KIJK SNEL IN DE BRADERIEKRANT Middelburgse grond geeft geheimen prijs VVV, Anwb en ZWN onder één dak Over Zeeland met erratum 7&<zéc4e>i& SPORTIEVE «V/94V0 KOOPJES! Middelburgse Braderie en Podiumfestival Films over bouw Pijlerdam gebundeld Soo Jen ooren op je rik! WOENSDAG 11 JUNI 1997 JAARGANG 99 - NUMMER 24 WEKELIJKS HUIS AAN HUIS OP GEHEEL WALCHEREN ^■i Klassiek, pop, jazz en alles wat daartussen zit, plus de gebruikelijke attracties van een jaar markt. Dat zijn de ingrediënten voor de brade rie anno 1997 in Middelburg, die tegelijkertijd een nieuwe tijd inluiden. Want de braderie in de Zeeuwse hoofdstad is dan weliswaar totnu- toe gespaard gebleven van enige devaluatie, de commissie die jaarlijks de touwtjes in han den heeft meende dat innovatie voor de eeuw wisseling op zijn plaats was. Vandaar dat aan de braderie van donderdag 12 tot en met zater dag 14 juni een podiumfestival is toegevoegd. Naast de brug bij het voormalig gasthuis in Middelburg staat sinds jaar en dag een ruïneu ze berg stenen. Slechts een enkeling weet dat het hier om de restanten van de Noordpoort gaat. In vroeger tijden stond hier de noordelij ke stadspoort die toegang bood tot de stad Middelburg. De laatste weken zijn de restanten geconserveerd en afgelopen vrijdag onthulde wethouder Piet Bruinooge een informatiebord waarop uitleg wordt gegeven waarom de ste nen hier staan. Kantstenen Ijskelder In Middelburg is vorige week het eerste ge deelte van het Toeristisch Huis geopend. VVV, Anwb en ZWN zijn gelijktijdig verhuisd naar het pand naast het oude Polderhuis. De eerste twee organisaties zijn bovendien gefuseerd. PZC WEEKBLADEN er In stijl Fusie Razend tempo Een nieuwe keuken is niet nodig! The very special sales of Benetton! Goes Lange Kerkstraat 44 faam vlissinger St. Janstraat 20A Middelburg. 01 18-637137 Berdien Sten berg, vrijdagmiddag van vier tot vijf op de Markt. En dat podiumfestival mag er zijn. Niet alleen streek toppers moeten publiek trekken naar Markt en winkelcentrum, ook landelijke en zelfs internatio nale sterren flonkeren op het programma. Wat te zeggen van Berdien Stenberg en het Valkenswaard Kamer Orkest op de agenda klassiek en Janice Lakers en Jan Verwey met jazz. Op het popprogramma staan weer namen vermeld als Hans Dulfer, VOF de Kunst en de Zeeuwse top groepen In Ge val van Noot en Grandpa Nick. De Braderiecommissie van de SEM (Stichting Evene menten Middelburg) heeft drie centra gemaakt. Pop wordt uitgevoerd op het Dam plein, jazz op het Koorkerk plein en klassiek op de Markt. Alle informatie over Brade rie en Podiumfestival in een Weekend-bijlage van deze krant Daarnaast had de Middelburg se wethouder nog een verras sing in petto voor het handje vol belangstellenden dat was komen kijken. Aan de andere kant van de brug is net boven de waterspiegel van de vest een achttiende eeuws poortje gevonden. In de tijd dat Mid delburg nog een vesting was kon de stad alleen bereikt worden via een van de stads poorten. In de Middeleeuwen telde Middelburg acht stads poorten. Voor de verdediging van de noordelijke toegang tot de stad was de Noord poort gebouwd. In 1798 werd de poort gebouwd waar nu de restanten nog van te zien zijn. Nadat in de negentiende eeuw Middelburg haar strate gische waarde verloor en de vestingwerken werden opge heven viel de poort in handen van slopers. „De restanten die er nog zijn willen we nu be houden voor het nageslacht", betoogde de wethouder. „We hebben de brokstukken opge knapt en er een informatie bord bij geplaatst waarop uit leg wordt gegeven over wat er te zien is". De restanten van de Noordpoort zijn op de Koepoort na de enige over blijfselen van de acht stads poorten die Middelburg heeft gehad. Nadat Bruinooge het informa tiebord bij de Noordpoort had onthuld nam hij zijn gezel schap mee naar twee grote stenen op het Noordbolwerk. De stenen zien er uit als twee molenstenen die op hun zij kant staan. „Dit zijn zoge naamde kantstenen", doceer de de wethouder. „Die deden hier dienst in de Branderijmo len waar ze over hun kant werden gerold om zaadjes te pletten zodat er olie uit kwam". De Branderijmolen die op het Noordbolwerk heeft gestaan is in 1857 om gebouwd van korenmolen tot oliemolen. De twee kantste nen zaten tot voor kort in de grond maar zijn nu weer in hun originele verticale positie gezet. „Op deze manier wordt het duidelijk waarvoor de ste nen gediend hebben. Veel Middelburgers hebben altijd gedacht dat het twee gewone molenstenen waren", meent Bruinooge. Ook bij de kantste nen is een informatiebord ge plaatst. Na de onthulling van de infor matieborden had wethouder Bruinooge nog een verras sing. Een 'surprise show' zo als hij het zelf noemde. Aan de andere kant van de brug is tijdens de schoonmaak werk zaamheden van het Noordbol werk een achttiende eeuws poortje ontdekt. Bruinooge: „We weten nog niet precies wat het is maar vermoedelijk gaat het om een ijskelder. Achter het pootje is een galerij die zo'n tien tot vijftien meter het bolwerk in gaat". Bruinooge was zicht baar enthousiast over de vondst. „In een vorig leven ben ik geschiedenisleraar ge weest en dit is dus ook een kolfje naar mijn hand", grapte hij. Een ijskelder is eigenlijk de voorloper van de heden daagse koelkast. In de kelder werden staven ijs gelegd die werden geïmporteerd uit Scandinavië. In de winter maanden werd er ook ijs uit de Middelburgse vesten ge kapt. Niet alleen wethouder Bruinooge was verrast over de vondst. Toon Franken, me dewerker van het Rijksarchief in Zeeland, is meteen de ar chieven ingedoken om te kij ken of er iets over de kelder op schrift is gesteld. Franken: „Ik wist wel dat er ijskelders geweest zijn op het Seisbol- werk en bij de Noordpoort. Die zijn in de achttiende eeuw gebouwd op last van rijke bur gers die er hun wijn opsloe gen. Later zijn de kelders ge bruikt door bakkers, een apo theek en het gasthuis". Toch waren de medewerkers van de gemeente Middelburg niet de eerste die het keldertje ontdekt hebben. Volgens de graffiti die met viltstift op de achttiende eeuwse muren is aangebracht wist een zekere Natasja al langer dat hier een gewelf is. Bruinooge: „Bij de gemeente was er in ieder ge val niets van bekend en was de verrassing dan ook zeer groot. Ik ben er ook blij mee omdat ik vind dat we niet al leen aandacht moeten schen ken aan de monumentale ge bouwen van Middelburg maar ook moeten kijken wat er nog in de grond zit. Als het aan mij ligt wordt er bijvoorbeeld bij nieuwbouw in de Middelburgse binnenstad eerst een grondig archeolo gisch onderzoek op de bouw plaats gehouden. Wie weet wat voor geheimen de bodem nog meer heeft prijs te geven!". De restanten van de Noordpoort zijn geconserveerd en een informatiebord geeft uitleg over de brokstukken. FOTO ANDA VAN RIET Ruurd Wagenaar is directeur van de gloednieuwe Middel burgse AnwbA/VV vestiging. Oplage: 51.110 ex. Uitgave: Uitgeverij Provinciale Zeeuwse Courant b.v. Exploitatie: Ch. van den Oo§terkamp (0113) 273000 privé: (0118) 642078 Administratie: PZC Oost-Souburgseweg 10. postbus 18, 4380 AA Vlissingen. Advertentieverkoop: Jerry Tupanwel (0118) 484316 (privé (0118) 615044). Johnny Saija (0118) 484312 (privé (0118) 418686). A, Lammers-Van Otterdijk (0118) 484313 (privé (0118) 640277). Redactie: Ad Hanneman, (0118) 484275 en Ellen Erkens, (0118) 484276 Redactie-adres: Postbus 18, 4380 AA Vlissingen fax. nr.: (0118) 472404 Bezorging: (0118) 484216. Druk: PZC Grafische Bedrijven. Postbus 18, 4380 KA Vlissingen. Druktechniek: offsetrotatie. Sluitingstijd: advertenties maandag 12.00 uur PZC, Oost-Souburgseweg 10. Postbus 18, 4380 KA Vlissingen, tel. (0118) 484000 Faam/Vlissinger maakt deel uit van de Zeeland Combinatie huis-aan- huisbladen in Zeeland. Totale oplage: 178.455 ex. Helaas. 'Wat je gewoon moet weten over Zeeland' kan wel eens leiden tot juist iets verkeerd weten. Want de door de provincie uitgegeven brochure met de naam 'Wat je gewoon moet weten over Zeeland' is nog maar nipt uit of de voorlichters op het Abdij plein haasten zich om vier fouten in een erratum vast te leggen. Niettemin is de brochure een handig werk om wat meer over de (eigen) provincie aan de weet te komen. De brochure is vooral bedoeld het basisonderwijs, leerlingen van de laagste klassen van het voortgezet onderwijs en voor iedereen die wat meer wil weten over Zeeland en zijn historie. Het Informatiecentrum van de provincie kwam op het idee omdat heel veel vragen over de eigen provincie vanuit het onderwijs werden gesteld. Met de brochure doen ze een hand reiking naar de scholen die Zeeland en zijn geschie denis in de lessen heeft ondergebracht. Wat je gewoon moet weten begint met de geschie denis. In vogelvlucht wordt iets over het ontstaan van de provincie verteld en hoe ze zich ontwikkelde tot wat ze nu is. Rampen en voorspoed worden kort genoemd en via de geografie komen de samenstel lers bij de bevolking. Zeeland is een van de dunstbe- volkte gebieden in Nederland en het overgrote deel heeft een protestants christelijk karakter, staat er. Ook het bestuur krijgt aandacht. En het feit dat de eilanden sinds kort een haven schap hebben werd even vergeten, maar wordt goedgemaakt in het begeleidende erratum. Ook de recreatieschappen worden genoemd. Landschap, economie (vanaf de bloeiperiode in de zestiende eeuw tot ongeveer nu), industrie, landbouw, visserij, recreatie en toerisme alsook de verschillende ver bindingen per boot, brug en dammen krijgen aan dacht. Waterwegen en kanalen zijn bepalend geweest voor de ontwikkeling van Zeeland en met getallen wordt voor wie het wil weten duidelijk gemaakt. Ook waterstaat, onderwijs, volkshuisvesting en ge zondheidszorg worden globaal uitgelicht: Het milieu is het hoofdstuk waarmee de brochure wordt afgesloten. „Toeristen kunnen hier infor matie krijgen over Zeeland, arrangementen boeken, in lichtingen over openbaar ver voer vragen, noem maar op. Al die dingen die toeristen ge wend waren te halen bij het VVV", legt hij uit. „Maar ook de bewoners van Middelburg kunnen hier terecht. Voor een strippenkaart, een VVV-ge- schenkbon, een arrangement buiten Zeeland. En de gewone Anwb dingen natuurlijk", ver volgt hij. Wie de gloednieuwe winkel binnenkomt ziet aan de linker kant een grote houten draaid eur. „Dat wordt de doorgang naar het Polderhuis", legt Wa genaar uit. „Daar wordt het 'Zeeland Paviljoen' gevestigd. Of het ook echt zo gaat heten is nog niet bekend, het is een voorlopige werknaam. Maar daar wordt in ieder geval een tentoonstelling ingericht over Zeeland en de toeristische mogelijkheden van de provin cie". Over de komst van het Toeris tisch Huis is veel te doen ge weest in Middelburg. Om de wandelroute naar het Huis vanaf de Lange Delft te bevor deren moeten de bewoners van het Hofje onder de Toren namelijk plaatsmaken voor kleine winkeltjes. In eerste in stantie was het zelfs de be doeling om de kleine huisjes onder de Lange Jan helemaal te slopen. Dat is voorkomen doordat de Middelburgse be volking zich massaal tegen het gemeentebestuur keerde in deze kwestie. Wagenaar: „Voor mij is het moeilijk om daar iets over te zeggen. Ik kom zelf uit Breda en sta daar om alleen al heel anders te genover de zaak dan veel Mid delburgers. Ik ben er in ieder geval wel van overtuigd dat de architect er iets heel moois van gaat maken. En dat er voorzichtig wordt omgespron gen met het monumentale ka rakter van het hofje. Zelf pro beren we ook zoveel mogelijk in stijl te blijven. Ik heb de ge meente bijvoorbeeld ge vraagd of er banieren mogen hangen voor de deur. Ik zit ook niet te springen om schreeuwerige lichtreclame. Dat past hier niet. Het voor malige Polderhuis wordt ook echt heel mooi. Het is echt niet zo dat er even een gipsen wandje tegenaan gegooid wordt en dat het dan klaar is. De combinatie tussen modern en monumentaal die in daar gerealiseerd wordt is juist heel zorgvuldig" vindt hij. Het Zeeland Paviljoen zou 24 september geopend moeten worden. „We hebben er speci aal voor gekozen om de in gang van het Paviljoen hier in de winkel te doen. Als er dan iemand aan je balie staat met vragen, kun je gelijk zeggen dat ze daar even een kijkje kunnen nemen. Zodat toeris ten een beeld krijgen van de attracties en evenementen die Zeeland te bieden heeft. En andersom natuurlijk. Dat ie mand die de tentoonstelling bezoekt ook even een kijkje neemt in de winkel. En dan het liefst ook iets koopt na tuurlijk", lacht hij. Om tot het Toeristisch Huis te komen zijn de Anwb en het VVV gefu seerd. „Voor de klant maakt het niet meer uit of hij nou door een Anwb- of een VVV- medewerker wordt geholpen. De voormalige VVV-medewer- kers hebben een speciale Anwb cursus gevolgd om bij gespijkerd te worden. Verder hebben we de afgelopen we ken bij elkaar aan de balie meegelopen om vast wat ken nis en ervaring op te doen", vertelt Wagenaar, zelf afkom stig van het Anwb. De fusie en verhuizing hebben in een razend tempo plaatsge vonden. „We hadden de keu ze: of vöör het begin van het seizoen hier naar toe gaan, of wachten tot na het seizoen. We hebben voor het eerste gekozen, alhoewel dat achter af misschien niet het slimst was. Het is nu namelijk al vre selijk druk en we krijgen de kans bijna niet om alles uit te pakken. Het kan daardoor ge beuren dat er nog folders uit de dozen gehaald moeten worden als mensen erom vra gen. Gelukkig worden de reacties die we daarop krijgen met de dag positiever. De meeste mensen hebben wel begrip voor de beslommeringen die een verhuizing nu eenmaal met zich meebrengt. Maar als je mij vraagt om het over te doen zou ik waarschijnlijk toch even wachten tot na het seizoen". Het Nederlands Filmarchief heeft de eersteling ge worpen van geplande videobeelden over de Delta werken. Onder de titel 'Bouw van de Stormvloedke ring in de Oosterschelde' wil het archief „een breed publiek in de luie stoel voor de televisie kennis la ten nemen van het audiovisueel erfgoed. Het Neder lands Filmarchief is de laatste tijd actief in het aan een breien van filmbeelden op een videocassette. Er is al een aantal series bij de boekhandel verkrijg baar, zo ook deze film over de totstandkoming van de Pijlerdam. De film begint met de boodschap op de radio aan het begin van de Watersnoodramp in 1953. De wa terstanden zijn extreem hoog, maar er dreigt nog geen gevaar. Met man en macht wordt gewerkt om de dijken te verzwaren. De beelden vertonen men sen die zeulen met zandzakken om het tegen de dij ken beukende water tegen te houden. De dijkverste- viging is tevergeefs, kerkklokken luiden, terwijl de huizen al diep in het water staan. Bemande bootjes varen door de straten. Het radio nieuws vermeldt dijkdoorbraken, overstromingen en de eerste slacht offers worden geteld. Dat is zondag. Op maandag wordt de ramp vanuil een vliegtuig bekekenen. Dan blijkt pas goed hoe gigantisch de omvang is. 'Den Haag' blijft na die waarschuwing niet stilzitten en het Deltaplan wordt ontwikkeld. Als de water bouwers in de richting van de Oosterschelde begin nen, barst een heftige discussie los. Vissers zien hun broodwinning verdwijnen en de mossel- en oes tertelers vrezen hetzelfde. Ook milieu- en natuur or ganisaties maken er roerige jaren van. Discussies laaien hoog op tussen de politici en de direct be langhebbenden. De regering komt met een compror mis dat de begroting weliswaar met miljoenen gul den overschrijdt, maar in de tegenstrijdige belangen van vissers en milieu aan de ene kant en de veilig heid aan de andere kant wordt tegemoet gekomen. Met 66 betonnen pijlers in de Oosterschelde en daartussen schuiven die kunnen worden neergela ten als de storm het water te hoog opjaagt. Een bij komstig voordeel is dat de schuiven ook kunnen worden neergelaten als een olievlek de zee-arm dreigt binnen te drijven. In de film wordt bij allerlei details stilgestaan. Het werkeiland Neeltje Jans dat de basis vormde voor alle werkzaamheden, het on derzoek naar de bodemgesteldheid en andere hulp middelen die de bouw moest laten slagen. Kolossen met kabels en hun constructies, het schip Ostrea, de drie dagen tochten met de pijler en allerlei ande re zaken die indrukwekkend of belangrijk zijn ge weest bij de totstandkoming van de Pijlerdam zijn door het filmarchief op de videoband geplaatst. Bij de ingebruikname van de Pijlerdam is een groot aantal hoogwaardigheidsbekleders aanwezig als de koningin de laatste schuif laat zakken. Ze verklaart de Deltawerken voltooid en Zeeland is veilig. Hot duurt echter tot 1997 tot de Deltawerken helemaal zijn afgerond met het in gebruik nemen van de stormvloedkering in de Nieuwe Waterweg. De videoband 'Bouw van de stormvloedkering in de Oosterschelde' is verkrijgbaar in de boekhandel en kost f 29,95. As me vroeger as guus vee zot deee, aomè mochte griele en druk waere, zeide opoe: Zotte juun, pas jie mèr op, str aks bin je zo kwaed, da' je je rik nie ziet! Deze uitdrukking werd ingestuurd, door een luisteraarster uut Veere, naar het dialecten programma van Omroep Zeeland. Net zo min als zij weet ik of het vroeger een veel gebruikte uitdruk king is geweest. Het kan ook een grapje van opoe zijn ge weest. Het is immers een grapje: je ziet je rik (je eigen rug) natuurlijk nooit! Ik weet nog dat in soortgelijke situ aties mijn ome Kees altijd dreigde met: Ik z jen ooren is op je rik zette! Dat maakte nogal indruk, want hij zei het zo ernstig dat een kind van vijf of zes er niet aan twijfelde dat hij daar ook voor kon zor gen. Een andere luisteraarster ver telde dat haar vader altijd het- zelfde commentaar gaf als één van de guus in zijn stoel zat: „Waer as jie zit, kan een eerlijk man zitte!" Was dat een 'staande uitdrukking' of werd het alleen door die huis vader gezegd? Van een aantal andere zeien weten we wel dat ze alge mener waren. In twêê zêêen legge werd en wordt in heel Arnemuiden ge bruikt en verwijst naar de vis sersachtergrond van de be volking. Het betekent: twijfelen. Ik leg ge in twêê zêêen, ik kan mee dat reisje mee gae, mèr ik kan ook nè de trouwdag van Bla- es en Jaai... U begrijpt al dat in Aerremuu niet lei' gezegd wordt zoals op de andere Walcherse dor pen, maar legge. In verschillende Walcherse dorpen zijn uitdrukkingen be kend in de trant van: Je 's lie- ke leef nie of Ze kent d'r eige 's lieke nie. 's Lieke staat hier voor: gelijke. De eerste uit drukking is een soort alge meen verwijt, bijvoorbeeld geuit tegen ruzebuzige kin- ders, de tweede heeft volgens mij eerder met gröössig- heid (trots) te maken. Jan Zwemer Uw keuken is nog functio- I I V.- neel, maar ze bevalt u niet meer. PORTAS renoveert met nieuwe front- delen. in tal van varianten en dessins. Voor deliger dan u denkt. PORTAS vakbedrijf Zevenbergen tel. 0168-335002 Ruurd Wagenaar, directeur van het gefuseerde AnwbA/VV Middelburg: „Ik zit ook niet te springen om schreeuwerige licht reclame". FOTO ANDA VAN RIET (ook de kinderafdeling) 30%!

Krantenbank Zeeland

de Faam en de Faam/de Vlissinger | 1997 | | pagina 1