't Is een goed paddestoelenjaar 5> J)W OP DEZE PLAATS Paarden worden weer aangespannen M, Kommer over kwel Excursie en lezing KNNV m Symposium over de mens Mondriaan 3-z-U fl~a Oranjevereniging Aagtekerke brengt boekje met oorlogsverhalen uit Margriets Schrijvers Festival brengt Höweler en Van Keulen naar Middelburgse bibliotheek CJ S* o '«i i 7N .y s| >-v kunt u, met kleur, tegen aantrekkelijke prijzen adverteren. Informeer bij onze vertegenwoordiger I M V Open dag Werkend Trekpaard Zeeland Minicruise \/J v v \V nE SCHELPEBODE 99e JAARGANG. VERSCHIJNT WEKELIJKS GRATIS HUIS-AAN-HUIS IN DE GEMEENTEN: VALKENISSE, VLISSINGEN, WESTKAPELLE, ARNEMUIDEN, DOMBURG, MARIEKERKE, MIDDELBURG EN VEERE. TOTALE OPLAGE: 47.300 EX. DE SCHELDEBODE IS EEN UITGAVE VAN DE STEM WEEKBLADEN. KANTOOR: SCHELDESTR. 7-9 - VLISSINGEN - POSTBUS 5051 - 4380 KB VLISSINGEN. 301 WOENSDAG 19 OKTOBER 1994 RITTHEM Het Werkend Trekpaard Zeeland houdt za terdag 22 oktober weer een open dag waarbij het publiek de trekpaarden in hun eigen omgeving aan het werk kan zien. Vooral in het najaar kun nen de agrariërs die een paard bezitten veel werk verrichten met deze natuurlijke kracht bron. De paarden worden nog vaak ingezet voor het slepen van de weide, het binnenhalen van voederbieten en zeker ook nog voor het ploegen. Op Walcheren is het publiek welkom bij A. Paauwe en A. Verhage aan de Schellachse- weg 2 a in Gapinge, bij J. de Visser aan de Oostweg 11 in Biggekerke en bij L. de Visser aan de Zandweg 54a in Rit- them. Op Zuid-Beveland kun nen belangstellenden een. kijkje nemen bij de trekpaardhouders C. Maurice en A. Harthoorn aan de Notenboomdijk 3/5 in Nisse en bij de gebroeders Mol aan de Weelweg 25 in Waarde. Op Schouwen-Duiveland kan men bij B. van der Wekken St. van de Velde aan de Heu- velsweg 3 in Kerkwerve de trekpaarden aan het werk zien. Belangstellenden zijn op de be drijven welkom tussen 13.00 en 16.30 uur. Er bestaat altijd kans dat het weer roet in het eten gooit, of dat er op een bedrijf voorrang moet worden gegeven aan de aardappeloogst. Zaterdagmor gen tussen 9.00 en 13.00 urn- kan men de laatste informatie krijgen via het antwoordappa raat van telefoonnummer 01195-5248. De Stichting Het Werkend Trekpaard werkt samen met een kleine groep boeren en trekpaardenfokkers omhet werkend trekpaard te behou den. Door middel van demon straties en open dagen laat de stichting zien hoe er in de landbouw tot in de jaren zestig nog volop met paarden werd gewerkt. Onlangs werd in Den Bosch, tijdens de tweejaarlijkse nationale trekpaardenkeuring, het vierspan van Mol uit Waar de uitgeroepen tot de beste van het land. Ook de andere Zeeuwse fokkers kregen diver se eerste premies en werden hiermee beloond voor fokpres- taties. In Nederland heeft het aantal trekpaarden zich in de afgelo pen jaren gestabiliseerd op zo'n 3500 paarden. In Zeeland zijn er naar schatting 400, waarvan er vele in de zomerperiode in gezet worden voor de ringrijde- rij. De belangstelling voor het trekpaard neemt vooral toe on der de toeristen. Een door Het Werkend Trekpaard georgani seerde oogstdemonstratie op Walcheren trok onlangs meer dan driehonderd belangstellen den uit alle delen van het land. Leo de Visser uit Ritthem ploegt met een driespan. FOTO PETER HULS 'Ik herkende ze aan hun schoenen' I -ar* ftet meest bijzondere aspect van de Zeeuwse natuur binnendijks is het voorkomen van brak- water-levensgemeenschappen. Levende stenen bijvoorbeeld, maar ook het grote aantal broe dende tureluurs en de groei van typische brakwaterplanten als zeebies en heemst zijn allemaal te danken aan het feit dat veel polderland een min of meer ziltig karakter heeft. Vaak komt dat doordat er kwel optreedt. Zeewater sijpelt ondergronds het land binnen en komt vooral op de laagste plekken in de polders aan de oppervlakte. Vaak zijn dat inlagen, karrevelden en kreekresten, die een bestemming tot natuurgebied hebben. En daar is de zoute kwel een zeer welkom fenomeen. Het probleem met de zoute kwel zit in de nog steeds verder gaande ontwatering buiten de natuurgebie.den. In het kader van Landinrichtingsprojecten komt het nog veel voor dat de polderwaterstand lager wordt. Daarbij worden natuurgebie den vaak goed geïsoleerd, zodat daar een hoge waterstand gehandhaafd kan blijven. Maar de ondergrondse kwelstro- men kiezen in principe de weg van de minste weerstand. Ze zullen eerder aan de oppervlakte komen in het diep ontwa terde landbouwgebied, dan in de natuurgebieden met hun hoge waterpeil. Daarbij kan de situatie ontstaan dat de kwel bovenkomt in gebieden waar het ongewenst is, terwijl anderzijds de natuurgebieden éen deel van hun zilte karakter verliezen. En dat is voor al de betrokken beheerders een tamelijk kwellend probleem. AAGTEKERKE Vijftig jaar geleden was Aagte- kerke niet meer dan een eilandje in de Walcherse binnenzee. Daarna kwam het water nog hoger en moesten de bewoners vluchten naar het hoger gele gen Domburg en Oostkapelle. Daar werden de vluch telinge geconfronteerd met beschietingen en ander oorlogsgeweld. Vooral ouderen hebben nog veel her inneringen aan die tijd. Daarom heeft het bestuur van de Oranjevereniging een boekje samengesteld waarin verhalen zijn opgetekend van inwoners die de bezetting, het water en de bevrijding hebben meege maakt. Arjan en Willemien Kodde woonden in de oorlog als jong echtpaar in Het Tolhuis aan de Kloosterweg. „We hebben al die jaren nooit getwijfeld dat er ooit eeen eind aan die bezetting zou komen. We weten wel dat veel mensen daar anders over dachten en die vonden dat je door je maar te schikken er maar het beste van moest zien te maken. Maar wij dachten daar anders over. Wat veel hielp wasdat we bij onze tante naar Radio Oranje konden luisteren. Die had de radio op zolder verstopt en die luisterde iedere dag. Zo bleven we op de hoogte en wisten we in de zomer van 1944 dat de bevrijding eraan zat te komen. Maar daarmee zagen we ook het slagveld steeds dichterbij komen." RITTHEM De Natuurhisto rische Vereniging verzorgt dinsdagmiddag 25 oktober een excursie naar het Ritthemse bos en 3 november een lezing. Tijdens de excursie, die om 14.00 uru start bij de ingang van het bos, vertelt A. Vader van Staatsbosbeheer een en an der over het beheer van het bos en het bosleven. Vervolgens is er dinsdagavond 3 november een lezing over planten op Walcheren en het werk van de Plantenwerk- groep. Henk Mandemaker heeft het woord vanaf 20.00 uur in het MIC/MEC de Kloek aan de Korenbloemlaan in Vlissingen. Arjan: „Toen de dijken kapot gegooid waren en het water over het eiland stroomde zocht je het hoger gelegen gebied op en dat was voor ons Domburg waar we een oom op eén boe renhof hadden wonen. Dus we moesten ons huis en schuur aan de Kloosterweg achterlaten en overlaten aan het water. Er is niets van overgebleven: totaal weggespoeld. Dat was echt ver schrikkelijk." „Op 1 november kwam Dom burg vanuit zee in de vuurlinie te liggen. Het stadje brandde en de stal waar ik in werkte vloog in brand. We sneden het vee los en ik ging direct naar mijn vrouw en kinderen. Maar die waren nergens meer te vin den, die waren gevlucht, maar waar naar toe? Ik ben ze gaan zoeken, eerst in Domburg, maar de granaten vielen overal. Ik ging schuilen onder de to ren, maar die was propvol. Er lag een jonge vrouw met een afgeschoten voet. Vervolgens ben ik gaan zoeken in de bossen tussen Dom bb urg en Oostkapelle. Overal in die bossen zaten Duitsers, maar uiteindelijk kwam ik toen het al donker was geworden in Oostkapelle. Maar ook daar brak de hel los, dus weer onder de toren. De volgende dag hoorde ik dat er een bootje ging naar Aagtekerke en ik wilde daar poolshoogte gaan nemen. Maar dat bootje ging niet door. In Westhove waren kinderen om het leven geko men en die moesten naar Grijpskerke worden overge bracht om daar in hun geboor teplaats begraven te worden. Uiteindelijk kwam ik weer te recht op het hof van mijn oom en daar zaten mijn vrouw en kinderen op me te wachten. MIDDELBURG Het week blad Margriet organiseert dit jaar voor de derde keer een landelijk schrijversfestival. Tij dens dit festival worden de winnaars van de korte-verha- lenwedstrijd van het weekblad Margriet bekendgemaakt. Op 20 oktober wordt in de Zeeuw se bibliotheek het festival ge- De ANWB en de VVV hebben het assortiment kaarten en gidsen vorige week uitgebreid met twee recreatiekaarten van Zeeland. Op de kaarten wor den de voormalige eilanden Walcheren, Noord Beve land, een flink stuk van Zuid Beveland, Tholen en Schouwen Duiveland gedetailleerd in kaart ge- bracht. Volgens de uitgever zijn de kaarten vooral geschikt voor gebruik bij het wandelen of fietsen. Zo JJJJj staan bijvoorbeeld alle straten en wegen aangegeven, Cw waarvan vele met naam. Ook fietspaden en zelfs onverharde wegen zijn duidelijk in kaart gebracht, kraait de ANWB/VVV. Ook de achterzijde van de kaart is benut. Zo is er een uitgebreid overzicht van wij accommodaties en attracties per plaats, een informa- tief stukje over de ontstaansgeschiedenis van Zee- Cland tot en met het Deltaplan, en een beknopte omschrijving van al het moois dat er op de eilanden en in de belangrijkste stadjes te zien is. Uiteraard vergeten ANWB en WV zichzelf niet en wordt er achterop de toeristenkaart gewezen op het nut van de museumkaart, de VVV-geschenkenbon, de strippenkaart en het reserveren van overnachtingen. En wat de VVV/ANWB verder zoal aan dienstverlening verricht. Zoals het boeken van een minicruise per luxe cruiseschip naar Sheemess in Engeland. Want bij maar liefst zestien Zeeuwse VVV's kan nog altijd een overtocht op de nieuwe Olau schepen geboekt worden. Bert de Mol CJ. n3 W Aagtekerke, november 1944. Kort daarop hoorden we dat tijdens dat bombardement Wil lemien de Visser van de Krom me Baan gedood was. Die stond in een winkel van De Kam op 't Groentje toen een granaat insloeg. Vlak achter haar stond haar dochter met haar zoontje Ries van elf maanden. Het ventje zat hele maal onder het bloed van z'n oma maar hem mankeerde niks. De eigenaresse van de winkel was ook op slag dood." Willemien: Toen het hof onder vuur kwam te liggen ben ik met de kinderen gevlucht en je liep maar mee in de richting waar de meesten naar toe lie pen. We hebben de hele dag in een sloot gelegen en het regen de ook nog de hele dag, dus dat was niet best. Toen het 's avonds allemaal wat minder gevaarlijk werd zijn we maar weer naar huis gegaan." In Domburg zat ook Betje Moens. Haar verloofde Floor zit dan in een werkkamp in Mühlhausen in de Elzas. Zij verloofden zich op de dag dat Floor zich moest melden voor tewerkstelling. Betje: „Die dag staat nog in onze ring. Dat was dus geen mooie verlovingsdag. Maar we konden elkaar wel regelmatig schrijven dus dat was een hele geruststelling. En in oktober 1943 stond hij opeens weer voor me." Als in oktober '44 het water komt trekt Betje met haar fa milie naar Domburg. „We za ten daar en ik weet nog dat ik dacht: 'we hadden net zo goed in Aagtekerke kunnen blijven, of je nou dood gaat door het water of door het geschiet, dood ga je toch'. We zijn toen gevlucht naar de Hoofdstraat, richting Oostkapelle. Daar kwamen we terecht in garage Heine, wat nu de garage van Koppejan is. Die zat propvol. Daar zaten ook meester Birza en z'n vrouw en Poppe. En ik zie nog voor me hoe de moeder van Ries de Visser binnen kwam, helemaal onder het bloed. Ik zag meisjes, vriendin nen die ik kende, dood, in stuk ken geschoten. Ik herkende ze aan hun schoenen. Dat lag daar allemaal in de straat. Maar van de garage vluchtte je weg, je werd gedreven, gedreven. Je FOTO: J. BIRZA kroop achter bomen, je hoorde een klap, je dook weg en ging weer verder. Je leefde nog en zo ging dat maar door... We vluchtten met de Duitsers en we zochten een heenkomen. We zaten tussen twee vuren in: de Engelsen vielen aan en de Duitsers verdedigden zich. Ik weet nog dat een Duitser tegen me zei: 'Du solist nicht weinen, bleib lachen biss der Tod kom- mt'. (Je moet niet huilen, blijf lachen tot de dood komt). Die waren net zo bang als wij. We zijn op een boerderij bij Zonneveld terechtgekomen en daarna op het landgoed Duin vliet, waar we de verdere dag en nacht hebben doorge bracht." Pas in november 1945 kan Betje met haar familie terug naar de hofstede aan de West- hovenseweg. „Het grote karwei was het schoonmaken. Alles zat onder de modder en er waren ook ratten. De hond heeft zich daaraan doodgege- ten. Die kwam helemaal onder de schurft en die konden we niet langer houden." Levien Melse en Sien Melse-de Visser maakten beiden de oor log en de bezetting mee. Hij was achttien toen de oorlog begon, zij twaalf. Sien: „Toen het water kwam moesten we weg. Wr gingen met de verenwagen over de Aagtekerkseweg naar Oostka pelle. De koeien liepen achter de wagen. Maar we raakten bijna alle beesten kwijt, want heel Oostkapelle stond vol met koeien en dat liep allemaal door mekaar. En onderweg wa ren we er ook al kwijtgeraakt. Ze verdwenen in het water of kwamen in een mijnenveld te recht. We reden tot de assen en nog dieper in het water: vader, moeder en acht kinderen. Het was glad verschrikkelijk." Tot verbazing van Levien en Sien stonden er zes jaar gele den opeens twee Duitsers met hun vrouwen voor de deur. Le vien: „Een van de twee kende me nog uit die tijd en hij wist me na al die jaren nog te vinden. We herkenden mekaar meteen en ik wist ook nog dat die man toen al een grondige hekel aan (le oorlog had. Dat kwam hij me toen nog eens vertellen en dat kon ik wel waarderen." A - 4 w Wt' PA r -% M fm \V:| VLISSINGEN Het is een goed paddestoelenjaar. Niet alleen in het bos maar ook in vele tuinen zijn prachtige vliegenzwammen te bewonderen. De natuur in herfsttooi nodigt uit voor een heerlijke wandeling. Reden om er in de herfstvakantie eens heerlijk op uit te trekken. FOTOERALDVAN DERM houden. Marijke Höweler en Mensje van Keulen komen dan van 14.00 tot 16.00 uur naar de biep. Psychologe, schrijfster en Mar griet columniste Annette Hef fels opent het festival. Daarna worden er interviews gehouden met Marijke Höweler en Mens je van Keulen. Beide schrijf sters lezen na de pauze voor uit eigen werk. Het winnende ver haal van Margriets korte-ver- halenwedstrijd wordt ook voorgelezen en uiteraard is> er ook gelegenheid om boeken van de schrijfsters te kopen en te laten signeren. Toegangskaarten voor het fes tival kosten vijf gulden en zijn verkrijgbaar bij de bibliotheek. DOMBURG Op vrijdaga vond 28 en zaterdag 29 oktober vindt in het Badhotel een sym posium over de mens Mond riaan plaats. Centrale 'vraag tijdens dit symposium is 'wat draagt de kennis over de mens Mondriaan bij tot het beter doorgronden van zijn werk?'. Sprekers tijdesn het sympo sium zijn psycholoog P.J. van den Berg, kunsthistoricus Cor Blok, auteur Max Dendermon- de en beeldend kunstenaar Jan van Grunsven. Voorzitter van het symposium is kunstkenner Nico Out, die onder andere het boek Mondriaan voor Begin ners op zijn naam heeft staan. Het programma vermeldt even eens een cultuurhistorische wandeling door Domburg on der leiding van Franciska van Vloten, die eerder dit jaar de wandelgids 'In het licht van Toorop en Mondriaan' schreef. Ook wordt er een bezoek ge bracht aan de tentoonstelling in het Marie Tak van Poort- vlietmuseum waar de tentoon stelling uit 1912 is gerecon strueerd. het symposium wordt besloten met een discussie waaraan alle sprekers deelnemen. De organisatie van het sympo sium is in handen van het Stu diecentrum Oranjezon in Oost kapelle. Dit studiecentrum ver zorgt ook middag- en week en J programma's met lezingen, wandeling en museumbezoek.

Krantenbank Zeeland

Scheldebode | 1994 | | pagina 1