1998 Walcherse kroniek werd Zeeuws Jaarboek Zeeuws Biologisch Museum in de PEETEHS c msmm 7>{J<zCc&en& Lezing kunstcollectie Frederik Hendrik Welzijnsinstellingen fuseren GESCHENKEN Wij wensen u een voorspoedig DINSDAG 30 DECEMBER 1997 JAARGANG 100 - NUMMER 1 WEKELIJKS HUIS AAN HUIS OP GEHEEL WALCHEREN Nog voordat 1997 voorgoed de geschiedenis boeken wordt ingeschoten, ligt alweer zo'n week of twee een Zeeuws Jaarboek in de schappen van de boekwinkels. Naar de letter is het absoluut geen jaarboek, eerder een wat li terair getinte beschouwing van het j,aar achter af. En Zeeuws? Dat wel. Onder leiding van hoofdredacteur C.F. Bos uit Koudekerke is een aantal in het oog springende onderwerpen on der de loep genomen. Geen mosselen Waterschappen PZC WEEKBLADEN f aam/viiM|er Bezoekers zijn tevreden over het Zeeuws Biolo gisch Museum in Oostkapelle. Dat blijkt uit een onderzoek dat het afgelopen jaar door het mu seum is gehouden. Het museum is één van de weinige Zeeuwse musea waarvan de bezoe kersaantallen stijgen. Er kwamen in 1997 vier enveertigduizend bezoekers naar het museum, in 1994 waren dit er nog eenentwintigduizend. Ondergrondse Het Walcherse Huis-aa: huisblad De Faam/Vüssinger gaat in 1998 zijn honderste jaargang in. Dat betekent een eeuwfeest aan het eind van volgend jaar, begin 1999. Maar we hebben nu al een voorproefje. Elders in deze krant een pagina grote puzzel, die appelleert aan de honderdste jaargang, ons welgemeend aangereikt door een oplettende leraar uit Middelburg, de heer L.Ji Kesteloo. En natuurlijk geven we daarbij prijzen weg. Gerecycled overkants Schouten Parket (0113) 23 08 00 Middelburg, Nieuwe Burg 8, tel. 613266 Vlissingen, Lange Zelke 26, tel. 411477 Is een jaarboek over het alge meen een opsomming van de belangrijkste gebeurtenissen in een streek, land, vereniging of instelling, het Zeeuws Jaar boek is dat niet. Het is in de plaats gekomen van de jaar lijkse Kroniek van Walcheren, Walacria genaamd, die acht keer verscheen onder de vleu gels van de Heemkundige Kring Walcheren. Omdat het periodiek van de kring, De Wete, een goed middel is ge worden om acht keer per jaar over allerlei nieuwtjes en ach tergronden kond te doen, werd besloten de Kroniek op te heffen en daarvoor in de plaats een Zeeuws Jaarboek te gaan uitgeven. Volgens de hoofdredacteur was dat met een een startsein om de hori zon te verleggen naar de hele provincie en de formule van de Heemkundige Kring uit te breiden. Er moest een jaar boek komen waarin behalve historische onderwerpen veel aandacht voor alle maat schappelijke terreinen werd ingeruimd. Het Zeeuws Jaarboek j is in een oplage van 1500 exemplaren in j de boekhandel te koop en kost f 39,90. Voor de uitgave te kent de stichting NRI. Medewerkers zijn: Jan Willem Bosch, Kees Bos, Carlo Heip, Mar- ten Hemminga, Lucas Stal, Andreas Oost hoek, Wim Riemens, Cor van der Poel, Frans L. van den Bran- i de, Siard Dwarshuis en Ben Zielschot. Or- ganisatie en realisatie Bos Bötcher, Bouke Bouman Koudeker- ke/Middelburg. Een breed opgezet Walacria, maar dan helemaal Zeeuws dus. De lezer (koper) van een jaarboek is geneigd om op ac tualiteiten van 1997 in te zoe men. Dagelijkse gebeurtenis sen, zoals de mosselen en de terugkeer van de oesters, de eerste buldozer die de weg effent voor de vaste oeverver binding tussen Zeeuws-Vlaan- deren en Beveland, bestuurs wisselingen en de herverde ling van de dorpskernen op Walcheren. Ze staan er niet in. Maar geen nood: een jaar is lang, telt veel dagen waarop mensen al of niet de geschie denis van de dag bepalen en de lezer (koper) wordt niet om de tuin geleid. Achterop staat wat er te lezen valt. En dat gaat niet over dagelijkse ge wone zaken, maar de meer in vloedrijke gebeurtenissen in Zeeland die nadrukkelijk van invloed zijn op de geschiede nis van de voormalige eilan denprovincie. Wat er in staat is alleszins de moeite waard en heeft zeker meerdere keren 'de krant' ge haald. Het Zeeuws Jaarboek begint met een beschouwing door landschapsarchitect Jan Willem Bosch van de Zak van Zuid-Beveland, één van de elf meest waardevolle cultuur landschappen in Nederland. Het artikel beschouwt de dijk- beplanting en het herstel van boerenerven. Ook wordt het geheel nieuwe landschaps park met streekeigen elemen ten in Hoedekenskerke onder de loep genomen door ir Bosch. Als oud-docent van de Hoge school Zeeland laat hoofdre dacteur C.F. Bos van het Zeeuws Jaarboek tien jaar ho ger onderwijs in Zeeland de revue passeren. Hij refereert aan de opening van het ge- «0*2® V-,-. In 1997 ging ook de eerste spade in de Zeeuwse klei voor de bouw van de vaste oeververbinding over de Westerschelde. FOTO PETER VERDURMEN. bouw in oktober 1996 door prinses Margriet. De oud-jour nalist Bos bekijkt de integratie van allerlei vormen van hoger beroepsonderwijs door een positieve bril. „Het is gegroeid tot een kerninstituut van re gionaal belang en met specia lisatie, die het een internatio nale uitstraling geven". In september 1997 opende ko ningin Beatrix het Instituut voor Estuariene en Mariene Ecologie in Yerseke, het voor malige Delta Instituut voor Hy- drobiologisch Onderzoek. De geschiedenis wordt uit de doeken gedaan alsook de drie onderzoeksvelden. Van groot belang is de fusies van de wa terschappen. Die is momen teel in Zeeuws-Vlaanderen ui terst actueel. Wim Riemens - gestorven in 1995 - is in Zee land min of meer tot instituut verheven. Afgelopen zomer werd een tentoonstelling ge houden in Middelburg die tot Oplage: 51.450 ex. Uitgave: Uitgeverij Provinciale Zeeuwse Courant b.v. Exploitatie: Ch. van den Oosterkamp (0113) 273000 Privé (0118)417802 Administratie: PZC Oost-Souburgseweg 10, postbus 18, 4380 AA Vlissingen. Advertentieverkoop: Jerry Tupanwel (0118) 484316 (privé (0118) 615044). Johnny Saija (0118) 484312 (privé (0118) 418686). A. Lammers-Van Otterdijk (0118) 484313 (privé (0118) 640277). Redactie: Ad Hanneman, (0118) 484275 en Ellen de Dreu-Erkens, (0118) 484276 Redactie-adres: Postbus 18, 4380 AA Vlissingen fax. nr.: (0118) 472404 Bezorging: (0118) 484216. Druk: Wegener Nieuwsdruk Zeeland, Postbus 18, 4380 AA Vlissingen. Druktechniek: oftsetrotatie. Sluitingstijd: advertenties maandag 12.00 uur PZC, Oost-Souburgseweg 10. Postbus 18, 4380 AA Vlissingen. tel. (0118) 484000 Faam/VUssinger maakt deel uit van de Zeeland Combinatie huis-aan- huisbladen in Zeeland. Totale oplage: 180.947 ex. Het Zeeuws Biologisch Museum in Oostkapelle. der van de Oranjerie van Kas teel Westhove is de enige mo gelijkheid hiertoe. Ook wordt er in de omgeving gezocht naar andere locaties in de om geving die in combinatie met het Zeeuws Biologisch Muse um kunnen worden bezocht. FOTO JAAP WOLTERBEEK Het onderzoek krijgt in 1998 waarschijnlijk een vervolg. Dan zullen voornamelijk niet- bezoekers, als wandelaars in het bos en toeristen in de di recte omgeving worden ge vraagd waarom ze niet naar het museum komen. Het onderzoek onder de be zoekers van het museum was een vervolg op een onderzoek dat in 1996 is gehouden. Toen bleek dat veel bezoekers meer van het museum hadden ver wacht dan er werd geboden. Nadat het voorbije jaar een nieuw aquarium is geplaatst veronderstelde de directie van het museum dat de bezoeker 'meer waar voor zijn geld' zou krijgen. In totaal zijn er hon derd vragenformulieren inge vuld waarvan negenenveertig door Zeeuwen en eenenvijftig door niet-Zeeuwen. Van de Zeeuwen was tachtig procent content over hun bezoek aan het museum. De niet-Zeeu- wen blijken kritischer te zijn, hiervan was zestig procent te vreden. Als voornaamste reden werd opgegeven dat het museum kleiner is dan werd verwacht. Voor het bezoek van ongeveer anderhalf uur naven 7eeuwen een gemiddeld rapportcijfer van 7,8 en niet-Zeeuwen een 7,3. Als positief werden de in formatie bij de kassa, sfeer, wegwijzers, overzichtelijkheid, openingstijden, kindvriende lijkheid, winkel, horeca, collec tie en netheid ervaren. De en kele jaren geleden aangelegde Heemtuin is door de niet- Zeeuwen het meest gewaar deerd. Tachtig procent van de bezoekers van buiten Zeeland was tevreden over de tuin te genover vierenzestig procent van de Zeeuwen. Het Zeeuws Biologisch Muse um heeft uit de cijfers gecon cludeerd dat de resultaten van het onderzoek niet veel afwij ken van de resultaten van 1996. Om de bezoeker nog meer waar voor zijn geld te geven moet worden gestreefd naar uitbreiding van het totale op pervlakte aan expositieruimte. VprHfirfi inrinhtinn van Ha 7nl- De Stichting Zeeuwse raad voor Volksgezondheid, Maatschappelijke ontwikkeling en Cultuur (VCM) houdt 1 januari op met bestaan. De stichting fuseert samen met tien andere welzijnsinstellingen tot de Stichting SCOOP, Zeeuwse Instituut voor Zorg, Wel zijn en Cultuur. De nieuwe stichting is vanaf 15 ja nuari gevestigd op Achter de Houttuinen 8 in Mid delburg. De Stichting SCOOP bestaat uit vier sectoren voor zorg, maatschappelijke participatie, cultuur en mid delen en ondersteuning. De hoofdtaak van de Stich ting SCOOP is de ontwikkeling, vernieuwing en kwaliteitsverbetering van het welzijnswerk in de provincie. Naast de Stichting VMC bestaat de nieu we stichting uit het Emancipatiebureau Zeeland, Stichting Ondersteuning Kinderopvang Zeeland, Provinciale Diaconale Commissie der Nederlands Hervormde Kerk, Stichting Gereformeerd Sociaal Centrum, Scouting Zeeland, Humanitas District Zuid-West, Stichting Katholiek Maatschappelijk Ac- tiveringswerk Zeeland, Stichting SAAM, Oecu menisch Centrum Jeugd en Jongerenwerk Zeeland en Impuls Zeeland. ver buiten de provinciegren zen bekendheid kreeg. Boven dien kreeg Riemens afgelopen jaar postuum de Zeeuwse prijs voor Kunsten en Wetenschap pen. PZC-hoofdredacteur An dreas Oosthoek beschrijft her inneringen aan zijn vriend, in zijn geheel eigen (literaire) stijl, aan de hand van dag boekaantekeningen. Oosthoek is overigens nog een keer in het jaarboek terug te vinden. Hij beschrijft bijzonderheden over Martinus Nijhoff op Wal cheren. Jo den Herder heeft als arbeirderszoon een droom- carrière doorlopen. Als zoon van een landarbeiderszoon woekerde hij niet met zijn ta lenten, maar richtte een ma chinefabriek op. In 1997 be stond Machinefabriek Den Herder vijftig jaar. In het Zeeus Jaarboek een interview met de grondlegger van die fabriek. In het artikel Armoede is altijd schilderachtig wordt Multatuli geciteerd en spelen de sociaal democraat Wibaut en de anar chistisch socialist ds Domela Nieuwenhuis op de achter grond een rol. Ad van Dijk verhaalt over de geheimzinnige ondergrondse Vlissingse gangen uit de tijd van Napoleon. Tekeningen en reconstructies verduidelijken hoe het vestingswerk van de Franse keizer werd omge bouwd tot schuilkelder. Jacob van Maerlant staat eveneens in de belangstelling en het jaarboek sluit met een aantal statistische gegevens over de recente - en zo hoort dat ook in een jaarboek - sociaal-econo mische ontwikkeling in Zee land. Het Zeeuws Jaarboek - zo besluit hoofdredacteur Bos zijn inleiding tot het boek - „heeft de ambitie om zich een vaste plaats te verwerven bij het Zeeland minnend publiek". Een kijkje over 't water dit keer. Ik heb namelijk nogal eens contact met mensen van d'overkant, uit West- Zeeuws-Vlaanderen. En ik sta er geregeld van te kij ken dat woorden, die bij ons allang de pensioenge rechtigde leeftijd hebben gehaald, daar nog volop gebruikt worden. Kinders van 'n jaar of tien die nog liever 'touteren' dan schommelen en jonge moedertjes die om 'fren- zen' (op Walcheren vroe ger 'fringzen') gaan. Maar het frappantste vind ik nog wel dat sommige ver ouderde woorden in het Land van Cadzand weer een nieuwe betekenis krij gen. Op Walcheren maken die woorden plaats voor Hollandse woorden, aan de overkant worden ze gere cycled. Een prachtig voorbeeld daar van is 'koppespinne'. In heel het zuidwesten van ons taal gebied is 'koppespinne' het oorspronkelijke woord voor spin. Een spinnenweb heette in datzelfde gebied ooit een 'koppe(spin)nette'. Dat woord is mogelijk nog ouderwetser dan 'koppespinne', de verkor te vorm 'nette' heeft het wat langer volgehouden. Nu is in West-Zeeuws-Vlaanderen de betekenis van 'koppespinne' verschoven naar die van 'kop- pespinnette', een spinnenweb dus. Een 'paptaort' is een traditio nele West-Zeeuws-Vlaamse lekkernij. Echte 'paptaorten' zijn hier en daar nog wel te krijgen, maar het het wordt minder. Om het woord 'papta ort' voor uitsterven te behoe den heeft de jongere genera tie voor de zekerheid de bete kenis maar alvast verschoven naar die van roombroodje. Een laatste voorbeeld: het Franse woord 'serre' betekent letterlijk broeikas. Tegenwoor dig verstaan we er in Neder land een soort uit de kluiten gewassen vitrinekast onder, waarin dames elkaar thee en 'paptaorten' serveren. In West-Zeeuws-Vlaanderen was een 'serre' vroeger net als in Frankrijk een broeikas. Ze wa ren vrij zeldzaam en stonden aan de achterkant van de wo ning. Precies op de plaats waar later veel bijkeukens ('waskoten') aangebouwd zijn, die dan ook 'serres' zijn gaan heten. In zo'n serre wordt dus geen thee gedronken, al is ook de West-Zeeuws-Vlaamse serre vanouds het domein van de vrouw. En van spinnekop- pen. Marco Evenhuis De Stichting Vrije Academie en het Mauritshuis in Den Haag verzorgen donderdag 15 januari een lezing over de kunstcollectie van stadhouder Frederik Hendrik in Middel burg. De verzameling van Fre derik Hendrik en zijn gemalin Amalia van Solms is een van de indrukwekkendste uit de Nederlandse geschiedenis. De collectie is tegenwoordig ver spreid over de hele wereld maar is eenmalig weer te be wonderen in het Mauritshuis. Het stadhouderlijk echtpaar Frederik Hendrik en Amalia stelde met ongekende bevlo genheid een kunstcollectie sa men die even omvangrijk als gevarieerd was. De collectie valt vooral op doordat zij bijna uitsluitend bestaat uit schilde rijen van Noord- en Zuid-Ne derlands kunstenaars. In hun keuze voor bepaalde schilde rijen en onderwerpen zijn zij trendsetters geweest. De toonaangevende kunstcollec tie speelde een belangrijke rol in het tot stand brengen van een ware hofcultuur. De col lectie is nu verspreid onder musea over de hele wereld. De verzameling omvatte on dermeer werken van Rem brandt, Petrus Paulus Rubens, Anthonie van Dijck, Jan Lie- vens en Gerard van Hont- horst. Absolute topstukken zijn twee schilderijen van Rembrandt uit de passie-serie die hij voor Frederik Hendrik schilderde. De lezing over de collectie gaat uitgebreid in op de Ne derlandse kunst in het tweede kwart van de zeventiende eeuw. In deze periode ligt de basis voor de culturele bloei van de Gouden Eeuw. Veel Utrechtse schilders keerden toen vol inspiratie en ideeën terug uit Italië. Rembrandt en Lievens begonnen vanuit Am sterdam hun bliksemcarrière. De lezing in Middelburg is een uitstekende voorbereiding op een bezoek aan de tentoon stelling die tot 29 maart in het Mauritshuis wordt gehouden. De lezing wordt gehouden door kunsthistoricus Frederike Upmeijer. o Kunsthistoricus Frederike Uomeiier. van topkwaliteit bij aankoop van een parketvloer. "evenveel m' gratis p«ci«llat In hord» vloer* Livingstoneweg 9 A Goes Bel voor een afspraak om wachten te voorkomen IEDERE AVOND KOOPAVOND NA TELEFONISCHE AFSPRAAK

Krantenbank Zeeland

de Faam en de Faam/de Vlissinger | 1997 | | pagina 1