Olé met een diepe zucht Nergens maakte moeder natuur zo'n diepe wond 45 Ski's worden steeds korter zaterdag 30 december 2000 Het boegbeeld van de Spaanse cultuur is nog altijd de flamenco. Iedereen kent ze wel, de danseressen met gitzwart, glanzend haar, waaiers, castagnettes en kleurige strookrokken. Het toeristische product, waar reisbureaus en hotels hun klanten maar al te graag naar toe sturen, heeft echter weinig van doen met de ware flamenco als kunstvorm, waar zang, ritme en gitaar een even belangrijke plaats innemen als de dans. Een zoektocht naar de authentie ke flamenco door de drie grote steden van Spanje: Barcelona, Sevilla en Ma drid. We hadden het kunnen we ten, toen we aan de eige naar van het hotel in Sevilla vroegen naar een goede flamen coshow en hij direct een stapel tje felgekleurde bonnetjes uit de lade van het receptieblok griste. Las Brujas - de Heksen - zijn een van de beste artiesten van Sevil la, bezwoer hijHier komen geen busladingen toeristen naar toe, hier wordt de pure flamenco bedreven. De dansers zijn im mers zigeuners, de grondleggers van de flamenco. Echt, iedereen die er naar toe is geweest, komt heel tevreden terug. En heel toe vallig kon hij ons ook nog tic kets verkopen. Hij zou meteen even met het lokaal bellen, of er nog twee stoelen voor vanavond vrij waren. Het werd een avond om niet te vergeten en vooral om lering uit te trekken. In een zaaltje aan de rand van het centrum mochten we plaatsnemen naast een dine rend Frans gezin, een verliefd Noors stelletje achter de cola light en drie Nederlandse meis jes op een Low-budget trip. Geen Spanjaard te bekennen, behalve dan in de bediening en op het podium. Las Brujas deden hun best. Ze stampten, klapten, dansten en krijsten er op los. De kleurige strookrokken met bolletjes zwierden in het rond. Het slappe applaus van de kleine club aan wezigen klonk echter bijzonder plichtmatig. Het optreden had weinig glans en de emotie bleef verborgen achter de jurken van de dames. Het stereotiepe beeld van de Spaanse dansmarieke met zwart glanzend, achterover ge bonden haar en rode uitgeklap te waaier, aan haar zijde een knappe donkere man met strooien hoed en een Spaanse Flamenco-dansers zijn gedreven, gepassioneerd. gitaar in zijn hand, werd tot in de puntjes uitgedragen. Maar wie denkt dat een dergelijke show de ziel van de flamenco bloot kan leggen, heeft nooit verder gekeken dan de cliché ansichtkaarten, die op elke hoek van de straat in de Spaanse steden verkrijgbaar zijn. Na de hevig teleurstellende voorstelling van Las Brujas daalde de regen in stralen op de Sevillaanse straten neer. De taxichauffeur, die ons ophaal de, bleek een fervente flamen co-liefhebber. ,,Ik speel zelf niet onverdienstelijk gitaar", zo ont boezemde hij vanuit zijn ach teruitkijkspiegel. Las Brujas, ach ja, die kende hij ook wel, zei hijNiet eens zo slecht voor een toeristen-tablao, maar voor de pure flamenco moet je in Sevilla toch in Los Gallos op de Plaza de Santa Cruz zijn. Daar komt ie dere zichzelf respecterende fla mencoliefhebber, voor optre dens op hoog niveau. Sevilla, als hoofdstad van An- dalusië ooit de bakermat van deze circa tweehonderd jaar ou de zigeunerkunst, blijkt bijzon der weinig pure flamenco te kunnen bieden. Het vertrek van honderdduizenden Andalusiërs naar economisch stabielere re gio's in het post-Franco tijdperk (na 1975) moet ook diepe sporen hebben achtergelaten in de in frastructuur van de flamenco clubs op het Iberisch schierei land. Wat in Spanjes zuidelijk ste provincie rest zijn tientallen lokalen, waar flamenco wordt bedreven van twijfelachtig al looi. De serieuze scène lijkt zich ver plaatst te hebben naar Madrid, waar gepassioneerde - soms we reldberoemde - artiesten elkaar regelmatig midden in de nacht treffen in donkere, rokerige ruimtes en spontane sessies ont ketenen. Wie daarin terecht komt heeft puur geluk. Een be zoeker op doorreis maakt door gaans weinig kans om een van deze intieme bijeenkomsten bij te wonen, maar de reguliere shows bieden meestal een alter natief van zeer goede kwaliteit. Toch blijft het ook hier raad zaam om beducht te zijn op de altijd op de loer liggende, goed kope toeristenlokkers. Woordenwisseling Een degelijk adres is Casa Patas op de Calle Canizares nummer tien, een lokaal dat op het eerste gezicht weinig met flamenco van doen heeft. De donkere straat ligt net buiten het uit gaanscircuit en sommige huizen zijn dichtgespijkerd met houten planken. De entree oogt typisch Spaans: een groot café, verlicht met tl-buizen en een luid schreeuwend televisiescherm aan de wand. Drie mannen aan de anderszins lege bar, voor foto Lilian Dominicus Noord-Europeanen ogen schijnlijk verwikkeld in een on oplosbare woordenwisseling. Het onderwerp der conversatie blijkt echter banaler dan het lijkt: het gaat over de wijn die ze drinken, het weer van vandaag en de achternicht van oma. De vriendelijke barman loodst de aarzelende bezoeker door een deur aan de achterkant. Een schaars verlichte ruimte, met de schijnwerpers op het nog lege podium. Boven het overwegend donkerharige publiek torenen de blond oplichtende koppen van een onwennig uit da ogen kijkend gezinnetje uit. Obers en oberinnen voorzien de dorstige flamenco-liefhebber, ofwel afi cionado, ruim van dranken, ter wijl de eerste artiest schuchter het podium betreedt en ritmisch begint te klappen. Een zanger haakt in met lange uithalen van geweeklaag en ge jammer, bijgestaan door het pianissimo getokkel van de gi taristen. Twee dansers verster ken de percussie-sectie vervol gens met ritmisch roffelende hakken op de houten vloer. De geheven handen bewegen sier lijk en tegen het ritme in, langs de lenige, heupwiegende lijven. Langzaam maarzeker begint de stilte van de toeschouwers plaats te maken voor enkele voorzichtige, aanmoedigende kreten. Een wat stramnje en statige ou dere dame in zwarte strokenrok begint een indrukwekkende so lo met castagnettes en de zaal roept, met een diepe zucht: olé! De levenservaring van de dan seres vertaalt zich in haar bewe gingen en uitdrukking. Ze heeft het ongrijpbare en onvertaalba re begrip duende\ een inne mendheid, charme en bekoring, die alleen de groten uit de fla mencowereld op hun publiek weten over te brengen. Wie fla menco beoefent, mag gerust oud, worden. Tablao de Carmen Minder avontuurlijk en iets toe- ristischer, maar desondanks een garantie voor een swingende avond uit, is Tablao de Carmen in Barcelona. De noordelijkste en nuchterste grote stad van Spanje kent weliswaar geen lange flamenco-traditie zoals in Madrid, maar de show in het hart van het openluchtmuseum Poble Espanyol is uiterst toe gankelijk en zeer de moeite waard. Geen tablao in een donker, ro kerig hol. Gasten worden keurig naar hun gereserveerde plek ge leid en krijgen desgewenst een Catalaans diner voorgeschoteld van de chefkok. De obers zetten de kwalitatief goede schotels geruisloos en geheel volgens de gangbare etiquette op tafel. De artiesten brengen een werve lend programma en laten de aandacht van de toeschouwers geen moment verslappen. Solo partijen op de gitaar worden af gewisseld met technisch perfect uitgevoerde dansen. De jonge dansers zijn gedreven, gepassioneerd... Aan het eind van de voorstelling, als bijna al- legasten het pand hebben verla ten. beginnen ze opnieuw. Hun hakken weerklinken als kleine motortjes over de keitjes van de smalle, verlaten straten van het toeristische dorp. Een luid olé overstemt de stille nacht. Lilian Dominicus Informatie: Time Out Guide, Barce lona, uitgeverij Penguin Books; Ti me Out Guide, Madrid, uitgeverij Penguin Books: Lonely Planet Spain, uitgeverij Lonely Planet Pu blications; The Spaniards, .John Hooper, uitgeverij Penguin Books. Van alle Amenka-gangers doet zowat eenderde een deel van of de hele gro te cirkel langs de natuurparken in de westelijke staten Arizona, New-Mexico, Colorado, Nevada en Utah. Het Grand Circle-toerisme zit, ondanks de dure dollar, nog steeds in de lift. De verkla ring is simpel. Wat de natuur in het ge bied te bieden heeft, is nergens mee te vergelijken, daar komt nog bij dat ook de liefhebbers van cultuur in dit deel van Verenigde Staten aardig aan hun trek ken kunnen komen. De Indianen hebben meer dan elders him sporen in dit gebied nagelaten. En dan ligt aan de grens van de Grand Circle nog het fenomeen Las Vegas. Het ultieme kitsch-oord op de grens van niemandsland. We gaan in de ze krant de hele cirkel rond in etappes. Vandaag deel 5: Van Four Corners naar de Grand Canyon. Noordoost Arizona en het meest zuidelijke randje van Utah is één van de meest fotoge nieke streken in de Verenigde Staten. De filmer John Ford nam er in de jaren '30 de western Stagecoach op, sindsdien is het een komen en gaan geweest van filmploegen in wat bekend staat als Monument Valley. De rode massieve buttes (restanten van bergruggen) in het vlakke, dor re, roodbruine landschap tegen een helblauwe lucht figureren in tientallen films en in honder den tv-commercials over siga retten en auto's. De Navajo's - de eigenaren van het onwezenlijk mooie gebied - laten de snelle film-en reclame jongens rustig hun heilig land uitbuiten. Zelf staan ze bij de re servaatpoort om dollars te in casseren Zo ook als gewone toe risten hun opwachting maken. Wie net door de serene stilte en schoonheid van de Vallei der Goden is getrokken - waar com merciële uitwassen volstrekt af wezig zijn - wordt aan de grens van Monument Valley gecon fronteerd met een slagboom en een tolhuisje. Betalen dus. Iets verderop, op de parkeerplaats bij het bezoekerscentrum is het weer die overcommercialisering die toeslaat. Ga met ons de val lei in, met ons, onze jeep, onze paarden... In het bezoekerscentrum van het Navajo-park staat ook de informatieverstrekking niet primair, maar de verkoop in de winkel Korting Tweehonderd kilometer zuide lijker, aan de Interstate 40, die Flagstaff met Albuquerque ver bindt, ligt dat heel wat anders. Net over de staatsgrens voor Chambers ligt aan de wegzijde een net staatsinfocentrum met een winkeltje, een restaurant en andere voorzieningen. Hier wordt kosteloos informatie ver strekt over staats-en nationale parken, voorzieningen in de ste den en andere bijzonderheden. Staatsgidsen wijzen nadrukke lijk op de couponnenboekjes in de rekken. De boekjes staan bomvol met advertenties voor hotels, bij de advertenties tel kens bonnen voor sterk afge prijsde kamers in midden-en hogere klassehotels in heel Ari zona en Nevada. Voor Neder landers wellicht vreemd om met een kortingsbonnetje een kamer te boeken, voor Amerikanen ge- woongoed. Weg der wegen De 140 volgt een heel eind het tracé van de weg der wegen, route 66, de oude snelweg van Chicago naar Los Angeles. De route trekt oude rockers en mo torfanaten, die een nostalgische tocht maken langs krakkemik kige motelletjes, gore cafés en saaie stadjes. Holbrook en Win- slow zijn van die stadjes, een beetje verwaarloosd, rommelig en warm. Holbrook trekt nog wat toeristen, omdat het niet ver van de Canyon de Chelly en het Petrified Forest National Park (Versteende Woud) afligt. Bomen zijn echter ver te zoeken in het laatstgenoemde park. De laatste moeten zo'n 200 miljoen jaar geleden overeind hebben gestaan. Nu liggen de woudreu zen van toen, versteend en in talloze stukken verspreid, tus sen het vulkanisch as op de woestijnvloer. Het park ligt midden in wat de Painted Desert heet. Een mine raalrijk, kurkdroog gebied waar het lichtspel van zon-en wolken verrassende effecten veroorzaakt op de versteende aarde. Komend vanuit de geverfde woestijn ligt Flagstaff, de groot ste stad van Noord-Arizona, er verrassend fris bij. De hoogte ligging - op zo'n 2300 meter - zorgt voor een redelijk koel kli maat en een bosrijke omgeving. Flagstaff, hoewel nog maar dik honderd jaar oud, is een aardige stad met 50.000 inwoners. Met een voor Amerikaanse begrip pen oud en gezellig centrum. Met een paar aardige musea, een universiteit, terrasjes en cultu rele activiteiten. Van Flagstaff is het anderhalf uur rijden naar een van Amen- ka's belangrijkste toeristische attracties: de Grand Canyon. Het nationale park aan weers zijden van de kloof heeft een lengte van 300 kilometer en een breedte die varieert tussen de zes en dertig kilometer. Jaarlijks staan zo'n 4,5 miljoen bezoekers de diepte in te turen die de Colo- rado-rivier in meer dan 200 mil joen jaar - wetenschappers zijn het nog steeds niet eens over de ouderdom van de canyon - heeft uitgesleten. Het gros van die meute bezoekers hobbelt met shuttlebusjes of eigen auto de uitkijkplaatsen langs de South Rim (de zuidrand) af. Oh's en ah's slakend, foto's trekkend en afval achterlatend. De North Rim, die vierhonderd meter ho ger, maar ook nog eens driehon derd kilometer van het zuidelijk parkdeel afligt, trekt jaarlijks slechts een half miljoen bezoe kers. Nergens op aarde heeft moeder natuur zo'n diepe wond in de huid van de aarde nagelaten. Op diverse plaatsen is de lijnrechte afstand tussen de rivier en de plateaurand meer dan 1600 me ter. De temperatuursverschillen in de kloof zijn in de zomer maanden gigantisch. Het nationale park leent zich bij uitstek voor meerdaagse trek tochten, de voorzieningen zijn er, de gidsen ook, maar de mees te bezoekers vergapen zich al leen maar een paar uur aan de diepte van de kloof, de wisselen de Weurstellingen en de souve nirwinkels. Dat publiek heeft terugkerend naar Flagstaff ook geen oog voor de prachtige indiaanse ru ines van het Wupatki National Monument aan de A89 of de iets verder zuidelijk gelegen lava- velden bij de Sunset Crater, die in 1065 tot een uitbarsting kwam en een deel van de woes tijn bedekte met lava. De puim steenhellingen liggen er nog. Grauwgrijs en zwart afstekend tegen de rest van het kleurrijke landschap Conny van Gremberghe Kayenta, Holbrook en Winslow zijn kleinere plaatsen op korte afstand van respectievelijk Monu ment Valley, Canyon de Chelly en het Petrified Fo rest. De plaatsjes, elk met een handvol hotels en rede lijke hoeveelheid goedkope, maar verwaarloosde motel letjes aan de oude Route 66. De drie plaatsen liggen mid den in de woestijn, wat bete kent dat in de zomermaan den de temperaturen regel matig boven de 40 graden Celcius stijgen. Het Petrifi ed Forest heeft geen ver- blijfs-accoinmodatie voor bezoekers. Monument Val ley is geen nationaal park. maar ligt op Navajo-grond gebied. Kortingspassen voor de nationale parken zijn hier dan ook niet geldig. Flagstaff is een aardige stad met veel voorzieningen voor toeristen (winkels, restau rant, musea). Langs de oude Route 66 liggen tientallen hotels en motels in zowat al le prijsklassen, tussen Route 66 en de 140 ligt een conglo meraat van nieuwere hotels. De meeste zijn wat duurder, maar bieden meer comfort en voorzieningen. Vanuit Flagstaff is het mogelijk om diverse dagtochten te ma ken, naar de Meteor krater bij Winslow, Sedona, de Grand Canyon en langs in diaanse monumenten in de omgeving. Het Grand Canyon Natio nal Park heeft verblijfsac- eommodatie binnen de parkgrenzen, variërend van kampeerplekken tot luxe hotelkamers. Verblijven in het park is vrij duur. In ver band met het groot aantal bezoekers wordt aangera den om ruim van tevoren overnachtingsmogelijkhe den te reserveren. De Grand Canyon krijgt jaarlijks zo'n 4,5 miljoen bezoekers te verwer ken. foto Conny van Gremberghe VERENIGDE STATEN San Francisco Cot-°tADo Grand 0 Canyon Los Angeles Ar*l2 ONA New York Washington B Skischoen Cyber Ti Met de komst van de carve- ski verdwijnt het begrip 'lange latten' naar de geschiede nisboeken. Bij het oude model was het gebruikelijk dat de ge routineerde wintersporter een ski had die zo'n twintig centi meter boven de lichaamslengte uitstak De carve-ski komt tot zo'n vijftien centimeter onder de kruin, maar het kan nog kor ter. Véél korter zelfs, want Ros- signol heeft dit seizoen voor de echte carve-fan een ski van slechts 1 meter 40 in de aanbie ding. Niet het goedkoopste model (vanaf 1149,-), maar er waren extra technische aanpas singen nodig om de ski in het midden iets dikker te maken. De carve-ski is sterk getailleerd: breed aan voor- en achterzijde en smal in het midden, op de plaats van de binding Het grote voordeel is dat de ski makkelij ker door de bochten gaat. De su- perfans van het carven gaan zelfs zonder stokken en zoeven vergelijkbaar met de snowboar- ders, zo plat mogelijk in de bochten, over de piste. De afgelopen jaren zijn alle be kende skimerken verder gegaan met het ontwikkelen van mo dellen naar ieders wens. Opval lende nieuwkomers deze winter zijn de 'free ride ski', de 'cross ski'en de 'twin tip'. De 'free ride ski' (vanaf 899,-) is in het midden iets breder dan de gemiddelde carve-ski Hij heeft dus meer oppervlakte, daardoor meer draagvlak en is geschikt voor eigenlijk alle soorten ondergrond, of je nu op een ijzige piste of in de pap sneeuw skiet. De cross-ski (vanaf 1299,-) is voor de liefhebbers van snelle ritjes over sterk wisselend ter rein; vergelijkbaar met bijvoor beeld het crossfietsen. De ski moet veel kunnen verdragen, onder meer scherp bochtenwerk en ook sprongetjes. Daarom is de lat sterk verdikt onder de binding. Kunstjes Net als bij de snowboarders zijn er carve-skiérs die liefhebber zijn van kunstjes in een halfpi- pe. Ook voor hen is er een eigen model. De 'twin tip' (vanaf 699,- te koop) is identiek aan voor- en achterzijde. De 'berij der' kan er daardoor ook achter waarts op skiën en springen. Opmerkelijke ski's in de schap pen zijn verder die van Nordica Niet door het model, maar door de kleur. Alle Nordica-ski's zijn geheel licht- of donkergrijs en dat valt op tussen de bont getin te exemplaren van de andere fa brikanten. Bij de bindingen heeft Salomon het meest opmerkelijke nieuw tje Alle bindingen worden op de ski loodrecht vastgeboord. Sa lomon heeft een ski gemaakt die op twee plaatsen een stuk dik ker is, zodat het voor- en achter stuk van de binding via een pen horizontaal door de ski kunnen worden bevestigd Het grote voordeel is dat de ski helemaal kan doorbuigen en zich veel beter kan aanpassen aan de piste. Salomon probeert de binding dit seizoen uit in al leen het topsegment en dat bete kent een pittige prijs (vanaf 1400,-). De schoenen zijn allemaal mo dellen met een voorinstap en met vier schnallen om ze dicht te doen. Over het algemeen zijn ze wat minder stijf dan vroeger. De binnenschoen past zich goed aan temperatuurswisselingen aan. Dikke sokken zijn niet meer nodig, want echt koude voeten hoeft niemand meer te hebben. Voor de funcarver heeft Haed een schoen (de Cyber Ti, vanaf 7 0 0,-), die aan de voorkant iets minder stijf is, aan de binnen kant wat is verhoogd en aan de zijkanten binnen en buiten met een stalen plaat is verzwaard. Het effect is dat de carver meer druk m de bocht kan zetten ter wille van de snelheid Snowboard De meeste snowboards hebben een sintered-belag. Burton heeft een model dat aan de on derzijde is gemaakt van indium. Dit materiaal neemt de wachs beter op, hetgeen de glijcapaci- teiten bevordert. Bij een ander board zijn twee soorten 'belag' toegepast: in het midden grafiet (beter glijden) en aan de zijkan ten sintered (superslijtvast) Bij de schoenen zijn vrijwel al leen nog maar soft-boots te krij gen. Het step-in-systeem (op gaan staan en vastklikken) wordt steeds vaker toegepast. Zoals ooit ook het geval was bij de opkomst van de step-in bij de ski, moet de snowboarder wel binding en schoen van hetzelfde merk kopen. Willem Uilenbroek

Krantenbank Zeeland

Provinciale Zeeuwse Courant | 2000 | | pagina 45