No. 243. 1906. NIEUWSBLAD VOOR ZEELAND. Woensdag 18 Juli 20e Jaargang. HISTORISCH CHRISTELIJK- Boitenlandseh Overzicht. VERSCHIJNT ZESMAAL PER WEEK Wed. S. J. DE JONGE-VERWEST. te Goes F. P. D'HÜU, te Middelburg. PRIJS DER ADVERTENT1ËN Een Hervormings-gedenkteeken. Ejj SchetifUid 1EDEREN WERKDAG DES AVONDS. Prijs per drie maanden franco p. p1,25. Enkele nummers0,026. UITGAVE DER FIRMA ËN VAN van 1—5 regels 40 cent, iedere regel meer 8 cent. Familieberichten van 1—5 regels 50 cent, iedere regel meer 10 cent. Terwijl de politieke rust voor de Euro- peesche pers en parlementen aangebroken is, wenkt de zomerrust naar buiten. Voor korten tijd worden onze openbare gebouwen geheel of gedeeltelijk verlaten en de aandacht vestigt zich, voor zoover het openbare leven aangaat, op het leven buiten den kring onzer alledaagsche be moeienissen. Voor zoover ons nationaal leven betreft bepaalt zich voor dit jaar de algemeene aandacht tot Rembrandt en Bilderdijk. Twee classieken. De een behoorende tot het nationale de ander tot het internationale leven. De een, als eertijds Jeremia, zingende zijn klaagliederen bij de puinhoopen van ons volksbestaan, de andere arbeidende aan Holland's glorie in glorierijke dagen. Maar beiden sprekende nadat ze gestor ven zijn. De een in een wereldtaal van licht en kleuren, de ander in meesterlijke poëzie. Ten slotte de een lijder on dei- zijn volk, en de ander leider van een deel zijns volks tot in drie, vier geslachten. Naar Leiden en Amsterdam, getuigen van beider arbeid richt zich het oog onzer natie. En bij deze herdenking komt weldra nog een andere. "Want zoover het de Protestantsche christenheid betreft wordt de aandacht in de toekomst gevraagd voor Calvyn en Genève. In 1909 zal de 400e geboortedag van den Hervormer worden herdacht en nu reeds bereidt men zich voor om die herdenking algemeen, inter nationaal te doen zijn. Eerst sprak men van een standbeeld voor Calvijn, en dat zou weinig strooken met zijn persoonlijkheid en geest, nu heeft inen het meer sympathieke denkbeeld aan gegrepen om, op de wijze als het Luther- moDument te Wittenberg, aan de groote gebeurtenis der zestiende eeuw een ge denk teek en te wijden, waarbij ook de hoofdpersonen Calvijn, Parel en Beza zul len herdacht worden, en dat gedenkteeken te plaatsen in de stad die, in geestelijken zin, als tegenhanger van Rome wordt be schouwd .- Genève. Internationaal zal de herdenking van dezen geboortedag ongetwijfeld zijn, en sympathie zal het gedenkteeken ongetwij feld omringen. Ook sympathie van hen die gewoonlijk niet eens geestes zijn. Naarmate men kijk heeft op de Her vorming, gelijk die zich in Zwitserland en in Frankrijk ontwikkelde zal men den nadruk leggen op de waarheid of op de vrijheid beide door deze wereldgebeurte nis gediend. Gelijk de Hervorming waaraan Luther stuw- en stuurkracht gaf, zoo was ook de Hervorming in Frankrijk en Zwitser land gegrond in het heil door het geloof in Christus, gestorven om te behouden en gebouwd op de vernieuwing des harten door het Woord en den Geest van God, maar nevens dit hoofdelement, treft men in de Hervorming der zuidelijke banden ook een andere kenmerkende grondtoon aan. En dat is die der vrijheid. Aardscho vrijheid als trouwe gezellin der goddelijke waarheid, dit isj.het ken merk dat deze van andere Hervormingen onderscheidt. Daarom heeft deze Hervorming diep baar spoor geteekend in het leven van vele volken en is ze meer dan eenige andere internationaal. In de eerBte plaats deelde en deelt nog ons vaderland wel in den zegen dezer Hervorming. Guido de Brés kwam met anderen van Genève in de Nederlanden, en weldra begon de strijd voor de rechten des volks togen de revolutionaire en bloe dige willekeur van Filips II, heldhaftige worstelingen hadden plaats en de opstan ding van de Republiek der Vereenigde Nederlanden was de toepassing en de roemrijke bekroning van de Hervorming der zestiende eeuw. Toen John Knox uit Genève, waar hij eenige jaren had doorgebracht, terug keerde, naar zijn vaderland, Schotland maakte in die landstreken de geestdrift voor het Evangelie, voor de vrijheid 6n het puriteinsche leven al spoedig plaats voor willekeur en heerschappij. Tallooze leerlingen en vrienden van Cal vijn brachten ieder jaar de beginselen van Staats- en godsdienstvrijheid naar Frank rijk over, en ondanks het bloedig despo tisme der Valois en der Bourbons blijven de Hugenoten een gewettigde plaats in nemen in de geschiedenis. Maria en Elisabeth van Engeland, de eerste bloedig vervolgend, de laatste zwak- duldend bereiden den weg voor de waar heid en de vrijheid, die zich van de dagen van den Stadhouder-Koning af als een zegenrijke stroom uitstort over het mach tigste wereldrijk. En eindelijk was de Hervormings-ge- dachte der zestiende eeuw bij de geboorte der grootste Republiek niet de bezielende De pelgrims, die onder Jacobus I luin vaderland verlatende, op de oevers van Nieu w-Engeland aanlandden en er koloniën stichtten weldra bevolkt en machtig. Zij waren de stichters der Nieuwe Wereld- inacht, die we nu met bewondering in zijn macht en rijkdom, in zijn goed en kwaad gadeslaan. Nog drie jaren scheiden ons van dit vierde eeuwgetijde dat ongetwijfeld de aandacht der beschaafde wereld in zijn geheel tot zich trekken zal. De een zal het helderder licht voor de Goddelijke waarheid ontstoken het leven wekkende element in de gebeurtenis zien waarvan Genève het middelpunt was en Calvijn de vader mag heeten. En de ander zal den nadruk leggen op de vrijheid vooral in Staatkundigen zin geboren uit den worstelstrijd die de middel eeuwen scheidt van den nieuwen tijd. 17 Juli 1906. Dr. Kuyper protesteert in de Nieuwe Courant tegen de ia-kliek van het Slie- drechtsche liberale blad Hou en Trou dat ondanks zijn telegrafische tegenspraak wei gert de vergissing te herstellen als zou dr. Kuyper op een Zondag en niet, gelijk werkelijk 't geval was, op een Zaterdag op audiëntie geweest zijn bij den presi dent der Fransche republiek. Dr. Kuyper laat in de Nieuwe Courant het bewijsstuk afdrukken van den heer Mollard, den „introductmr des diplomaten", waarin deze tegen den bewusten Zaterdag hem te 4 en te 6 uur uitnoodigt bij deu pre sident der republiek Fallières, en bij dien van den Ministerraad Sarrien. Dr. Kuyper voegt aau deze rectificatie het volgende toe Vooral nu ik in allerlei landen gelegenheid had, van nabij de manier gade te slaan, waarop men politieke tegenstanders bejegent, trof mij te meer, ja deerde mij de kleingeestige bemoeiz.iicht en kleinzielige bedilzucht die een deel der pers hier te. lande ten laste van wie een andere poli tieke overtuiging voorstaat, aandurft. Ik wijs terloops nog op tweeëerlei. Ik vond bij mijn terugkomst in een Neder- landsch blad een bericht overgenomen, alsof ik te Tiberias verteld zou hebben, dat onze geëerbie digde Koningin Hebreeuwsch leerde, daartoe van een rabbijn op het paleis les nam, en zelfs een Joodschen kok liet komen om voor dien rabbijn kóschere spijs gereed te maken. Een ander blad wist te verhalen, dat ik bij den Turk- schen gezant te Athene gedurig aan huis was geweest, omdat deze gezant er den besten kok van heel Athene Op na hield. Van het salaris van f 60,000 dat mij voor eed reisverhaal zou zijn aangeboden zwijg ik nu maar. Het zijn al pure verzinsels I Op al dergelijke zotte betichten in de bladen heb ik steeds het stilzwijgen bewaard. Ze zijn het oprapen niet waard. Ditmaal echter moet ik een uitzondering maken, omdat het een bezoek geldt bij het Hoofd van een bevrienden Staat, en omdat men er hu zelfs de buitenlandsche pers in gemengd heeft. Er was nu aanleiding, om door publicatie van het officieele stuk der uitnoodiging zulk een kleinzielige polemiek te treffen am rsrditnste. Eere aan een vrijzinnig blad dat deze rectificatie opneemt. De persmuskieten kunnen nu hun rust nemen. John. van der Steur. Uit een brief van Joh. v. d. Steur aan de kinderen, die zijn inrichting reeds heb ben verlaten nemen wij het volgende over Aan brieven heeft het mij niet ontbroken. Wij hebben nu pas 3 maanden van't jaar en reeds heeft pa er al 646 beantwoord. Maar du eens wat wachten hoor allemaal WTant ikjtben op weg om jelui te verwen nen. En daarom kan ik vooreerst geen persoonlijke brieven schrijven. Wel als het nu perloeh noodig is, als je bedroefd bent in zorgen, zonden, nooden zit, zeker dan zal pa niet zeggen „geen tijd hoor", o neen, maar als het maar briefjes zijn om eens te keuveleD, mekaar te vertellen dat de hemel blauw en de bladeren groen zijn, en al dat moois meer, wat jonge paartjes aan elkaar vertellen, kortom die gezellige keuvel-briefjes rnoet ik heusch eens laten liggen. In dezen brief boom ik nu eens voor jelui allemaal. Er is heel wat gebeurt in den laatsten tijd. Verscheidene kinderen zijn alweer in be trekking. - Maar"niet alleen heb ik jullie te vertellen van nieuwe betrekkingen maar ook van een nieuwe woning. Een nieuwe woning voor een onzer jongens, Frans Brangers. Onze Frans is dood, neen hii leeft, nu niet meer hier, maar in het Vaderland met vele woningen. Hij is „boven de starren", waarvan hij zoo dikwyls heeft gezongen. Frans Brangers is gesneuveld op het oorlogsveld te Parrée Parrée. Hij is ge vallen op het veld van eer. Hoe het gebeurd is, kinderen, wij lazen zijn naam en stamboeknummer in de tele grammen. Johan Kunz knipte het uit en zond het ons. Niemand onzer wist het nog. Toen schreef ik den legercomman dant of het waar was. Die brave generaal Van dsrWijck, die altijd zoo spoedig antwoordt als pa wat vraagt, zond ons bericht dat het zoo was. Bij de vermeestering van de benting Koetoe Maremsempoeloe op 22 Febr. is FraDS gesneuveld. Edoch hij stierf als een held. I)e serg. maj. zijner compagnie schreef mij, dat, indien hij niet gestorven ware, hij voorgedragen zou zijn vooreen militaire belooning. Hij was een der eersten, zoo niet de eerste. Edoch, het moordend lood doorboorde hem het hoofd. Onze Sander Messak was bij zijn dood en wiesch hem het bloed nog uit de wonde. Maar hij was zoo verminkt, dat Sander met een stuk van een sarong zijn hoofd bij elkaar moest binden. Hij werd met militaire eer begraven op een heuvel vlak bij het slagveld. Hij was een goed soldaat en „een goed zoon". Hij had, dat weten je, een arme oude moeder. Frans was jaren by ons, want zijn vader is reeds vele jaren dood. Zijn moeder was later getrouwd meteen Javaan, maar een groote luiaard die slecht voor zijn moeder was. Van zijn handgeld kocht Frans een huisje voor zijn moeder met Casper, zijn broer, te zamen. Toen hij naar Boni ging zei hy tegen mij „Pa zorgt u voor mijn arme moe der, als ik terugkom zal ik u alles terug betalen, ik zal sparen." Ik gaf die moeder f 1 per week, en nuf Frans heeft in zijn kist f36 gespaard voor zijn moeder, dat is bijna alles wat hij heeft ontvangen, terwijl hij op het oorlogs veld was. Zie, dat is schoon. God zegt «eert uw Vader en uw Moeder, opdat het u welga in het land dat de Heer uw God u geeft." Het land dat de Heer hem heeft gegeveD, daar zal bet hem wélga. Hij vreesde in stilte God in allen eenvoud. In ons kerkje hebben wij zijn uitvaart gezoDgen. Wij hebben ons daar iu gedach ten geschaard rondom dien kuil op dien heuvel, zi^jn in gedachten met Sander ge weest, hebben even den doek opgelicht, rood van bloed en nat van angstzweet, wij hebben voor het laatst een kus gedrukt op dat zachte, trouwe, vriendelijke gelaat, waarop immer die tevreden, gelukkige glimlach zetelde, wij hebben in gedachten nog een haarlok als laatste vaarwel geno men en hebben toen gezongen over den grafkuil. (Zondagsbode.) Nu we tpch leven in de dagen der her innering aan Rembrandt, verdient een woord van den grooten kenner van zijne meesterwerken, den Duitscher, dr. Bode, wel eens in wijder kring bekend te worden. Dr. Bode herinnert daar een van de trekken in ons volkskarakter nog steeds waardig te prijzen en die wij niet zelden door gewoonte over 't hoofd zieD. „Het genot zoo heet het daar van zijn naaste omgeving te schilderen, zijne vrienden en geliefden, is een gevolg va» Rembrandt's huiselijken zin, de liefde voor eigen-haard, die innig volkomen de diepte en de kracht van zijn kunst uitmaakt". Niet uit het openbare, maar uit het ge zinsleven komt de hoogste bezieling voort. Slechts waar dit de grondslag van het volksleven vormt kan het zich ontwikke len. Alleen bij een vrij volk kan het ont staan en bloeien. In zijn beslaan ligt het bewijs voor den geest van onafhankelijk heid welke er zich in weerkaatst. Deze oprechte kunst is tegelijk een uiting van eenvoud en van fierheid, zuivere eegstcsopenbaring van een burgerlijk volk. Onder Rembrandi's invloed is de schil dering van het burgerlijk leven tot de intieme uitbeelding van het Hollandsche familieleven in zijn eenvoud en hartelijk heid geworden. w De toenemende deelneming aan de studie voor middelbaar- en hooger onder wijs als maatschappelijk verschijnsel ver dient onze aandacht. Aan de Vrije-Universiteit brak nog maar eene vrouwelijke studente de baan, maar in Zutfen presenteerden zich voor het toelatingsexamen voor het Gymnasium acht meisjes en drie jongens Tegenover de vele zorgen en moeiten door kiesvereenigingen en kiezers op zich genomen om hunne vertegenwoordigers in Staten en Raden gekozen te krijgen, steekt de houding der gekozenen niet zelden ongunstig af. Zoo in de Zeeuwsche Provinciale Staten vergadering van Vrijdagavond waar nage noeg de helft der leden ontbraken. Is dat verantwoord Is één dag in den zomer en één in het najaar te veel om de opgedragen taak te vervullen Dat men het dan toch liever niet op zich neme, of bedanke als men de onmoge lijkheid van behoorlijke plichtsvervulling inziet. Nabij Toronto, de hoofdstad van Canada in Britsch Amerika ontwikkelt zich op dit oogenblik een stad die weldra van be- teekenis zal zijn. Nu ziet het er nog uit als de keeten der polderjongens aan onze zeewerken, afgewisseld door houten gebouwen als onze direotie-keeten, maar de stad Cobalt (zoo is haar naam) telt ook nog maar weinige jaren. Maar en dat is de toekomst van deze stad, de nieuwste der nieuwe Cobalt ia omgeven door de rijkste, pas ontdekte, zilvermijnen. Ongelooflijke zilverrijkdom bevat die bodem. Een Franschman, smid bij den spoorweg, ontdekte het zilverhou dend erts en het wordt nu bij waggons vol uitgevoerd. En, wat tot heden toe deze nieuwe ko lonie, waar velen henen trekken, onder scheidt, is dit, dat er een strenge, Christe lijke wetgeving gehandhaaft wordt. Men vindt er uitstekende kosthuizen en verbod van drank- en speelbalen. "Wie iets uitvoert tegen de bestaande strenge orde, wordt uitgeleid. Rusland. Men mag verwachten dat een nieuw ministerie uit de constitutioneele demo craten (vrijzinnigen) zal optreden. De Czaar kan wel niet anders sedert het ministerie-Gosewykin er niet in slaagde zich met behulp van den meer conserva tief ongelegen Rijksraad staande te houden. Intusschen duurt de gisting in alle krin gen voort. Te Moskou is een bijeenkomst gehou den door 87 kozakken, die alle deelen der garnizoenen te Moskou en in het district vertegenwoordigden. Men nam o. a. een motie aan, waarin bijeenroeping eener constitueerende vergadering verlangd werd. Ook had een vergadering van cavaleris ten plaats by Gatsjina. Een officier hield daar een revolutionaire redevoering, die met geestdrift werd toegejuicht. Te Tambof deed een onverwachte mui terij van het garnizoen de officieren op schrikken. Acht cavaleristen onder bevel van een officier moesten drie gearresieerde mili tairen naar de gevangenis brengen. Onder weg verklaarden de manschappen dat zy niet verder wildeD gaan. Een van de ge arresteerden riep Als men ons naar de gevangenis brengt, gaat de zaak der vrij heid te grondeDe officier wendde zich tot de nabijzijnde wacht met het verzoek de gearieöteerden weg te brengen, maar kreeg een weigering, zoodat hem niets overbleef dan naar de kazerne terug te keeren. Het commando deed desgelijks. Toen de derde divisie daarvan hoorde, marcheerde zij in volle wapenrusting uit, om de gearresteerden te helpen. Men hield nu een bijeankomst in de open lucht. Een halve sotnie kozakken en een es kadron van het Nisjin-regiment kregen bevel, de vergadering uiteen te jagen. Het 7e regiment-beantwoordde dit bevel met schieten. Het eskadron ging op de vlucht met achterlating van acht doode paarden en van eenige gewonden. Toen een officier level gaf, te vuren, werd hij door zijn eigrn manschappen neergescho ten niett' min schoten de muiters ook op deze soldaten. Op den .-poorweg naar Tambof werden de telegraflijnen beschadigd en de palen omvergewoipen. Het spoorwegverkeer werd belemmerd. In een paik te Petersburg heeft een goed gekleed jongman, voor de oogen van veel wandelaars, eneraal-majoor Koslof met drie revolvers! hoten gedood. De moorde naar, die door het publiek vervolgd werd, schoot al vlui htende nog een paar malen zijn wapen af maar werd toen ingerekend. Koslof had niets met de politiek te doen, maar omdat hij zeer veel gelijkt op generaal Trepof, neemt men aan dat hij het slacht offer geworden is van een vergissing, en dat de aanslag op Trepof gemunt was. Te Kisjinef zijn vier politie-agenten in hechtenis gei omen wegens mishandeling van Joden. Uit Nicolajef wordt gemeld dat een be diende van een suikerfabriek, op weg naar een bankii g elling, door gewapende ban dieten van 30,000 roebels beroofd is. Een der roevers werd door een soldaat doodge schoten, een andere in hechtenis genomen 5 de overigen ontkwamen. Te Odessa is 's nachts in de kadetten- school een bom ontploft. Verscheiden leer lingen werden gekwetst en een deel van het gebouw werd vernield. Matoetsjinki, een bekend advocaat, is Zaterdag te Warschau op straat doodge schoten. De moordenaar is ontsnapt. De werkstaking te Bakoe breidt zich weer sterk uit. De meeste eischen van de stakers zijn verworpen. Te BibiEibadia de directeur van een naphta-fabriek verr DlpOïd,

Krantenbank Zeeland

De Zeeuw. Christelijk-historisch nieuwsblad voor Zeeland | 1906 | | pagina 1