Souburger gaat hulp coördineren in Ambon SPORT STUNT Zeeuws woordenboek op cd-rom 'Geschiedenis is onze hobby en wij zijn echte bikkels' i: Moonlightshopping in GOES Juwelier* \AN DERJMADEN Wi van 19.00 tot 22.00 uur WOENSDAG 21 APRIL 1999 JAARGANG 101 - NUMMER 16 M WEKELIJKS HUIS AAN HUIS OP GEHEEL WALCHEREN AANBIEDING NU Boekhandel en uitgeverij De Koperen Tuin in Goes heeft het Woordenboek der Zeeuwse Dialecten uitgegeven op cd-rom. De gedrukte versie van het woordenboek zag in 1964 het licht. Voordeel van de cd-rom is dat niet al leen de betekenis van Zeeuwse woorden kan worden opgezocht maar ook de uitspraak zo als gesproken op verschillende plaatsen in Zeeland. Donderdag 29 april geeft producent Scaldia-software een demonstratie van het kunnen van de zilveren schijf in boekhandel De Koperen Tuin in Goes. Verhalen Demonstratie door Joep Bremmers De Souburgse opbouwwerker Jozef Tahitu ver trekt binnenkort voor drie maanden naar Am- bon om een projectbureau op te zetten dat de ontwikkelingshulp vanuit onder meer zuster stad Vlissingen in goede banen moet gaan lei den. „De gemeente Vlissingen wil graag weten of de gelden goed worden besteed", vertelt Ta hitu. „Zo gaan we ook met het geld dat bij het benefietconcert in het Vlissingse Arsenaal theater wordt opgehaald projecten in Ambon opstarten". Kruidnagel Rellen Uitdaging PZC WEEKBLADEN faam/^ door Naama Hardeman PETER CHRIST SENSATIONELE VERBOUWINGS UITVERKOOP Kampen Leerschool Informatie over de gemeente Middelburg vindt u op pagina 3 Deze week: Nieuwe gemeentegids Digitale huwelijksakten 2 Bij Bram altijd sportieve aanbiedingen! AIR TRIAX TAILWIND MIDDELBURG - VLISSINGEN - GOES V faam 18 krt gouden ring met 0,23 crt BAQUETTE GESLEPEN DIAMANT 1.250,- KLEINE MARKT I I Walstraatpromenade) 4381 EJ VLISSINGEN Tel. 0118-412605 Vrijdag koopavond Hèt Zeeuwse dialect bestaat niet. Elke streek en elk eiland heeft vaak eigen woorden, maar vooral ook een eigen uitspraak en klank. De dialec ten verschillen niet alleen van streek tot streek maar zelfs van dorp tot dorp. In 1964 verscheen het Woor denboek der Zeeuwse Dia lecten, onder redactie van dr. H.C.N. Ghijsen. Daaruit blijkt, dat wat in principe één en hetzelfde woord is, zeer ver schillend wordt uitgespro ken. Naar omlaag of naar be neden bijvoorbeeld, is, af hankelijk van waar men woont: 'om(me)lêêg(e)', 'om- jig', 'omligge', 'omlaoge' of 'omlêêg'. Een 'schrêêuw- smoel' is een schreeuwlelijk. Een schoorsteenveger heet in het Zeeuws een 'schouw(e)vaeger' of 'schouw(e)voager'. En 'on- bekwaem' of 'onbekwaom' verwijst naar een onhandig iemand, een nietsnut of stommeling. 'Die Jaone is toch 'n ónbekwaem, gister ei s'awi d'èrepels laete anbran- de', noteerde men in Nieu- werkerk. Maar het betekent ook dronken of ziek door te veel eten. 'Méte kermisse kwam Ko wi ombekwaem tuus', schreef iemand in Ser- ooskerke. En in Poortvliet hoorde men: "k E m'n eigen ónbekwaem g'ete an aol die eiers'. Hoe al die woorden precies klinken is nu te horen op het Woordenboek der Zeeuwse Dialecten op cd- rom. Er worden eerst verkla ringen gegeven en dan vol-' gen er voorbeeldzinnen. Wordt zo'n zinnetje aange klikt, dan hoort men het, pre cies zoals dat in het be treffende dorp wordt uitge sproken. Er zijn door meer dan driehonderd mensen uit heel Zeeland en van Goeree- Overflakkee zo'n drieduizend zinnetjes ingesproken. Het oorspronkelijke Woorden der Zeeuwse dialecten geeft een vertaling van het Zeeuws naar het Nederlands. Op de cd-rom is het complete woor denboek opgenomen. Boven dien is het nu ook mogelijk, om andersom, vanuit het Ne derlands het Zeeuwse woord op te zoeken. En wat in boek vorm niet mogelijk is: de le zer hoort precies hoe de uit spraak en de klank van een woord is. En zo zijn er nog tal van toevoegingen. De Zeeuwse dorpen en steden worden beschreven en er zijn verhalen opgenomen in het Zeeuwse dialect. Ter illustra tie zijn zeshonderd tekenin gen en vijftienhonderd foto's in de cd-rom opgenomen. Uitgever Jan Bruijns van De Koperen Tuin is enthousiast: „Het Zeeuwse woordenboek op cd-rom is uniek. Door de combinatie van lezen, zien en horen, biedt het veel meer dan de uitgave in boekvorm. Er is in feite een compleet geluidsarchief aan toege voegd en er zijn nog allerlei andere uitbreidingen. Er staan nu bijvoorbeeld ook oude ansichten op". De uitgever benadrukt dat de cd-rom-uitgave gebruiks vriendelijk is en een stuk goedkoper dan die in boek vorm. Daarvan zijn er al meer dan tienduizend ver kocht en Jan Bruijns ver wacht, dat veel mensen bei de uitgaven willen hebben. Hij heeft er voorlopig vijf tienhonderd laten persen en verwacht die binnen korte tijd te verkopen. De techni sche realisatie van de cd- rom is uitgevoerd door Scal dia-software. Het bedrijf heeft sinds 1994 onafgebro ken aan het project gewerkt. Er is een speciaal computer programma voor ontwikkeld en gebruiksklaar gemaakt. De studio van Omroep Zee land mocht worden gebruikt om de voorbeeldzinnen in te spreken. Veel aandacht is be steed aan de aantrekkelijke vormgeving. Jan van Hane- gem van Scaldia-software geeft donderdag 29 april om 20 uur een demonstratie van de cd-rom in De Koperen Tuin in Goes. Het Woorden boek der Zeeuwse Dialecten op cd-rom is in de Zeeuwse boekhandels verkrijgbaar voor 145,-. Jan Bruijns van De Koperen Tuin toont het Woordenboek der Zeeuwse Dialecten in boek vorm en de nieuwe cd-rom. foto Jaap Wolterbeek De Oost-Souburgse opbouwwerker Jozef Tahitu. foto Jaap Wolterbeek voor de plaatselijke econo mie". Met het verdwijnen van de traditionele visserij hebben niet alleen de mannen hun broodwinning verdwenen. „Ook de vrouwen zijn hun broodwinning kwijt", vertelt Tahitu. „Die deden van ouds her de tussenhandel. We wil len nu kleine waterbottelarijen opzetten die door de vrouwen uit de omgeving kunnen wor den gerund". In Ambon werken met als doel de leefomstandigheden van de bewoners van Ambon te verbeteren, het is een jon gensdroom van Jozef Tahitu die in vervulling gaat. Tahitu werkt sinds 1990 als opbouw werker bij de Molukse wel- zijnsstichting Mae-Uku in Oost-Souburg. Daarnaast is Tahitu lid van de gemeentelij ke commissie die de Vlissing se stedenband met Ambon begeleid. „In de eerste drie maanden ga ik samen met ie mand van de gemeente Am- bon het projectbureau opzet ten", vertelt Tahitu. „Het is de bedoeling om de hulp te bie den zonder politieke bedoelin gen en zonder aanzien des persoon. Dus maakt het niet uit wat voor geloof iemand heeft, het gaat puur om de le vensomstandigheden van de mensen op Ambon te verbete ren". Het projectbureau wordt uit gerust met moderne techni sche middelen als fax, compu ter en gsm-telefoon. Tahitu: „Het is belangrijk om goede communicatiemiddelen te hebben. Met de huidige technieken wordt de wereld heel klein en kunnen we hier een breder draagvlak creëren voor de hulp aan Ambon. Door de he le kwestie voor de Nederland se samenleving meer zicht baar te maken krijg je dat draagvlak. Want momenteel worden de misstanden op Ambon helemaal onderge sneeuwd door de ellende in Kosovo". Hoewel de ergste rellen in Ambon volgens Tahitu voorbij lijken te zijn is de situatie nog steeds zorgwekkend. Deson danks vertrekt de Souburger toch zo snel mogelijk naar het eiland. „Het centrum van Am- bon is voor een groot deel verwoest", weet Tahitu. „De situatie is er nog steeds erg gespannen. Ambon is wegge zakt in een diep dal. De enige manier om eruit te komen is door de berg te beklimmen. We moeten een basis leggen waarmee de mensen op Am- bon de zaken anders kunnen gaan aanpakken". Als voor beeld voor een nieuwe basis noemt Tahitu de visserij. De kustgebieden zijn helemaal leeg gevist door grote traw lers. De lokale bevolking die traditioneel van de visvangst leeft is daarmee zijn brood winning kwijt. „We willen kweekvijvers aanleggen om de visstand weer op peil te brengen. De traditionele visse rij is ontzettend belangrijk Ook de kruidnagelteelt heeft volgens Tahitu ernstig te kam pen met de recessie. „Door de overheid is de kruidnagelteelt gemonopoliseerd. Er mocht geen kruidnagel meer ver kocht worden aan de Chine zen en de overheid betaalde de kruidnagels slecht. In Am- bon is het zo dat als je aan maand niets aan je tuin doet, de hele zaak overwoekerd is en je zo goed als opnieuw moet beginnen. We willen nu projecten opzetten om ver schillende soorten groenten en fruit te verbouwen die bin nen korte tijd oogstrijp zijn". Jozef Tahitu gaat niet alleen de financiële hulp aan Ambon coördineren. Ook goederen die vanuit Nederland worden verstuurd moeten verdeeld worden. „Zo is er pasgeleden een con tainer met spullen van het zie kenhuis naar Ambon ver stuurd", legt Tahitu uit. „Die spullen moeten dan eerlijk worden verdeeld. Er zijn in Ambon verschillende zieken huizen die allemaal hulp kun nen gebruiken. Ik ben aange steld als onpartijdige en eerlij ke partij die de verdeling moet begeleiden". Tahitu ziet zijn aanstaande vertrek naar Ambon als een uitdaging. „Ik ben er al ver schillende keren geweest en Oplage: 51 450 ex. Uitgave: Uitgeverij Provinciale Zeeuwse Courant b.v. Exploitatie: Ch van den Oosterkamp (0118) 484399 Privé (0118)417802 Administratie: PZC Oostsouburgseweg 10, postbus 18, 4380 AA Vlissingen. Advertentieverkoop: Jerry Tupanwel (Verkoopleider) (0118) 484316 (privé (0118) 615044) Lisetta de Witte (0118) 484313 (privé (0118) 471876). Linda Heikoop (0118) 484312 (privé (0118) 641569). Enrico Joziasse (0118) 484308 (privé (0118) 614600) Redactie: Joep Bremmers (a.i.), (0118) 484276. Chef-redacteur: Ad Hanneman, (0118) 484275 of 06-54267115 Redactie-adres: Postbus 18, 4380 AA Vlissingen fax. nr.: (0118) 472404 Bezorging: 0800-0231231 Druk: Wegener Nieuwsdruk Zeeland, te Vlissingen. Druktechniek: offsetrotatie Sluitingstijd redactie: maandag 10.00 uur Advertenties: maandag 12.00 uur Faam/Vllssinger maakt deel uit van de Zeeland Combinatie huis-aan- huisbladen. Totale oplage: 165.775ex. „Geschiedenis is meer dan jaartallen", luidt de leus van de Ne derlandse Jeugdbond voor Geschiedenis (NJBG). Afgelopen weekeinde reisden 26 leden van de NJBG af naar Zeeland. „De meeste leden studeren Archeologie of geschiedenis of gaan die studie straks volgen, voor anderen is geschiedenis een hobby", vertelt de 21-jarige Fleur Kemmers, studente Archeologie en een van de organisatoren van het weekend. Geschiedenisdocent Fans Beekman uit Haamstede gaf de groep een rondleiding langs het konijnencircus in Westenschouwen. „Het heet konijnencircus omdat er veel konijnen lopen. Vroeger was het akkerland, nu duinen. Ar cheologische resten komen te voorschijn als de wind het zand verstuift", legt Fleur Kemmers uit. Na het Konij nencircus deed de groep het kasteel van Haamstede aan. In een diapresentatie vertelde 'De Witte van Haemstede' in de kelder van het kasteel zijn verhaal. „Toen ik stierf bleef mijn geest hier achter om te waken over de mensen en dit huis", klinkt (advertentie) AUTHENTIC BASIC STORES MIDDKI.BIKG Vanaf 19 april t/m 15 mei Lange viel e 1 Langedelft 3 (Koninginnedag hele dag geopend) het uit de geluidboxen. Ver volgens horen de bezoekers hoe het kasteel in 1525 af brandde, overwoekerd werd door de natuur en bijna hon derd jaar later weer opge bouwd. Buiten waait een roodgele wimpel aan een vlaggenstok in de wind. In de gracht rond het kasteel kwaakt een eend. Binnen, in de Rid derzaal stellen de bezoekers vragen over het kasteel. Er is een foto-expositie over het le ven van vroeger in Haamste de, in het midden van de zaal staat een antieke houten tafel. Na het kasteel bezocht de groep de Plompetoren en het Zeeuws Museum, maakte een rondvaart en een stadswande ling door Middelburg en over nachtte in het scoutingge- bouw in Zierikzee. Wat zou de groep doen als het dit hele weekend geregend had? „Dan gingen we met de paraplu. Wij gaan gewoon door," zegt Kemmers. Een jongedame van de groep vult haar aan: „Wij zijn echte bikkels." De NJBG werd in 1958 opge richt door enthousiaste leer lingen van een middelbare school in Rotterdam. Het werd al snel een landelijke bond, die inmiddels achthonderd a negenhonderd leden telt. „Eerst konden alleen jongeren van twaalf tot zesentwintig lid worden. Omdat jongeren van de basisschool ook interesse hadden, is er voor hen een aparte groep gestart: de junio ren". De NJBG organiseert verschillende kampen. „Op Archeologiekampen leer je opgravingen doen. Op Experi mentele Archeologiekampen leef je zoals in de prehistorie: zonder licht, horloge en mo dern voedsel. Je draagt jute kleding", aldus Fleur Kem mers. In Nederland zijn drie Experimentele Archeologie kampen: in Apeldoorn, Eind hoven en Lelystad. „Wij zijn bezig met het opzetten van een eigen terrein in Dordrecht, in het Hollandse biesbos. Als het klaar is, mogen er ook an dere groepen komen". De Ne derlandse Jeugdbond voor Geschiedenis blijft niet binnen de Nederlandse grenzen. „We hebben excursies en kampen in binnen- en buitenland en doen daar ook opgravingen. We zijn naar Noord-Frankrijk en België geweest en hebben opgravingen in Wales ge daan", vertelt Kemmers. Als iemand lid wordt, valt hij onder een bepaalde regio. Het land is verdeeld in veertien af delingen die allemaal een ei gen organisatie hebben. „Dit is de eerste keer dat we in Zeeland komen. Driekwart van ons is nog niet eerder in Zee land geweest. We hebben in Zeeland niet zoveel leden, daarom valt Zeeland onder de afdeling Rotterdam. Er zijn nu drie mensen uit Zeeland bij ons. Misschien worden het er meer", hoopt Fleur Kemmers. „We zijn een jeugdbond voor en door jongeren. Het is een soort leerschool. Als je ouder bent, kan je meehelpen met de organisatie of kampleiding zijn", vertelt Fleur Kemmers. Zelf is ze vanaf haar twaalfde lid van de NJBG. Vier keer per jaar geeft de NJBG een tijd schrift uit met de naam 'Fibu la'. „Jongeren die geïnteres seerd zijn in geschiedenis en archeologie en meer willen dan boeken, die het willen be leven, kunnen zich voor vijftig gulden per jaar bij ons aan sluiten ze krijgen dan gratis ons tijdschrift", meldt Fleur. „Voor de excursies wordt een vergoeding betaald, die we zo laag mogelijk proberen te houden. Deze keer een gulden of veertig." De NJBG staat ook op internet: www.njbg.nl. (advertentie) Zaterdagmiddag bezochten de jeugde geschiedenisliefhebbers het Stadhuismuseum in Zierikzee. foto Pieter Honhoff ken de streek en de mensen. Het zal absoluut geen vakantie worden. Gewoon hard werken en ik heb natuurlijk ook verant woording af te leggen aan de gemeente Vlissingen". Wan neer Tahitu precies vertrekt weet hij nog niet, maar wat hem betreft is dat zo snel mo gelijk. „We zijn nu nog bezig met de financiering rond te breien", besluit Tahitu. „Als dat allemaal geregeld is ver trek ik meteen, hopelijk nog binnen een maand". In ons overzichtelijke uitkatern BREEDUIT weer heel veel informatie over uitgaan in Midden-Zeeland en natuurlijk handige ladders met films, podiumkun sten en exposities. Deze week onder meer aandacht voor de week van de Afri kaanse cinema die in het kader van het Festival Cultureel Gekleurd in het Schuttershof in Middelburg wordt gehou den. Missing Link is de nieuwe familiefilm van de regisseur Ger Poppelaars. In de film schitteren onder meer Tamar van den Dop, Johan Leysen en Thomas Acda. De Zeeuwse bluesrockformatie The Juke Joints is zaterdag te zien en te horen in de Piek in Vlissingen. De band pre senteert er zijn nieuwe cd. In de Stadsschouwburg komt zondag de Vlaamse kindervriend Kabouter Plop en in Ril- land-Bath wordt vrijdag en zaterdag het festivalseizoen ge opend met Dijkrock. Deze week extra aandacht voor het benefietconcert dat zaterdag 1 mei in het Vlissingse Arsenaaltheater wordt gehouden. De opbrengt van het concert is bestemd voor Ambon, de zusterstad van Vlissingen. Aan het benefietconcert werken onder meer de bands Geerts Parkeerbeleid, Flivver, Francis Parr en Massada mee. In Middelburg is Indoor Karting Middelburg geopend: een vierhonderdvijftig meter lange overdekte kartbaan met restaurant en bar. Robertine Bortolotto heeft in de Scheldestraat in Vlissingen de deuren van Tino Tweewielers geopend. Verder deze week: handige van dag tot dag informatie en nuttige tips van de overheden. (advertentie) zaterdag 24 april advertentie) model 1999 van 199,95 voor... model 1999

Krantenbank Zeeland

de Faam en de Faam/de Vlissinger | 1999 | | pagina 1