S. J. F0NTEIJN. Demisaisons. Capes. k 0. LSTTÖÖIi Az. Grootste publiciteit We? ter stede3400 m, worden wekelijks met verspreid. Srwtste PabfflelteSt. SCHERP GONCURREERENDE PRIJZEN. No. 50- Woensdag 23 September 1903. Zevende Jaargang. Verschijnt eiken Woensdagavond wordt door de geheele stad gratis verspreide ÜITSEYJER Span j aar d sir a at. JPrifs der Advertentièn: van 1—S regels 15 Cent, iedere regel meer 5 Oent. 8 maal plaatsing wordt slechts 2 maal berekend. Groote letters naar plaatsruimte. B$j abonnement van 1000 of 500 regels voordeelige voorwaarden. INDISCHE PENKRASSEN. NIEUWSTIJDINGEN; In alle Maten vo o r r a d i g. Door de Moden-Akademie te Leipzig Bnrgelijke Stand van Middelburg. MIDDELfiURfiSCH ADVERTENTIEBLAD FAAM UIT WONINGGIDS. NIEUWS XXVIII. Hadden wij het in de vorige Penkras over de School tot Opleiding van Inlandsche artsen, thans moeten wij u een en ander mededeelen over de positie van den dokter-djawa en over de openbare zorg voor de gezondheid onzer Inlandsche bevolking. Tot mijn leedwezen zal ik hier en daar wéér bitter moeten worden, want helaas, er is maar weinig stof tot prijzen. In de eerste plaats dan moet ik wel de aandacht vestigen op de zeer geringe bezoldiging dezer goed geschoolde landsdienaren. Hun maande- lyksch traktement bedraagt slechts 70 gulden, terwyl een adjunct-djaksa toch reeds 120 tot 150, een assistent-wedono 150, een djaksa 150 tot 200, een wedono en een hoofddjaksa zelfs 300 gulden in de maand verdienen. Op enkele gunstige uitzonderingen na, zyn genoemde bestuurs- en rechterlijke ambtenaren minder algemeen ontwikkeld dan de tegen woordige inlandsche arts. Met die uitzonderingen bedoel ik natuurlijk heeren, welke eene studie aan een Hoogere Burgerschool achter zich hebben. Gelukkig beginnen steeds meer en meer Inlandsche grooten te begrijpen, dat hun kinderen dien weg op moeten. De Inlandsche arts nu, die zooals we uit de vorige Penkras zagen, een groote dosis werk kracht en energie heeft moeten ontwikkelen om het zóóver te brengen, wordt met slechts 70 gulden gesalarieerd, waarvan aan huishuur alleen reeds ongeveer 80 gulden 's maands betaald moet worden. Hij moet ook zyn stand ophouden, behoorlek gekleed gaan, heeft als ontwikkeld man benoeffce aan conversatie met beschaafde Nederlanders, aan nuttige lectuur enz. enz., en lijdt dus feitelijk bittere armoede of wordt een gevaarlijk concurrent voor zijn Europeeschen vakbroeder, met verwaar- loozig natuurlijk van zyn eigenlijke bestemming een geneesheer te zyn voor het arme Inlandsche volk. Eenmaal zich afgevende met particuliere praetyk onder Europeanen, worden vanzelf de belangen van de kampongmenschen geschaad, want och ook een dokter-djawa is ten slotte maar een mensch, lezer! Spmmige inlandsche artsen, verbonden aan de Stadsverbanden te Batavia, Semarang en Soerabaja, hebben voor particuliere practijk geen tijd, omdat ze eenvoudigweg met werk overladen worden. Verder zijn deze misdeelde gouvernements ambtenaren ook al, evenals de officieren, het slachtoffer van onbestendigheid der bureaux en worden ze dikwijls overgeplaatst, vooral als hun particuliere practijk schadelijk wordt voor hun Europeesche collega's. Die overplaatsingen zijn oorzaak van schulden, niet te vermijden schulden, ontstaan door verlies bij den verkoop van meubels en den inkoop van nieuwe. Evenals de gehuwde subalterne officier heeft de dokter-djawa weinig kans om zijn vendutie te zien opjagen. Er zijn ook wel betrekkingen hier in Indie, waarbij eeïie overplaatsing een voordeelige zaak is, doch daarover later. Verder gaat de inlandsche arts nog gebukt onder eene zeer onbillijke regeling der daggelden bij z.g. mstreizen. Deze bedragen voor afstanden boven de zes paal (een paal is twintig minuten gaans) slechts één gulden, en wanneer hij binnen 't etmaal terugkeert op zijn standplaats twee kwartjes. Een Europeesche klerk ontvangt daarentegen reeds vyf gulden per dag. Een aardig verschil vindt u niet Zoo'n dienstreis nu is dus telkens een leelyke schadepost, want de inlandsche arts moet in zijn hotel minstens drie gulden betalen, en karretjes hier in de Oost zijn verbazend duur. Mag ik op deze treurige toestanden eens de aandacht vestigen van heeren volksvertegen woordigers en mag ik hopen, dat men er in de Kamers een enkel woordje over spreekt?! Er zy'n toch al veel te weinig inlandsche artsen en 't is zeer goed te begrijpen, dat het verloop groot blijft, waar particuliere onder nemingen die kundige inlanders op den waren prijs weten te schatten en hun traktementen van 800 tot 500 gulden 's maands uitbetalen En nu iets over de stiefmoederlijke zorg voor de openbare gezondheid. Op het gebied der genees-, heel- en verlos kundige hulp is in Indië nog ontzaggelijk veel te doen. Zoo sterven er volgens dokter H. B. van Buuren alleen op Java jaarlijks gemiddeld 20000 kraamvrouwen en 30000 pas geboren kinderen. Hoort ge moeders in Nederland! In tijden van epidemie, van koortsen en buikziekten zijn duizenden van hulp verstoken en sterven de Inlanders, zooals men 't hier platweg noemt, als ratten. De gelaten Muzelman beschouwt dit alles als den wil van Allah en mort niet, doch wy Hollanders mogen toch niet dulden, dat zoovele kostbare menschen- levens onnoodig verloren gaan. Er zyn 220 inlandsche artsen in gouverne mentsdienst en dat op eene bevolking van meer dan 30 millioen zielenAanzienlijke uitbreiding van het korps Inlandsche doctoren zou ernstig moeten worden nagestreefd. Het getal blinden neemt ook onrustbarend toe en is aan de publieke liefdadigheid over geleverd. Melaatschen zijn een voortdurend gevaar voor hunne omgeving, worden niet afgezonderd en kunnen dus ook ons Nederlanders, uwe-vrienden, uwe familieleden, die verschrikkelijkste aller ziekten bezorgen. Wanneer de zwarte dood, de pest, hier eens van uit Engelsch-Indië overslaat, dan hebben we geen behoorlijk ingerichte quarantaine-stations en kunnen we wel allemaal ons testament maken. Goddank is nog steeds die pestziekte ons voorbij gegaan. Ik moet niet aan de gevolgen denken, wanneer ook eenmaal ons eilandenrijk er door bezocht wordt, 't Is of het fatalisme van den Inlander epidemisch werkt en de verantwoordelijke mannen in dezen maar in't onvermijdelijke berusten De z.g. stadsverbanden zijn een soort zieken- inrichtingen voor de Inlanders der groote steden. Hier op Batavia is de toestand van het stads verband in één woord treurig. Voor voeding van de zieken wordt8 centen per man en per dag te goed gedaan De soms stervende ongelukkigen krijgen niet eens een stroozak, doch liggen op een harde plank met een matje. Klamboes tegen malariagif verspreidende muskieten worden aan hen even min verstrekt, als aan de soldaten van het Indische Leger ende leerlingen der Dokter-djawasehool. Theorie en practijk Buiklijders krijgen geen deken Er is gebrek aan instrumenten voor de noodige operaties (In Semarang schijnt 't iets beter te zijn, daar heeft men tenminste kribben, die volgens Mr. P. Brooshooft, Hoofdredacteur van de Locomotief, dikwijls met twee zieken belegd worden, „het hoofd van den eenen bij de voeten van den anderen Bij gebrek aan inlandsche artsen moeten twee dokter-djawa's den ,dienst doen van acht, zooals de formatie op papier voorschrijft. Die twee heeren hebben om den anderen nacht de wacht. Iedereen, die soldaat geweest is, begrijpt hoe goed dat op de energie werkt. Ze moeten overdag met hun beidjes ongeveer 300 lijders behandelen. Er zyn hier ook nog twee stadsgeneesheeren aan dat ziekenhuis verbonden, doch die hebben het te druk met particuliere practijk. Is het wonder, dat Kromo bang is voor het stadsverband, dat hij liever thuis sterft zonder dokter Getuigt het ten slotte wel van fijn gevoel om in dat stadsverband den gewonen Inlander te leggen tusschen dwangarbeiders en prostituées De militaire hospitalen zyn heel wat beter ingericht. Daar is ook wel een en ander te verbeteren, doch volmaaktheid wordt nu eenmaal nergens op deze onvolmaakte aarde aangetroffen. We zullen later wel eens zoo'n militair hospitaal bezoeken, en u zult dan met me eens zyn, dat de zieke soldaat het hier veel beter heeft dan in Holland. Voor de bevolking wordt echter, ik herhaal het, onvoldoende gezorgd. 't Is niet zoozeer de directe schuld der tegen woordige Regeering, dan wel van het in alle bestuurstakken zoo hinderlijke gebrek aan geld en personeelIk zou dus wel veel kunnen schrijven over verbetering van ziekenhuizen, over aanstelling van geschikte betaalde verple gers (nu zijn de kranken aan dwangarbeiders overgeleverdover liefdezusters uit Holland, over oprichting van nog eenige dokter-djawa- scholen en ook van ziekenhuizen in de binnen landen op militaire wijze ingericht enz. enz., doch alles stuit helaas af op gebrek aan geld, Vóór ruim 3 weken verloor te Ierseke een vrouw een portemonnaie met f 65 aan bank papier. Tot Donderdag bleven alle pogingen om het verlorene op te sporen, vruchteloos, maar toen werd de vrouw aangenaam verrast door het vinden van een pakje in den putaker, die in den regenbak hing en dat het verlorene ongeschonden en onverminderd, bevatte. Het pakje droeg het opschrift„zegt het voort Te Uden stierf een kalf van L. v. d. H., die het weggaf aan een arbeider, welke op zijn beurt enkele buren met een brok ver blijdde. Allen werden ziek en een 9-jarig knaapje overleed. Naar men zegt had het half miltvuur. Te Maastricht werd Vrijdag avond een werkman door zekeren Leon Mul der zonder aanleiding op straat doodgestoken. De dader is volgens zeggen iemand die in nuchteren toestand een goedzak, als de drank- duivel over hem komt, zeer gevaarlijk is. Op den bewusten avond vroeg hij aan zijn slacht offer om centen voor drank, en toen deze die doof is en hem niet verstond, vroeg wat hy zeide, stak hy hem 't mes in de long en sneed hem een hartader door Het slachtoffer liep nog tien pas, en zei toen tegen een meisje dat daar aankwam, wat overkomt my toch En toen sloeg hy achterover, en was. terstond dood. Te St. Oedenrode geraakte een land bouwer, doordat zyn paard schichtig werd, onder een geladen kar en werd inwendig ernstig gekneusd, zoodat de dood er op volgde. Te Schijndel viel een molenmaker, bezig zynde met het herstellen van den molen, van de molenkap naar beneden en was na eenige oogenblikken een lyk. De ongelukkige was nog slechts kort gehuwd. Te Woldendorp viel een arbeider van een wagen met koren, en bezweek aan de gevolgen. Bij een zoo genaamd kinderspelletje tusschen schooljongens heeft een 12-jarige knaap te Rotterdam, niet by ongeluk, maar volgens zyn eigen beken tenis uit moedwil zyn makker met een bak steen de hersenpan verbrijzeld. Een vrouwtje van 92 jaar, wonende te Zuiddorpe (Zeeuwsch-Vlaanderen), heeft dezer dagen te voet een reisje gemaakt naar Moer- beke (België), een afstand van byna 11 kilo meter. In de Rijkswerkinrichting te Veenhuizen neemt de bevolking voortdurend toe, zoodat men telkens ruimte tekort komt. Op het eerste gesticht is thans een nieuwe afdeeling in aan bouw, waarvan nog dit jaar éen vleugel in gebruik zal kunnen worden genomen, waar door huisvesting kan worden verleend aan 600 personen. Het oudo gesticht verkeert in zoo- danigen staat van verval, dat het noodzakelijk is, het buiten dienst te stellen. Ofschoon de thans in België bestaande scheepsbouwwerven op alles behalve op succes mogen bogen, toch zal er binnenkort te Ant werpen wederom eene dergelijke inrichting tot stand komen, onder den naam van Atlas Marine Engineering C. ld. Deze maatschappij, door Engelschen opgericht, stelt zich ten doel het repareeren en onderhouden van schepen, het vervaardigen en repareeren van stoommachines enz. Nieuwe schepen zullen echter door haar niet worden gebouwd. Amerikaansch. Op het terrein der ten toonstelling te St. Louis zal komende jaar ook een toren te zien en te beklimmen, of liever te beryden zyn, nog wat hooger dan dien van Eiffel te Parys, en die zal bestaan uit een reus achtige stalen zuil van 1050 voet en 505 voet omtrek aan den voet. Op den top komt een sterrewacht, die 7000 personen kan bevatten, en een station voor draadlooze telegraphie. Boven komt men met - lifts op een spoorweg. Een lange wagen, die op 114 wielen loopt, zal namelijk zich langs sporen spiraalgewys om de stalen zuilen naar boven bewegen en 800 personen tegelyk ver voeren. Het gevaarte zal de „kristallen paleistoren" heeten, en wel omdat binnenin langs de wan den millioenen geslepen glaskristallen zullen hangen, door electrisch licht besehenen, zoodat zy, aldoor bewegende, de prachtigste licht- schakeeringen zullen te aanschouwen geven. Voorts wordt beneden een reusachtige vijver gemaakt voor zeebaden. De bodem wordt daartoe met blokken zout belegd en het water kunstmatig aan het golven gebracht. De toren wordt tevens op verschillende hoogten inge richt als renbaan voor automobielen, fietsen enz., voor wandelen en voor allerlei afzonderlijke tentoonstellingen. De bedoeling is, hem als blij vende „aantrekkelijkheid" van St. Louis, ook na het sluiten der tentoonstelling, te laten staan. Op het kerkhof te Edam is ter aarde besteld het lijk van J. Schot, uit Tholen, die op de Zuiderzee omsloeg met zyn vaartuig. De predikant der Geref. Gemeente voerde aan het graf het woord. Door een visscher uit Volendam is in zyn net opgehaald het lyk van den 14-jarigen Kees Schot, uit_ Tholen, die zyn vader verge zelde op de reis. De knaap was voor plezier mede. Het lyk van den schipper W. F. van der Stel is nog niet gevonden. is aan den heer Alfred Wohler, marchand tailleur alhier, de zilveren medaille voor ver dienste en vlyt toegekend, als erkenning zyner verdiensten op het gebied van de vervaardiging van moderne kleeding. van 1521 Sept. ONDERTROUWDP. M. Corbeel, jm. 23 j. met P. de Vos, jd. 24 j. G. P. Brozius, jm. 30 j. met L. M. Verduyn, jd. 40 j. A. Stroo, jm. 23 j. met C. J. Kraak, jd. 24 j. K. P. W. Besuyen, jm. 23 j. met L. M. Lindeboom, jd. 26 j. GETROUWDJ. K. C. Mantz, jm. 26 j. met W. J. Hulsenboom, jd. 23 j. W. Oalj ouw, jm. 24 j. met L. Franse, jd. 23 j. P. J. van Goethem, s. 56 j. met J. Abrahamse, jd. 31 j. F. H. P. Snyders, jm. 23 j. met J. de Vos, jd. 22 j. BEVALLENC. Oalj ouw, geb. Mauer, z. L. de Pagter, geb. Daniëlse, d. J. Mondeel, geb. Scf ipper, z. J. Ce vaal, geb. Bosselaar, d. A. Pluijmers, geb. Sinke, z. W. Tevel, geb. de Troye, d. OVERLEDENL. J. P. Maas, man van J. Bos, 60 j. C. Huybregtse, z. 17 m. A. M. Priem, d. 3 w. J. P. Leynse, z. 3 m. D. van de Velde, d. 15 m. K. D. de Koster, d. 6 j. N. P. Grims, d. 19 m.,

Krantenbank Zeeland

de Faam en de Faam/de Vlissinger | 1903 | | pagina 1