A. D. LITTOOIJ Az. örootete publiciteit hier ter stede! 3400 ex. worden wekelijks met zorg verspreid. Grootste Publiciteit. Gravenstraat 1313. S. J. FONTEIJN. Gravenstraat I 313, No. 44 Woensdag 12 Augustus"1903. Zevende Jaargang. Verschijnt eiken Woensdagavond, wordt door de geheele stad gratis verspreid. Sp an jaar dstraat. Prijs der Advertenti&n INDISCHE PENKRASSEN. zy, die den Teer W. Rooseboom vroeger in Nederland gekend hebben, vooral ook de offl eieren, zullen met genoegen vernemen, dat de in het moederlandsche Leger zoo algemeen beminde Chef er nog opperbest uitziet, nog even flink en opgewekt als toen Zijne Excellentie te Amsterdam Stellingcommandant was. Hoe wel eerst op betrekkelijk hoogen leeftijd hierheen gekomen, schijnt Indië hem geen kwaad te doen en dat niettegenstaande de reuzentaak hier op zijn schouderen gelegd NIEUWSTIJDINGEN; Steeds voorradigeeren-, Jongeheeren- en Kindercostuums, Pantalons enz. in alle grootten en een prachtige sorteering Stoffen voor Kleeding- naar maat. Scherp concurreerende pry zen. GOED PASSENDE NIEUWSTE MODELLEN. Rurgelijke Stand van Middelburg. MUIS limilURGSCH ASmTEIllEILAD DE FAAM IET WONINGGIDS. UITGEVERi van 1—8 rtgftls 15 C«nt, iedere regel meer 5 Oent. 8 maal plaatsing wordt slechts 3 maal berekend. Groot* letters naar plaatsruimte. BQ abonnement van 1000 of 500 regels voordeelige voorwaarden. XXII. We zijn op audiëntie geweest! Eens in de maand komt onze Landvoogd van boven van Buitenzorg naar Batavia en dan is Zijne Excellentie, voor een elk Harer onderdanen te spreken. Een beleefd briefje aan den Adjudant van dienst en klaar is Kees l)aar deze landen nog vrij wel autocratisch worden bestuurd en we hier ook geen volks vertegenwoordiging hebben, zoo is het zeer toe te juichen, dat Harer Majesteits hoogste Ver tegenwoordiger gemakkelijk te naderen is. Blank, bruin en geel kunnen daardoor persoonlijk hun belangen bepleiten, grieven blootleggen enz Jammer, dat de afstanden zoo enorm groot zijn, anders behoefde niets voor het Centrale Bestuur verborgen te blijven. Het was een erg warme dag en dus lang geen pretje om den nauwsluitenden Holland- schen wapenrok aan te trekken en „in groot tenue' naar het Paleis op het Koningsplein te rijden. In de ruime koele marmeren voorhal kwamen we gelukkig weêr wat op dreef en maakten we kennis met verschillende lotgenoot en, allen in zwart gala gekleed. Te Adjudant van dienst, luitenant Holle, deelde ons in en geleidde ons daarop één voor éön naar een klein bureau, waar Zyne Excellentie zitting hield. Nu, Couver neur Generaal Rooseboom heeft er bepaald slag van, om de audiëntieslachtoffers op hun gemak te stellenZijne Excellentie, eenvoudig in 't zwart gekleed, is de minzaamheid zelf, laat de bezoekers plaats nemen en teekent onder het gesprek verschillende punten aan Tot afscheid geeft de joviale Onderkoning een fermen hand druk en de patiënten gaan dan heen, heelemaal opgelucht en prettig gestemd, trots het warme, mooie kostuum! Voor de vervulling van de waardigheid van Gouverneur Generaal is toch meer dan goeden wil en kennis noodig. Een krachtig physiek is onontbeeriyk, een opgewekte geest kan niet worden gemist. Dagelijks geroepen om in het hoogste ressort over de meest belangrijke aangelegenheden op elk bestuursgebied te beslissen, de inspanning, die het kosten moet om door lezen van voor stellen en adviezen zich op de hoogte der zaken te stellen, de dikke bundels papieren, die aan houdend op tafel worden gedeponeerd, om na kennisname en onderteekening, weder te ver dwijnen en voor nieuwe immer nieuwe plaats te maken, dat alles eischt „ausdauer", zooals wij officieren dat noemen. Er zetelt thans op den troon te Buitenzorg een man van zeer groote werkkracht, iemand met karakter, een humaan, eenvoudig en recht schapen bestuurder, een waardig Vertegenwoor diger van de Hooge Vrouwe in het Moederland Eenmaal zal hy echter weer moeten worden vervangen. Wie zal dan na hem komen Een moeieiyke vraag misschien, doch wy voor ons, we zouden het wel weten en zoeken dien opvolger opAtjeh We zullen nu trachten u in weinige regels een denkbeeld te geven van de regeermachine, zooals die hier in ons Indië werkt. De Gouverneur Generaal dan heeft heel wat in de melk te brokkelen, meer dan menig constitutioneel vorst in Europa I Ey drukt maar op 't centrale knopje en de geheele machine gaat in beweging. En toch is die machtige Bewindhebber op zyn beurt weêr gebonden aan duizenden voorschriften, wetten en konink lijke besluiten, terwijl Binnenhof en Plein van uit de verte nog heel wat invloed kunnen ontwikkelen. Het gezag van onzen Landvoogd strekt zich tot nog toe niet alleen over de algemeene groote landsbelangen uit, maar hij moet zich ook nog bezig houden met is ook nog verant woordelijk voor de onbeduidendste gewesteiyke en plaatseiyke aangelegenheidjes. Door "de z g. deceütralisatiewet wordt aan dien bespotteiyken toestand nu gelukkig spoedig een eind gemaakt. Er zullen dan ten slotte toch nog gewestelijke raden worden benoemd, raden, die de ambte naren in het bestuur ter zijde moeten staan, aan hun alleenheerschappy een einde zullen maken en Buitenzorg van heel veel werk ont lasten. Er komt d&ar dan tyd vry voor nuttiger arbeid! Ie nieuwe wet voldoet wel niet aan onze hedendaagsche begrippen van staatsbe stuur, doch daar hebben we in Indié geen rekening meê te houden. Be millioenen on- mondigen hier zijn niet geschikt voor ons wester§che stelsel, en autocratie, mils op recht vaardigheid gegrond, is voor onze Aziatische bezitting vooralsnog de beste regeeringsvorm. De gouverneur generaal dan is zoowat met alles en nog wat belast, met het Opperbestuur van Leger en Vloot, met Rechtswezen en Politie, Pinantiën en Cultures, Binnenlandsch Bestuur en Administratie, Onderwys en Godsdienst enz. enz. Bovendien moet hij volgens het R. R., (Regeeringsreglement) er speciaal voor waken, dat den Inlander geen onrecht geschiedt. Hoe de Landvoogd dat aanleggen moet, staat er niet by dat is nog steeds een puzzle Ook verklaart Zijne Excellentie oorlog aan en sluit hy vrede met Inlandsche vorsten, dan heeft hy verder nog het recht van gratie en verbanning en kan hij zóó voor gaande zou ik deze Penkras geheel vullen met een dorre opsomming van de verschillende bevoegdheden onzen Landvoogd toegekend In zyn regeeringsbeleid wordt de Gouverneur Generaal ter zijde gestaan door den Raad van Nederlandsch Indië, uit een vice president en vier leden bestaande. Die raad heeft werkeiyk slechts een raadgevende stem en de Gouverneur- Generaal is niet verplicht er gehoor aan te geve Voor de verschillende onderdeelen van het staatsbestuur heeft de landvoogd een geheel korps van hoogere en lagere ambtenaren, Euro peanen zoowel als Inlanders ter zyner beschik king. Te Buitenzorg zetelt o. a. de algemeene secretarie, het z.g. kabinet van zijne excelentie, waarvan het hoofd, de algemeene secretaris, een man van buitengewoon veel invloed is. Indië heeft ook nog een soort van ministers, de directeuren der departementen van algemeen bestuur. Er zijn er zoo vyf, te weten die van B. B. (Binnenlandsch Bestuur) van O. E. N. (Onderwys, Eeredienst en Nyverheid), van B. O W. {Burgeriyke Openbare Werken), van Finantiën en van Justitie. Het Departement van Oorlog staat onder een Luitenant Generaal, Commandant van het Leger, terwyi een Neder landsch Vlagofficier aan het hoofd van het Departement van Marine optreedt. Het is m. i. zeer af te keuren, dat deze Regeeringsbureaux op Batavia gevestigd zyn. Het is hier veel te warm, veel te afmattend om opgewekt te kunnen arbeiden en het onge zonde klimaat is oorzaak, dat steeds een groot deel der ambtenaren en beambten ziek is of met verlof. Er is in Indië nog zoo bedroevend veel te verbeteren en te hervormen, dat 't om te beginnen, meer dan tijd wordt die verschillen de Departementen over te brengen naar een gezond koel klimaat. Er zal dan veel sneller gewerkt kunnen worden. Ook met 't oog op oorlog is het noodig, hard noodig, dat de centrale regeeringsbureaux meer in het Binnen land, b v. op Bandoeng gevestigd zfin. H. H. volksvertegenwoordigers zullen wel doen door voortdurend op dien grooten misstand te wijzen I Het grondgebied van Nederlandsch-Indië is, zooals men weet, verdeeld in provinciën, ge westen genaamd, staande onder hoofden van gewestelijk bestuur, die meestal den titel van resident voeren. De bestuurders van Atjeh- Sumatra's Westkust en van Celebes en onder, hoorigheden hebben echter den hoogeren rang van gouverneur. Zoo'n hoofd van gewesteiyk bestuur is feitelijk een gouverneur generaaltje in 't klein. Hy vertegenwoordigt trouwens den Landvoogd en voert soms gezag over meer dan een millioen InlandersBelast met de finanti- eele, rechterlijke, wetgevende en besturende werkzaamheden, is hij, tot heden toe, alleen verantwoording verschuldigd aan het centrale opperbestuur. Een gewesteiyke secretaris staat hem daarby ter zijde, terwijl assisstent-resi denten, controleurs en aspirant-controleurs onder hem met bestuur en contróle belast zijn. De wyze, waarop ten slotte over de millioenen Inlanders geregeerd wordt, is zeer eigenaardig en practisch. Het geschiedt geheel door tusschenkomst van de Inlandsche ambtenaren, in de verschil lende deelen van Indië verschillende titels dragende en die meestal gekozen worden uit den zoo invloedrijken adel des lands. Het volk heeft nog zeer veel eerbied voor zijn z. g. adathoofden en waar deze nu trouw de gouvernementsbevelen overbrengen, zijn zy als 't ware met de uitvoerende macht belast. Dat het noodzakeiyk wordt om den jeugdigen anak bangsawan (jonge edelman) beter dan thans geschiedt voor zijn a. s. gewichtige taak op te leiden, begint men gelukkig algemeen in te zien. Wy voor ons zouden die jongelui o. a. willen verplichten de Nederlandsche taal te leeren lezen, schryven en spreken en b. v. van een a. s. regent minstens het eindexamen aan eene H. B. S. vorderen. En hiermede voor heden genoeg. Op uitnoodiging brachten wy dezer dagen een bezoek aan de Christelijke Bewaar- en Voorbereidingsschool aan de Bree alhier, die hare voltooiing nadert en, zoo er niets byzonders tusschenbeide komt, op Maandag 17 Augustus as., des namiddags 2 uur, feesteiykin gebruik zal worden genomen. De school bestaat uit twee flinke lokalen, die van den aanvang af dienst moeten doen. Bovendien biedt een derde lokaal behoorlijke ruimte tot berging van kleedingstukken en bij ongunstige weersgesteldheid voor het spel der kleinen. Bij mooi en droog weder zal de jeugd zich vermaken op eene ruime speel plaats. Kruiwagentjes en schopjes zyn in vol doond aantal aangeschaft. Ook voor 't spel in de speelkamer kocht het Bestuur de noodige spel- of werktuigen. Naar 't ons voorkomt, heeft men bij 't bouwen op voortreffeiyke wyze zyn voordeel gedaan met de vorderingen in zake luchtverversching en verdere eischen der gezondheidsleer. Uit hygiënisch oogpunt is de school boven onzen lof. De heer G. H. Vertregt, die het bouwplan ontwierp en uitvoerde, heeft eer van zyn werk. 'Boven de school is eene goede woning voor een klein gezin, dat met de zorg voor den dageiykschen schoonmaak zal belast worden De school is toegankeiyk voor kinderen van eiken stand en iedere religie. Natuuriyk worden het onderwijs en de opvoeding door het Hoofd der school en de beide helpsters gegeven in overeenstemming met den geest der Vereeni- ging en den naam der school. Aan de Bewaarschool is verbonden eene avondschool voor nuttige handwerken. Deze avondlessen zyn ook voor ieder toegankeiyk en worden gedurende 5 dagen per week van 5—7 gegeven. Wij vestigen de aandacht op de in dit num mer voorkomende advertentie van de firma P. MOLENAAR Co. te Westzaan. Het Kindermeel, door deze firma in den handel gebracht, munt uit door zuiverheid van toebereiding, deugdelijkheid en hooge voedings waarde. Dit meel is een uitstekend Kindermeel. Men raadplege voor het gebruik van dit meel zijn geneesheer. Op vele tentoonstellingen verwierf dit Kinder meel de hoogste bekrooning. Omtrent de moord te Chaam wordt alge meen geloofd dat de moeder plotseling krank zinnig is geworden, in dien toestand haar dochter geworgd en toen zich zelf van het leven beroofd heeft. Beiden waren in hun leven nogal eens oneenig.' Dat de moeder het misdryf gepleegd heeft blijkt uit het feit dat aan 't touw waar mede zij haar schoondochter worgde een grys haar kleefde en een harer tanden op den grond gevonden werd Biykbaar heeft zy in een lange worsteling haar slachtoffer uit het bed gehaald, geworgd, en 't ïyk weer op bed gegooid. Haar man was by zyn thuiskomst vreeseiyk ontsteld toen hij alles in rustige rust vindende, stuitte op 't ïyk zijner schoondochter en in den welput het lijk zyner vrouw, vond liggen, Hy haalde dadelijk zijn schoonzoon die bij hem op 't land werkte, en eveneens vreeseiyk ontstelde. Uit Barcelona wordt gemeld dat een ge weldige brand de werkliedenwyk van Esparran guere heeft vernield. Vele werklieden zyn in de vlammen omgekomen, en meer dan 8000 arbeidersgezinnen verkeeren in de diepste eilende. Op de Prinsengracht te Amsterdam werd een persoon door een jongen aangesproken, die hem een beetje vuur van zyn sigaar vroeg. Toen hij het gevraagde gaf, kwam plotseling een knal uit de pyp van den jongen en werd zijn oog door vuur bezeerd. De jongen zette het daarop op een loopen. Vermoedeiyk heeft de jongen met opzet ontplofbare stoffen in zyn pijp gedaan. De getroffene moet zich onder geneeskundige behandeling stellen. Men is den dader op het spoor. Notebladeren, versch in de linnenkast gelegd en daar ook na het verdrogen liggen gelaten, zyn een goed middel tegen motten. De doktoren, die Paus Leo gedurende zijn laatste ziekte behandelden, ontvingen de volgende honoraria: Dr. Mazzoni 20.000 frs., Dr. Lapponi 15.000 frs. en Dr. Rossoni 10 000 frs. Van 410 Augustus. ONDERTROUWDC. E. Plugge, wedr. 59 j. met P. Jongepier, wed. 51 j. G. Simons, wedr. 51 j. met J. Buys, jd. 25 j. J. Flipse, jm. 19 j. met J. P. Bosdyk, jd. 20 j. A. Grillessen, im. 22 j. met H. M. Verzyde, jm. 23 j. W. Bliek, jm. 26 j. met P. S. Maat, jd. 21 j. GETROUWD J. van Eykeren, jm. 27 j. met A. Beulens, jd. 23 j. J. Dykgraaf, jm. 21 j. met P. Geljon, jd. 17 j. BEVALLENJ. P. Barto, geb. Hendrikse, z. A. Corstanje, geb. Otte, z. O. H. Waage, eb. Wiessner, z. P. Bouman, geb. Provoost, d. Gideonse, geb. Van Hekken, z. M. A. S. van de Ven, geb. Hutzen, z. E. Joosse, geb. Gabrielse, d. A. E. de Jonge, geb. Kerkhove, d. W. A. E. Danielse, geb. Wanda, z. J. Schuys, geb. Zuydwegt, z. W. Wattel, geb. Wattel, z. C. Tbeune, geb. Taal, z. A. C. van Wyk, geb. Thijssen, d. OVERLEDENC. L. Schellings, vrouw van W. H. Voets, 57 j. J. Verstraate, z. 5 m. C. Dekker, z. 5 w. A. Ysebout, wede. van P. de Plaa, 90 j. M. Poppe, man van M. van Gemert, 26 j. J. j. de Wolf, man van M. L. Gilde, 70 j. J. Behage, z. 4 m. C. L. de Jonge, d. 41/2 m. J. E. Witte, z. 3Vs m. G. Scbroevers, wedr. van J. M. Lanke9ter, 68 j. C. J. Janse, d. 2i/s nu

Krantenbank Zeeland

de Faam en de Faam/de Vlissinger | 1903 | | pagina 1