1:1 ^ÉHt L? KP'nB Mulder binnenhuis Portugees-joodse begraafplaats krijgt opknapbeurt Cursus voor wie graag zingt Toppers bij 12e editie Vlissingse strandcross r1 n FBTO Doorlopend Krediet: het voordeligste in Nederland! X ANNE/MREL mmmmrn Mode: de geschiedenis herhaalt zich TjJaCc&ena modeflitsen \m\ live-muziek WOENSDAG 17 SEPTEMBER 1997 JAARGANG 99 - NUMMER 38 M WEKELIJKS HUIS AAN HUIS OP GEHEEL WALCHEREN ARISTO TRETFORD speciaalzaak in vloer- en vensterdecoratie Kromme Weele 21-23 M'burg 0118-614077 Voor mensen die graag zingen hebben de bar- bershopkoren op Walcheren goed nieuws. Zo wel het damesbarbershopkoor Sea Sound Sin gers als de Coastline Chorus waarin uitsluitend heren zingen verzorgen een cursus Zingen in Barbershopstijl. De dames beginnen maandag 22 september in De Zwaan in Oost-Souburg en de heren dinsdag 30 september in Britannia in Vlissingen. De cursus duurt zes weken en be gint elke avond om 19.30 uur. Verscholen tussen de bebouwing aan de Middelburgse Joden- gang ligt een oude Portugees-joodse be graafplaats. Sinds 1721 is er niemand meer begraven maar volgens de joodse re gels mogen de graven niet geruimd worden. Na de beëindiging van de restauratie van de synagoge in Middel burg is het nu de beurt aan de begraaf plaats. De grafstenen worden opnieuw ge lijmd en krijgen een fundering voorzien van een afvoer voor regenwater. Aan de kant van de Joden- gang komt een bron zen poort zodat de be graafplaats ook vanaf de openbare weg toe gankelijk is. Voor de twaalfde keer wordt zondag 21 sep tember de Hans Verkerk Motor Strandcross Vlissingen gehouden. Het publiek kan vanaf de Boulevard Evertsen volop genieten van de paar honderd crossers die op die zondag actief zijn. En - zo belooft de organiserende motorcross vereniging De Uitlaat uit Vlissingen - het wordt weer volop spektakel omdat toppers niet ont breken, ook niet van eigen Zeeuwse bodem. Gereden wordt in de klasse 60/80cc, 4-takt/En- duro/Off the Road, 125cc en 250/500cc. PZC WEEKBLADEN aam vlfslmeer ...de begraaf plaats is toen in handen gegeven van hoogduitse joden... ...in de winter ontstaat veel vorstschade... I I Uut'eportret Bel gratis 0800-0058 of vul de bon in voor een vrijblijvende offerte. l -p. 'V y.YT-'yU STOFFEN KEiHX Gordijnstoffen GORDIJNSTOFFEN interart tapijt Het herenbarbershopkoor Coastline Chorus. Beide koren bestaan inmid dels veertien jaar en ze heb ben zowel nationaal als inter nationaal veel ervaring opge daan. Ze zingen vierstemmig close harmony, a-capella. Het repertoire bestaat uitsluitend uit Engelstalige nummers, voornamelijk afkomstig uit Amerikaanse musicals en films. Vanwege de verschillen de toonhoogten tussen dames en heren-stemmen kan bar bershop niet gemengd wor den gezongen. De deelnemers aan de cursus kunnen kennis maken met barbershopklan- ken en kunnen tevens onder zoeken welke partij het beste bij hen past. Daarnaast wordt aandacht geschonken aan klankvorming en choreogra fie. De cursus is ook bedoeld om kennis te maken met deze vorm van muziek maken in een geheel eigen cultuur. De Portugese joden kwamen omstreeks 1640 naar Middel burg en andere plaatsen in de zuidelijke Nederlanden. Ze waren op de vlucht voor de Spaanse inquisitie die aller eerst in Spanje de joden ver volgden. Na het huwelijk van de Spaanse koningin Isabelle met een prins van Portugese afkomst kwam de jodenver volging ook in Portugal op gang, de enige andere keus die de joden kregen was om hun geloof af te zweren. „De reis die de Portugese joden hebben gemaakt was voor die dagen een echte wereldreis", Oplage: 51.110 ex. Uitgave: Uitgeverij Provinciale Zeeuwse Courant b.v. Exploitatie: Ch. van den Oosterkamp (0113) 273000 Privé (0118) 417802 Administratie: PZC Oost-Souburgseweg 10, postbus 18, 4380 AA Vlissingen. Advertentieverkoop: Jerry Tupanwel (0118) 484316 (privé (0118) 615044). Johnny Saija (0118) 484312 (privé (0118) 418686). A. Lammers-Van Otterdijk (0118) 484313 (privé (0118) 640277). Redactie: Ad Hanneman, (0118) 484275 en Ellen de Dreu-Erkens, (0118) 484276 Redactie-adres: Postbus 18, 4380 AA Vlissingen tax. nr.: (0118) 472404 Bezorging: (0118) 484216. Druk: PZC Gratische Bedrijven, Postbus 18, 4380 AA Vlissingen. Druktechniek: offsetrotatie. Sluitingstijd: advertenties maandag 12.00 uur PZC, Oost-Souburgseweg 10. Postbus 18, 4380 AA Vlissingen, tel. (0118) 484000 Faam/Vlissinger maakt deel uit van de Zeeland Combinatie huis-aan- huisbladen in Zeeland. Totale oplage: 178.455 ex. Volgens de Uitlaat is van te voren nooit vast te leggen hoe een wedstrijd verloopt. Het strand en de zee zijn immers grillig en elke voorspelling is gebouwd op veronderstellin gen. Dankzij de zandsuppletie is het strand weliswaar aan merkelijk hoger komen te lig gen dan vorig jaar waardoor een heel ander circuit moest worden uitgetekend. Wat blijft is het zogenaamde wasbord in het mulle zand, schansen, passages over de glooiing en het snelle drie honderd meter lange stuk langs het strand. De Miniklas- se voor de jeugd is dit jaar voor de eerste keer volwaar dig aan het programma toe gevoegd. Maar liefst 35 jeugd rijders op 60 en 80cc-motoren gen is in de 60cc klasse onge twijfeld e§n opponent met wie rekening moet worden gehou den. Datzelfde geldt voor zijn stadgenoot Gregory de Nooy- er. Kansrijke Zeeuwen in de 4- takt/Enduro/Off the Road-klas- se komen vooral van buiten de provincie. Maar er moet terdege rekening worden ge houden met Peter Boone uit Oost-Souburg, Gert Meijers uit Middelburg en Willem van de Berg uit Gapinge. In de 125cc-klasse zijn alle ogen ge richt op de jonge Casper Ovaa uit Oost-Souburg. Hij heeft dit jaar veel sterke wedstrijden gereden en zal ongetwijfeld in de buurt van zijn achtertuin willen vlammen. Maar opge past voor de Vlissinger Erik Polderman. Na maanden af wezigheid maakt hij zijn ren tree. In diezelfde klasse willen ook Arjo Verhage uit Aagte- kerke en Ronald en Rutger Bimmel uit Domburg zich in de kijkers van het eigen pu bliek rijden. Top spektakel is ongetwijfeld de 250/500cc klasse. Deze snelle jongens komen massaal aan de start. Meer dan honderd rijders in die categorie ploegen in het strandzand van de Vlissingse kustlijn. Richard Leeuwenstijn Beeld van de cross vorig jaar. hebben ingeschreven voor de Vlissingse strandcross. Ook de winnaar van vorig jaar, Joey van de Beek uit den Bosch, komt aan de start. Een contingent Zeeuwse talenten zal alles in het werk stellen om de Brabander van de troon te stoten. Rinus van de Ven uit Vlissin- is hier de Zeeuwse troef, met Erik van der Wekken uit Zierik- zee als meest logische belager voor een hoge Zeeuwse klas sering. Door het ongunstige getij kan niet worden ge traind. De wedstrijden begin nen om 11 uur zondag. De toegang tot de boulevard is gratis. Henk Cosijn: „Opvallend veel liggende stenen op de Portugees-joodse begraafplaats. vertelt Henk Cosijn uit Middel burg. Cosijn is namens de joodse gemeenschap in Zee land hoofd-opzichter van de joodse begraafplaatsen in Zeeland. „De Portugese joden trokken naar de zuidelijke Nederlan den omdat ze hier gastvrij werden onthaald. Een ander belangrijk aspect was dat koning Willem I zich tegen de Spanjaarden verzet te. Omdat Nederland niet Spaansgezind was achtte men zich hier veilig". De Portugese joden in Middel burg gingen te kerk in een huis-synagoge aan de Rou- aanse kaai. Omdat de joodse wetten niet toestaan dat graven naar vei loop van tijd worden geruimd zorgden ze dat een begraaf plaats alleen op eigen grond werd aangelegd. In 1655 koch ten de Portugese joden een stuk grond aan dat net buiten de Seispoort lag. Van 1655 tot 1721 werden hier drieënne- gentig leden van de gemeen schap begraven. In het begin van de achttiende eeuw trokken de Portugese jo den uit Middelburg naar Am sterdam. „Het waren voorna melijk handelaren en geleer den. Voor hun was er in Am sterdam een beter klimaat zo dat ze allemaal zijn vertrok ken. De begraafplaats is daar na in beheer gegeven aan de Hoogduitse joden die in Mid delburg woonden", legt Co sijn uit. Veel onderhoud is er daarna niet meer aan de be graafplaats gepleegd. „Het is nu echt de hoogste tijd dat er iets aan gebeurt", is Cosijn van mening. „Zoals het erbij lag kon het echt niet langer meer. Het is zo desolaat en de graf stenen verkeren in een slechte staat. De toegankelijkheid laat ook nogal wat te wensen over. Je kunt er nu alleen op komen via de tuin van een aangren zend pand". Hoewel veel Mid delburgers niet eens van het bestaan van de begraafplaats afweten komen er toch regel matig bezoekers uit binnen- en buitenland. „Dat is wel on voorstelbaar. De eigen bevolking weet nau welijks van het bestaan af en buitenlanders weten de be graafplaats feilloos te vinden om de graven van hun voor ouders te bezoeken. Vorig jaar was er zelfs nog een gezel schap uit Amerika", vertelt Cosijn. Om de begraafplaats beter toegankelijk te maken komt er nu een bronzen toe gangspoort aan de Joden- gang. Veel van de monumentale grafstenen zijn in de loop der jaren gebarsten en moeten opnieuw gelijmd worden. Co sijn: „Er zijn op de begraaf plaats opvallend veel liggende stenen. Dat was blijkbaar tra ditie bij de Portugese joden. Bij ons -de Hoogduitse joden- zie je voornamelijk staande grafmonumenten. Bij die liggende stenen is de afwatering een probleem. Doordat het regenwater niet goed weg kan ontstaat er in de winter vorstschade. De ste nen vriezen dan gewoon ka pot. Om dit probleem te verhelpen worden nu alle stenen verwij derd en krijgen ze een funda ment met daarin een afwate ring". De grafstenen worden onder tussen gelijmd waarna ze weer terug worden geplaatst. De opschriften en inscripties op de stenen worden niet ge restaureerd. „Dat is wel jammer", vind Henk Cosijn. „Dat is wel iets dat op mijn persoonlijke verlanglijstje staat maar er is nu geen geld meer voor". De restauratie wordt betaald door de Rijks dienst voor Monumentenzorg, de gemeente Middelburg, de Stichting Stadsherstel en de joodse gemeenschap zelf. In december moet de restauratie klaar zijn. „Dan wordt het serieus winter en moet alles in orde zijn", doet Cosijn uit de doeken. „Dan gaan we waarschijnlijk volgend jaar ook de begraaf plaats aan de Walensingel op knappen. De stenen zijn een aantal ja ren geleden al onder handen genomen maar nu moeten er nog nieuwe hekken en een nieuw dak op de aula komen". Kijk en vergelijk Rente elders gemiddeld 9.8% Uw voordeel ƒ2.000,- FBTO tarief 7.4% Uw voordeel bij een Doorlopend Krediet van 25.000,- met een maandelijkse aflossing van 500,-. Bon voor gratis offerte Monique van de Ven: "Een vriendin deed er een beetje geheimzinnig over. Maar FBTO's Doorlopend Krediet heeft de laagste rente waardoor je al snel zo'n duizend gulden bespaart. Dat mag iedereen weten." FBTO biedt u nu een Doorlopend Krediet aan tegen het bodemtarief van 7.4%*. In de Consumentengids stond al dat FBTO een goedkoop Doorlopend Krediet' heeft. Ook onafhankelijk onderzoek van MoneyView® Nederland bewijst dat het FBTO Doorlopend Krediet het voordeligste in Nederland is. *Effectieve variabele rente voor mensen die min stens vier jaar elders probleemloos een lening hebben en deze nu over- sluiten naar FBTO. Basistarief 7.9%. [A, stuur mij gratis en vrijblijvend een offerte van het FBTO Doorlopend Krediet. Gewenste lening? Naam en vrk Naam en vrl, partner? Straat? Postcode: M "JM Tel privé? I Geb.datum'1? Woonplaats: Zakelijk? Partner*: Netto maandink.: In vaste dienst sinds? Netto maandink. partner? Koopwoning Huurwoning Woonlasten per maand? iPosPBankrekeningnummer: Wordt met het gewenste bedrag een andere lening afgelost? ija Nee Uitsluitend voor personen nissen de 20 en 00 jaar. FBTO Bancaire Diensten brengt het krediet onder bij AVCB bank. Toetsing registratie lil) de BKR in Tiel r- i I Stuur deze bon in een envelop zonder postzegel naar; FBTO i FBTO Bancaire Diensten, p/a Antwoordnr. 10482, 2700 WB Zoetermeer j Het hoofddeksel is weer terug. FOTO ANDA VAN RIET Hot item in deze krant deze week is mode, nochtans de mode voor de komende koude(re) maanden. De belangrijkste trends worden beschreven en het feno meen hoofddeksel. De muts en de hoed staan op het punt terug te keren en het zakenpak voor hem en haar doen ook hun entree. Het belangrijkste verschil: een jaren tachtig snit voor haar en de jaren zeventig keren terug bij het sterke geslacht. Brede schouders versus smalle schouders en micro mini rok. Ook komt er een ware hippy hose over ons heen. Aaibare stoffen, nepbont die lijkt op de afghaanse jas van weleer, diverse printen bij elkaar zoals patchwork en lapjesdekens, het grof gebreide enkellange vest is weer terug alsook een sluik silhouet. Voor de jeugd doken we in de schoenmode. Stevig, zijn ze. En dat is nodig ook... De woorden 'foto', 'foto toestel' en 'fotograaf' zijn vrij nieuw. De techniek in kwestie dateert ook nog maar van het midden van de vorige eeuw en ver breidde zich maar lang zaam. Vele tientallen jaren was het maken van foto's voorbehouden aan enkele, meestal in de steden ge vestigde specialisten. Dat feit vond zijn neerslag in de benamingen voor foto, fotograaf en fotograferen in de Nederlandse dialec ten. Een van de eerste fotografen in Holland was een zekere Kiek, die in Leiden een foto winkel had. Aan zijn naam ontleenden het Nederlands en een aantal dialecten het woord 'kiekje' voor een foto. Het heeft dus niks te maken met het Zeeuwse 'kieke' (kij ken). Oudere mensen in Wal cheren herinneren zich nog hoe vroeger een fotograaf dan ook een 'kiekvent' of een 'kiek- jesvent' genoemd werd en een foto een 'kiekje'. Op Westkappel zijn nog twee woorden in gebruik die aan een vroegere periode herinne ren: uutportrettere en uuttrek- ke. 'Ik bin uut'eportret' wil zeggen: ik ben op de foto ge zet. Maar 'ik bin uut'etrokke' is evengoed hedendaags West- kappels. Uuttrekke is in heel Vlaanderen en Zeeuws-Vlaan- deren het gewone woord voor 'fotograferen' Het is ontleend aan de grote ouderwetse toe stellen waar de kiekjesvent vroeger mee langs de deuren of op school kwam. De plaat met het negatief werd door hem na de opname uit het toestel getrokken: vandaar 'uuttrekke'. In de andere Wal- cherse dorpen is 'uuttrekke' al zo'n beetje verouderd. In de Belgische Kempen, Ant werpen en Mechelen is het meest gebruikte dialectwoord voor 'fototoestel' ook ont leend aan een eigennaam (net als 'kiekje' dus). Het heet daar 'een kodak', naar een van de bekendste merken fototoestel. (Zo heet 'chocola' op West kappel nog altijd 'kwatta' naar het bekendste merk chocolade van voor 1970 In Antwerpen en Mechelen is het nieuwere woord 'fototoestel' echter sterk in opmars. Maar vrij veel mensen gebruiken er nog een ander woord: 'apparèj'. Dat komt van het franse 'appareil'. Een kleine groep mensen in Antwerpen gebruikt verder nog 'camera'. Dat hoor je in Holland ook wel, in Zeeland veel minder. 'Camera' komt wat deftig over, en daar hou den de meeste Zeeuwen niet zo van. (Julder toch ook nie, zeker Jan Zwemer Zaterdag a.s. zijn er weer in onze winkel met I y x. m.m.v. Yvonne van Dam Zie ook onze advertentie op de full-color modepaginal Opril Grote Markt 11, 4461 AK Goes, Tel. 0113-270709

Krantenbank Zeeland

de Faam en de Faam/de Vlissinger | 1997 | | pagina 1