Vaste planten Ook in de winter bloemen in de tuin De herfst is de beste tijd om in de tuin orde op zaken te stellen Voorzichtig met snoeien Controleer bomen op houtrot Kies eens een andere haag 1 Zorg voor contrast «B Goed en scherp tuingereedschap is het halve werk De herfst is de beste tijd om uw tuin nog eens grondig onderhanden te nemen en orde op zaken te stellen. In dit jaargetijde zijn dan ook een scherpe spa of greep, een goede snoeischaar, een krui wagen, bladblazer, bladhark en hakselaar de meest gebruikte gereedschappen. Ook in de winter maanden bloeien planten. Wie daar mee rekening houdt bij de aanleg van de tuin, of op een open plek nog een winter- bloeier plant, kan ook in de winter maanden kleur heb ben in de tuin. De herfst, het seizoen van paddestoelen en vallende bladeren, is een goede tijd om bo men te controleren op houtrot en conditie. Bij twijfel vraag een boom- verzorger advies. Echt zwaar gesnoeid wordt er niet in het na jaar en daar is een goe de reden voor. Ge snoeide plantendelen moeten zich herstellen. Dat lukt lastiger als de planten in rust gaan. De kans op in vriezen van de behandelde takken in de periode erna is ook groot. Denk aan de vijver Ook in de winter planten in potten fc. - Fo - Jti e en Foto: R.v.d.Burg herfst wordt doorgespit. Dat levende groen niet. Foto: Fleurmerc Foto: Fleurmerc -»• I A Houdt u van tuinieren? Al leen met goed gereed schap blijft het ook leuk! Let er bij aanschaf op dat bijvoorbeeld de steelleng- ten van harken, schoffels, spaden etc. bij uw lichaamslengte passen. Dat is een 'eerste vereiste om relaxed te kunnen wer ken en rugklachten te voorkomen. Kliksystemen waarbij ver schillende werktuigen op één steel passen sparen opbergruimte. En weet u dat er ook speciaal klnder- gereedschap op maat is? Daarmee leren ze spelen derwijs wat u ze voordoet. Ze vinden het prachtig om echt mee te mogen doen! Zorg dat uw tuingereed schap ook scherp genoeg is. De meeste mensen la ten wel hun grasmaaier slij pen, maar vergeten hun steekspade, hun schoffel, de snoeischaar. Een goed geslepen schoffel snijdt het onkruid snel en gemakkelijk af: een scherpe steekspa de snijdt snel door de grond, als een mes door de boter. En met een scherpe snoeischaar en een goed geslepen snoei mes verwondt u de hees ters en bomen en minst en van uzelf vraagt het snoei en minder kracht. Uw tuin onderhouden met het juiste gereedschap be spaart u heel wat tijd en werk. De herfst is ook de ideale periode om een nieuwe vijver aan te leggen. De planten in de tuin gaan dan in rust en hebben nau welijks last van het verplan ten als u voor de aanleg van die vijver ruimte moet maken. Grondwerk Is daar door makkelijker uitvoer baar en in het voorjaar hoeft de vijver alleen nog maar 'beplant te worden. Vergeet niet het filter van de vijverpomp in uw be staande vijver schoon te maken en deze veilig voor bevriezing in het diepste gedeelte van de vijver te laten zakken. Hij kan ook (vorstvrlj) in een emmer water overwinteren als de vijver niet diep genoeg is. Er is allerlei handig gereed schap om de vijver schoon te maken, zoals schepnet ten om blad en andere rommel uit het water te halen en een vijverschaar met lange stelen om afge storven plantenresten te verwijderen. Wie zijn tuin wil veranderen, kan dat uitstekend in de herfst doen. Leg een nieuw pad aan of verbeter het terras. Het aanbrengen van wat niveau verschillen zoals een opge hoogde border of een stoere plantenbak van ronde palen of keerwanden, brengt extra leven in de tuin. Van planten die in de herfst worden geplant, kan al in het vroege voorjaar genoten wor den. Niet spitten Veel mensen zullen de neiging hebben de tuin in het najaar even om te spitten. Maar doe dat liever niet: alleen bij zware (klei)grond is dat goed. Klei grond die goed doorvriest, wordt ruller en beter van Zou Winterjasmijn de kans krijgen, dan werd hij binnen de korste keren een grote, warrige bos. Maar dat hoeft niet, met zijn slappe takken is Winterjasmijn op allerlei ma nieren te leiden: horizontaal langs een hek of de hoogte in, tegen een paal, een klim- rek of een gevel. Door hem na de bloei, die afhankelijk van de vorst wel tot in maart kan duren, flink terug te snoeien Is de plant goed in toom te hou den. Het donkergroene, gedeelde blad dat zich in april ontvouwt is heel sierlijk. De bloei heeft niet onder het snoeien te lij den want de bloemknoppen worden pas in de zomer aan gelegd. Veel tuinbezitters worstelen met de vraag of ze de vaste planten nu wel of niet moe ten afknippen in het najaar. Het antwoord is vrij eenvou dig. Er zijn groenblijvende vaste planten en planten waarvan de bovengrondse delen afsterven. Bij de afstervende soorten kunnen de verdorde stengels en bladeren gewoon tot het voorjaar blijven zitten. Wie ze in het najaar al weghaalt, gaat wel met een keurig op geruimde tuin de winter in, maar het wordt er allemaal wel een stuk saaier door. De verdorde stengels en blade ren beschermen trouwens ook de wortels van uw plan ten tegen te hevige vorst. Diepgele Mahonia Een andere vroege bloei er is Mahonia, een plant uit de Berberis- of Zuurbesfamilie. Beide families hebben opval- En denk eens aan het laagje sneeuw dat uw borders 's winters zo prachtig kan be dekken. Als u zo'n verdorde bloemstengel onder de rijp ziet, bent u helemaal blij dat u de natuur z'n gang laat gaan. Opruimen kan altijd nog wel. De groenblijvers echter moe ten ook 's winters kunnen blij ven ademen. Daarom moet u die vrijhouden en afster vend blad van de planten eromheen een beetje weg knippen. Hierdoor verstikt het lend gekleurd hout. Wanneer een tak of een wortel wordt doorgesneden, is deze diep- geel. Het laat zich raden, dat deze planten vroeger verf- tiematerlalen als blikvangers of enkele mooie legen pot ten maakt u van deze plek ken toch weer iets bijzonders. Toverhazelaar De toverhazelaar is een laag vertakkende struik tot kleine boom. Als de struiken in de late winter in bloei komen levert dat een bijzondere aanblik op en op zachte da gen een heerlijke geur. Het meest zie je Hama- melis x intermedia 'Pallida', een zwavelgeel bloeiende soort die in januari en februari bloeit. Ook de 'Westerstede' die van januari tot maart hel dergeel bloeit zie je veel. De 'Jelena' heeft bloe men die in december en ja- Ook het kleurige herfstblad van de heesters en de kruidi ge geuren van het eind van het groeiseizoen maken het najaar in de tuin tot een in tense belevenis. Trek warme kleding aan en geniet op een heerlijk beschut terras tot laat in de herfst van de zon. Voel de warmte van een vuurkorf van nabij. Of ga nog eens heerlijk barbecuen. Misschien kan het terras nóg sfeervoller worden. Met be- tonstenen die eruit zien als natuursteen, bijvoorbeeld. Of met grillige flagstones die niet glad worden. Kijk ook eens naar getrommelde ste nen. Die lijken wel eeuwen oud. De keuze aan nostal gische en rustieke bestra- tingsmaterialen is enorm. Gazon bemesten Het wordt vaak vergeten, maar een gazon komt pas echt goed de winter door met een speciale najaarsbe- mesting. Die stimuleert de wortelgroei. Dat moet gebeu ren met mest zónder stikstof, maar mét extra veel fosfor en kalium. Op gewone tuinmest staat meestal de verhouding NPK (stikstof fosfor kalium) 12 10 18. Bij de najaarsgazon- mest staat een 0 op de plaats van de 12 en zijn de andere cijfers hoger. Het humusgehalte stijgt er lek ker door en dat is prima voor de tuin. nuari van koperkleurig oranje tot okergeel verkleuren. De 'Diane' is in februari de meest rood bloeiende. Wat echt in de weg zit, mag natuurlijk wel weggeknipt worden, want een beetje fat soeneren mag altijd. Nog heel vaak worden alle uitgebloeide stengels van vaste planten voor de winter afgeknipt. Het is echter beter om dit pas in het voorjaar te doen. De dode stengels en gevallen bladeren geven de plant (en ook allerlei kleine dieren) be scherming in de winter. De wortels lopen minder kans dat ze wegrotten. Bovendien zijn berijpte of besneeuwde sten gels en bloeiaren een prach- De herfst is wel een goede periode om bij bomen even tueel zware takken weg te ne men. Dat karwei kan nu zon der grote schade voor ande re planten worden uitge- Het najaar is een uitstekende planttijd voor een nieuwe haag. Het aantal planten waarmee een haag kan wor den gemaakt, is groot. Maar daarnaast zijn er nog veel an dere mogelijkheden voor een Er zijn veel planten voor strak gesnoeide hagen. Die geven een prachtige afscheiding die bij regelmatig knippen echt niet zo breed hoeft te worden. Tegenover de strak geschoren haag staat de los se, vrijgroeiende haag. Ook mooi, maar die heeft bedui- Ook de hulst kan als haag- plant gebruikt worden. Voor wie geen haag wil, maar toch een fraaie erfafschei- ding zoekt, zijn er houten ele menten of gaaspanelen. Het aanbod is gevarieerd. Denk ook eens aan betonijzer, hek ken en poorten van smeedij zer of van rustiek Engels onbe handeld kastanjehout dat heel lang meegaat. U kunt ze laten begroeien met klimplanten. Zorg voor contrasten in de tuin, want strakke lijnen zijn er om te doorbreken. Juist In een tuin met rechte lij nen kan een tuinbeeld of een ander ornament een geweldig effect hebben. Hetzelfde geldt voor een groot grillig gevormd brok steen. Anderzijds komen harde materialen ais na tuursteen In een strak aan gelegde tuin vaak beter tot hun recht dan in een tuin met vloeiende, natuur lijke lijnen. Ga niet met uitgebloeide plantenbakken de herfst in. Dat is eeuwig zonde, want tot ver in de winter kan er plezier worden be leefd van een goed be plante bak. Winterbloeien- de heide past prima in uw plantenbakken en kan van november tot in maart bloeien met bloemkleuren die lopen van wit, via roze tot dieprood. Combineer de heide met kleinblijven- de dwergconifeertjes. Ook allerlei lage besdra- gende heesters brengen vanaf het najaar kleur in potten en bakken. Neem kunststof of gegla zuurde potten of bakken. Die vriezen namelijk niet kapot. Zorg voor goede drainage (gaten onder in de pot) en bekleed de binnenkant met noppenfo lie voor u hem beplant. Dat Isoleert geweldig en gaat bevriezing van de planten tegen. kér Tuin ie Zes meter De plant kan in de loop derja- ren tot zes meter hoog wor den en is daarom ook uitste kend te 'trainen' als boom. Verwijder hiervoor alle takken bij de grond, op de dikste en meest rechte na. Bind deze hoofdtak aan een tonkin- of bamboestok en knip in de loop van de jaren steeds de onderste paar zijtakken af. Zo ontstaat vanzelf een stevige, rechte stam met daarboven een volle kroon. Snoei ver draagt de gele kornoelje goed. Bovendien gaat een flinke snoei niet snel ten koste van de mooie bloei. Mahonia japonica 'Hiver- nant' wordt veel hoger, tot honderdvijftig centimeter, en dat is ook geschikter als soli- tairstruik. De lange samenge stelde bladeren geven deze soort een mooie vorm. De bloemtrossen zijn eveneens langgerekt en verschijnen in januari en februari. Een prach tige struik is ook Mahonia x media 'Winter Sun', die zijn naam eer aandoet met de in een volmaakte krans om hoogstaande, felgele bloem- pluimen die wel 35 centimeter lang zijn en al voor de winter beginnen te bloeien. Romantisch Niet alleen de zomeravon den is het heerlijk toeven in de tuin, ook de herfst kan ro mantisch zijn. De warme herfsttinten en zachte tonen maken het extra gezellig. Een klein windorgeltje dat zacht jes rondtingelt ergens op een niet te winderige plek, draagt tot die gezelligheid bij. Als er paddestoelen op de boom groeien, kan dat een teken zijn dat een rottings- schimmel bezig is de boom in wendig te verteren. Zo'n schimmel doet het hele jaar onzichtbaar zijn werk, maar verraadt zich in de herfst als hij bloeit. De paddestoelen zijn het bewijs, dat er een schimmel in de boom groeit. Soms zijn ze overduidelijk aan wezig, zoals de honingzwam en de reuzenzwam; soms zijn het kleine, donkere knoopjes zoals de houtskoolkorstzwam; maar al deze zwammen zijn uiteindelijk dodelijk voor een boom. Er zijn echter ook schimmels, zoals de bundelzwam en di verse soorten elfenbankjes, die alleen op het dode hout van levende bomen groeien en daarom geen kwaad kun nen. Wie paddestoelen aan treft op een boom, kan het beste advies vragen aan een deskundige. Die weet om wel- De gele kornoelje De gele koernoelje bloeit aan het eind van de winter. Afhan kelijk van de weersomstandig heden breken de bolronde knoppen van de gele kor noelje (Cornus mas) al vanaf erfafscheiding. februari los. Uit elke knop komt een klein schermpje met gele bloempjes. Door de overwel digende hoeveelheden bloe metjes is de gele kornoelje rond deze tijd dé blikvanger. Pas enige tijd na het verwel ken van de laatste bloempjes, ontvouwen zich de smalle kleine bladknopjes. Snel vormt de kornoelje zich dan om tot een imposante groene hees ter. Na de zomer verschijnen in de struik ook nog eens sma kelijk uitziende vruchten. De gele kornoelje is niet gevoelig voor vorst, wind, schaduw, droogte of ziekten en plagen. Knip de uitgebloeide bloemen van de Sedum niet af. Ze zien er in de winter prachtig uit be dekt met rijp of een laagje sneeuw. voerd. Die zijn immers in rust. Laat het door een deskundi ge hovenier doen. Gebruik in ieder geval kwaliteitsgereed- schap voor uw veiligheid en die van de te snoeien plan ten, struiken of bomen. Groenblijvende planten kunt u nu prima planten of ver planten, maar niet snoeien. Het snoeien van de haag moet op zijn laatst eind sep tember gebeuren. De struikro- zen worden op zo'n zestig tot tachtig centimeter terugge snoeid, in het voorjaar volgt de rest. ke schimmel het gaat en of die schadelijk is. Het weghalen van de padde stoelen heeft geen effect. De schimmel groeit binnenin de boom en kan zijn 'bloemen' wel missen. Nuttig Paddestoelen zijn overigens nuttige opruimers van afval. Het nut van schimmels is dui delijk te zien aan een stronk van een omgezaagde boom of een afgebroken tak, die vol met paddestoelen zit. Het do de hout wordt op die manier geschikt gemaakt voor her gebruik. De schimmels, die dood hout verteren, zijn an dere soorten dan de gevaar lijke, parasitaire schimmels. Een dode stronk vol padde stoelen is dus niet gevaarlijk voor de levende bomen in de buurt. In verzwakte toestand kunnen bomen wel aange tast worden door zogenaam de zwakteparasieten. Padde stoelen die op de grond groeien zijn niet schadelijk, maar juist uiterst nuttig voor bomen. Deze schimmels gaan een samenwerking aan met boomwortels, waar bei de van profiteren. De schim mel vergroot het wateropne- mend vermogen van de boomwortels en krijgt daar voor in ruil voedingsstoffen van de boom. Tuincentrum Die mest is te koop bij het tuin centrum. Door deze bemes- ting heeft het gras volgend tig gezicht in de winter, jaar meteen al stevige wortels en krijgt het mos weinig kans. Laat afgevallen blad niet te lang op het grasveld liggen, anders verstikt het gras. Met een bladhark of bladblazer kan het gemakkelijk regelma tig weggehaald worden. Breng het blad tussen de heesters, daarmee wordt de grond verbeterd. U kunt er na tuurlijk ook compost van ma ken. Die strooit u volgend jaar tussen de planten. Bloembollen planten Plant tussen uw vaste plan ten ook eens bloembollen die in de tuin verwilderen. Voor uw planten weer begin nen te groeien kunt u al vroeg In het voorjaar genie ten van kleur In de tuin en de bladeren van de vaste plan ten bedekken daarna de uit gebloeide bollen. Hebt u in de wintermaanden lege plekken In de tuin om dat de eenjarigen verdwe nen zijn? Met leuke decora- De Winterjasmijn is een struik met dunne slappe tak ken. Al in december kunnen de eerste stervormige, vrolijke gele bloempjes uitkomen. Om meer planten te krijgen; iede re tak die de grond raakt, maakt wortels. moet bij die grondsoort juist pas in het voorjaar gebeuren. stoffen leverden. Maho nia is er in verschillende soor ten. Er zijn lagere bodembe dekkers als de Mahonia aqui- folium, waarvan 'Apollo' in april een zeer rijkbloeiende vorm is. De stompe bloemplui- men geuren heerlijk. Apollo wordt niet hoger dan tachtig centimeter, groeit breeduit en heeft gestekeld blad dat in de herfst mooi oranjerood kleurt. dend meer ruimte nodig. Bij een grote tuin kunt u rustig wat meer met kleur spelen. Een afwisseling van verschil lende kleuren coniferen kan een geweldig effect geven. In een kleine tuin is dat te druk en vervult de haag de rol van achtergrond. Dan voldoen groene tinten het best. Haagplanten worden meestal met kluit geleverd en kunnen vanaf oktober prima de grond in. Goede haagplan ten zijn onder andere liguster (Ligustrum), laurierkers (Prunus laurocerasus), venljnboom die iedereen als Taxus kent, ley- land-cipres (Cupressocyparis leylandii) en hulst (Ilex). Keuze genoeg dus, ook voor lage haagjes. Met besdragende heesters kan zelfs een eetbare haag worden gemaakt. In zo'n haag past een krentenboom- pje, een appelbes en een ge le kornoelje. Ook duindoorn, sleedoorn, bottelroos en vlier horen in dit rijtje thuis. Eet u de bessen zelf niet, dan maakt u in ieder geval de vogels blij met deze overdaad. Bloembollen moeten in september, oktober de grond weer in; denk eens aan een combinatie met vaste planten, een boom of een heester. structuur. Zandgrond verliest juist structuur als die in de 4., i M.,' i

Krantenbank Zeeland

Bevelander | 2002 | | pagina 13