Bakens in de
preiteelt
worden geleidelijk verzet
Nieuwe plantmethoden
zetten zich door
in de praktijk
Diploma-uitreiking H.L.S. en M.L.S. van het K.N.L.C. te Dordrecht
14
Tuinbouwconsulentschap Tilburg
Ing. A. J. VAN OYEN
log. W. A. VAN MULLEM
F\E preiteelt is voor een groot aantal tuinders een
belangrijk onderdeel van het teeltplan. Oorzaken
hiervan zijn o.m. de gunstige prijsvorming van de laat
ste jaren en het feit dat een belangrijk deel van de ar
beidsuren in de wintermaanden kan worden verricht,
waarin vaak een stille arbeidsreserve aanwezig is. Niet
tegenstaande deze gunstige facetten blijft de noodzaak
aanwezig allerlei ontwikkelingen rondom de preiteelt te
blijven volgen.
WAAROM BAKENS VERZETTEN?
DEEDS eerder is gesignaleerd dat men in Nederland
t.a.v. de kwaliteit nauwelijks kan concurreren met het
buitenland met name België. De gevolgen hiervan demon
streren zich in stabilisatie van de export naar West-r its-
land, terwijl België zijn export de laatste jaren verviervou
digd heeft. Bovendien blijkt bij een prijzenvergelijking dat
de goede kwaliteit aanzienlijk beter wordt betaald. De rede
nen waarom men in België een hogere prijs ontvangt is
voornamelijk toe te schrijven aan een andere plantmethodie
en een betere presentatie.
HOE DAN WEL?
AAST een goede bladkleur en een ziektevrij produkt
is bij prei de lengtewit van de schacht enorm belang
rijk. De kleur wordt enerzijds bepaald door de rassenkeuze
en anderzijds door een goede ziektebestrijding. Hierover is
reeds enkele malen geschreven. Lengtewit wordt bepaald
door de planfcmethode. Goede resultaten kunnen worden
verkregen door het gebruik van de gatenponsmachine. Ge
lukkig kunnen we dit jaar constateren dat de praktijk, na
aanvankelijk 2 jaar een wat afwachtende houding te hebben
aangenomen, nu steeds meer overschakelt naar het planten
in „open gaten".
De March plantgatenmachine ponst 4 gaten tegelijk.
voor deze plantmethode. Kleine, dunne plantjes vallen
te diep weg en hebben daardoor de grootste moeite vlot
weg te groeien.
b. Na het planten dient 3 weken gewacht te worden met
de onkruidbestrijding daar men anders het gevaar loopt
dat het bestrijdingsmiddel in direct contact komt met de
wortels van de planten.
c. Gunstig is dat direct na het planten kan worden bere
gend. Hierdoor wordt wat zand) op de wortel gespoeld
waardoor een snelle hergroei wordt verkregen. Een nog
verfijnder systeem wordt verkregen door het gebruik
PLANTMETHODEN
van de z.g. gietwagen (zie foto).
Accord en Superpreger plantmachine. De hiermee uit te
voeren plantmethode, die tot nu toe nog het meest in de
praktijk wordt toegepast heeft als voordeel dat de ar
beidsprestatie hoger ligt en de werkhouding gemakkelij
ker is dan bij de nieuwe systemen.
plantgatenmachine moet passen bij de tractor. Men moet
van de trekker weten hoeveel omwentelingen de aftakas
per gereden meter maakt. De rijsnelheid is sterk afhan
kelijk van de plantafstand. Hoe kleiner deze afstand des
te langzamer er gereden moet worden.
Combinatie werktuig van de heer Knippels uit Drunen.
Zoals meestal bij nieuwe ontwikkelingen zorgt de prak
tijk voor verdere praktische aanvullingen c.q. verbete
ringen. Tuinder Knippels uit Drunen, die thans 10 ha
prei teelt, vond het ponsen van de plantgaten een te tijd
rovend werk. Reeds deze winter liep hij met de gedach
ten rond om het spitfrezen, rollen en plantgaten maken
in één bewerking uit te voeren. In samenwerking met de
Firma Klein uit Elshout en Janmaes uit België is hij
hierin thans wonderwel geslaagd. Het is nu mogelijk om
in één werkgang 3 bewerkingen uit te voeren.
TECHNISCH GOED IN ELKAAR
HET geheel wordt getrokken en aangedreven door een
trekker van 50 pk met vierwielaandrijving. Eerst
wordt de grond bewerkt met een spitfrees die een werk-
breedte heeft van 1.80 m. Hier achter zit een aangedreven
harkrol die de grond aandrukt en verkruimelt. Direct hier
achter is een plantgatenmachine gemonteerd. De aandrijving
van deze machine gebeurt via een aftakking van de boven-
aandrijving van die spitfrees. Tevens kan de plantgatenma
chine onafhankelijk van de spitfrees hydraulisch bediend
worden. Er worden 4 rijen tegelijk geponst waarbij de rijen-
afstand 32 cm is. Om de werksnelheid te verhogen worden
i.p.v. 4, 8 pinnen gebruikt. De afstand op de rij is gemiddeld
11V2 cm (resp. 11 en 12 cm) wat neerkomt op ruim 200.000
planten per ha. De snelheid waarmee gereden wordit be
draagt 1000 m per uur.
VOOR- EN NADELEN VAN DE NIEUWE SYSTEMEN
^E teelttechnische voordelen van de nieuwe plantmetho
den zijn reeds gememoreerd. Door de heer J. Hen
driks van het P.G.V. te Alkmaar zijn tijdwaarnemingen ver
richt van de diverse bewerkingen.
Het combinatiewerktuig van de heer Knippels geeft een
arbeidsbesparing van 10 uur per ha. De totale tijd voor
spitfrezen, rollen en plantgaten maken bedraagt slechts 7V£
uur per ha.
Het met de hand planten van de prei in deze plantgaten
vergt bij een goede organisatie en afstemming 0.72 uur per
1000 planten ofwel 156 uur per ha. Volledigheidshalve moet
gesteld worden dat dit in de praktijk door organisatiever-
liezen hoger kan liggen. Naast deze plantmethode wordt op
dit bedrijf nog een plantwagen gebruikt waarop 6 planters
zitten. De prestatie met dit hulpmiddel ligt niet hoger (extrj
trekkerchauffeur). Wel kunnen als voordelen genoemd wor
den dat men de planten niet in het veld hoeft te verdelen
men een gemakkelijker werkhouding heeft en gebonden i:
aan een constant tempo.
Met de traditionele plantmachine ligt de arbeidsbehoeftt
bij 4 elementen op 118 uur per ha en bij 2 elementen op 131
uur per ha. Bij deze plantmethode is men altijd gebonden aar'
een vaste bezetting.
Nieuw Combinatiewerktuig van de Firma Knippels uit Drunen. In één bewerking spitfrezen,
rollen en plantgaten maken voor prei
Plantwagen voor het planten van prei in geponste gaten.
WAAROP LETTEN?
NATUURLIJK vraagt elke methode zijn eigen aanpak.
Uit ervaringen van de 75 ha die in Nederland met
behulp van de gatenponsmachine geplant zijn komen de vol
gende praktische wenken naar voren:
a. Uitgegaan dient te worden van goed plantmateriaal welk
verkregen kan wordien door bij het zaaien maximaal 3
gr/m2 zaad te gebruiken. De periode tussen zaaien en
planten dient 12 weken te zijn. Men verkrijgt dan plan
ten die een doorsnede hebben van een potlood. Alle
planten die deze afmeting niet halen zijn minder geschikt
Waarom we naar andere plantsystemen toe willen hebt
U reedsi kunnen lezen.
De Masch plantgatenmachine. Van deze machine staan
er reeds enkele tientallen in de praktijk. Nadat eerst de
grondbewerking is toegepast (ploegen c.q. spitfrezen en
rollen) worden middels pinnen de gaten „geponst". Voor
het maken van de plantgaten worden pinnen gemonteerd
op een balk. Voor prei zijn diit pinnen die gaten ponsen
van 20 cm diepte en een doorsnede van 2l/2 tot 3 cm.
De rijenafstand is te regelen van 32 tot 102 cm. De piant
afstand in de rij kan men variëren van 12 tot 40 cm door
het verwisselen van kettingwielen. Essentieel is dat de
Al met al kunnen we vaststellen dat de praktijk om di
verse redenen meer belangstelling krijgt voor de nieuwe
plantmethoden. Het bezwaar dat dit iets meer werk vraagt
wordt enerzijds opgevangen door technische verbeterin
gen van de machines en aangepaste hulpmiddelen en an
derzijds door de betere kwaliteit prei die men hiermee
verkrijgt. De eerste stappen zijn gezet (plantgatenmachi
ne en combinatie werktuig van Knippels). Er moet ech
ter nog een heel stuk gelopen worden middels aange
paste cultuurmaatregelen, aangepaste rooimethoden en
een betere verzorging van het produkt. Een goed be
gin is echter reeds het halve werk!
Op 26 juni en 28 juni j.l. vond op de H.L.S. resp. de
MX.S. van het K.N.L.C. de uitreiking plaats van de
diploma's aan de geslaagden van beide scholen te Dor
drecht. Tijdens de diploma-uitreiking aan de geslaagde
H.XS.-ers kon de heer W. H. Jas, behalve de geslaag
den, hun ouders en vrienden als genodigden welkom
heten de vertegenwoordigster van de gemeente Dor
drecht, de commissie van Advies en oud-personeelsleden
van de school.
H. L. S.
Ir. C. S. Knottnerus reikte als voorzitter van het
schoolbestuur de diploma's uit aan 15 geslaagden. Hij
memoreerde daarbij de onderbrenging in het nieuwe
gebouw van drie agrarische scholen van het 't K.N.L.C.,
hetgeen tot vele onderwijskundige voordelen heeft ge
leid. Hij toonde er zich verheugd over, dat een aantal
geslaagden op het agrarisch bedrijf terugkeert, en acht
te het van belang dat zij in de agrarische organisatie een
rol zullen gaan spelen. Aan de heer Brandwijk werd
vanwege de geleverde prestaties de dr. ir. D. S. Huizin-
ga-medaille uitgereikt. Namens de Commissie van Ad
vies van de H.L.S. sprak drs. S. L. Louwes, voorzitter
van de commissie, de geslaagden toe. Hij stelde dat men
met de opgedane kennis lange tijd toe zal moeten. Van
daar dat hij de geslaagden vroeg hun ervaringen met
deze opleiding als basis voor de praktijk te gelegener
tijd aan de school te melden: de school kan daarmee
zijn voordeel doen. De heer ir. W. T. Rinsema stond stil
bij de ervaringen, die met deze klas waren opgedaan en
bij de bestemming, die de geslaagden hadden gekozen.
Van diegenen die slaagden dan wel bevorderd werden,
vermelden wij van Zeeland en West-Brabant: Van le
naar 2e klas: P. de Haan, Steenbergen; mej. P. M. A. C.
Nel en en N. A. v. Nieuw enihuyzen, beiden te Dinteloord;
J. P. Risseeuw, Retranchement; mej. B. L. M. Koch,
Zundert; A. M. Manneke, Breskens en A. J. J. M.
Snoeijs, Standdaarbuiten.
Van 2e naar 3e klas: P. J. Dhont, IJzendijke en L.
Zwemer, Serooskerke (W.)
Gediplomeerd: M. A. Blok, Nieuwdorp; L. J. van Gas
tel, Zierikzee; mej. A. Ramft, Schuddebeurs en M. I.
Verhulst, Nw en St Joosland.
M. L. S.
De diploma-uitreiking aan de M.L.S.-ers stond even
eens onder leiding van de heer W. H. Jas, voorzitter
van de Beheerscommissie van het Opleidingscentrum.
De heer drs. N. A. Vaandrager reikte de diploma's uit,
waarbij hij er op wees dat deze afsluiting niet het ein
de is van de opleiding, maar het begin, dat in de maat
schappij wordt voortgezet. Hij verwachtte van de afge
studeerden die in het agrarisch bedrijfsleven terecht ko
men, dat zij aktief zullen zijn in het landbouworganisa-
tieleven. De direkteur, de heer ir. T. U. Wietsma, wees
er op dat deze klas in vele opzichten de eerste is ge
weest: in het nieuwe gebouw en als driejarige cursus.
Hij was vol lof over het prettige karakter van deze
klas. Van Zeeland/Brabant werden o.m.: bevorderd van
le naar 2e klas: W. de Groot, Gorinchem; G. P. M. den
Biggelaar, Zevenbergen; J. A. F. M. v. d. Bosch, Zeven-
bergschenhoek; A. H. van Nieuwenhuyzen, Dinteloord
en A. A. J. M. den Ouden, Zevenbergen. Bevorderd van
2e naar 3e klas: C. A. Mars, Zevenbergen; J. C. Moer
land, St. Annaland en op 28 juni werden gediplomeerd:
J. Verhoeven en J. J. J. Groeneweg, beiden te Strijen.