Ook ex-kroonprins leeft verder Ernst van Santen voelt veel, maar geen haat PZC PZC Navo maakt zich afhankelijk van Albanese rebellen Het slachtoffer flink, de verdachte vies en slordig Partijen hebben geen alternatief voor opvolgingskwestie 24 augustus 1951 vrijdag 24 augustus 2001 door Frans van den Houdt Heeft het eigenlijk wel zin voor een politieke partij om een kroonprins aan te wijzen? Gedoodverfde opvolgers van politiek leiders komen voortdu rend onder vuur te liggen en het loopt vrijwel altijd slecht met hen af. Ook PvdA-prins Ad Mel- kert, die Wim Kok moet opvol gen, heeft het moeilijk. Het stempel kroonprins zorgt altijd voor problemen, maar wat is het alternatief? „Partijen moeten niet te opzich tig omgaan met het begrip kroonprins", vindt voormalig PvdA-politicus André van der Louw (68). „Het is funest voor de betreffende persoon om heel nadrukkelijk de partijscepter en -gesel overhandigd te krij gen. Vanzelfsprekend wordt cle druk op die persoon in de media dan opgevoerd. Het kan tot be dreigende toestanden leiden." Hoe het is om als kroonprins door het leven te gaan ervoer Van der Louw begin jaren tach tig aan den lijve. Hij gold toen enige tijd als mogelijk opvolger van Joop den Uyl," mocht die be sluiten ermee op te houden. Van der Louw ging hier echter naar eigen zeggen niet onder gebukt. „Of de titel kroonprins zwaar op je drukt, hangt er vooral van af of je er zelf heel erg in gelooft. Voor mij ging dat niet op. Ik vond het eervol dat mij die rol werd toebedacht, zo ij del ben ik wel. Maar ik heb het nooit als een reële mogelijkheid gezien dat ik Den Uyl zou opvolgen. Ik was er namelijk van overtuigd dat hij op dat moment niet zou opstappen." De media spelen bij de doem die over de kroonprins-status hangt een prominente rol, stelt de voormalig burgemeester van Rotterdam. „Ik wil hen niet de zwartepiet toespelen, maar in de media wordt wel direct een sfeertje rond een mogelijk op volger gecreëerd. Mijn naam viel maandenlang in kranten en radio- en tv-rubrieken, maar in de partij gold ik zegge en schrij ve een week als serieus opvolger van Joop." Ook prominent CDA'er Hans van den Broek (64), voormalig minister van Buitenlandse Za- Ad Melkert ken en oud-Eurocommissaris, voelde zich vooral door de me dia in het keurslijf van kroon prins geperst. Hij zegt er echter weinig last van te hebben gehad de mogelijke opvolger van oud premier Ruud Lubbers te wor den genoemd. „Een politicus behoort een gezonde dosis am bitie te hebben en het is altijd vleiend om kroonprins te wor den genoemd. Maar dat gebeur de met name in krantenartike len over de politieke toekomst rM Van der Louw en Van den Broek raden politieke partijen aan be hoedzaam te opereren en er in elk geval voor te waken dat op volgers door één persoon binnen de partij (lees: de vertrekkende politiek leider) worden aange- iüÉ wezen. „Daarmee irriteer je de rest van het partij kader en zadel je je kroonprins meteen met een probleem op," weet Van Broek. Van der Louw: „Staat de partij niet achter je, dan red je het in geen geval." Zegevierend Grote vraag is nu of Melkert het gaat redden. Van den Broek noch Van der Louw willen hier over speculeren. Mocht de PvdA-fractieleider inderdaad Kok opvolgen, dan hebben bei den daar vrede mee. „Ik zie in Melkert een goed partijleider", ondei'streept partijgenoot Van der Louw. Ook Van den Broek noemt hem 'een competent poli ticus.' Wat de CDA'er wel stoort is dat enkele kranten zwaar tillen aan de manier waarop Melkert de ophef over gesjoemel met Euro pese subsidies tackelt en nau welijks oog hebben voor zijn verdiensten als oud-minister van Sciale Zken en fractieleider. „Zo van: als hij die zaken maar behendig afschuift, doorschuift of ontkent, komt hij zegevie rend uit de strijd. Dan is hij een politieke kei. Dat vind ik toch wel een heel vreemde constate ring. Kroonprins of niet, Mel kert bewijst alleen zijn politiek leiderschap als hij verantwoor delijkheid neemt voor zaken die misgegaan zijn." En hoe verging het uiteindelijk de ex-prinsen Van den Broek en Van der Louw, die geen van bei den partijleider werden? Laatstgenoemde werd voorzit ter van de Rijnmondraad. La chend zegt hij: „Het is dus aller minst slecht afgelopen met mij, integendeel. Dat ik Den Uyl niet opvolgde, heeft mij nimmer on gelukkig gemaakt. Terugkij kend had ik zijn positie nooit willen innemen. En Van den Broek, laconiek: „Tijdens de paspoortaffaire werd in de media meteen gesteld dat ik kroonprins-af was. Dat heb ik .me vriendelijk laten aan leunen." GPD van onze redactie binnenland De arrondissementsrecht bank Arnhem maakt haar archieven uit de periode 1940-1979 openbaar. Hon derden strafdossiers zijn voor het publiek beperkt toe gankelijk. Dat geeft een ver rassend beeld van de voor oordelen van de justitiële autoriteiten over bepaalde milieus. Het was een ongehoord misdrijf dat die koude no- vemberochtend in Ede werd gepleegd. Gelukkig kon de plaatselijke politie de daders nog dezelfde dag in de kraag vatten. De getuige had een precieze beschrijving gege ven van de criminelen. Sterker nog, hij was zelf het slachtoffer en had een der snoodaards staande gehou den. En zo belandde het boosaar dig duo op het Edese hoofd bureau, waar ze nog familie van elkaar bleken te zijn ook. Neef en tante waren samen op het slechte pad geweest. Hun leeftijden: respectieve lijk 9 en 14 jaar. De beschul diging: 'strooperij'. Buurman de boer had ze betrapt toen ze van zijn land twee knollen gejat hadden. Dik dossier Het was 1941 en, oorlog of niet, deze misdaad moest de complete justitiële molen door. Beide kinderen werden vervolgd en nu, zestig jaar na dato, kan uit het vijf centi meter dikke dossier haarfijn gehaald worden hoe dat in z'n werk ging. Aan bewijzen hoefde de Arn hemse kinderrechtbank niet veel energie te besteden. De verdachten hadden immers direct ruimhartig bekend. 'We wilden graag een maaltje knollen eten', aldus tekende de verbalisant uit hun mond in zijn proces-verbaal op. Des te meer aandacht werd vervolgens besteed aan de sociale achtergrond van bei de jonge criminelen. Net als in de huidige woelige jaren moest toch voorkomen wor den dat de ontspoorde jeugd van kwaad tot erger zou ra ken. En dus toog een ambte naar voor de Kinderwetten naar beide gezinnen om erna een goed gesprek een grondig rapport over te typen. Wie dat rapport een dikke halve eeuw later leest, krijgt een mooie indruk van normen en waarden in burgerlijk Ne derland van toenOver de va der van het jongetje wordt genoteerd: „Heeft veel geld voor zichzelf nodig. Aan zijn huwelijkstrouw wordt ge twijfeld." Misschien dat dit laatste wel te maken had met de type ring van de moeder. „Een zeldzaam slordige vrouw. Het hutje ziet er zó vies uit dat menig woon wageninteri eur er heilig bij is." De ouders, zo blijkt uit het dossier, waren trouwens al uit de ouderlijke macht over hun zes kinderen ontzet. Va der en moeder van de 14-jari- ge knollendievegge komen er al niet beter van af. „Hij is het type van de slappeling", meent de ambtenaar. En de tienerverdachte zelf wordt bondig omschreven als 'een groot meisje met een onpret tig voorkomen'. Veelzeggend is ten slotte de kenschets van de verbalisant. „Het gezin van verdachte is buitenge woon vuil en lui. Daar tegen over staat dat het slachtoffer een flinke, ijverige boer is." Uit al deze informatie put de behandelend officier van justitie uiteindelijk de wijs heid om de zaak tegen de jongen te seponeren. „Hij verblijft onder voogdij in een doorgangshuis in Arnhem waar hij goed verzorgd is." De kinderrechter wordt ge adviseerd om het meisje ter beschikking van de regering te stellen, maar het laatste briefje in haar dossier toont aan dat het anders uitpakt. „Is niet in het Rijksopvoe- dingsgesticht Zeist opgeno men alsook onvindbaar", meldt een ambtenaar aan de officier. GPD door Hetty van Rooij De immer flegmatieke secre taris-generaal van de Navo, Lord Robertson kan zijn irritatie niet verbergen. Vragen, vragen, steeds meer vragen! Hoe moet het verder als het mis gaat in Macedonië? Als deze Navo-actie slechts een eerste stap is, wat is dan de tweede? Wat gebeurt er wanneer de Navo niet na een maand weg kan? Robertson heeft de antwoorden niet en dat maakt hem nijdig. „We nemen enorme risico's. Maar voelt u soms meer voor het alternatief? Ik kan u precies zeggen hoe je dat spelt: bloed bad!" In de volle perszaal van het hoofdkwartier in Brussel klinkt de Navo-baas heel anders. Daar spreekt hij over een 'historisch moment' en een 'grote dag voor Macedonië'. Maar zijn retoriek kan de waarheid niet verhullen: het bondgenootschap gaat in Macedonië een ongewis avon tuur tegemoet. De scepsis over heerst, ook bij de diplomaten. „We moeten maar weerzien hoe we hier netjes uitkomen", som- bert een van hen. Natuurlijk is er alles te zeggen vóór de wes terse pogingen om een burger oorlog in Macedonië af te wen den. Tijdens de oorlog in Bosnië kregen de Europese bondgeno ten het verwijt dat ze te laks, te laf en te traag waren. In Kosovo deden de Amerikanen het zware werk. Voor de eerste keer zijn de Euro pese Navo-partners nu op de Balkan zelf aan zet, zij het onder Navo-paraplu. Rechten Binnen een maand moet de hele operatie afgerond zijn, zegt Ro bertson, maar hij zegt er ook bij dat Essential Harvest (noodza kelijke oogst) slechts een eerste stap is. De Navo heeft haar suc ces niet zelf in de hand. Het bondgenootschap heeft zich volledig afhankelijk gemaakt van de medewerking van de Ma cedonische regering en een handjevol rebellen. In het ak koord van Ohrid heeft de Alba nese minderheid in Macedonië de rechten gekregen waarvoor de rebellen zeggen te vechten. Als zij beweren dat zij bereid zijn om hun wapens in te leve ren, heeft de Navo geen keus dan ze op hun woord te geloven. Ko mende weken moet blijken of ze de waarheid hebben gesproken of dat ze uit zijn op een deling van Macedonië, zoals in Kosovo en Bosnië is gebeurd. Daarvoor is de permanente aanwezigheid van een internationale troepen macht nodig, en dat is precies wat de Navo niet wil. Een hoge diplomaat ziet de gevaren. „Het is natuurlijk niet zo heel erg moeilijk om straks een conflict te forceren waar Navo-militai- ren bij betrokken raken. Alba nese rebellen kunnen er zonder moeite voor zorgen dat het bondgenootschap na een maand niet zomaar kan weg wande len." Oproep Niet voor niets deed Lord Ro bertson woensdag een harts tochtelijke oproep aan de strij dende partijen om woord te houden: de hele operatie Essen tial Harvest is afhankelijk van goede wil. De Macedonische re gering is effectief in de tang ge nomen met het dreigement dat de Europese geldkraan dicht gaat. Maar de westerse bondge noten hebben geen enkel middel om de Albanese rebellen te dwingen tot iets wat ze niet van plan zijn. De Navo-troepen zamelen al leen wapens in die uit vrije wil worden overhandigd. Zij ge bruiken uitsluitend geweld wanneer ze worden aangeval len. Er bestaat geen enkel zicht op het aantal wapens; de rebellen praten over tweeduizend, de Macedonische regering heeft het over meer dan tachtigdui zend. Niet de Navo, maar de Al banese opstandelingen bepalen of en wanneer de strij d in Mace donië wordt gestaakt. Daarmee heeft het bondgenootschap zich afhankelijk gemaakt van een betrekkelijk kleine groep men sen die Robertson nog niet zo- langgeleden omschreef als 'mis dadigers'. En wanneer de Navo er in slaagt om binnen een maand een 'rea listisch aantal' wapens in te za melen en met opgeheven hoofd het land te verlaten, hoe moet het na oktober dan verder? Over wat er moet gebeuren als het land verder afglijdt in de rich ting van een burgeroorlog, dur ven de bondgenoten nog nauwe lijks na te denken. GPD Eerste Nederlandse ex-dwangarbeider krijgt schadevergoeding door Cees Maas Het was een koleretijd, maar ik heb het overleefd. En wat moet je dan? Moet je haten? Mooi niet. De mensen die me dat flikten zijn nu dik over de tachtig of liggen onder de zoden. Moet ik dan op hun kinderen kwaad zijn? Nee, me neer. Er is al veel te veel haat in deze wereld. Ik voel veel, maar geen haat." Ernst van Santen (73) lacht hard en vist direct daarop een apparaatje uit zijn zak waar uit hij zuurstof inhaleert. Dan gaat het weer en praat hij vro lijk verder. Het is zijn dag. Be dienden brengen tinkelende drankjes rond op zilveren bla den. In de kamer van het stati ge monumentenhuis van de Oostenrijkse ambassade is het eventjes feest. Terwijl in het snikhete Den Haag alle mus sen van het dak tuimelen, krijgt de eerste Nederlandse ex-dwangarbeider een scha devergoeding wegens opgelo pen leed tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er liggen nog 600 aanvragen van andere Ne derlanders klaar, maar van daag wordt het spits afgebe ten. Tranen Het is een bijzonder ogenblik deze donderdag, wanneer de Amsterdammer Ernst van Santen de Oostenrijkse am bassadeur Josef Magerl om helst. De heren doen het een beetje stijf, een beetje onhan dig, maar over de kaken van Van Santen zakken tranen. En de ambassadeur wordt er even verlegen van. Van Santen om helst de vertegenwoordiger van een land dat hem 57 jaar geleden dwong tot slavenar beid. De gepensioneerde schrijfma chinemonteur uit Amster dam-Noord krijgt een enve loppe met 3200 gulden er in Het is de laagste van de drie uitkeringen die het nieuwe Oostenrijkse 'Verzoenings fonds' kent Het bedrag is be doeld voor mensen die onder dwang in de landbouw of aan de wegen moesten werken. Dwangarbeiders die in fabrie ken werden gestopt, krijgen 5600 gulden van de Oosten rijkse regering en degenen die in een concentratiekamp te rechtkwamen krijgen het hoogste bedrag, 16.800 gul den. Is dat een fooi, gezien het leed dat geleden werd? Probeert Oostenrijk er soms met een koopje van af te komen? „Zo zie ik het niet hoor," zegt Van Santen. „Ik ben blij met dat bedrag. Kunnen we op onze oude dag nog eens wat doen. Het geld gaat naar onze 50-ja- rige bruiloft die we in oktober vieren en naar een mooi reisje over de Rijn. Helemaal naar Zwitserland Ernst van Santen zegt niet zo veel te hebben geleden. „Ik werd niet mishandeld en was binnen bepaalde grenzen vrij om te gaan en te staan waar ik wilde. Wat dat betreft was ik beter af dan veel anderen." Over de hoogte van de bedra gen zei ambassadeur Magerl in zijn openingtoespraakje dat de uitkeringen gezien moeten worden als 'symbolische be dragen'. „Het is geen Wieder- gutmachung," aldus de am bassadeur, „zie het zo niet. Want men kan dit leed niet af kopen met geld, hoeveel je ook betaalt. Dit is een symbolische erkenning voor wat ze hebben doorgemaakt. En meneer Van Santen is de eerste in een lange rij. Ik bewonder hem, hij heeft geen haat. Hij schudt deze hand uit Oostenrijk. Hij neemt deze verzoeningshand aan zonder in woede terug te zien." Volgens de ambassadeur zijn de 600 binnengekomen aan vragen uit Nederland slechts de helft van het werkelijke aantal ex-dwangarbeiders dat nog in leven moet zijn. Hij deed dan ook een oproep aan anderen die tijdens de oorlog in Oostenrijk ie werk zijn ge steld om zich alsnog te melden. Oostenrijk is sneller met de uitbetalingen dan Duitsland, waar veel meer Nederlanders hebben gewerkt en waar veel meer claims liggen, De afhandeling daarvan loopt echter vertraging op door de bureaucratie waar aanvragers mee te maken krijgen als ze hun schadevergoeding aan vragen. GPD Eva Peron Eva Peron heeft het voorbeeld van haar man gevolgd en is ge zwicht voor de wil van het volk. Zij wordt kandidate voor het vice-presidentschap. Uit alle hoeken van het land waren zo'n 700.000 demonstranten naar de hoofdstad Buenos Ai res gestroomd die urenlang 'Peron, Peron' stonden te schreeuwen. Voor het eerst in de geschiedenis van Argenti nië is een vrouw kandidaat voor een hoge functie als het vice-presidentschap. Fietsenstalling weg Het hoofdbestuur van de PTT wil dat de rijwielstallingen voor de postkantoren verdwij nen. Nu fietsen tegenwoordig voorzien moeten zijn van een slot en fietssloten weer mak- kelijk verkrijgbaar zijn, zijn de stallingen overbodig ge-, i worden en moeten bezoekers van een openbaar gebouw niet i onnodig op kosten worden ge jaagd, vindt de PTT. Paarden dood De dood van twee paarden heeft een schaduw geworpen op het ringrijden om de grote prijs van Walcheren. Op het I Molenwater zakten kort na el kaar twee paarden in elkaar en stierven onmiddellijk. Het ene paard, veertien jaar oud, stierf i aan een hartverlamming. De doodsoorzaak van het andere dier blijft een raadsel. Sectie I wees uit dat het paard niet ver- 1 giftigd was. Uitgever: J.C Boersema Hoofdredactie: A. L Oosthoek D Bosscher (adjunct) A. L. Kroon (adjunct) Centrale redactie: Postbus 18 4380 AA Vlissingen Tel (0118)484000 Fax. (0118) 470102 E-mail- redactie@pzc.nl Vlissingen: Postbus 18 4380 AA Vlissingen Tel. (0118) 484000 Fax (0118)470102 E-mail. redwalch@pzc.nl Goes: Voorstad 22 Postbus 31 4460 AA Goes Tel (0113)273000 Fax (0113)273030 E-mail redgoes@pzc nl Yerneuzen: Axelsestraat 16 Postbus 51 4530 AB Terneuzen Tel (0115)686000 Fax (0115)610724 E-mail redïern@pzc nl Hulst: s-Gravenhofplein 4 4561 AJ Hulst Tel (0114)373839 Fax (0114)373840 E-mail. redhulst@pzc nl Zierikzee: Grachtweg 23a Postbus 80 4300 AB Zierikzee Tel. (0111) 454647 Fax (0111)454657 E-mail: redzzee@pzc nl Opening kantoren: Maandag t/m vrijdag van 8 00 tot 17.00 uur Zierikzee, Goes en Hulst- 8.30-17 00 uur Zaterdags in Vlissingen van 8.00 tot 10.30 uur Auteursrechten voorbehouden Uitgeverij Provinciale Zeeuwse Courant BV Wegener NV Internet: www.pzc nl Internetredactie: Postbus 18 4380 AA Vlissingen E-mail: web@pzc.nl Bezorgklachten: 0800 - 0231231 of maandag t/m vrijdag, op de kantoren gedurende de openingstijden; zaterdags tot 13 30 uur. op de kantoren door de klacht in te spreken op de band of de verwijzing op te volgen. Overlijdensadvertenties: tijdens kantooruren en uitsluitend maandag- t/m vrijdagavond van 20.30 tot 22.00 uur en zondagavond van 20.00 tot 22 00 uur- Tel (0118)484000 Fax (0118)470100 Abonnementen (bij acceptgirobejaling geldt een toeslag van 1,65 0,75) per maand: 39,45 17,90 per kwartaal: 107,50 48,78 per jaar. ƒ409,50 185,82 Voor toezending per post geldt een toeslag. E-mail abo@pzc nl Beëindiging van abonnementen uitsluitend schriftelijk, 1 maand voor het einde van de betaalperiode Losse nummers per stuk maandag t/m vrijdag 2.00 0.91 zaterdag: 3,00/1,36 Alle bedragen zijn inclusief 6% BTW Bankrelaties ABN AMR0 47 70.65 597 Postbank 35.93.00 Advertenties Alle advertentieopdrachten worden uitgevoerd onder toepassing van de algemene voorwaarden van Uitgeverij PZC BV alsmede de regelen voor het advertentiewezen. Tarieven kunnen tijdens kantooruren worden opgevraagd bij de advertentieorderafdeling Tel. 0118-484321 Hans van den Broek van Lubbers. Dat is niet verge lijkbaar met Melkert, die bin nen de PvdA algemeen aan vaard is als de opvolger van Kok. Ik heb nooit in een derge lijke positie verkeerd. Voor Mel kert ligt elke vervelende kwestie veel gevoeliger." Wat volgens Van den Broek do delijk is, is te vroeg met het pre dikaat kroonprins te worden opgescheept. „De kans is groot dat het dan slecht met je afloopt. Kijk naar Elco Brinkman. (Die André va volgde Lubbers uiteindelijk wel op maar werd politiek zwaar beschadigd, verloor fors bij de verkiezingen in '94 en verdween van het politieke toneel.- red.) Maar hoe dan ook, zodra je offi cieel van je partij het stempel kroonprins opgedrukt hebt ge kregen, krijg je onherroepelijk met negatieve effecten te ma ken." Zouden partijen niet beter kun nen ophouden prominente le den met die loodzware titel op te der Louw zadelen? Dat heeft geen zin, meent Van der Louw. „Als de partij het niet doet, zoeken de media wel iemand om naar vo ren te schuiven." Ook Van den Broek vindt het geen realisti sche oplossing. „Daarmee zeg je namelijk dat een partij zich nooit met een opvolgingskwes- tie mag bezighouden, wat na tuurlijk uitgesloten is. Je kunt iemand ook 'de beoogde opvol ger' noemen, maar dat is toch minder chic dan kroonprins." Ruud Lubbers Joop den Uyl

Krantenbank Zeeland

Provinciale Zeeuwse Courant | 2001 | | pagina 2