DE WORMEN S’ a Onze speciale jui-aanbiedinf SINKE-DE GRAAG PARAPLUHOIS KOFFER KEMA FILIAAL nekjes voer div. afdelingen N.V. Roosenüals Warenhais c CM ■S I 1 Koon kwaliteit bij uw groenteman Prettige vakantie met om praMsche REISTASSEN Korstanje’s groente- ea frnithendel 5 I I I I 19M „DE BEVELANDER** f X Kom kijken voor een koffer of reistas naar het Woninginrichting ■1 rste i -x BALATRED 200 cm kwaliteit HO U SLAAGT ALTIJD BIJi r- r wrvolfd) A 1 i - 11 I 75,00 en 85,00 per meter Lange Vorststraat 43, GOES 'tr- 59,00 per meter KL0K8TRAAT TEL. 71» Goes LANGE vorststraat s, tel. smi lange VORSTSTRAAT >143, TEL. 8884 BALALUX zeer geschikt voor slaapkamers 0 kleuren uit voorraad leverbaar Z 5,10 per meter aooweed Allo kleuren uit voorraad TAMFLEX on MARMOLEUM steeds voorradig JABO ook op „kamerbroed” ook In de nieuwste kleuren 32,70 per str. meter I tl W kg geschrapte worteltje* on peterselie voor 41 ZATERDAG 1 kg tomaat 1,— 4ste 80 NU 0,98 per meter Tafelkleden vanaf 18,00 v i in moderne rultdessins of skai-dur in verschillende kleuren, vederlicht met veel ruimte vanaf 9,78 Klokstrdbt 11 te Gdbs rsuiuiTOK In de nieuwste kleuren en dessins, met enorm veel bergruimte, vanaf f 9.98 4,95 per stuk HEUGAFELT TEGELS uit voorraad in ails kleuren decoratief, sterk en praktisch 6,75 per,stuk Overgordljnstof In divsrae klauren 120 cm braad, normale prijs f 10.— NU "4 fu, Jï Jïïfi kon nog te dte WL MM paM baMBte heel wet 23,00 p«r m«ter 14,90 per meter Vitrag* Tertanka strook 1 A I J 1 0 1 tRRftto vraagt voer haar Ml Sinke fl la de Graag •o 4 t—fl MMM i |*b SOU Ik L. 1000J 9> DKS8OFOKTO ,,TIQELS“ i M na een 1 1 f J I )o« Tel. «o vwrpM Als groadweririrs dragen tü Mf tot vrwcMbaartwtd een 4a aarde. i een on» beeld en eerlijk gezegd maakt blik ren na* weg. f DE880 ENKALON „KAMERBREED” aft voorreed. Fraai - eter* degeRJk asiea 0 e.e. a 4a. Bingen bet Helena werd mand In de lichaam 4ich u|1 l*n Ach- W*. reiegeldvergoedlng met reeds gemaakte vakantie-afeprakén houden wij rekening. Hoog loon 5-daagze werkweek ENKALON VLOERBEDEKKING „KAMERBREED” ia groen eagati VOOR GANG EN TRAP altijd mooie lopers In voorreed w.e. 01880 ea andere merken. .tearta genet ea aet de omringd De aaide wei tuur gohoudea en man zorgt voor da beeft dikke (rond voor Goes met ietsje ‘I Wij hebben weer dagelijks vers geschrapte worteltjes, verso aardbeien on kersen Voor nadere inlichtingen kunt u zich wenden tot de bedrijfsleider de heer Leifs- Westfriese roman door Maartfo ZaWenrijk De •eetnkewe gsm poosje was Moreen de van beneden aarde wordt bij een Main h »o brengt In men VRIJDAG irs's Tel. t r Ui om" Ir de omweg „AU ié ma Ik geen zeun." gegev^i ^ogenbli^zo’n drew Oeatatopei 50 en FraHlaaa 18, Goes. i* l heeft Ingezien van wolk j de wonnen sijn voor het teven en -aada weat rij bevorderen de groei ven planten an een belangrijk doei ven hot dtarttjk teven op aasfti 1* van da groei van daa* planten ad* baakeUjk, ook <te sseas, want wan neer we nagaan dat ongeveer driekwart van de wereldbevolking in meer af mindere mate honger lijdt, dan ia het wel duidelijk hoeveel belang do mensheid heeft bij goede vruchtbare grond, waar op gewassen als voedsel kunnen ga. I XUMT gp- nieuw 'teneat de pevMMDe ven" ri£ vader ar aan te pee bonen om de j*a*sa wG te krtjftsn. Taan bad er om enmtta oMarhmsd ptonte l»*s vader en aoon.D*t gedcmd* mot dat messteken moest nu maar eeaa afiT ‘ween agn. Gebruik je peten. je hebt na ervoor gekresen. GW ^tordat mm sa wee je gebeente ate ik hoor, dat je toeh wms^Mhet rtetoaw bons. Da* Mth - t aMüariMsrd aaet zjja asoa de vork in j Ce rotten om ea i Waardigd» team ja soon aelftrarda- T T hem taamare met g’a seamn aangevallen T Sn wet deo je dan als Jonge kerel T Laat je je dan boon slaan? Dan verdedig je jo met altae, wet je bij je hebt. Het was wg niet belmnasi woSr, maar de tracht va* de oude veeteoper, ld ging vaa enkele bnakhd- de doorslag. Beate woed in iwk pMQG89^M0h8Gl WH MAANDAG kg gbenadM and DINSDAG W kg gesneden spitskool 18 In het vorige hoofdstuk hebt U kennis gemaakt sect Evert Pereboom. Zgn va der had een boerderij, niet zover van de een stuk kleiner was dan dat van Keesom kon je Pereboom zeker rekenen tot een Bt gefortuneerde boeren van do -. Want de boerderij kon Wteehert SRlilg schelen. Die liet hij aan een bekwame arbeiders over, daarbij geholpen door zijn enige zoon Evert, or». :t -'Jende ooc van moeder Lize, wie niet veel ontging. Nee, Wleeheri was na zijn huwelijk begonnen wormen worden uit de rul- Seltebt en verzonden. Ook wel cocons. Zo*a hoo rnet de veehandel. HU ontpopte zich in de eerste plaat* alg een voekenner en In de tweede plaats als een keiharde zaken man. En omdat men hem al spoedig leerde ken nen ab bronrt OteftFi. waren er heel wet boeren en collega's, die wel zaken met hem wilden doen. Wlechert schafte zich in de eerste oortegsjaren een gooi* tent wagen aan, kocht een stevig paard en reed daarmee naar de iMggwili mark ten, als ze niet al te ver uit de buurt 1e- eén en ging ander, naat t stat'nn Kw:. dijk-Edam. waar hij op de trein stapte. In de dagen, dat Evert Pereboom wel een» optrok met Grietje Plas, kon je Wlechert rangschikken onder, de zeer weinige miljonairs van Nederland. En nog altijd reisde hij veemarkten af. keur de melkbeesten en kocht ze of kocht ae ard. „Als jij wat min oen aardige longen mag ik je weL Kom ankomde eenjag maar oen middag^ bij in'HoönCbieCdö auto. En ik brena - -• n vanavond wou ja niet eena met me ien”. mopperde bij. i fatsoenlijk vn enkel liddaga was hij in de Noordbeeml Plas werd hij met gemenu'. gevoelens ontvangen, want de mare van zijn verhip*rtij was zelfs toe hier door gedrongen. BvenwW bteM teder zich In, op komaikn- do van de dochter deo buizen U>**k om. dat lullie niet UHuk tegen "m zijn Laat mb verder maar begaan Hij te een flinke boer .nu ga ik ook nog een nette jongen ven 'm maken." Dat flkste Griet Plas, tot leden verwon- wss ieders verbazing r later da verloving oen eo Griet Has be- Er was een daverend waar WUlem controlerend oog De aardworm brengt duo da aarde aan do oppervlakte naar de diepte en da aarde uit da diepte naar beven. Al dte ener*o hnsvssthidea wormen in de grand zetten ep dia aaanter langzaam maar aoker de grint geheel om, regel matig. fijner ea beter dan welk land bouwwerktuig dat eek soa kunnen. De aardworm ia eea bijzonder merk waardig dier. Voor on* ia er geen bop of staart aan te vinden. Het ia een dier dat boon under area an *tet zoodtr ogen. Dat zien ia maar boel bvtrakbattjk, maar toch wol een feit. De aardworm is namelijk Mvotlift voor vurachlllunde kleureo UcML R^od Ucht vin<|t hij qivL lig. maar blauw licht Irriteert een bewijs d*i b« dtor de esüdt andere manier bet Hebt kan wears*, men. Met bet „horen" la het prertee Met een vloek kwam hij overeind, zijn ptJnUjka kaak betastend. ..Det zal je be- rouwo*, Griet schreeuwde htj. met een rak overeind komend. Maar voor Mj OP de |on®e vrouw non Indwtnrmtn fre- pen as ter mi hem vast en Evert Pereboom die inmiddels ook weer op de been was gekomen, rwaalde met oen vervaarlijk koolmee boven sljn hoofd en brulde rood ven woede „Ik zal je an rieme anale, loeder waag t Is an Griet te komme. S>k Etrert greepmen Tteit Een stevige beobeMMObt draaide zijn polnom. zodat het 0BM viel en met de punt in de vloer bleef stuteen. De tumult waa volkomen. De musiok. «e even wee blijven steken, ring met volle kracht verder. Iemand gilde en boven deze cacophonie uit boorde men de jonge Keeeotn met oen beee stem: „La-me los, dan ael ik die maid op d'r donder geve" *t was Griet Plas zelf .die ingreep. Zo liep onbevreesd op ds longen al. spot- aankljkend. ..Wat zou jij den Me je knie legge soms Dst mag je, ‘_L >te smoel, dan zelle waerd bent. Of je een stuk kleiner was dan dat van Keesom kon je Pereboom zeker rekenen tot een der meest -- Beemster. boetpredikatie al. «nkele jaren Nog een tweede baar kwam bak MS gp aan te nee. Dttn - asMcje. Bet bleef de arm ven de Wanneer men tn zijn tuintje spit, d”1 la bet wel sober dat aeon feeds dedaUJk ep een meer of minder ardte «owlwerm pMt, die kronkelend mat de uttgaepfita aarde omhoog bomt Bet b bettend I'T Z~-- Hlfeal niemand sieb djuk om die wor men. Ze worden nauwelijks een blik waardig gekeurd, die nietige wormen. Teel, zijn deze simpele dieren voor het bestaan op aarde van het allergrootste belang. Een belangrijk deel van het hogere planten- en dierenleven op onze planeet wordt mogelijk dank zij de ac tiviteiten van deze wormen. Plantenleven is pas goed mogelijk, wan neer de planten over grond kunnen beschikken waarop ze flink kunnen groei, en en bloeien, dat wil zeggen dat zij ttaan op goed doorluchte voedzame grond. De aardwotm zorgt daarvoor, zowel voor bet een als voor 'het ander. Het dier beweegt zich door de grond en maakt zijn gangen, hij werkt ais een soort miniatuur ploegje. Door die diepe graaf- gangon dringen lucht, ragen en vorst diep In de aarde door. De grond kan - -- i de '1 Tuchtig, po- factor voor de plantea die or op möeteo groeten. Maar dat is nog niet alles, want da aardworm eet vaa de aarde waarin hij leeft ea in dte aarde zitten verschil lende dingen die eigenlijk niet ao ge schikt zijn. Maar de aardworm verwerkt ze met zijn speciale organen die enigs zins werken als da krop vaa oen vogel en waarin alles volkomen srordt tljs»- gewreven. Regelmatig beweegt de aard- srerm zleh ven boven naar h snitten en van beneden naar boven door aijn gangen. Hierbij brengt htj rsgrimetlg - -‘te aar- M Ma tje daar gedeporteerd. Even, eaelfde worm aarde van boven naar beneden, daaiiuae, soals ra. CCNÜ6 <MM16nMkta0M tabbBD UitjBWB- plantmwortab wm de oppervlakte moe- brenpmd naar da dtepte, seals stikstof, footer, kalk an kalium, beoente onder- zoeklngen habba* aanpateend. dat ds regenwormen enorm* hoeveelheden vaa deze belangrijke voedingsstoffen naar beneden brgnggg *n dat b een seer grote verdienste van daze dieren. Zij werken daarmee de groei van gawan sen in de hand. niet Om ze later met oen flinke vdnrt .weer van de hand te doen bij een der vele boeren tussen Alkmaar en Hoorn. Haarlem est Amsterdam, die hem zo on geveer allemaal kenden. Omgekeerd keeht hij overtollig vee bij de boeren. Mo* neer de markt brengen en verkocht V daar. Zijn zoon Evert, 'n vreselijke driftkop en Iemand, die altijd het lange bouwersmes btj zich droeg, had hem al eens in moei lijkheden gebracht Op Kwadljker ker mis had hij het aan de stok gekregen met een arbeider, die het niet aanstond, dat hij aldoor met zijn zuster danste. Er ontstond ruzie en met een men of MS tuigde men de boerenzoon af. niet nadat hij kans gezien had een van hen een levensgevaarlijke messteek toe te bren gen. Evert zat, gekneusd en verfomfaaid. kwaliteit 70 jachend hem aankijkend. ..Wet zou jl Beun? Wat wou tij met me^ doem abTie er kans töê ziet. Kom jal ee'aM* na«r bolle met je grot we es kaike .wat Je - met je pot» net aoveui ken as met die grote bek van je lemend weeneMwdet J«to< doen. Griet, htj te door 1 dolle heen." JDat komt dan mooi ott. want dat bon lb ook. Loot 'na maar toe, jongen». 8, kalk*, of te het durft j Griet keek he* oog een keer minachtend - aan .waarna ae zich omdraalde en rich e«n weg baande door de zaal. Zonde» verder iemand aan te kijken liep ze doos naai buiten. Intussen had men WUlem eek losgelaten. De jongen was half ont nuchterd. Htj realiseerde zich, dat Griet Plas in de wijde omgeving bekend stond ate oereterk, maar det wea hfi ook. Toeh asraetd» hij even, naaar hij kon zich toeh niet laten kennen door een meid? Dus gina hij haar achteraan, gevolgd door zowat alle dansenden. Wat er nu precies gebeurd te in die en- kete minuten, dal Griet Plas en Willem Keesom buiten waren, kon naderhand niemand meer vertellen. Men had gezien, dat er gevochten werd en men moest Evert Pereboom met alle geweld vast houden. omdat hij aldoor nog schreeuw de dat hij dat jong ven Keesom ..an rie me sou snale". in leder geval wist leder oen tenslotte Mn feit met stellig* zeker heid te vertellen. Griet gaf de jonge boer op een t M tegen liggen. Na enige aarzeling durfde iemand te gaan kijken. Willem Keesom lag bloedend op de grond. De kijker zei geschrokken. ,£eg je hebt 'm toch niet dood geslagen Er kwamen er meerderen bij, doch iaanaad riep „HU beweegt alweer.” Intussen schreeuwde Griet naar haar broer, met wie ze in de ante naar de kermis was gereden. Ha* was een der eersten in de Noordbeesnster, die een auto had aangeschaft en zUn oudste zoon be aat eveneens een rijbewijs. Samen met baar broer tilde ze de half bewusteloze boerenzoon tn de auto. „Eerst ermee gaar bul*, om hem wat op te knappen," be sliste Griet Deer werd hU in de keuken neergezet. Griet begon zijn geriebt ta wasapa en verbond de gekneusde pols. Daarna maak te ze sterke koffie, die ze hem te drin ken gaf. „Zo, zeun. daar knap je wel van op. Jal motte wat minder drink*, joh. want je kon de» heel niet tag*. Den v maak je ok geen ruzie meer.” Willem keek haar vanuit rijn MweUan oog aan en sei alleen maar„val dood JU” „Pat te dan wel vrindelljk, voor wat we Seen hewwe Als te weer een beetle mens bent zelle we Je naar hels brenge" jk ga wel op m'n flets." J» fiets brengen we morgen weL JU o*at in de auto en ik breng Je self weg." Ken kreeg het gevoel voor hw Willem de overhand, -Bn askar Be stond met haar handen in de zU naar hem te kUken. een spotlach op baar aw Sfcht Uk kan beter autarale dan Jal veuchte, zeun." -. I ham afgetuigd te hebben, om half twaalf nacht* l -- hem neer - zacht pratend nog een daring. Nog groter toen een haH Jaai tussen Wille* Keen kend werd gemaakt feest ep de deel Ml Plas, matig d onk onder het col van zijn verloofde. Nee geen haM jaar later trouwde «e. want da oude Kaosega Hap al kraan van do rhoumo ea wilde ophouden aas* bee- Zodat Willem de teugels tn handt- op het grote bedrijf aan de Jteper- dgsrbij Kracht4adig bljgMtMD dooi --rL die bot boerenwerk als hét war* vanaf de prilste jeugd met de paplepel wa* Ingegotsr nar waa er oen dochter, die geheten. EtgcnUjk naar tüe- familie maar Griet had het zo beslist Het geen niet zo gek was, want Griet beslist* op 4a boerderij al In veel zaken. In latere jaren aabonk se haar man nog drie zonen, maar die zUn tn ons verhaal niet van aovoei beten* Het gaal on* voomameUjk cm de Urine Lena, die ate oudste niet bepaald sareand werd, want Griet had jong geleerd aan te pakken on de grote bcërdeüj van haar veder on »U was van plan deaattde imvneittnga me thode toe te pms an, Vandaar, dat Lena al ep aevenjarig* leeftfid aft school ven- dsan de kippen en de varkens meest voe ren en ego hondje biel» bij het aasfkan. ate dol ao uftkwam. Met haar negende iaer **t zo onder aan koe «n molk hem vrU schoon leeg Op haar twaaMde reed m de wenen naar 1 hooiland. Bn aart haar veertiende was ze een stevige boe. rendochter met een goed figuur, een knappe toet en nergens beroerd voor. Moeder Griet besliste, dat se nog een paar Jaar naar Purmerend ging om door te leren. Achttien laar was Lena Keesom, toen haar moeder het welletje* vond. ,J* hew we nou genoeg leert. Voor een boeren dochter wget j* genoeg. Je kenne mooi belpe «n al* nat niet druk te, mag J* •s middags doen, waar jo sin in hebt W* zelle je een nieuwe fiets geven en zodra er weer smt peeaakkelUher auto's gekocht kunnen worden, moet je maar proberen ie rijbewUs te halen. Dan krijg Je een klein wagentje. Want een dochter van Keesom moet kunnen laten zien, dat haar vader een der grootste boeren van de Harmstee ta,” beaiisto do boerin. Op haar negentiende jaar kon ze rijden als de beste en kocht WUlem Keeeom een Flatje voor haar. Daarin reed sa een enkrie kaar met haar vriendin naar de kenniseeei ta de omgeving of naar een feestje ta de Middenhuurt En daar ge beurd» bet dat ao op kermisavond Jaap Witvliet uit de stad leerde kennen. Dat was in hét jaar 1953. Jaap was toen vier on twintig jaar, een knappe jongen, die een 8*ed wón als radio- en tv. monteur de det hij dat tons van Keeeom „an rie me sou seal»" in leder geval wtot ieder een tenslotte Mn feit met stellig» seker- dat gangen dringen lucht rsgsn dus niet verstikken, de gangen vaa wonnen houden de grond reus, een heel belangrijke ti M 4 8 Gd 4 8 5 8888 8888NW 8 M* aedbt ta» de cel, meer toost Wlechert .die al in de ngr waa, tamMdai* oen gesprt te weten was gekomen, de steel set, draalde hU vertoondigsto op veronl dat de messteek van zU* diging was. Ze bedden _h dan als jonge kérel Laaf |e bij Je hebt ‘let waa we nl Griet Plas noemde een ezel en een zuip der aulpt boa te Want ondank* alles mag ik ie oa* buurten. Dan gaan we 's avonds dan sen U - je wel thuis." vtoG hU r irriteert I op de eea kan waarpe. ketsende. Bat dier reepeert op vibra- vooral de ultetndsn vee bet Uchaam tevoaüg te sUn veer licht oa getuid. Aardwormen verplaatsen gich op seer ngeaieuse wfiae. Ia de riagsa dte cm het hotataa *ier*i veer, die -- -- - m samentrekken, waar door de worm, geholpen doqr de tor. stele ep sR vaa rija Uchaam weeft voortgeduwd. De wetenschap h* ongelooflijk belang Wonnen dragen bU tot verbetering van grand- Dear waar er te weinig wormen m ds grond zitten, kan de grond worden verbeterd door er wormen aan tea te vuagen. Maar dan zal man daar extra women voor moeten bobban. Dit heeft tenslotte geleid tot complete grote wea. meakwokariJesL dargelljke wonn*nkw«karU«n cultuurbedden aangal^d dte Isgen buitengewoon geecblkte i, <to wormen b wettest. De dtargn worden ■etste sorpea ep lempere- meeri geechikte vochtigheidsgraad. Ook krtJgaa de waresen eea sp*riaal dieet van bladeren, StTO, meet en nog «atge stoffen. *t deae bedden pteatea da wormen slch op hun ftg*a bijzondere maaier voort. Wanneer van twee wormen do uiteinden tegen elkaar liggen, verast rich een aifimring ea ta deze ring wor den de eitjee afgeest Al spoedig ver. hardt de ring en wordt van da worm losgensaahk Rg j* dan eea soort ^ooen" an na dft* watten hngtsn d* kleine wormen ar aft oa begtaaea dataüjk vaa da aard* te aten ga te graven. De beatelda tuurbeddan verzendt men wel cocon*. Zo'n hoe veelheid wormen kan dan ta eea gsbiod wontea uttgMt om nuttig gsondwaek tg verrichten. Mlsachtea dat wa, ae we dte ritemaal war» aan beetje andere be- HU te g*ea vieesrd of grissaL hU te, ate hal er op aaa homK aaaa bante wlmd

Krantenbank Zeeland

Bevelander | 1968 | | pagina 7