes, PH-LLH Pluto, PH-LLI Ceres, PH-LLK Pallas, PH-LLL Orion PH-LLM Sirrus. Nu moet je, zegt een inwendige stem mij, voorzichtig zijn. In het Nederlands over Sinter klaas schrijven is le vensgevaarlijk. Godfried Bomans heeft het al ge daan. De mensen zullen teleurgesteld je zaaltje uitlopen en zeggen: hoor hém! Hij zal het er óók nog eens ever heb ben. Toch doe ik het. Sinterklaas is tenslotte geen privé-heilige van een schrijver uit Haar lem. Hij is net zo goed van mij als van hem, net zo goed van U als van mij. Ik zit weer op school. De spanning barst uit het klaslokaal. Er is be zoek uit Spanje aange kondigd. Schuwe blik ken gaan naar de ra men, naar de gangdeur. En ineens, daar heb je het. Een klopje op de deur, de meneer gaat er bangelijk naar toe. buigt en laat hem binnen. Daar komt hij aan, één goudbrokaten mantel met daarboven een klein heilig hoofdje, waarvan je maar heel weinig ziet en een ontzaglijke mij ter. Hij is niet alleen; hij wordt op de voet gevolgd door een ge heimzinnige figuur je zou zeggen, dat het een broeder is met een superplie om die een boek in de hand draagt. En dan nog twee assistenten, die recht uit do Afrikaan se wildernis komen (maar die onder weg toch nog kans gezien hebben om een feestelijk pakje aan te trekken). De zwart-witte broeder met het boek is de secretaris van de heilige. Hij reikt deze het boek aan. De bisschop zet er zijn bril bij op. Het zijn alle maal goed-oppassende figuren, deze leerlingen. Nu ja, er zijn er een paar bijDaar sta ik al vóór hem. Zo zo zo, jongetje, zegt Sinter klaas, met de hand door de baard strijkend (is het een gebaar, dat een mystieke mijmering verraadt of dient het alleen om het vallen van de baard te voorkomen?) zo zo zo, ben jij zo'n knoeier? Hier staat: knoeit in al zijn schriften, vist in zijn inktpot, smeert zijn gezicht en zijn handen vol inkt. Klopt dat? Pioenrood moet ik het toegeven. Hoe zou ik durven be weren, dat deze episcopale admini stratie niet klopt? Ze moet eenvoudig kloppen, ze is verwant aan een fout loze hemel. Maar de barmhartigheid breekt door de wolken van zijn ver driet. Ga zitten, zegt hij mild en knoei nu nooit meer. Is dat niet prachtig? Het is een populaire verta ling van de absolutie. Ik denk aan dit alles terug. Ik had een vriendje, die het ook kinderachtig vond. Goed voor snotneuzen uit de eerste klas. zeiden we dan onderweg. Allemaal leugens. Maar er was nog een zachte aarzeling; je kon ook weer niet riskeren, dat je op 6 december een lege tafel voor je zag staan. Weet je wat hij is? vroegen we elkaar dan om tot een aanvaardbare conclu sie te komen, die het compromis moest betekenen, weet je wat hij is? Een doodgewone bisschop uit Spanje, meer niet. Nietwaar, op die manier spaarde je de geit en de kool. En op 6 december stónd de tafel vol. Met andere dingen dan wie, wel ke u en ik nu op tafel zetten, dat wel. Met stoommachines en dominostenen en ganzeborden en nog meer van die geschenken, waarmee onze generatie geen raad meer weet. Je int nauwe lijks nog met het vlooienspel of het dominospel beginnen na het eten, want je loopt alle risico, dat het niet uit is als de televisie begint en die, men sen, mag je niet missen. Nee, ze stond niet vol met de luxueuze speelgoede ren van onze hoogconjunctuur. Niet met elektrische treinen en spoorweg emplacementen zoals je die nu kunt kopen. Maar laten wij ons niet ver gissen; ik ken vaders, die hun zoon tje zo'n tractie-spel hebben gegeven, maar die het kind een draai om zijn oren geven als hij er maar naar durft te wijzen. Wij hadden speelgoed waar we zélf mee konden spelen. We construeerden bruggen en molens en vliegtuigen met onze dozen, die U nog wel kent, maar waarvan ik hier de naam niet mag noemen omdat dit geen advertentie rubriek is. En laten wij het over één ding eens zijn, vrienden. Hij rijdt in deze we ken alle Nederlandse steden binnen. De nationale grapjassen zullen over hem schrijven en schertsen en ik zou wel eens willen weten, hoeveel dui zenden Sinterklazen er tegen decem ber door Nederland rondspringen om het waar het hier toch maar scherts figuren betreft eens plastisch te zeggen. In winkels, warenhuizen, op paarden, op boten en in huiskamers. Dat is allemaal de buitenkant en de symboliek. Maar hijzélf bestaat. Niet in de vorm, waarin wij ons dat den ken; met een mijter op en een staf in de hand. Er zijn duizenden mijters en duizenden staven, duizenden mantels en paarse gewaden, maar daaronder is het allemaal gewoon twintigste- eeuwse interlock en sokken. Hij be staat in een veel edeler vorm; in een ongrijpbare vorm, waarvan wij alleen de resultaten zien. Hij bestaat als de goedheid en de liefde. Ik heb Sltijd in hem geloofd; voor en na die verma ning om het knoeiwerk. En hij is, omdat hij een uiting is van de poëzie, onsterfelijk. YORICK In verband met de deelneming van een Nederlands Jeugdelftal aan het I'ifa-jeugdtoernooi (voor spelers van 16-18 jaar), dat met Pasen 1960 in Wenen wordt gehouden, zullen er tussen de jeugdelftallen van de di verse districten selectiewedstrijden worden gespeeld. Op woensdag 25 nov. a.s. wordt in Amersfoort de wedstrijd Noord- Zuid gespeeld en op woensdag 2 dec. a.s. komen de districtselftallen van Oost en West in Apeldoorn tegen elkaai uit. Het ligt in de bedoeling na deze wedstrijden een 25-tal spelers te se lecteren, die zich op het toernooi zul len voorbereiden. Ook de amateurs, die begin decem ber de centrale training hervatten, zullen enkele selectiewedstrijden spe len. Op dinsdag 1 dec. a.s. wordt in Meppel de wedstrijd Noord-Oost ge speeld en op woensdag 2 dec. in Den Bosch de wedstrijd Zuid-West.

Krantenbank Zeeland

de Stem | 1959 | | pagina 17