De roman va ZATEROAG 23 SEPTEMBER 1933 NIEUWE ZEEUWSCHE COURANT T IN HET KRAAIENNEST HsPORTENSPELn rillll ALLERLEI 1 GEKKE GESPREKKEN BUITÏ FEUIL .V r ij O in o n i n g s ,u i t i n g. De socialisten hebben het (altijd taai over *i.«t i'eit dat liet in 't Zuiden das lands (Zoo moeilijk is pml pa® het woord te tomen. De nijidigsle plijjLe® schieten pe altijd iajt' op herbergiers die hun tegte® n billijk bedr,ag niet eens 'n z|aal Willen pif- sta,an. Dat vinden z« dan uit naam van de vrije meeningsuiting ©e® publiek schan daal. .Wiji voor ons kobben het duorenletgeui altijd prijzenswaardig gevonden in iemand •wanneer hij, zelfs ai -biod men helm. geld, niets tegen zijn beginsel 'wil doem. i\Vat minder geur is het dat de roede pers nu moord en brand s'dhreeiUjwt lovejr de onderdrukking der geestelijke vrSj|heid in Duitschland. Die onderdrukking van <do yrijkeid (zoolang dezte tot geen bande loosheid ontaardt) is inderdaad te laken, vooral om do methodes van geweld dia toegepast 'worden. lichter moesten do S. De A. P-pesohe schrijvers inzien dat zlijj niet de aange wezen personen Zijn om de Djuitsckel over treders te berechten, want geen partij bezondigt z'iclh z|oo- zeer aan gelijke mis daden dan juist de socialistische. iWanneer de roode g-dbroedars er n luchtje van belbben, dat ergetas ilusoistisdlia sprekers of -colporteurs optreden, dan (inkt bun knockploeg tiit om zoo mogelijk do schedels van hun tegenstanders te Splijten. Men behoeft trouwens nog niet ue®s volbloed fascist te zijn pm naar hot leven gestaan te worden door do paladijnen dor vrije meeningsuiting. Deze iveek doeld 'bijv. dhr. Stempels iii een onzer bladen «enige modfidiqoiiiigdu over het .onthaal dat het .Verb1, voor Nat. Horstel van die zijde bereid werd .te 1'urinerend, toen hel in die gemeente n spreker liet praten over de „Crisis van het parlementarisme". Do sprelker van dien ft vond v.ond bij hot verlaten der .vergadering een woest® menigte tegenover izic'h, onder aanvoering van communisten en A. <Ji. C.ers (s.ocj-id-eluit. jeugd-org.), do laa|tsten met 'hun vaandels on vlaggen. Deze bende hoeft den spreker en Zijn vrouw „naar huis gebracht' en ondanks de „bescherming" vpn twee po litieagenten, hen gemolesteerd, niet do vlaggenst-okken .bewerkt en gescholden, ja ze Lts getracht hen in liet wqater te drin gen. Toen do zaak een steeds dreigenden' vorm ging aannemen, heeft de politie een einde aan het schandaal gemaakt door eenige malen in de lucht te schieten, 'waar op de dappere 'bende, izeker eenige ho-nder- den sterk, het hazenpad koos. Zooal niet ftCtiai', dan toch in ieder geval passief1, hebben o.a. de voorzitter van de afdeeling Formerend der fi.D.A.P^, wethouder der gemeente, alsmede oen hoofd van ©en o. i. school, leider v.an de kadarschool on voor.aansta.and lid van ide S.D.A.P. te Piprmorend, dit verzamelen en volgen onder vlagvertoon der AJJt.'C, toegelaten. Op een vergadering der communisten, een week later in de naburige Beom'Stlar gehouden (spreker dhr .Wijnkoop), is den 'jongens van de A. |J. C., die zoo goed hun plaats hadden begrepen, daarvoor hulde gebracht en is ten hunnen bate een collecte gehouden, omdat hun lala (straf o. .a. een boete whs opgelegd." Dit fraaie festijn, Waarop men die ver volging der vrije meeningsuiting befuilUde, werd opgeluisterd door de welüiuiijendq tonen van hot soc.-dem. muziekgezelschap uit Piurmcrend. 't Is nog maar goed, dat da S.D.A.P'. niet do schatbewaarder is der geestelijke vrijheid in Nederland i UITKUN. eerstvolgende dagen ina, da natuurramp). Val© achtcrg©bl-eve®en 'v.ti.u dazie '/oo zlepr getroffen eilandbo'wioners .zochten weekla gend hunne vrouw of -kinderen tussciie® ,de puinhaopen. Dloor de vrij slechte tele.- grauf-verbinding en de eveneens slecht 'goradigeerdo pers in Ned.-Indië bereikte het droevig bericht ov-ejr deze. ramlp de PEIuroipeesche bdwioners oe|rst eennige tij gen latei'. Aanvankelijk' schatte men de verloren mensch-eolevclns op eenige tlmi- izJenden, 'doch spoedig kWam het o®tstell- lend bericht, dat dit laa-nt®! gerust op 40.000 kon Worden geschat. Sedert 1680 had er op het eiland Krakatau niet zulk een ontzettende ramp plaatsgevonden. -Eenige Weken na het vreieselijk ge beuren werd door den president en nu- dene leden .der Nelderlandsehe Hajndeli-Mij1. eten Commissie ingesteld tot inzameling ,van geldte®, bestemd voor de duizcfnden slachtoffers. Van d-eiz© commissie w'ae gp-rins Alexander dei' Noderlaude® voou."- zitler, terwijl nog verscheidene vooraan staande personen in het cpmité zitting Jhadden genomen. Dla.t bijna van de ge- heele Wereld ©en levendige belangstclllinng naar de Zoo Zvvlaar getroffenen uitging, blijkt wel uit dia groote somtoon 'gelid, welke het liefdadigheddSeomitó in ont- vanngst mdeht nemen. Naar .aanleiding van diaze uitbarsting maakte dhr R. Verbeek een reis' naar de plaats van die raimp, Waarvan hij do indrukken Wleergaf in zijn boek over jKirai- kat,an Welke, beschrijving is toege licht met leien latfas en platen. D|och 'hoe vcrwonnd'erd was deze natuurver- Beller, toen liij' het 'eiland beZoolit en hij twee groepen ontdekt,ei, welke eilan den inlet een dikke hardp lava-korst be dekt waren. Die eilanden wanen bijlnu .even groot en bez'aten honderden warme bronnen, welke voortdurend in werking jtehenen te Zijn. Dtoch ondanks de groioto eruptie, welk© in 1883 heeft plaatsgehad en Waardoor enorme ©tukken grond Van het eiland werden weggespoeld, gekit de 'Krakla.taiu nog steeds als het grootste dei' eilandengroep, zich bevinde|nde in de Straat Soenda. .Vóór de uitbarsting van 1883 was het eiland bijina, driemaal zoo groot nils (het 'ïbans. is. .Wja.t echter w'el typisch is, is het feit, dat enkele nevenliglgendie eilanden door dazb uitbjarsting grooter izJijin geworden. Dit verschijnsel schrij|ft meoi toe aan die verschuiving der a.arde, welke door de vloedgolven in beweging .kwam en als het wpire den grond jned|©nanV en verplaatste. .Vóór vijftig, jaren ver hieven zich op Krakiatau drie 'belangrijke vulkanen, namelijk: Eak,ata, Dtoia® en PeAoeWïitan. Een klein gedeelte van de eerste Vul kaan is er thans nog maar over. Dó 'Danan moet het grootste en het hoogstjo zijn geweest; men schatte haar hoogte ,op ruim 400 meter. Dit cijfer is echter nimmer komen vast te staan. Echter is wel opmerkelijk hot feit, dat da hooge Planan eerst later instortte, nadat de .ramp- reelds had plaatsgehad. Groote hoe veelheden puimsteen wierp daZe vulkaan op, terwijl do andere vulkanen dik'k|e lavustroomen afwierpen. Op vtele plaat sen op, de. Krakatau vindt men 'thans nog resten van de uitvloeiingen van 50 jaren geleden. D.e groot© eteenhedekkin- gen ten aschputten duiden nog duidelijk izicktbaar de plaats aan, waar de natuur ramp het 'hevigst w(as. Na de groote overstrnoming volgden Verscheidene kleinei .aardbavingen, Wtelto niet all'eien door den bodem v-an jd© Ned.- lnndische 'eilanden liepen, doch Ojaier over gingen na,ar Eiuropia en in het Oosten werden waargenomen. De planten- en buomgroei op de Krakfi.tau w'erd dioo!i' |do uitbarsting van 1883 geheel of bijna ge heel vernietigd, doch door de schittel» rende ligging' van dit onheil-.aanbrengeuii'd eiland werd de naluurgroei geleidelijk hersteld. Onderzoekingen op liet gebied van flora en l'a.una werden door den hear 'Treub ge.da.an; later stelde doctor Van I.«euwten -een groot belang in den plan tengroei van KpajkatanIn J|annuiari '28 Werden de bewoners van de omliggende eilanden opnieuw opgeschrikt door het ontsteUend bericht, allis zloiu do Ki:a|kafaU of althans eenige kleine kraters ervan, opnieuw' in werking zijn getredenmen verwachtte, (alreeds spoedig epm g'evaai'- l'ijke eruptie; -een óndqroiardsch gemom- niel Werd dagelijks1 waargenomen, yooraill bij de dicht a,an dei zee gelogen punten. Vuk'amxch materiaal wterd vaaki tot over de 200 meter omhoog geslingerd, terwijl klein© aschdeelt jes door stoom e|n Wlarmta löpspoten. Dte zcóbodem werd Jioogier, en kleine verschijnselen, van ©en aardbeving deden zich voor. DleZe verschijnselen Kwa men in de 'laatste jaren nog. veefllviilldig voor, Waarom men (voortdurend opl zijn (hoede (bleef en nog -Zal moeiten Mijvent Nog begin van 'dit jaar had ten nieuwjo eruptie plaats en werd een 'gLoeienidfe mass,a uitgesjtoten tot. de enorme hoogte van 4000 voet. E.-K. Z- V. B. Ofi'ieieele Mededeeling. Aanvang competitie-seiz,o,en 1 9 3 3—'3 4 Do competitiewedstrijden zullen aanvan gen op Zondag 1 October a,.s. L e d e n 1 ij s t e u. De vereenigingen zijti verplicht, de ledenlijsten voor bovenvermeld seizoen in te zenden vóór 24 jSeptember e.k'. bijl het hondssecretariaat. Deze- lijsten moeten be vatten een opgaat van de leden, met ver melding van namein, voorletters en vol ledig adres, .alsmede het aantal' elftallen dat Zal deelnemen a,an de competitie. Alle aangesloten vereenigingen mioeteh dus een nieuwe ledenlijst iniiz'enden en men wordt beleefd verzocht, met de in zending niet te wachten tot den laatste® datum. In 1 eggeilden voor de Competitie. De iiileggelden voor de competitie be dragen i'2,50 per elftal, wat deelneemt aan de competitie. Deze gelden Im'oeteu gestort 'wiorden vóór 24 September e.k. bij den bondspenningmeester dhr J,os. Eg- germont, onderwijzer te Ovez'and. 13 o n d s r e g 1 e m e n t e n. De reglementen -zijn de vei'eenigiug|en jen langhebbenden toegezonden. De kostprijs hiervan bedraagt voor de vereenigingen t' 0.35 per exemplaar, welk bedrag gelijk met >de competitiegel den, móet. worden toegezonden aan (len Bondspenning meester. Mocht men een dergelijk exemplaar piet hebben ontvangen, gelieve men ,o<mgja,and het Rondsse'cïetaria.at hiermede in kennis te stellen, aangezien men Zich later op bet niet ontvangen, niet 'kon beroepen. Oproep voor de functie van scheids rechter bij' den El.-Kt Z. V. B. Personen, welke bereid zijn als zoo danig op te treden, gelieve (Zich schrifte lijk te wenden tot liet- Bondssecretaria.at, of tot één der Eondsbestuursleden. D'o Steer. Comp.-leider R.-K'. Z.V.B. Dl. EVHRAAED. De tuumelboiiw en doe de straat van Gibraltar. Met den bouw van den tunuiel .ouder da sfi-aat van Gibraltar schijnt liet toch werkelijk e,rnst t© Worden. Ongewciex an- derlialt jaar geleden werd door het Spiaan- schei Ministerie van Verkeer «en commissie ingesteld, welke Werd opjgeidr,algen «en stu die te maken van de ontwerpen. Deze commissie stond .onder voorzitterschap van den Spaansclien Minister vaai 'Verlceer, terwijl ingenieur de Jencvois, die een groot deel van zijn leven aan de tunuelpiannen heeft gewijd, tot .algemeen secretaris werd benoemd. Ongeveer een half jaar werd aan d« besfudeering van de plannen ge wijd, terWijl de overige tijd werd besteed mot het n'emen van talrijke pro-eiven. Tal rijke peilingen en boringen werden ver richt, teneinde de geologische gesteldheid van den bodem fusschen Tarifla en Alaaz- zar Seguer te loeren kennen. Opl grond van de'ze onderzoekingen is genaamde oom- missie nu dezer dagen tot de conclusie ge komen. da.ü de bodemgesteldheid, zoowel bij del Spiaansche als bij de. Afrikaaiiisolia kust, de grootst moigelijkle gaiantia biedt voor het welslagen der pilannen. „W|i,j heb ben". aldus prof. Semeriz, „kunstmatige aardbevingen verwekt) door middel van honderden kilo's dynamiet, welke de oom- missie opi verschillend© plaatsen op 'den zeebodem liettp ontploffen. Dank zij de selemografen, waarmede de voortpiantings- snelheid van dien schok werd gemeten, heeft de comlmissi© een juist beeld kunnen ontwerpen van da geologische structuur van den ondergrond tpt op 1250 meter diepte". Na lezing van het rapport ver klaarde kblonel Jenevois, dat de t/un- nel thans ongetwijfeld zaPwIordenlgebaiiiwld. Vermoedelijk zal de pffi'icieele O'pensljell- ling reeds pioaitp hebben in 1941 of uiter lijk in helfc voorjaar van 1942. Men zal dim in een slaapwagen vaoi Madrid naar Niger reizen; Parijs is dan nog maai' viar dagreizen van Diakar en vijf dagien van het, Tsadmeer, .gelegen in liet Zuiden van dei Sahara, verwijderd. IIe,t. denkbeeld dezen tunnel hei borein is betrekkelijk oud, want reeds in 1802 legde een Franseh ingenieur aan Napoleon een plan voor van «en .oaiderzeeschei door tocht' van Gibraltar naar Afrika. De laatste tiental jaren echter hielden do Europteesehe economen en tetehnistehie des kundigen zich di'.ullc bezig meti het vraag stuk om «en tunnel te bauwen ander do Straat van Gibraltar, maar eerst gedért 1919, toen te Baroelona een Studie- en Verwezenlijkings'oomtaissia iwerd opgericht, begon het p'la.n een precieser vorm aan tp nemen. Door verschillende deskundigen zijn plannen voor eein dergelijke® tunuel ontworpen. Een van lie® is de Spiaaneelie ingenieur Ibanez dei Ibero, die reedsi sinds 1908, vanaf den tjjd, dat hij alsi jong ingenieur zijn looplhaan begra®, er,op uit was een plan te ontwerpen voor ae® on verbrekelijke verbinding tussohen E|uropia en Afrika. Ingenieur de Ibero heeiftj op dit, gebied reed© heel wa.t piroef'neminglen gedaan, welk© puroeven het. kapitaal van millioenen fraaie© kostten. OoikJ liet hij in (te zee ongeveer drieduizend peilingen ver richten en ruim tweeduizend grondborin gen in den bodteni der beide cont(ine®tic®. Zijn plan werd door admiraals, genfeoflfi- cieren, gteleerden en andere deskuindigle® aan een nauwgiezafte bestpdee'ring onder worpen en als z'eer goed uitvoerbaar be oordeeld. V,0|0r h'at, ontwerpieu va® dit plan werd aan ingenieur de Ibero do,oï de Fransebe Academie van Wetenschappen den Binoux-prijs toegekend. Ook de Spa,an- sc-he artillerie-officier, overste Pedroi J«- venois, adjudant van den ex-koning, heeft zich. geruimen tijd met da tunnelpiannen bezig gehouden en pok door hem werd een ont.werpi bij de regeering ingediend. Hiet derde groot© plan, hetwelk vqor verwezen lijking vathaar is, werd gemaakt, ond'er leiding van generaal Rubio q Volgens dit project Zou d'a funnel .aan vangen een weinig ten Wieste® va® Tarifla en eindigen opl een punt ten 'Oosten va® Tanger. De lengte van den tunnel zon '32 kilometer bedragen en zijn diepte variee- ren van 250 tot "500 meter. Da snelheid, waarmede de tunneltreinen! zich zo-udetn voortbewegen, Wordt op 30 kilometer bere kend. zoodat, het onderzee-traject in .onge veer «en uur zoin kunnen worden afgelegd. Per etmaal zouden 120 treinen den tunnel kunnen passeeren. Dit .plan trok sterk do aandacht der regeering en deze stelde dan ook een eoimité van vijftig! leden in, wel'k'o onder leiding van generaal Eubio y Belloia rapport over dit plan moest uitbrengen. De geprojecteerde tunnel verwierf die al- gemeene goedkeuring van het cpmité cn zal dan ook door d© nieuwe Spiaansche re- geei'ing .als basis van verdere werkzaam heden worden beschouwd. De totale duur der werkzaamheden z'ou vijf jaar omvat; ten, terwijl de kósten op een bedrag Van 300 millioen peseta's worden geschat. Hoe wel liet een enorm bedrag is, lioopt men het toch in Spanje 't-e kunnen plaatsen, waardoor de onderneming geheel „natio naal" zou kunnen blijven. Menigeen zal er zich over Verwonderen ,da,t de tunuel een lengte zal krijgen van .32 kilometer, ter wijl del Straat van Gibraltar toch belang, rijk smaller is. Dit, lang tracé wordt ge rechtvaardigd door de samenstelling van den rotsgrond, waardoor de tunnel moet worden gebouwd. Europa en Afrika heb ben namelijk vroeger zoo,als men weet, één geheel uitgemaakt, en onder zeo is deze verbinding nog duidelijk waar te nemen. Deize verbinding is echter ve-el dieper ge legen dan het niveau., waarop! men den tunnel wil boren, ierwijl de rotsgrond daar ook veel harder is. Het plan Van generaal Eubio y Belloa omvat een drie- voudiaen tunnel nameliik twee „voor bet treinverkeer en een waardoor het infilbra- tiewater zal worden weggepompt; d© tun nel© voor het treinverkeer zullen Va.n enkel spoor worden voorzien, terwijl de middellijn vijf meter zal bedragen. Door den Gibraltar-tunnel zujlen Euro pa ,en Afrika ten nauwste met- elkaar ver bonden worden, terwijl Zuid-Amerika bier- door ook veel dichter bij Europa, zal wor den gebracht. De Dili).se lie volksdichters in de 15e eeuw. De meeaterzangers, een Duitschei Mid- ttcleeuwsehe instelling, zijn zeer merk waardig, daar zij «enig zlijn in de geschie denis en men hen in geen enkel andier land aantreft. Nergens anders vindt' men zulk «en verecniging va® werklieden, Wel ke ten doel had de nationale dichtkunst voor heit land te bewaren. In de vijftiende eeuw 'trof men in geheel Europia, niet zooi- veel letterkundigen aan, als er toen onder da schoenmakers, kleermakers, .smeden en wevers van Mainz, StraSzburg, Pra.ag, Frankfurt en Neurenberg warden gevon den. Dc leden dezer vereenigiug kenmerkten zich vooral door een Zekere ariatjaaratie, hetgeen niet weinig bijdroeg .tot huii beroemdheid. Ilun aanzien vermeerderd^ nog, toen Keizer Karei de Vierde aan' liet gilde een wapenschild, hetwelk gelijk was aan dait der prinsen ©n riddeWs, schonk. Deze diohters-werklieden Werden onderscheiden in Meistei'sanger en Spiruoli- sprceher. De Spruchspreteharis waren, zoo- al© het, woord reeds aanduidt, een aoprt improvisatoren, die de steden en kasteelen afgingen om vqor een kleine belaoaiMig, te rijmen en allerlei dwaasheden t® verkoo- pen. De Meist.eirsanger a.chtte zich ver plicht. om niet met de SpTuehspreicllier om te gaan. Nimmer zou een meesterzanger voor geld zingen, da,ar gevoelden zij zich te hoog voor. Zoowel bij1 de meesterzan gers als bij de spruohspreoheps .bepiaalda zich de dichtkunst alleen tot rijmen. Bij da improvisatoren werd' meer vlugheid van geest gevorderd om hun k'undte® te hunnen uitoeftenart ©n verbeelding, welke d© meesterzangers1 desnoods konden mis sen. Een wair.e spirucbSprecher Kvlas op bruiloften of gropte feesten verplicht om opi slagvaardig© wijze elk der gasten in rijm te antwoorden, Wiaoinaer hem iets ge' vra.agd werd. Uit litterair oogplunt Was de Duitsc-he dichtkunst zeer weinig gebaat met de producten va.n een meesterzanger of spruchsipreoher, maar wel hebben zi.i er voel hoe bijgedragen om de .geest, welkte in dien tijd, en vooral in Duitschland, ®o.g zeer ruw 'wa®, te verzachten. De kunsten en wetenschappen waren toen nog giet zoo -algemeen doiorg|©drongen en hoffelijk heid was bij de Diiitscha vorsten en «dele® onbekend. Die niee©t:erzangersi en spirueh- spireeliers leerden oo.k da verstandelijke ge noegens kennen e® habbe® op hu® wijze veel tot d© beschaving en vooruitgang van hot land bijgedragen. D©bekendstaSpruoli- spireoher was Wiel Wilhelini Weber, die in de zestiende eeuw t© Neurenberg leef de en van wien eenige verzau zij® overge bleven, docli omtnent wie® slechts heel weinig bekend is. Trouwen® heel de ge schiedenis der meesterzangers en spirueh- ■sprechers is onvolledig en ietwat duister. Men weeit alleen, dat de reglementen va® dit genootschap te Mainz werden gemaakt, waar in het begin der vaerti-enda ©eujw; Ileinrich Fra.uenlob len Barfhal Rogenibior gen Smid hun zangen diede® hoore®. Later verspreidde de instelling ziek ook over Sitraszburg, Frankfurt, Wjugzlbeirg, Praag en nugsb.urg. Vooral da mieeislfer schoenmakers1 hielden zich mat de dichtkunst helzig. Maar geen stad in het Duitsehe keizerrijk telde meer troubadour© dan Neurenberg, alwiaar de vergaderingen dei' meesterzangers na af loop van dei diensten in da hoofdkerk St. Sebald werden gehouden. Hieruit blijkt, dat zij hun taak zteer ierns,tig opnamen. In da meeat,© steden hielden d© zangers hun bijeenkomsten in herbergen. Va® alle Duitsche meesterzanger® is Hans Sachs zonder twijfel de beroemdste- hiji wordt bijgenaamd de vorst der meesterzangers. Ook Hans Jóle,. een' barbier te Neuren berg, die in 1390 leefde, i© zeer hakend. Hij beijverde zieli ook in da drukkunst cn het verspreiden -ervan en inenl beweert zelfs, dat bij een drukkerij haelft gehad. De merkwaardige ontwikkelings gang van liet rijwiel. De Nederlandstóh© rijwielennijiverbeid mag zich in del laatste jiar-en in -aan' groots belangrijkheid verheugen. Het aantal iu ons land gebouwde rijwielen bedroeg het vorig, ja,ar 145.000, terwijl het productie cijfer va® dit j.aar nog hoogei' belooft i-e worden. Deze toename van 'de rijWielpro- ductie iis- Mftuluriijk ook ,4,oe te schrijven a,an lie't feit, dat gi-cli tegenwoordig ieder een zulk een gemakkelijk verkeersmiddel ka® veroorloven, daar de kosten vla® aan schaffing vaak tot op ruim' de helft v;an de® prijs isl geslonken als ®og vóór e®- kele jar-en na de® oorlog. N,abuiu,riLijlk doet de alomheersohende detpresisie zich ook 'gelden in de rijwielfabricage, doicli vergeleken bij overig© teikken vlan Neder- landsehe nijverheid, mogen de rijwielflabri- kanten zich in aan. redelijke afname ver heugen. Nederland en Denemarken zijn da twee lande®, wlaar de fiets het meest in gebruik is. In ons land allee® 'zij® 3.000.000 fietsen. In den vaoantietijd1 ka® men dan ook "op drukke punten in o®ze groot© st-edieu vreemdelingen zie® stiaam, die- niet, steed'© toenemend© verbazing .da eindeloozie, stroom fieitsers opi de spitsuren langs zich heen zien trekken. Niet altijd echter heeft de fiets' zich zoo, in die. mate van belangstelling mogen verheugle®; in tegendeel, een 50, 60 jaar terug beschouw de lief, volk een fïet© als «en helsohla machine, terwijl degenen, diie het rijwiel bereden, voor lichtzinnig ,e® roekeloos werden uitgemaakt. Ou,den van dagen, diet zich de eerst;© fletse® nog kunne® herinneren, weten te vertellen, dat de be rijders met, stieenen werden bekogeld van acbl'eT heggen en onderdeuren, waar de Verschrikte dorpsbewoners bij elka,aa' wa ren gescholen. Als me® dei ,fieite«® uit dien tijd bekijkt, kan men zich de schrik en afkeer van da menschen ook' wel voor stellen. Ruim. honderd' jia,ar geileden werd in Engeland een 'soort fiets uitgevonden, welke door trappen op pedalen wiei'd voort bewogen. Vóór dien tijd ware® er wiel rijwi'ela-chtige transporttaiddefan, maar daarbij bad de rijder zich nog ialljjld met d© voeten moeten afzetten. In 1.818 vomd baron Drai© in Baden een fiets uit, waar van de as van liet» vöorwiel baw,e«gb'aar was gemaaktdit voertuig „werd naar den uitvinder draisdna genoemd. Deze. draisdne werd in 1855 verbeterd door den jongen Franschman Ernest Miohaux, die <>p| het denkbeeld kwam er pedalen aan te maken mat een ketting, welke het achterwiel ver bond. Omstreeks 1875 kWam da .fiets met liet- hooge voorwiel in de mode. Het Wiaren heel liooge wielen mek óen tra,p|per in het midden en een zadel'tj© me.t atuuratang er boven op, een miniatuur-wieltje achteraan en die wielen werde® verbondani door een stang van eenige treedj-es voorzien, waar langs de berijder naar zijn hoog© zitplaats moeat, klimmen. Deza fietsen wia,r©n van hout en erg ongemakkelijk' en veelal moeilijk te berijden. Reed de berijder over ©en steen, welke nog niet eens zpo eig groot bchoietfde te zijn, dan k!o® liij er van verzekerd zijn een buitehnig 'te make®, welke meestal niet zonder Heersohenren en beschadigde licliaamsdecden allli'ejp. In de, jaren '80 en '90 werde® de ijzeren onderdeelen ingevoerd in de® vorm' vte® loodzware vorken en wielbanden, Som mige fietsen vertoonde® toen ook! rammein. In dia dagen wierd ook de tandem! uitge vonden, welke niet allee® y®oi' tiwte© per sonen, doch soms ook voor vïjfl of kc.s werden gemaakt, Meit zulke maobinei© kón men «e® voor die® tijd zeer gevaar lijke snelheid bereiken. In Kralinlge® mochten «enige jougelui, die oen taudem bezaten, er alleen des avonds m'ee pp! de buitenwegen rijde®, da,ar zij overdag te veel gevaar vbor dei voetgangers oplever den. Langzamerhand- wierde® steeds! meier nieuws uitvindinigie® opl 'dei fiets toegepast en omstreeks 1900 mocht det fieti© zioli reeds in «en zekere plopulariteit verheugen. Echter werd de flets toen nog lang piot door iedereen gebruikt, 'Zij, die zich tot' dö „nette" menschen rqktende®, e® du© een zekeren stand hadden ,op te houde®, vonden het vier b-emade® hu® wiaardighteid zien opi ©en fiets te veriioo-ne®. Voor mteis- jes heette het fietsen toen lang ni-eit piet- jas -en de eerste fieterij'dstiexs hebben liepl wall is'maad ta verdime® geliad en ve«l moed en durf was er voor haar naodig om' zich op een fiat® in d© stad' pf o)pi heit dorp te vertoonen. De' fietsers uit het eimde der vorige en het, biegjn dezer oauw (wlare® BÜe geikleed in ieen ^paciiaial oost(uum. De man nen droegen «en fietslbroek 'e® fietiskousen, waarbij natuurlijk' ook' fiatspchoeue® Ibe- hoprden. Vervolgenisi ziette® zij «en klein hng'elsch jockeypetjo pp, waiaroip óf! eeu st,er was g'ebordulurd, óf iae® |ofl- ander insigne was gespeld. Alzoo uitjgerusf wp- ren de heieren klaar om eie® tochtje jfce ondeirneimie®. Ook de vrouwe®, -di© zicli .op de fiets waagden, kleedden zich volgena haar opvattingen sportief. Ziji droegien lange, zwiarte xijbroeloen, Wiaajiover wlijida rokken lieenvielen, w'elk'e wielis|wa;ar de enkels vrijlieten, maiar met «em «jlasltieken baud om liet hoen warie® vastgemaakt- om het O'piwaiaien ta voarkomien. Al© .hoofldbe- dekking droegen zij ebn witt© matelot, dia mat verschillends ©pielden in het 'ha®r werd vnistgesitioken. Ter verdtere.vblfloiodïng! van het 'toilet- wierd leen gliiier gedr,a|gen, welke om' hoed en kin wterd geibondan. Wel «en groot verschil bij den tegenwoior- digen tijd. j I (WAT MENIGEEN NIET .WEET. iW,anneer men -een minuut piouo speelt, "hebben de vingers ongeveer 2000 bewegingen gemaakt. Indien ijzer en st.a,al in ee®i kopier- mijn begraven worden, wjorden ze beide® in koper omgezet. i „Ukelel-e" beteeken't „mtet muziek". D© mannelijke, gorilla slaapt in hoofdzaak .aan den voet via® de® hopm om zijn familie, t'egen den luipaard >te be sehermen. Dat beest is feitelijk bet «enige dier, waarvoor de gorilla vrees koestert. „Zeg, barbier, waarom zit je hond er altijd zoo aandachtig bij-, als ja bezig Went deen klant het haar te kniplpe®;?," „Och, meneer, da,h doet-ie uit gewoonte hij zit ta wachten of! .er nie,t ee® stukje oorlel loif zoo- iel© ®a,ar beueide® komt!" ZijE® wat zei de dokter van m'n ziekte-.?. 1 i HijHij: zeiwees er maw gerust opt ZijEn wat z'm hiji da,armee bedoeld liebben'?. IlijJa, dat vraag ik1 mezelf1 ook af. Mevrouw Smit© laat «en foto van haar zelf zien als baby op haar moeidexsi arm. „Zoo," zegt z'e, „zag ik er twintig jaar geloden ,uit." Gaiat„W;at staat u er goed opl len waar is nu lie|t kindje da,t p op die® iarm heief'ti?," „Een klein misverstand, mteueer. Daar giaat de loeo®io,tief' zondier de® looaal-tri-en." „Ma,ar dan zal die, laeombfief' toch wiel terugkomen." „Ik ben ba.ng va® niet, mieneer. De ma.ohinist, kan niet wetten, dat er nou juist vandaag, een redzigier i©! li Een professor verklaart ,dat. onz® be schaving veertig duizend jaar Zal dure®. „Hni, professorcn wanneer zal zij beginnen.?" Moeder: „Elsje, zp® j© nu eindelijk' njet eens opiaten®.?," Dochter: „Goejegc-nade, mama moest u me1 wakker makten om mij dat te vragen.?" Fontenell'e lag Opl sterven. „Hoe- gaaif het; 55" vroeg me® hem. „Het gaat heelemaal niet meier," ant woordde hij, „ik ga,." I i „Wpet je, bet isi mij onbegrijjpleEjk, hoa jo kunt toestaan, -dat jei ma® iedtene® avond -die -crapeaud bij den haard sohujflt c® zijn voeteu opl de® rain-d legt!" „Wla.arom niet? Ik lieb he,t juist graag. Want als liij later oplslta-at, vind ik' bijna altijd voor -een paar gulden kl-ein geld oip da erapiaud!" Is dat j« nieuwe vroulw', Gunst.? Ja, wat z-eg je er vau? Neen; ik' wteie-t het, mooi is ze niet. Inderdaad; dat was m'n vorige ook niet, Wlaarom ik dat doia'?! Ocheens raken d© le'elijkia toch op1, wat jij? i I I i Wijnhand-ela-ar (die zijn zoon voor bet eerst, meeneemt naar -den kelder om te versnijden)„En dat is nu de ziel va® de heele za-ak: V-erduu je verdien je!" 'Waarom reken j-e do hondenbelasting tot 'de indirecte Jiblasfjinge® ?j 'N®, iomldat jjij' niet vja® de® liondl Zelf! gelieve® wordt. j I Bureaux van Redac Telefoon Interlocaï Bijkantoor MIDDB GROOTE WAARDE VAN PUBLICITEIT V Het Amerika ment. Zooals bekend vei lden, heeft men in de 'Amerika in het olg jaren dte Zoogenaamd aiangéhangen, d.w1. ,z. |wanne«r men hooge arbeidersklasse d rijkst is koopkï: ■dus in staat is vele, Wa-ardoor de we-rkgel ken van bedrijf bev. Dit heejft evenWei deren, dat de crisic in het bedrijfsleven leen in de Miereen, niet minnder heftig landen opehblaart, d in de V. -St. in vek op ©en zoodanige dat de toestand jwiorden. Het probleem v voor -de .V. St. waarmede- li-et mom* ptelen; bet is dan deren, dat de nietw d« verkiezing van Maart v-an dit jaar ials Kaar belangrijk tegen deze jvterkloo Het groote probl men de 11- a 14 op een totale bevolk millioen aan wterki Na verschillende kaliber kwjam -pres plan, dla-t door h®l dat het draagt, w ei van Columibds m< tenminste als het -redeneerde, dat da aan de lage prijzen in, dat een prijsvi Ikiunnen plaatsvinde! tijd de loonen zóu het Wijlzónder de la verschillende Werkte Verder meende h arbeiders die thans gaan Werkten en van hun -arbeid a a den overdragen, eens verminderd zb' hij een geweldige c hoogere loonen -en 1 de National Eeteovi het Parlement sehii heden om Zijn plan echte. Amerikaanse ganda. gemaalkt. D| pteundlen, kregen Woorden: „Wij do; we a-dielaar werd 1 die op die wijze In Zoo tracht mei van Amerika da 1 den wierktijd te v als Nederlanders móetien wij' er stee Ver. Staten een heid vormen met gelijkheden en ee] gebied van 115 ir men in Europa staatjes en zijn to Zoo president 1 Ik-en? Heit zou ong den Wiereldtoestan men. Zuiver ©com (1bet niet, daarvoo -e® is knlet te Wteinij gehouden. Wij hopen nog experiment terug VOL! De V Gistermorgen ie Mr. Fie-rgerson da open huisde,ur snorrende Imuran diei'ig, hoe E,obe: zijn besluit om 1 a-an zichzelf ove eigen kracht, zie ta laten omh-opij leer,en teleurstelli lijkbeden te over di-e naturen, di( tegenspoed den geluk vinden. Maar Fjergerso oog pp bepi blij hij het zelf wis >er een moment k lijk' niet alleen En -als dei onde iijd ertoe gekomt zachtjes en vo( halen. Ma-ar ee; eigen beenen ta De taxi verde el raat en Ferger

Krantenbank Zeeland

Nieuwe Zeeuwsche Courant | 1933 | | pagina 6