Fietsrouteboek maakt rondje met de veerpontjes volledig De verborgen avonturier in de molenaar Open Toernooi 't Halve Maantje Seniorentennis in Abtskerke Gemeenteraad op digi-snelweg HROÖS OP ZEÊUWS UÜTESPROKE Jongerendag van het Rode Kruis Themamiddag over borderline Open dag in Katse tuinen Rondleidingen in kerk Kloetinge Zang en muziek voor goed doel Cursus vloedlijn Oosterschelde 1 SPONSOR Tijdens de fietstocht lekker uitrusten op het pontje, (foto: pr) Oase K'rnienen op de Bevelanden ExpresZo (dirrom zó) Avonturier Reagere? Schrief naè red.bevelander@whk.wegener.nl v Zoas zo vee kleine huus kan oanze zeune van twee de "r" nie zeg ge. In plekke daèvan gebruükt 'n de "l". Mè da's nog nie oalles: de "k" wor vervange deur de "t", en de "sch" deur de "h". (Noe is dat léste a 'n ééle vooruütgang, want een stuitje eleë zong 'n nog "aap je, aapje heb je witte wol".) Da nie allenig kleine huus soms me- deklienkers vervange deur aere, bliekt uüt de volgende anekdote: Een vrouwtje wier voe d'r verjaerdag deur d'r man mee uüt eten enome naè een chique restaurant in Belgen. D'r stoenge vee vrem- de diengen op 't menu, mè daè oa ze 't nie zo op. Ze oa zin in vis, dus toen a d'n ober kwam, bestelden ze de tonijn mie een lekker dróóg wit wientje d'r bie. D'r man nam een biefstuk. Ze wazze d'r eigen a glad an 't verlekkeren en 't waeter stoeng a in uldere mond toen a de ober mie 't eten ankwam. Ze wensten meka- ore smaekelijk eten, en viele an. Noe is tonijn een bitje een vleêachtige vis, mè d'n dezen leek wè glad van vleês emaèkt te we zen. Ze liet d'r vent d'r 's van proeve en die wist 't zeker: dit was gin vis! De ober wier d'r bie erope: wa voe soort vis of a dit was. "Awèl" zei d’n ober "als u vis bliefde, waarom heeft u dan konijn besteld?" Misschien oa dien ober ók een zeuntje dat a de "t" zei in plekke van de "k", want die van oans ei 't ok oaltied over een "tip" a 'n een "kippe" en ja, tegen een "konijn" zei 'n ók "tonijn". Noe probere me oanze huus ók in 't Zeêuws op te voeden, dus ei genlijk zou 'n dan "k'rnien" motte zegge, mè mie zien meniere van proaten zou dat dan "f Inien" worre, en daè breek ik zelfs m'n ton- ge over. KLOETINGE - De spelers van D1 van VV Kloetinge behaalden vorige maand het kampioenschap in de hoofdklasse. Voor de club was dat een historische gebeurtenis want nog nooit speelde een jeugdteam zo hoog. De sponsor van het team is-al sinds jaar en dag JW Parket en Vloeren. In de bovenste rij van links naar rechts staan: Rens Kole, Sofyan Azzagari, Charlo Blommaert, Rehuel Bax, Sam Biesterbosch, Stefan Francke, Leon Verschuure en Jan Baaijens. Op de onderste rij zitten van links naar rechts: Salim Sandee, Richard Waverijn, Adil Elmecaniqui, Bart Deprez, Amau- ro Kole, Yannick Sohilait, Koen Geenen en Roy Mulder, (foto: pr) Hroös op Zeêuws is in een nieuw jasje estoke. Ik bin meer op onderzoek uüt egae. De kommende tied duüke me een bitje dieper in de taele waèr a me oal zo hroös op bin, mè me komme natuurlijk oaltied wee boven: Luctor et Emergo! Alle aanlegplaatsen zijn door fietsroutes met elkaar verbon den. Daardoor ontstond een Al van ver is de romp van de stellingmolen van Heinkenszand zichtbaar. In 1936 zag Danker Rijk er het levenslicht en nog steeds woont hij in de molen. Tegenstrijdig lijkt het, die honk- vastigheid aan de ene kant en de hang naar reisavonturen aan de andere. Na z'n vele reizen keerde Danker altijd naar deze vertrouwde plek terug. Rijk aan ervaringen opgedaan in ver re, meest Arabische landen. Als hij me met luide stem in zijn winkel verwelkomt, ontwaar ik in hem niet onmiddellijk een avonturier. Dat komt later pas. Een volgende reis ging naar Irak In 1958, het jaar waarin het een republiek werd. Een reis zonder reisgenoten. Met heel weinig bagage. "Bagdad beschouwde ik toen als het land van Ali Baba en de veertig rovers. Voor m'n gevoel was dat ook zo. In de nauwe steegjes van Bag- ,dad waar ik in m'n eentje door liep, voelde ik me niet erg op m'n gemak." Een paar keer is hij naar dit land geweest. Hij bezocht Babylon, zag res tanten van de hangende tuinen, bekeek de paleizen van Sad dam Hoessein en stond oog in oog met de restanten van een in aanbouw zijnde kerncentrale, die in 1981 door de Israëlische luchtmacht werd verwoest. Dat het geen sterke verhalen zijn, bewijst een van de weinige fo to's in zijn bezit. Die laat de adamsboom zien in het land van de Eufraat en de Tigris. Hier zou Adam door Eva verleid zijn. Arabische leefwij ze kon je werkelijk alles kopen. Al lerlei wapentuig, van mitrail leurs tot een tank. In het hele land voelde je een broeierige sfeer. Elk moment kon er iets gebeuren." KATS - In Kats zijn op zaterdag 12 juni twee tuinen voor het pu bliek geopend. Het gaat om de tui nen aan de Dijkstraat 31 en aan de Noordlangeweg 17a. In beide tui nen is ook een beeldenexpositie van Frida van Overbeeke te zien. Openingstijden zijn van 10.00 tot 17.00 uur. Entree kost 1,50 euro bij de eerst genoemde tuin en twee euro voor de andere. KAPELLE - Het Nederlandse Rode Kruis houdt op zaterdag 12 juni van 9.30 tot 16.00 uur voor de derde maal de jeugd- en jongerendag in Kapelle. GOES - Tennisvereniging 't Halve Maantje in Goes houdt van 14 tot en met 20 juni het jaarlijkse Open Toernooi. In schrijven kan tot 1 juni en de toegang is gratis. Voor meer informatie: wwwjialvetnaan- tjeml. Op de bijeenkomst zijn be halve mensen met borderline ook familieleden en behan delaren welkom. De middag begint om 13.45 uur. Er zijn lezingen over de persoonlijk heidsproblematiek en works hops. De bijeenkomst bij Emergis aan de 's-Gravenpol- derseweg 53 in Goes duurt tot ongeveer 17.00 uur. Er zijn optredens van het ins trumentaal ensemble onder leiding van Jaap Coppoolse en het schoolkoor van Kok van Luik. Tijdens de bijeen komst is er een collecte waarvan de opbrengst naar de eindexamenactie van de school gaat. Die zamelt geld in voor evangelisatiewerk in Midden- en Zuid-Amerika. De zang- en muziekavond begint om 19.30 uur en de toegang is gratis. YERSEKE - Het Calvijn College uit Goes houdt op zaterdag 29 mei een zang en muziekavond in de N.H. kerk in Yerseke. MIDDELBURG - De gemeen te Middelburg heeft al geruime tijd een eigen afslag op de digi tale snelweg. Sinds kort zijn er ook de weblogs van de gemeen teraad te raadplegen. Bezoekers kunnen, per fractie, nalezen welke berichten raadsleden hebben geplaatst. Hierdoor kunnen burgers meer inzicht krijgen in de bezigheden en speerpunten van de fracties. De weblogs zijn te vinden op www.middelburg.nl onder Be stuur en Organisatie -> Ge meenteraad. GOES - De vereniging voor natuur- en milieu-educatie start een cursus De vloed lijn van de Oosterschelde. 'S-HEER ABTSKERKE - Op de tennisbanen in 's-Heer Abtskerke is vanaf donderdag 27 mei van 9.30 tot 13.30 uur vijftien weken lang het Seni or Plus Tennis-project. Dit project is bedoeld voor men sen in de leeftijd van vijftig jaar en ouder. De kosten zijn een euro per tennisbeurt. Op woensdagavond 16 juni is er een avond over de eco logie van de Oosterschelde. Aansluitend op dit onder werp is op zaterdag 19 juni om 11.00 uur een excursie bij de Oosterschelde, met docent Mieke Tinge. Woens dagavond 23 juni is het on derwerp wieren en zoutwa- terplanten, met weer aan sluitend een excursie op za terdag 26 juni om 16.00 uur. Docent hierbij is Rodney Foster. De excursies zijn aangepast aan het tijdstip van laagwa- ter. Aanmelding is mogelijk via 0113-232302. haal met foto's over beziens waardigheden die het plezier van de fietstocht kunnen ver groten. Ook voor watersporters is het boekje aantrekkelijk omdat bijna alle aanlegplaatsen van de pontjes zich nabij een jacht haven bevinden. Zij kunnen dus van hieruit een fietstocht maken en met het pontje weer terugkeren naar de haven waar hun schip ligt. Het fietsroute- boekje is verkrijgbaar in de Zeeuwse en Zuid-Hollandse VVV-kantoren. Daar ligt ook de almanak waarin de negen tien veerdiensten staan. netwerk met veel mogelijkhe den voor een ontdekkingstocht over zee en land. In het nieuwe boekje worden 29 fietsroutes beschreven die door het land van de 'overkanten' voeren. Een Deltagebied waarvan de eilanden eeuwenlang met el kaar waren verbonden door meer dan honderd veerdiensten en pontjes. Die verdwenen door de aanleg van de Delta werken, maar zijn door 'Fiets- een-rondje-met-het-pontje' weer in ere hersteld voor fiet sers en wandelaars. Het totale aantal toeristische veerdien sten bedraagt deze zomer ne- Een stuitje eleê vroeg ik an de lezers van de Bevelander of a ze mee wouwe werke an een klein onderzoekje over de Nederlandse woorden: konijn, azijn, visite, venijnig, familie en jullie. Zelf zet ik daè een "r" tussen en ik was wè nieuwsgierig 'oe a aere Bevelanders dat deë en waèr a die "r" vandaen kwam, 't Bliekt da d'r gin lijn in an te briengen is. Zowel in 't Oosten as in 't Westen kom zowel k'rnien as kenien voor. En ók een protestantse of katholieke achtergrond zei niks. Zelfs een combinatie van woor den mie en zonder de "r" kom voor. Zoas een vrouwtje uüt Yese me mailden: "Toen a de femielje op veziete kwam keekn ze zó zuur as azien en ze vroehen êêl vurnienig; Ën julder dat kenien opeheetn?" Noe bliekt dat deur taalkundige ók a wè 's onderzocht te wezen, want in West-Vlaanderen bin d'r ók vee woorden waèr a de "r" tus- senezet is. Ik dat onderzoek eleze, mè dat is wè éél taalkundig. Ulder zegge: "bij onbeklemtoonde, vooral voortonige syllaben is /r/-epenthese een bekend verschijnsel. Een open syllabe, met kor te, onbetoonde vocaal is geen preferentieel klankpatroon, waar door de /r/ in woorden kan verschijnen waar die klank niet etymo logisch te verantwoorden valt"* Een knul uüt Walcheren die a een taalkundige studie doet zei 't zó: "Die tussengezette "r" is fonolohies hoed te verklaere: je ziet dat telkens a de behinklienker kleurloos óórt (een zóhenaemde "stom me e" dust). Deze kleurloze klienker óór in 't originele wóórd steeds hevollegd deur un alvelolaire consonant (un medek- lienker die a je me 'arde ver'emelte producêêrt.) Noe is de r toevaollug ook zó'n al- velolair, dus ut zou wè us kunne zien dat'n inhevoegd óórt vanwe- he ut articulatorisch (uutspraek-)gemak. Mee 'onderd percent ze- ker'eid kan'k dat netuurluk nie zeie, mae dit liekt mien ut mêêst vö d'and lehhend." In gewoon Zeêuws: me wete nie precies waèr a die "r" vandaen komt, mè 't is wè bekend da 'n gebruükt wordt in Zeêland en Vlaanderen en da woorden mie die "r" soms makkelijker uüt te spreken bin. Oanze zeune za 't mie dat léste nog nie sêêns weze, want 'oe lei je een kind dat a de "r" nie kan zegge uüt da woorden makkelijker uüt te spreken bin a je een voe um nie uüt te spreken letter d'r tussen zet? gentien. De pontjes die vanaf Schouwen-Duiveland varen gaan van Zijpe (bij Bruinisse) naar Anna Jacobapolder op Sint Phuilipsland, van Den Os- se (bij Brouwershaven) naar de Slikken van Flakkee en vanuit haven de Val bij Zierikzee naar Wemeldinge, Colijnsplaat en Sopiahaven nabij Kamperland. Tussen al die aanlegplaatsen werden aantrekkelijke fiets routes uitgestippeld. Ze wor den in Fietsen en varen over zee en land beschreven in twee richtingen en duidelijk op de kaart aangeduid. Bij iedere route staat een achtergrondver- Zo rond zijn twintigste maakte Danker zijn eerste verre reizen. Om te beginnen naar Botswa na. "Dat was toen een witte vlek op de kaart". Foto's van de tijd het bedrijf over." Inmiddels is Danker achtenze stig jaar. reizen ontbreken nagenoeg. "Ik heb alles in m'n hoofd." De molenaar uit Heinkenszand sloot zich aan bij een expeditie bestaande uit zes man. De lei der was een Zuid-Afrikaan. Een tocht door de bush-bush. "Je moest wel goed uit je dop pen kijken. Een keer stond ik met m'n rug naar een rivier. Plotseling gaf iemand een waarschuwings kreet. Ik dreigde door een kro kodil te worden aangevallen. De molen die gelukkig binnen kort weer kap en wieken krijgt, deed al vanaf het midden van de negentiende eeuw dienst als korenmolen. Drie generaties Rijk maalden het graan voor bakkers uit de wijde omgeving. Tot 1946 met behulp van de wind. "Het was min of meer vanzelfsprekend dat ik als enige zoon in de voet sporen van mijn vader trad", begint Danker zijn verhaal. Een zwaar beroep in die tijd. Zak ken van zeventig a tachtig kilo Net op tijd kon ik hem met m'n pistool - elk expeditielid was uitschakelen." Danker vergezelt zijn verhalen met schaterlachen en stemver- graan bij de boeren ophalen. "Je had nog geen arbodienst die gewapend zakjes van vijfentwintig kilo voorschrijft. Toen mijn vader overleed, nam ik op jonge leef- heffingen. "Heel bijzonder waren ont moetingen met de bewoners, die zich letterlijk aan ons ver- En nog steeds molenaar. In de gaapten." winkel verkoopt hij 'alles voor dieren'. Van hondenbrokken en vogelkooien tot krachtvoer voor 'luxe' paarden en reisman den voor duiven. In de woon keuken vertelt Danker zijn ver halen. Op tafel is het redelijk vol met van alles en nog wat. Dat geldt ook voor de ruimte èromheen. "Het is een vrijgezellenhuis. Alles heeft zijn plek." De laatste keer dat Danker Irak bezocht was in 1999. Vele ver anderingen. Vooral in de steden was merkbaar dat de olie veel geld had opgeleverd. "Bagdad deed in veel opzichten niet on der voor vele moderne westerse steden. Je zag niet uitsluitend gesluierde vrouwen. Ook men sen in westerse kleding." De eerste keer in Bagdad huurde hij met enkele andere avontu riers een vliegtuig om een oase te bezoeken aan de grens met Jordanië. Navigatiesystemen waren toentertijd niet perfect: de piloot raakte de weg kwijt. Een Amerikaanse medepassa gier merkte op - Danker vertelt Waarom zo'n voorkeur voor Arabische landen? Danker ge bruikt het Arabische woord kiz- met om dat uit te leggen. Het betekent 'voorbeschikking'. "Dat speelt in deze landen een belangrijke rol. Acceptatie van wat in hun ogen niet verandert of niet veranderen kan. Wij in het Westen zien de wereld, het leven als 'maakbaar'. Daarmee hangen wezenlijke verschillen samen in manier van leven." Aan de verteltafel wordt duide lijk dat Danker respect heeft voor de levenswijze van de Ara bier. Een levenswijze die hij naar zijn eigen molen in Hei- kenszand heeft geïmporteerd. Leven en niet geleefd worden is immers ook zijn devies. KLOETINGE - De gerestaureer de Geerteskerk in Kloetinge be gint met een nieuw seizoen van openstellingen en rondleidingen. Op vrijdag 4 juni is de kerk weer te bewonderen door het publiek. Het oudste deel van de kerk da teert uit het jaar 1300. Kerkgid- sen leiden belangstellenden door het gebouw en vertellen wat meer over de historie. De kerk is elke dinsdag tot en met 31 au gustus open van 13.30 tot 16.00 uur. Van 4 juni tot en met 28 au gustus zijn er ook elke vrijdag rondleidingen van 13.30 tot 16.00 uur en elke zaterdag van 10.00 tot 16.00 uur. het schaterend - "A nightflight over the dessert. How roman tic!" Bang? "In die tijd zat ik nooit in de piepzak." Danker heeft goede herinneringen aan de bezoeken aan Irak evenals aan Iran en Uzbekistan. In dit laatste land trok hij mee met een Amerikaanse filmploeg, net na de val van het communisme. Terwijl Danker een klant in de winkel helpt, neus ik even in zijn paspoort. Het andere bewijs dat de molenaar daadwerkelijk we reldreiziger is. Talrijke landen passeren de revue waaronder Je men. In het stempel staat het jaar 2000. Waarom naar zo'n bepaald niet ongevaarlijk land? Een land met het hoogste wapenbezit on der de bevolking. Een kwajon gensachtige grijns verschijnt op het gelaat: "Als Danker ergens naar toe gaat, is er oorlog of komt er oorlog, heeft iemand ooit tegen me gezegd." Z'n ogen uitgekeken heeft de Zeeuw in Jemen. Als hij een excursie ging maken, reed er een jeep met streng bewapende mannen voor. "Op de markten waar ik kwam, Groepen maar ook individuele deelnemers die bezig zijn met of al in het bezit zijn van het EHBO A-diploma, kunnen zich inschrij ven. 's Ochtends leggen de deel nemers een EHBO-parcours af. 's Middags zorgt het Rode Kruis sa men met de vrijwillige brand weer van Kapelle voor verschil lende spelletjes. De plaatselijke afdeling van het Rode Kruis viert die dag het vijftigjarig jubileum. Wilt zich wil opgeven kan con tact opnemen met J.Quinten, 0113-250449 of H.Curvers, 0166-612527. GOES - 'Fietsen en varen over Zee en Land". Dat is de titel van een nieuw boekje waarin een overzicht wordt gegeven van het rondje-met- het-pontje door Zeeland en Goeree-Overflakkee. Door de nieuwe veerdiensten Zijpe- Sint Annaland, Middelhar- nis-Hellevoetsluis en Terneu- zen-Breskens die deze zomer in de vaart komen, is het 'rondje' dit jaar voor het eerst volledig. Zo op het eerste gezicht lijkt molenaar Danker Rijk zeker niet de wereldreiziger die hij is. (foto: Tannie de Jonge) GOES - Emergis houdt vrijdag 28 mei een thema middag over boderline. G. de Schutter en J. Taeldeman in Taal Tongval: Studies in /r/ klein 1 ■O F* Woensdag 26 mei 2004 de Bevelander Pagina 13 Door Kees Ingelse 10 Bruine n 3

Krantenbank Zeeland

Bevelander | 2004 | | pagina 13