i Souburger wil 400e sterfdag Marnix vieren &0®s Moonlight-shopping I Randstad remt ontwikkeling Walcheren BIJLAGE WOONSFEREN '97-'98 Permanente snelheids controle N-288 ZATERDAG 4 OKTOBER ZATERDAG 25 OKTOBER SPORTHAL BASKENBURG VLISSINGEN JAARGANG 99 - NUMMER 40 ^OfLBU^0 M WEKELIJKS HUIS AAN HUIS OP GEHEEL WALCHEREN Oktober Nationale Woonmaand ...gemeente wil al het geld opsparen voor nieuw museum... ...dat schilderij zal wel boven het bed van een ambtenaar hangen... ...één van de eerste erotisch getinte schilderijen van Nederland... VAN 19.00 UUR TOT 22.00 UUR VOORPROGRAMMA: SURRENDER INFO RESERVERING: 0118-490382 Wie na 1 oktober te hard over de N-288 rijdt, heeft een grote kans door de radarcontrole op de bon te worden geslingerd. Debet daaraan is een snelheidsproject dat vandaag begint en duurt tot 31 maart volgend jaar. Burgemeester A.C. de Bruijn van Veere en officier van justitie mr J.J.A. de Groen stellen het systeem officieel in werking. De snelheid wordt gemeten met een zogenaamde roulerende radarkast. PZC WEEKBLADEN ...hoop dat mensen bestaande werken willen afstaan... De Souburger Ko Deij wijst op de kaart van- West-Souburg en omgeving. „Kijk, hij woonde hier in feite vlak bij. Waar nu de wijk Wester- zicht ligt. Mensen die daar nu wonen weten dat vaak niet eens. Maar onder hun huizen lig gen nog steeds de resten van het kasteel". Deij heeft het over Philip van Marnix van Sint Al degonde van Souburg, beter bekend onder de naam Marnix van Sint Aldegonde. ^VWJSE BIB£/O>\ WOENSDAG 1 OKTOBER 1997 I nssin Dw§ wmki „Hij was de rechterhand van Willem van Oranje", verhaalt Ko Deij de geschiedenis van Van Aldegonde. „Een be roemd theoloog in de tijd van de tachtigjarige oorlog. En staatsman natuurlijk, echt een duizendpoot. Hij heeft het Wil helmus geschreven, ook al is er de laatste tijd weer een enorme discussie onder letter kundigen of Marnix van Sint Aldegonde nu wel of niet de schrijver van alle vijftien cou pletten is geweest". Hij weet, als oprichter van de Aldegonde Oudheidskamer, als geen ander te vertellen over de geschiedenis van Marnix van Sint Aldegonde, die nauw verweven is met de geschiedenis van West- en Oost-Souburg. Volgend jaar is het vierhonderd jaar geleden dat de Souburger Marnix van Sint Aldegonde stierf. De ge meente Vlissingen wil daar geen geld aan uitgeven - „die willen alle geld opsparen voor het nieuwe maritieme muse um", zegt Deij schouderopha lend - maar als het aan de Souburger en zijn Vrienden van de Oudheidskamer ligt, gaat deze sterfdag niet onop gemerkt voorbij. „Tja, hoe de dag er precies uit gaat zien, weet ik nog niet he lemaal. Maar ik heb wel ideeën. Een uitvoering van het hele Wilhelmus, van alle vijf tien coupletten. Dat is nog nooit vertoond. Meestal wor den alleen het eerste en zesde couplet gezongen, die zijn het bekendst. En dan natuurlijk sprekers, bijvoorbeeld een vertegenwoordiger van het Koninklijk Huis, de provincie en de stad Antwerpen, waar Marnix na zijn tijd in Souburg burgemeester is geweest en waar hij nu nog steeds geëerd wordt". kasteel Suytburg, waar Oost en West-Souburg later naar genoemd zijn", legt Deij uit. De inhoud van die expositie is voor een groot deel nog onbe kend. „Dat hangt ervan af wat mensen insturen", vertelt De ij. „Ik hoop dat mensen be staande werken over het kas teel of Marnix van Sint Aldeg onde in bruikleen willen af staan, en ik heb links en rechts rondgevraagd of er mensen zijn die misschien iets 'kunnen tekenen dat naar ons op willen sturen. De tekenlera res van sociaal cultureel cen trum Het Bolwerk doet in ie der geval mee. En we hebben behalve de zeven Marnix Col leges die er zijn ook het Mar nix Gymnasium in Rotterdam gevraagd of hun leerlingen misschien iets in willen zen den". De tentoonstelling wordt ge deeltelijk gehouden in een ou de kelder van het huis Park zicht op het West-Souburgse Marnixplein. „Dat is een hele oude kelder die al uit de tijd van voor Marnix stamde", weet Deij. „Dus echt op histo rische bodem, kun je wel zeg gen". Het idee om werken in te za melen kreeg hij naar aanlei ding van een verdwenen schilderij bij de gemeente Vlissingen: „Een werk van Lu- teijn waar het kasteel op staat". Hij doelt op een schil derij dat de West-Souburger G. Luteijn van een ets na maakte en in 1954 schonk aan de gemeente Souburg. „Het heeft een hele tijd in de raads zaal van de gemeente West en Oost-Souburg gehangen. Na een bericht in de PZC is er een oud-archivaris van de ge meente naar voren gekomen die vertelde dat hij het schil derij verhuisd heeft naar een studiezaal van het college van b&w van de gemeente Vlissin gen. Daarna zou het naar het Stedelijk Museum gebracht zijn. Maar daar is het dus nooit aangekomen". Hij lacht. „Het zal wel boven het bed van een ambtenaar hangen, denk ik. In ieder geval is er in middels een vrouw uit Sou burg naar voren gekomen die al heeft aangeboden om het schilderij opnieuw na te schil deren van de ets. En zo kwam ik eigenlijk op het idee. Laat iedereen zo'n schilderij maken en zet alle werken samen in een expositie. Dat brengt het onderwerp ook een stukje dichter bij de mensen. Hart stikke leuk toch?" Een ander werk waarvan hij op dit moment al naarstig probeert om het binnen de ex positie op te nemen is het schilderij 'Neptune en Amp- hitrite', waarop de heerser W'/é mÊÊBÊÊBUBÈBwSSBSBBêÈÊËM Een uu-zouwster Een van de fraaiste Walcherse woorden vind ik: 'uus'oud- ster'. Het is een heel gewoon woord, simpelweg de vert aling van het Nederlandse 'huishoudster'. Maar omdat de klemtoon op de eerste let tergreep valt en de 's' tussen twee klinkers meestal een 'z' wordt, wordt het als volgt uit gesproken: uu-zouwster. In 'huishouden' blijft de 's' ech ter wel, misschien omdat de klemtoon minder sterk op de eerste lettergreep valt: 'uus'ouwen. Ook grappig klin ken woorden waarvan huis- houd- het eerste deel vormt: 'uus'oudzêêpe wordt in de uitspraak: u-zout-sêêpe. Een 'z' wordt voor een 't' immers een 's' in het Zeeuws. Het principe dat de 's' afslijt tot de zachtere 'z', zien we mooi terug in de verschillende uitspraken van 'Dis'oek'. Ik zeg altijd 'Dissoek', terwijl an deren 'Diz'oek' zeggen. Nu is Dishoek voor Oostkappelaars nogal ver weg. De mensen die ik ken die 'Diz'oek' zeggen, kennen het plaatsje beter en gebruiken het woord dus veel meer. Nu was het woord oor spronkelijk 'Dijkshoek'. Dat is later veranderd in Dishoek en later blijkbaar, althans wat de uitspraak betreft, in Diz'oek. Die fase is in het Noorden van Walcheren, waar het woord weinig gebruikt wordt, (nog) niet aangebroken, veronder stel ik. De combinatie 'st' wordt nog al eens 'ss' in het Zeeuws. Bij voorbeeld: kasse voor kast en bossel voor borstel (een 'r' valt dikwijls weg voor een 's'). Daarom wordt de Walcherse naam Kesteloo uitgesproken als 'Kesseloo'. Veel bijzondere kenmerken vertoont de uit spraak van achternamen in het Walchers niet (enkele voorbeelden verschenen al in een eerder 'stikje' van 'Wal chers Plat'). Afwijkingen in de uitspraak komen er meestal op neer dat een onbeklem toonde 'e' weggelaten wordt: Geldof wordt 'Hldof', Corbijn wordt 'Krbien' en Verhage wordt 'Vraohe'. Cijvat wordt 'Cevat' en Wijckhuijs wordt 'Wiekes'. Verder zijn er de lang uitgesproken klinkers in achternamen zoals Van den Driest, Pouwer en Schoe. Apart is eigenlijk alleen de uit spraak van de naam Tilroe. Daar maakte men vroeger in Vrouwenpolder 'Tiro' van. En weet u hoe men in het Noor den van Walcheren iemand uit de familie Goedbloed noemt Nee Nou, dat zijn de 'Hoep- jes'. Ik vind dat wel grappig klinken, een beetje hups. Maar uu-zouwster vind ik toch nog mooier. Jan Zwemer In Middelburg is vorige week het Toeristisch Huis geopend. Het monumentale Polderhuis van architect J.G. Berghoef is in een modern jasje gegoten. Verder deze week: slurfter wordt uitgegraven, streektaal en stevige muziek van Rowwen Hèze en Surrender, permanente snelheidscontroles op de N-288, nuttige informatie van de overheid en handige van dag tot dag overzichten. En dan als klap op de vuurpijl twee volle pagina's met de allerlaatste snufjes over wonen. Dat alles met het oog op de Woonmaand Oktober. Zaal open: 19.30 uur. Aanvang: 20.30 uur. Voorverkoop kaarten 20,- (excl. reserveringskosten) bij de volgende voorverkoopadressen: VLISSINGEN: V.V.V. Nieuwendijk 15 OOST-SOUBURG: VIDEOTHEEK SOUBURG Oranjeplein 29 MIDDELBURG V.V.V. Markt 65 a GOES V.V.V. Stationsplein 3 BERGEN OP ZOOM MUSIC STORE Stationsstraat 7ZIERIKZEE DELTA DISCS Mol 15 TERNEUZEN V.V.V. Markt 11 BRESKENS V.V.V Boulevard 14 De Vereniging Onder nemers Middelburg in Henk Boers de opvol ger van voorzitter Han Bogaert gevonden. Hij vertelt: „Wat we in feite proberen is het koopcentrum van Middelburg onder één paraplu te krijgen". Soms wordt de snelheid op de N-288 behoorlijk overschre den. FOTO JAAP WOLTERBEEK De N-288 beslaat het traject Middelburg-Koudekerke-West- kapelle. De snelheidscontrole wordt steeds op een andere plaats uitgevoerd en past in het stre ven van de politie om het aan tal verkeersongevallen met dodelijke afloop drastisch te verminderen. Politie en VVN (Veilig Verkeer Nederland) willen in 1999 vijf tien procent minder dodelijke verkeersslachtoffers hebben dan in de periode 1994-1996. Ook wil de politie het aantal snelheidsovertreders aan ban den leggen met deze actie. Op de N-288 werden in de perio de 1994-1996 64 verkeerson gevallen geteld waarvan twee met dodelijke afloop en 28 met lichamelijk letsel. Het aantal snelheidsovertreders op de weg moet terug worden gebracht met tien procent. Voorafgaand aan officiële in gebruikname van de rouleren de radarkast is er in het voor malige gemeentehuis van Ma- riekerke in Meliskerke een bij eenkomst, waar sprekers het hunne zegje doen over veilig heid en snelheid op de weg. Oplage: 51.110 ex. Uitgave: Uitgeverij Provinciale Zeeuwse Courant b.v. Exploitatie: j Ch. van den Oosterkamp (0113)273000 Privé (0118) 417802 Administratie: PZC Oost-Souburgseweg 10, postbus 18, 4380 AA Vlissingen. Advertentieverkoop: Jerry Tupanwel (0118) 484316 (privé (0118) 615044). Johnny Saija j (0118) 484312 (privé (0118) 418686). A. Lammers-Van Otterdijk (0118) 484313 (privé (0118) 640277). Redactie: Ad Hanneman, (0118) 484275 en j Ellen de Dreu-Erkens, (0118) 484276 Redactie-adres: Postbus 18, J 4380 AA Vlissingen j fax. nr.: (0118) 472404 Bezorging: (0118) 484216. Druk: PZC Grafische Bedrijven, Postbus 18, 4380 AA Vlissingen. Druktechniek: offsetrotatie. Sluitingstijd: advertenties j maandag 12.00 uur PZC, j Oost-Souburgseweg 10. Postbus 18, 4380 AA Vlissingen. tel. (0118) 484000 Faam/Vlissinger maakt deel uit van de Zeeland Combinatie huis-aan- huisbladen in Zeeland. Totale oplage: 178.455 ex. V van de zee Neptunus staat af gebeeld samen met zijn vrouw Amphitrite. „Dit werd gemaakt door de schilder Jan Gossaert. Deze schilder uit Middelburg kreeg opdracht van Philip van Bourgondië, die heer van Souburg was voordat Marnix het werd, om het kasteel te versieren. Er hingen veel naaktschilderijen, maar het leuke aan dit werk is dat het in feite één van de eer ste erotisch getinte schilderij en van Nederland is". In ieder geval zal een exposi tie deel uitmaken van de acti viteiten rond de herdenking. „Een expositie over Marnix èn het kasteel waarin hij woonde: Ko Deij: „In Antwerpen wordt Marnix van Sint Aldegonde nog steeds vereerd". FOTO JAAP WOLTERBEEK Hij laat een afbeelding van het werk zien. „Het was niet eens zozeer schokkend dat die mensen naakt staan afge beeld, maar vooral omdat hun armen rond elkaar zijn gesla gen. Tot die tijd was het ge bruikelijk om mensen vooral los van elkaar af te beelden". Het schilderij hangt momen teel in een museum in het voormalige Oost-Duitsland. „En het zal nog een flinke dui- velsklus worden om dat hier in de tentoonstelling op te ne men, maar we gaan het in ie der geval proberen". Overigens is aan de tentoon stelling ook een soort wed strijd verbonden. Alle inzen dingen zullen worden beoor deeld door een jury. De beste tekeningen worden opgeno men in een speciale tentoon- stellingskatalogus. Meer infor matie is verkrijgbaar bij de Oudheidskamer Aldegonde of het sociaal cultureel centrum Het Bolwerk in West-Souburg. burgse Bedrijven Club). Begin vorig jaar heeft het bestuur van deze ondernemersclub een enquête onder haar (Mid delburgse) leden gehouden. Uit de antwoorden kwam vast te staan dat ruim zes procent van de leden op zoek was naar een andere lokatie omdat de bereikbaarheid ronduit slecht is. Tel daarbij op dat de werkgelegenheid in Middel burg achterloopt bij de rest een groot verkeersprobleem oplossen en zal Middelburg, de binnenstad en de bedrij venterreinen een economi sche impuls geven, evenals de rest van Walcheren". En er zit nog veel meer aan vast. De drie gemeenten: „De uitvoering van de Rijksweg N57 is van groot belang voor de ruilverkaveling Walcheren; beide processen zijn op elkaar afgestemd. De aanleg van de Rijksweg N57 is tevens van groot belang voor de vorming van het stadsgewest Vlissin- gen/Middelburg. Vertraging van de realisering van de Rijskweg N57 doorkruist de ontwikkeling van twee belang rijke lokaties in Midelburg, na melijk het Stationsgebied en de Veersepoort, aangezien de ze ontwikkeling is afgestemd op de aanleg van de N57. Naast het kantorengebouw in het Stationsgebied is tevens een gecombineerd NS/bussta tion gepland". Dat laatste pro ject - aldus nog steeds de drie gemeenten - hangt nu aan een zijden draadje omdat het volgens de zogenaamde 'De Boer-gelden' voor de eeuw wisseling moet zijn gereali seerd. Volgens de gemeenten is de noodzaak van de N57 steeds onomwonden vastge legd in de tracenota die eind 1994 door de minster werd vastgesteld. Alle betrokken in stanties hebben zich over die plannen gebogen, er van uit gaande dat er voor 2000 ge start zou worden met de uit voering. De provincie herinnert aan een brief die het college van gedeputeerde staten in maart van 1991 aan de verantwoor delijke minister heeft geschre ven. In dat schrijven wordt be vestigd dat in de loop van de jaren negentig de bouw van de Dammenroute zou kunnen beginnen. Sindsdien is een hele reeks stappen gezet om aan de slag te kunnen gaan. Rijkswaterstaat heeft zelfs me dio '96 aan de Middelburg ge meld dat niet eerder dan in 1999 kan worden begonnen met de aanleg, maar dat zal worden bekeken in hoeverre de uitvoeringsperiode bekort kan worden. De provincie ver volgens: „Uitstel vanwege pri oriteiten van de werken in de Randstad brengt de ruimtelij ke ontwikkeling van Walche ren in gevaar". Middelburg raakt steeds meer geïsoleerd. Debet daaraan is de minister van verkeer en waterstaat die de aanleg van de N57 vetraagt. Deze Dammenroute met aanleg van een aquaduct on der het Kanaal door Walcheren nabij Middelburg zou eind jaren negentig beginnen. De minster heeft nu bepaald dat met de ontsluiting van de Zeeuwse hoofdstad pas rond 2002 kan wor den begonnen. De provincie, de drie Walcherse gemeenten Veere, Vlissingen en Middelburg, de Kamer van Koophandel en de Middelburgse Bedrijven Club hebben per brief fel geprotes teerd in Den Haag met woorden als 'verontrust', 'verbazing', 'ongeloof en het 'schenden van een harde bestuurlijke af spraak'. Ze vinden dat ontwikkelingen op Walcheren op een niet te accepteren wijze worden geremd. Uit de brieven kan worden op gemaakt dat de schrijvers me nen dat de minster er maar een potje van maakt. De ge meenten herinneren de Twee de Kamer er aan dat de voor malige minister van verkeer en waterstaat, Maij-Weggen, beloftes heeft gedaan die haar opvolger, Jorritsma, aan zijn laars lapt. De Kamer van Koophandel schrijft aan de Kamercommissie voor ver keer en waterstaat dat na alle inspraakrondes en democrati sche besluitvorming het uit stel feitelijk niet meer is te verkopen. Er hebben te veel mensen bergen werk moeten verzetten om tot het eindoor deel te komen. De KvK: „Daar naast is een beslissing tot uit stel van de aanleg van deze route ongeloofwaardig nu met grote betrokkenheid en inbreng van de regio - zowel overheden, bedrijfsleven als inwoners - de zogeheten Open Plan Procedure nage noeg geheel is doorlopen. Het aan het einde van een derge lijk proces besluiten tot uitstel zal veel onbegrip oproepen bij diegenen die tijd en energie in de procedure hebben geïnves teerd". Heel concreet over de gevolgen is de MBC (Middel van Zeeland, dan wordt dui delijk dat de de ondernemers in Middelburg duidelijk recht van weeklagen hebben. Vol gens de MBC wordt Zeeland ook al een probleemgebied als de kerncentale sluit, de veerdiensten stoppen als de WOV een feit is en dat de Ko ninklijke Scheldegroep ook al regelmatig inkrimpt. De club schrijft verder: „Uitstel bete kent ook veel verspilling van tijd en energie. Aan de in spraakronde en aan het expe riment van de Agora-sessies hebben ook wij twee jaar deelgenomen. Indien de Dam menroute wordt uitgesteld is al dit werk voor niets geweest, want er zal dan een nieuwe in spraakronde nodig zijn. Zo gaat een fatsoenlijke staat toch niet met zijn onderne mers om. De aanleg van de broodnodige Dammenroute zal voor de stad Middelburg Het blijft druk voor de 'Monumentale' stationsbrug in Middel burg, zolang het gebied achter Middelburg niet op een heden daagse wijze is te bereiken. FOTO JAAP WOLTERBEEK

Krantenbank Zeeland

de Faam en de Faam/de Vlissinger | 1997 | | pagina 1