Fabrieksdirecteur De greep naar de macht in Roemenië en Bulgarije Rost en Mussert LEZERS SCHRIJVEN Kan Standaardwoning uitkomst brengen? Stemmen uit de Kerken Van Boeken en Schrijvers TWEEDE BLAD PROVINCIALE ZEEUWSE COURANT WOENSDAG 15 OCTOBER 1947 Achter het ijzeren scherm III Churchill hielp THo in het zadel Les in communistische tactiek Joego-SIavië is een communistische staat geworden als uit vloeisel van de burgeroorlog t\)dens de strijd tegen de Duit sers. Het was de Kroaat Josip Broz-Tito, die tegelijkertijd èn zjjn politieke tegenstanders en de Duitsers bevocht. De iro nie van de geschiedenis wil, dat het in hoofdzaak Churchill is geweest, de aartsvijand van het communisme, die Tito ln het zadel heeft geholpen. Het was Churchill, die in 19 44 besloot de leider van de Tsjetniks, generaal Mihallowits j (vorig jaar door Tito gefusil leerd) los te laten en voortaan alleen Tito te steunen, ln weerwil van de waarschuwingen van zijn verbindingsofficie ren, dlo voorspelden dat dit een communistisch Joego-Slavië tot gevolg zou hebben. Zij kregen gelijk. Na de bevrijding was het Nationale Le ger van Tito de enige gewapende macht ln het land, uitge rust met Brits materiaal. Er kon geen sprake meer zijn van een doeltreffende oppositie tegen de plannen om Joego-Sla vië het communisme op te leggen. DE COMMUNISTI SCHE TACTIEK. In Roemenië en Bulgarije ging het heel anders toe; min der bloedig, minder vlug, maar niet minder doeltreffend. De correspondenten van de New- IYork Herald Tribune geven daarvan de volgende beschrij- ving. Eerst in de zomer van dit jaar zg'n de communisten erin geslaagd in deze twee landen de volledige macht in handen te krijgen, zonder veel bloed vergieten, zonder de hulp van en enkele Russische soldaat. In beide landen ging men op dezelfde wijze te werk, me thodisch, onverbiddelijk. De overwinning moest worden be haald in twee stadia: het voor bereidende stadium, waarin wettige methodes werden toe gepast en het „strijdstadium",, waarin op ondemocratische wijze de oppositie werd lamge legd en de volledige macht ge grepen. Aan de volgende voor waarden moest achtereenvol gens worden voldaan voor men kon overgaan tot het strijd stadium. HET VOORBEREIDEND STADIUM. 1. Een kabinet, bestaande uit communisten of anderen, die gedwongen waren te doen, wat hen bevolen werd. Wysjinski stelde het Roe meense kabinet samen en dwong koning Michael het goed te keuren, ondanks En- f;else en Amerikaanse protes- en. In Bulgarije wisten de Rus sen in 1944, direct na het bin nentrekken der troepen, een' communistisch kabinet in te stellen. Het vroegere hoofd van de Komintern Georgi Dimitrov gaven zij het premierschap. De communistische minister van binnenlandse zaken kreeg op die manier de contröle over het politie-apparaat. In Roe menië kwam Giorgescu op de ze post, op persoonlijk aandrin gen van Wysjinski. In Bulga rije de in Moskou opgeleide Macedoniër Anton Yugov. Een communistische minis ter van justitie kreeg de con tröle op de rechtbanken. In Roemenië werd Patrascanu be noemd, secretaris van de partij. In Bulgarije Naidenov. een af vallig lid van de agrarische par tg. Een communist of gehoorza me militair^ als minister van oorlog of chef van de generale staf. gaf men de contröle over het leger. In Roemenië werd deze post toevertrouwd aan gene raal Lascar, by Stalingrad ge vangen genomen door het Ro de Leger, later commandant van een Sowiet-legioen, samen gesteld uit Roemeense krijgs gevangenen. In Bulgarije was deze post voor generaal Da- myanov, een ex-Sowjet-offi- cier. 2.) Een parlement met een communistische of in elk geval door de communisten geleide meerderheid. In Roemenië wa ren daarvoor valse verkiezin gen nodig. Deze werden ge houden in November 1946 en gaven de regeringscoalitie 369 zetels tegen 35 voor de oppo sitie, hoewel deze waarschijn lijk 76 van de kiezers ach ter zich had. In Bulgarije wa ren betrekkelijk eerlijke verkie zingen voldoende. HET ACHTSTE LEERJAAR. Naar aanleiding van Uw ar tikel „Het achtste leerjaar in Zeeland «verdwenen" in de „Prov. Zeeuwse Courant" van 9 Oct. 1.1. wijst onderget. U er op, dat het 8e leerjaar bij het Openbaar Lager Onderwijs te Vlissingen sedert 1920 bestaat en de vroegere Centrale 7e en 8e klasschool (nu school voor V.G.L.O.) nog steeds een 8e klasse telt. Alleen in dit leer jaar zitten reeds meer kinde ren, die vrijwillig komen dan ta de gehele Inspectie 'Goes (Zeeland buiten Walcheren en W. Zeeuwsch Vlaanderen), ter wijl nog talrijke niet leerplich tige kinderen de 7e klas bezoe ken! De ouders dezer Vlissingse kinderen vormen dus een lich tend voorbeeld voor hen, die hun spruiten om geldelijk ge win zo spoedig mogelijk van school halen en die niet begrij pen, dat goed onderwijs een der kostbaarste goederen is, die ze hun kinderen voor het verdere leven mee kunnen ge ven. Moge spoedig de leerver plichting voor het 8e leerjaar weer van kracht worden- Maniu, de gearresteerde leider van de Roemeense oppositie. 3 Intimidatie van de niet-com- munistische partijen, zodat zij geen bijeenkomsten en beto gingen meer durfden houden. Sinds October vorig jaar zijn massa-demonstraties van de oppositie niet meer voorgeko men. 4 Een perscensor onder communistische bevelen. Octav Livezeanu, de Roemeense mi nister van voorlichting .en Di- mo Kasasov, zijn Bulgaarse collega duldden geen enkele publicatie met aanvallen op de communistische partij. HET STRIJD STADIUM. Toen ln Januari van dit jaar aldus de contröle over de po litie, de justitie, het leger, de pers en het parlement was verkregen waren de commu nisten 'gereed voor het „strijd stadium". Zij handelden metho disch, onverbiddelijk, zonder aarzeling, zij volgden een strakke formule, stap voor stap. In een communistisch handboek zou het strijdstadium als volgt omschreven kunnen zijn. 1 Beschuldig de oppositie van een samenzwering tegen de regering, van heulen met 'n buitenlandse mogendheid en van economische sabotage. Herhaal deze beschuldigingen zo vaak, dat niet-ingellchte lie. den ze gaan geloven. Maar denk erom, arresteer geen op_ positie-leiders tot de volgende maatregel uitgevoerd is. Dem ls: 2 Verbied de pers van de op positie bij een eenvoudig re geringsdecreet en met voorbij gaan van het parlement. 3 Steek nu van wal en ar resteer. Maniu en duizenden van zijn aanhangers in Roe menië en Petkov met honder den van zijn volgelingen in Bulgarije. Houd ze zo nodig maanden gevangen zonder ze toe te staan een advocaat te raadplegen. Definieer een complot als „oppositie tegen de communis tische overheersing" en alles valt te bewijzen. De oppositie is nu lamgelegd. 4 Verbied de grootste oppo sitiepartij. Hun leiders immers zijn nu opgesloten. Ontneem hen de zetels in het parlement. Laat enkele kleine partijtjes „voor de show" wat oppositie- voeren. 5 Hang de leider van de op positie op (Petkov) en de zaak is voor elkaar. Het kan zijn, dat er nog een derde stadium is ln dit com- munistische program en dat het uiteindelijke doel is de ves tiging van een één-partij-regl- me zoals in Sowjet-Rusland. Maar dat is onbelangrijk; de overwinning was bereikt aar het eind van het tweede sta dium. Verbeterde suikerbietenoogst. In ons land worden bij de suikerbietenoogst ln 't alge meen de bieten eerst uitgetrok ken en daarna z.g. gekopt. In Duitsland wordt al van vóór de oorlog een andere, vereenvou digde oogstmethode toegepast. Ete bieten worden daar eerst van de koppen met blad ont daan (gekopt) en pas nader hand gerooid. Het weekblad „Boer en Tuinder" heeft naar deze oogst-methodes een uit voerig onderzoek doen instel len en komt tot de conclusie, dat deze nieuwe techniek van suikerbietenoogst ln elk op zicht de voorkeur verdient en wel vooral, omdat het loof of blad zindelijk wordt gewonnen en in frisse toeatand gevoe derd, ingekuild of gedroogd kan worden en een arbeidsbe sparing van ongeveer 50 wordt bereikt. Andere voorde len zijnhet loof blijft veel kor_ ter op het veld liggen, het werken wordt verlicht, het voordurend moeilijke bukken wordt bijna geheel ondervan gen, het is niet meer nodig met de handen 't vaak koude loof aan te vatten, er ig min der slijtage aan kleding en schoeisel. Het kopen geschiedt met z.g. kop- of stootschoffel. Het loof van negen bietenrgen wordt op één zwad verzameld. Bij het rooien met suikerbie- tenploeg of -lichter, wordt, In dien de bleten vooraf ge kopt zijn, zeer veel tijd be spaard. 75.000 HUIZEN PER JAAR TOT I960 Wederopbouw-problemen (Van onze Haagse correspondent). Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft uitgemaakt dat er in Nederland een wo ningtekort is van 300.000. De Vereniging voor Statistiek is vervolgens aan het rekenen ge slagen en kwam tot de slot. som, dat gezien onze nor male bevolkingsaanwas en het aantal huwelijken er voor 1960 niet minder dan 850.000 950.000 nieuwe woningen ge bouwd zullen moeten worden willen we dan weer een gezon de toestand hebben. Gerekend over 12 jaar betekent dat on geveer 75.000 woningen per jaar. Thans bouwt men 15.000 woningen jaarlijks. WONINGTEKORT WORDT STEEDS ERNSTIGER. Deze droge cijfers houden ln, dat ln het huidge wederop- bouw-tempo de nood steeds hoger wordt. Iedere dag wordt het huizentekort ernstiger; in dit tempo heeft men geen 12, doch 20 jaar nodig- om de 300.000 woningen te bouwen, die thans nodig zijn, maar Publicaties uit brieven, die niet vernietigd werden. op politiek terrein Ih. P. F. S. Otten over communisme. Vriend van Rusland. De directeur van de Phi- lipsfabrieken ir. P. F. S. Otten, heeft zich de laatste tyd op politiek terrein be geven door onder meer zijn opinie uit te spreken over de Indische kwestie en over het Russische commu nisme. Nu is het tegenwoordig moeilijk zich te mengen in in ternationale aangelegenheden zonder gevaar te lopen, mis verstaan te worden, afgeschei den van de vraag, of men zélf b.v. door 'n inconsequente houding of onduidelijke uitla tingen daartoe aanleiding gaf. De heer Otten heeft aan "n diner te Eindhoven, gegeven door de Eindhovense fabrikan ten-vereniging ter gelegenheid van het bezoek eper groep journalisten, die de economi sche gevolgen der Benclux-sa- menwerking kwamen waarne men, een vrij felle rede tegen het communisme gehouden, Rusland beschuldigde van sa botage der vredesorganisatie, het Sowjet-stelsel als „dui vels" karakteriserend. Ten vervolge daarop hield ir. Otten in Den Haag een persconferentie, om nu weer te verklaren dat hg „geen vijand van Rusland" is en onder de Russen die hg „een pracht- volk" noemde vele vrienden heeft. Maar zijn critiek op 't Sowjet-stelsel beschouwde hg als het doen van de vriend, die de waarheid durft te zeg- -en. „Want", zei hij, „dat :unnen allen vrienden!" „We zullen vandaag vrien den van Rusland worden als we karakter tonen!" riep ir. Otten uit, want volgens hem is het grijpen naar de wapenen niets anders dan het compen seren van gebrek aan karak ter. God geve vervolgde ir. Otten dat de Benelux-sa- menwerking bereikt wat de makers ermee bedoelen, want hier is een voorbeeld aan de wereld voor samen werking op economisch- en sociaal gebied. Ir. Otten waar schuwde, de dreigende gevaren toch te zien, want z.i. zakken we weer af in het slop van 1938, wijzend op Griekenland, dat hg met het Oostenrijk van Dollfuss vergeleek. Ook in Indonesië zag hg grote geva ren; de volkeren daar wilde hg in vrgheid doen kiezen over de wijze, waarop zg ge regeerd willen worden, d,e O. d. KREKE. donesische zaak wilde 'hg zon der bloedvergieten tot 'n oplos sing gebracht -zien. De hoogste wijsheid vond ir. Otten om voor een ieder de mogelijkheid te doen openen van alles kennis te nemen en een vrije keuze te doen uit wat men goed en niet goed oor deelt. Ontkennen wij die vrg heid door de mens iets op te dringen, dan komt de nacht. En: we moeten mensen heb ben, die neen durven zeggen als dat nodig is, want wie verantwoordelijkheid draagt moet scherpe critici om zich hebben, anders wordt hg een despoot! Veel van wat ir. Otten zei was stellig behartigenswaard en maakte wel duidelgker, waarom hg het Sowjet-sy- steem fel becritlseert, doch zich tevens de vriend der Rus sen voelt. Of men te Moskou zijn visie en zijn mening op gelgke wijze beantwoordt een andere vraag.. Olympiaderecord? De Oympische Spelen, die in 1948 in Londen zullen worden gehouden, beloven wat het aantal deelnemers aangaat alle records te slaan. Van 41 der uitgenodigde landen hebben er thans 24 een voorlopige opgave inge zonden. Zij meldden reeds 4000 deelnemers aan! In derwelijkheid zal dus het aantal vermoe- delgk veel hoger worden. Daar mede zullen dan deze Olympische Spelen alle records slaan. Ber lijn immers had in 1936 3959 deelnemers, Am sterdam in 1928 3905. Los Angeles in 1932 1700, Pargs in 1924 3385. Van de daarvoor gehou den Olympische Spelen hield Stockholm in 1912 het record met 3282 deelnemers. - De secretaris van de her tog van Windsor heeft mede gedeeld, dat de hertog en de hertogin geen uitnodiging hebben ontvangen voor het huwelgk van prinses Eliza beth. De hertog, die een kort bezoek aan Engeland heeft ge bracht, zal Dinsdag naar Frankrgk terugkeren. Mr. M. M. Rost van Tonningen, plaatsvervan gend leider der NSB, presi dent van de Nederlandse Bank, secretaris-generaal van het departement voor bgzondere economische za ken, enz. enz., beging in de bezettingstg'd de onvoor zichtigheid, om belangrijke brieven of copieën daarvan, in een kluis van de Javase Bank te bewaren. Bedoelde brieven werden wonder lik genoeg niet vernie tigd en kort na de bevrij ding ontdekt. MEIN KAMPF" IN «ÊÊN NACHT. Het blad „Nederland in Oor logstijd" deelt hieruit in zgn laatste nummer enige interes sante bijzonderheden mee. Terwijl Mussert in de jaren vóór '40 nog aarzelde tussen Duce en Führer, marcheerde Rost al mee in de voorste ge lederen der S.S. Dat de band tussen Rost en S.S. hecht was, blijkt wel hieruit, dat Himmler, indien Rost niet levend uit Ca lais zou terugkeren, vgfhon- derd Nederlandse officieren wilde laten fusilleren. In Juni 1940 had hg zijn koers bepaald de N.S.B. overvleugelen door oprichting van een Nederland se Nationaal Socialistische Ar beidersbeweging. „Ik ben", zo schreef Rost in een brief aan Mussert, „na tionaal socialist geworden door de aanschouwing van de held haftige titanenstrgd der Oos tenrijkse nationaal-socialisten en door de lezing van „Mein Kampf" in één enkele nacht". Uit verschillende brieven van de Rgkscommissaris aan Rost blijkt, dat deze in 1940 voor de ontplooiing van zgn politieke activiteit, grote bedragen van Seyss-Inquart accepteerde. In 1941 schreef hij aan Mus sert een beklagbrief over het feit, dat deze laatste had be schikt, dat van het drietal Goedewagen, Rost en Schrie- cke, alleen de eerste toegestaan werd in de vergadering van secretarissen-generaal te spre ken. In deze brief laat hg uit komen, dat zgn trouw aan de Führer de enige reden was voor zgn gehoorzaamheid aan de Leider. Uit deze tgd dateert de verwijdering tussen Rost en Mussert. In de jaren '41/ '42 werd de samenwerking tus sen hen iets beter; beiden stre den in die tijd tegen de infil tratie van Duitsers in het. Ne derlandse bedrijfsleven en'bei den wensten de partggenoten te laten profiteren van de aan de Joden ontroofde bezittingen. ROST WAS ANEXIO- NISTISCH. Na de geallieerde successen in Noord-Afrika en voor Sta lingrad begon de Leider te twgfelen aan een volstrekte Duitse overwinning. Om „mee te spelen" in een compromis vrede, moést hg zich dus wel tegenover de annexionistisch- gezinde Rost stellen. Deze gaf na Dolle Dinsdag in een brief aan Mussert nog éénmaal zrin visie op de strijd tussen de Dietse en de Groot- germaanse richting in de be weging. waarop onmiddellijk zgn ontslag volgde. Hij werd vervangen door Müller'. Wel betuigde Himmler duidelijk zgn cfngenoegen over dit ontslag, maar de smeekbeden van Rost om bgstand hadden geen suc ces meer. Toen hu eind Febru ari 1945 in militaire dienst trad, erkende hg' daarmee zijn verdrijving van het politieke toneel. Ex-politiecommandant veroordeeld. De 50-jarige J. D. J. Cou- vee, voormalig commandant van het politiebataljon ln de Tulpkazerne te Amsterdam, werd door het Bqz. Gerechts hof te Amsterdam veroordeeld tot een gevangenisstraf van 12 jaar met aftrek en ontzet ting uit de rechten. Verdachte was in 1942 tot commandant in de Tulpkazerne benoemd en had als zodanig de S.D. geholpen met het op halen van Joodse burgers. vergeet u niet dat er over 20 jaar volgens de Ver. voor Sta tistiek een nieuwe behoefte is ontstaan van 1.000.000 nieuwe woningen. M.a.w. zolang we slechts 15.000 woningen per jaar bouwen wordt de toestand dag in dag uit slechter. Willen we ln 1960 een ge zonde toestand hebben, dan dienen we tot dat jaar jaar- lgks niet minder dan 75.000 nieuwe woningen te bouwen, aldus de heer Van Ettinger in zgn rede „Volkshuisvesting en Statistiek", gehouden ter ge legenheid van de statistische dag der Vereniging- voor Sta tistiek. Statici plegen uitsluitend de feiten aan te geven en de con clusies aar, anderen over te la. ten. Zo echter niet de heer Van Ettinger, die in het vervolg van zijn toespraak, waar ook minister Neher bij aanwezig was, uit bovenstaande de con clusie trok dat we dus alleen maar uit de poel kunnen ko men door standaardwoningen te gaan bouwen. Een reden te meer om tot de bouw van standaardwoningen over te sraan is volgens Van Ettinger de grote onrendabele waarde van ieder huis. De gemiddelde rendabele waarde becijfert hg op 3500 en de gemiddelde stlchtingskosten op 12.000. Indien men nu deze onrenda bele waarde van 8500 ver menigvuldigt met 900.000 (het aantal vóór 1960 te bouwen hulzen) dan zou er niet minder dan 7.650.000.000 in 12 jaar aan onze volkshuisvesting moeten worden onttrokken. Even onmoee'nk als het ls om met de huidige middelen en systemen 75.000 huizen te bouwen even onmogelgk is het om daarvoor een dusdanig, vrijwel niet uit te spreken be drag te onttrekken. Het zgn deze- twee feiten, die Ingrijpende systeemwgzi- Het door Koningin V11- ging van onze wederopbouw helmina aan generaal Eisen- noodzakelrjk maken. hower aangeboden erezwaard zal Dinsdag 14 October for- NET ALS HEP»RI FORD. ^eel door mr. van Kleffens Van Ettinger komt dan tot worden overgedragen. Minister Neher. de gewaagde conclusie dat er maar één uitweg is nl. een voorbeeld nemen aan Ford. Wat hg met de auto's deed, moeten wij met de huizen doen. Dus: huizen aan de lopende band, standaardwoningen. Ver_ moedeHjk komt meneer Van Ettlnger niet van het' platte land en weet hg niet dat zulks aldaar onmogelijk is; stelt u zich eens even voor de plaatsjes Drunen, Heusden, Zevenbergen in Noord-Brabant of Schagen, Krommenie, Landsmeer ln Noord-Holland. Kimt. u zich daar massa bouw voorstellen? Men behoede ons voor een dergelgke vervlak king. En toch? Er moeten radicale wegen worden bewandeld. We zullen een stuk schoonheid moeten opofferen, maar dit moet ge beuren met beleid. E'r kan me chanisatie ln de huizenbouw komen, zonder <3'a.t het lande- lgke karakter daarvan al te veel schade ondervindt. Dat me chanisatie mogelgk is, dat er ln 10 dagen tijd een huis ge bouwd kan worden is pas kort geleden bewezen in Leidsen- dam bg Den Haag, waar men het Prónto-landhuis in zeven dagen onder de pannen had. HOE STAAT HET THANS MET DE ZENDING? *Op de meeste oude zendings terreinen hebben zich thans „volkskerken" gevormd. Uil procoe is door de hier naar toe werkende Wereldzendings- conferenties van Jeruzalem (1928) en Tambaram (1938) en het wegvallen der Europe se leiding in de jaren 1941 1945 dusdanig versneld, dat 'tl heel nieuwe zendingsvorm noodzakelgk is geworden. Zelfs overweegt men om het woord „Zending" is vele gevallen niet meer te gebruiken, en spreekt men niet meer over Zendende Kerken en Zendingsterreinen, maar over „Oude" Kerken en „Jonge" Kerken. Er zgn uit de Protestantse Kerk iii Nederlands-Indié (de voortzetting der Kerk onder de Oost-Indische Compagnie) drie volkskerken voortgeko men. Het zijn de Minahassische, de Molukse en de Timorwe Kerk. Zg omvatten samen, vol gens globale schatting, thans 650.000 inheemse Christenen. Dan zijn er een aantal volks kerken in meer primitieve ge bieden. Men was daar minder bg het grote wereldgebeuren betrokken: tenzg men door deze oorlog ineens er midden in kwam te staan. Zg kwamen over het algemeen uit de Ne derlandse Zending voort. Zg 400.000 inheemse Lehmann's werk gebundeld Op verzoek van Cola De- brot, de begaafde auteur van „Mijn zuster de negerin", ver taalde L. Th. Lehmann, een jong, maar inmiddels verstomd lid van onze dichterbent, de psalmen van Francisco de Quevedo y Villegas. Hg stelde zgn „opdrachtgever" echter de voorwaarde, dat deze een inleidend woord zou schrijven, waarin hg zich als „auctor in tellectualis" moest verklaren, „anders", aldus L. Th., „word ik tot religieus dichter gebom bardeerd." Dit antwoord karakteriseert Lehmann volkomen. Deze jon ge dichter is destg'ds (het was met de bundel „Dag- en Nachtlawaai") met veel bra- vour en een koene sprong in het dichtersbootje beland en met behulp van een behoorlijk knallende buitenboordmotor de wateren der Nederlandse poëzie opgetuft, de neus in de wind, de blik gericht op het heelal van Marsman en hoofd schuddend nagestaard door verschillende „arrivé's". Hoe wel zg erkenden, dat hier fris se poëzie aan bod was. aarzel den de ouderen van onze cri tici (reeds lang uitgeraasd!) niet, Lehmann's eerste produc ten als zuivere „gymnasium- .edichten" te beschouwen. Doch toen de bundels „Sub jectieve reportage" en „Schrg- lings op de horizon" veel zeggende titels van de pers kwamen, bleek, dat het talent van deze, letterlgk en figuurlgk hardlopende Schiedammer, rg- fier was geworden en de dol- e bravour grotendeels had plaats gemaakt voor een fij nere, meer poëtische toon, die soms een beklemmende sfeer van weten en vermoeden sug gereerde. De gedichten had den er hun frisheid niet bg ingeboet en ook de explosieve werking ervan (Lehmann houdt er van zijn poëtische gewaarwordingen als vuur werkraketten op zgn lezer af te schieten) was met verdwe nen. Maar men proefde er niet meer alleen een „épater le bourgois" in, doch ook een lichte angst, een révolte tegen de machten buiten het eigen lichaam. OVERROMPELENDE ORIGINALITEIT. Jan Vermeulen, een jong poëet, die in de laatste oor logsjaren in het clandestiene maandblad „Parade der Profe ten" door zgn gedichten op viel, heeft de genoemde drie bundels van Lehmann samen gevoegd en, vermeerderd met een aantal in tg'dschriften vei^chenen gedichten, bij Stols uitgegeven. Het is een boek werk geworden van beschei den omvang, waarin de ver schillende „genres" gedichten genummerde afdelingen zgn ondergebracht. Bg de lezing'wordt men be koord, ja, meegesleept door de overrompelende originali teit, die Lehmann's werk siert en die slechts hoogst zelden in een jacht op effect ontaardt. De onderwerpen zijn alledaags in de goede betekenis van het woord, maar door dat deze alledaagsheid door een grote mate van dichterlijke gevoe ligheid, van een diep innerigk levens, van gedachten- en beeldassociaties op een hoger plan is gebracht, is dit werk niet alleen maar origineel alleen maar virtuoos, doch wel degeigk poëzie, die meetelt, die behoort tot het beste, wat er door de generatie-'40 is voortgebracht. Als voorbeeld van een ty pisch Lehmanngedicht, recht op de man af. citeren wg ten slotte zgn „Bekentenis": „Van aard zó ongeschikt triomf te vieren, dat nederlaag een sport ge worden is, verbluf ik de bourgeois met mgn manieren; ik weet dat dit een laatste toe vlucht is. Ik ben mg welbewust van veel gemis, maar daarop hoef ik mg niet blind te staren het air van man, die niet be- grepen ls, is t heerigk recht der onbe- rekenbaren. Want wat belet de dwaas die toe moet kijken, te zeggen dat hg een toeschou wer is: de vis op 't droge noemt zich hoogtoerist Men kan in deze houding veel bereiken, mits men de kunst kent recht vooruit te kgken. niet ziende hoeveel grond ver- loren ls." L. Th. Lehmann, Verzamel de Gedichten. Uitgave: A. A. M. Stols, Den Haag, 1947. omvatten Christenen. De voorafgaande kerken zgn thans gelegen in het gebied der Republiek Oo3t-Indonesia en West-Borneo, on dus niet regelrecht betrokken oij het Linggadjati-conflict.. Zij heb ben zich verenigd in een Raad van samenwerking van Chris- tel.jkt Kerken, gevestigd te Makassar. Zij kwamen onder ling tot groter samenwerking dan de Europese zendingsarhei- ders. die hier voor de oorlog werkten, en hebben nu •■'en ge meenschappelijke opleidings school te Makasser gesticht, die spontaan Europese hulp aanvaardde. Daarnaast zgn er de volks kerken in het gebied van Ja va en Sumatra. Zg hebben zich verenigd in een „Raad van overleg van Protestantse Ker ken in Indonesië", die te Djoc- ja zetelt en hebben eveneens een eigen opleidingsschool ge sticht. Het is met deze Ker ken, dat een Zendingscommis sie uit. Holland na Linggadjati het eerste en moeizame con tact heeft gesticht. Zij om*, at plm. 70.000 inheemse Christe nen, slechts Yt pet. van de ge hele Javabevolking, maar is vertegenwoordigd tot in de hoogste regeringslichamen der Republiek. Uit een bespreking met Soekarno bleek, dat de deur niet dicht was voor de Zending: de Republiek belgdt godsdienstvrijheid. Welke in vloed de huidige ontwikkelin gen op deze nog zeer schuch tere toenadering zullen hebben is een open vraag. De houding der verspreide Chinese gemeen ten op Java is wel open; zg vormen echter samen nog geen Kerk. Op Sumatra bevindt zich de grootste inheemse volkskerk; die der Bataks, met ongeveer 550.000 leden. Er zgn nog maar weinig contacten; ook hier is men bezig met een eigen op leiding voor gemeentevoorgan gers. HULP AAN KERKEN. Het Business-committee te Genève zal binnenkort belang rijke besluiten nemen met be trekking tot verdere hulpverle ning aan de door de oorlog- ge teisterde landen en derhalve ook aan Nederland. KERKEN IN DE OUDE STIJL? De Protestanten in Dresden houden zich druk bezig met de vraag of het mogelgk zal zgn of raadzaam de prachtige Frauenkirche, die een voor beeld was van Protestantse kerkbouw en die tijdens de oor log verwoest is," weer op te bouwen. In het Zeltschrift für Kunst betoogt een van de voor aanstaande jongere architec ten, dat het dwaas ls om his torische bouwwerken op te bouwen in de vorm, waarin ze honderden jaren geleden wer den opgetrokken. De architec ten moeten ln hun bouwwer ken de gewgzigde culturele en artistieke opvattingen van te genwoordig doen uitkomen.

Krantenbank Zeeland

Provinciale Zeeuwse Courant | 1947 | | pagina 5