NIEUWSBLA VOOR ZEELAND No. 203. 1906. Donderdag 3! Mei 20e Jaargang. eHRISTELIJK- HISTORISeH Buitenlaodscb Overzicht. g. 000000903 Dfster-Öcljflibf. VERSCHIJNT ZESMAAL PER WEEK Wed. S. J. DE JONGE-VERWEST, te Goes F. P. D'HUIJ, te Middelburg. PRIJS DER ADVERTENTIËN „x-ooxEnsr". u r Vlissingen—Middelburg. Vli8Singen Zeilmarkt 4,40r, Jagen), 6,50r, 7,55, 9,30,11, 30.1,15b, 2,—, 2,45b, 3,30, Db, 6,55, 7,50b, 8,50,9,40b, rekt van Badhotelr Ver- emiset en b vervoeren rg5,15r, (alleen op werk- ,40, 10,15, 11,45, -j-12,30, '3,30, 4,15, f5,5,50, t6,55, 10,25, ll,10r. <*een goederen en loopen tot e van 9,40 waar r bjjstaat de overige tot Zeilmarkt. - STEENB ROOSEND. 7,35 10,20 2,- 7,45 10,30 2,10 7,5'i 10,40 2,20 8,5 10,50 2,30 8,21 11,- 2,40 8,42 11,16 2,58 8,51 11,24 3,6 9,4 11,38 3,17 11,40 3,20 12,5 12,26 12,42 1,5 - 9,8 4.- 4,10 4,20 4,30 4.44 5.4 5,12 5,23 5,26 5.45 6,6 7.50 8,- 8,10 8,20 8,32 8.51 8,59 9,12 9,15 9,45 10,6 9,25 9,47 0,4 0.25 1,- .1,3 1,15 1,24 1,45 1,55 .2,7 .2,17 .2,27 5,32 4,15 4,39 4,58 5,20 1,30 5,45 1.33 5,48 1,46 6,2 1,56 6,12 2,20 6,36 2,30 6,46 2,40 6,56 2,50 7,6 3,- 7,16 9,5 1,- 6,37 10,10 2,5 7,43 11,8 2,35 8,50 12,13 3,40 6,22 10,22 6,45 10,45 8,1511,10 8.39 11,34 8,58 11,53 9,20 12,14 9.40 12,34 9,42 12,37 9,55 12,50 10,2 12,57 10,23 1,20 10,32 10,42 10,50 10,58 1,30 1,38 1,46 1,54 4,10 7,- 5,15 8,5 5,57 9,40 7,- 10,45 E 11 K rs. ■BURG. 1.27 4.07 6.47 9.27 12.37 1.20 4.i 6.40 9.20 12.30 1.08 3.48 6.28 9.08 12.18 12.56 3.36 6.16 8.56 12.06 12.49 3.29 6.09 8.49 11.59 12.40 3.20 6.— 8.40 11.50 12.24 3.04 5.44 8.24 11.34 12.18 2.58 5.38 8.18 11.28 [GEN. 1.27 4.07 6.47 9.27 12.40 3.20 6.8.40 1228 3.08 5.48 8.28 12.25 3.05 5.45 8.25 I2.20 3.— 5.40 8.20 I2.I5 2.55 5.35 8.15 12-37 11.50 11.38 14-35 II.30 II.25 eesche of Spc or tijd. 50a) i) nm. 3,23p) en ö.'Oo) 15a) 3,50^) 6,i0. 1,65a) en 4,45. 3,23 6,10e) f) minuten na het vertrek van mskerke n. Neuzen vm. 8,30 Breskens, Borsaelen en kens, Horstele 2 en Nenzen en met 31 Ang. verd door Huijbrecht van teer van Blois. bevatte vier woonhuisjes, ven moesten bewoond wor- ijks ook uit genoemd fonds, ten. Deze beide gebouwen, w noghun oorspronlielijkeu londen, hebben tegenwoor- vaardigs meer. haven zijn geboren: Petrus avenhij was in de 16e md GodgeleerdeMatthias iciaal geweest bij de orde iers in Nederlandhij stierf i Maart 1576 Jacob Hobius er stad en als dichter be- ochter Johanna, mede een lus van der Vorm, een be- in de Medicijnen, en hier eesthij overleed te Hoorn 700, oud ruim 72 jaren oi-choon te Duivendijke g deze zijne opvoeding te hij was een beroemd leerde, werd eerste Bis- varden en stierf te Keulen 80, oud 49 jaren en werd 3 Dom. van Brouwershaven is een met een rooden leeuw, op j, en op de borst des arends nldje van goud, met twee roode leeuwen over kruis en der Zeeuwsche Graven Henegouwen. W aaTsehijn- sht, om dit schild te voeren, aan de stad gegeven zijn, Wordt vervolgd, 1EDEREN WERKDAG DES AVONDS. Prijs per drie maanden franco p. p1,25. Enkele nummers0,026. UITGAVE DER FIRMA EN VAN r van 1—5 regels 40 cent, iedere regel meer 8 cent. Familieberichten van 1 —5 regels 50 cent, iedere regel meer 10 cent. c—sa» Goesche Watersnood-Comité. Vorige opgaaf f9199.00 Van stamgenooten in Lodi, door tusschenkomst van dhr. J. van der Hoek te Passaic N. J. U. S. f 160 Kweekelingebode, Wemel- dinge, nagekomen gift f 7.385 Collecte gemeente Eindhoven f 155. Totaal f9522.285 Aan 'tProv. Comité afgedragen vorige opgaaf f8000 28 Mei f 1000 f9000.— Nog in kas f 522.285 JOS. WITKAM, penningmeester. Het strekt de S. D. A. P. tot eer daj^zij, althans in sommige gevallen,'ook in eigen kring, den vinger op de wonde durft leg gen, en eigen partij genooten openbaar, zoo noodig, bestraffingen toedient. Hieraan hebben wij het te danken dat uit het diamantvak een en ander is bekend geworden, dat wijst op een schreeuwend onrecht, niet aan de zijde der werkgevers, maar aan die der werklieden. Een onrecht in de eerste plaats tegen de eigen vrouwen en kinderen gepleegd. De heer Polak gewaagde er dezer dagen van in het Weekblad van den A. N. D. B. (Diamautbewerkersbond). Gestrengelijk ka pittelt hij daar een aantal zijner vak- genoolen over het „looien" dat is hun luieren en brassen, waaraan zij zich in deze dage» van voorspoed voor de diamant- ind ustrie overgeeft. Zoo zegt hij o. a. «Welke afmetingen het looien bij sommigen heeft aangenomen, laat zich eenvoudig niet beschrijven. Het aantal looiers is nl. beduidend afgenomen doch die het nog doen, doen het erger dan ooit. Met enkele voorbeelden kan echter een beeld, zij het een zeer onvolkomen, worden gegeven. Zoo was er dezer dagen een roosjesslijper, die in drie achtereenvolgende weken de somma van drie daben gewerkt had. De rest van dien tijd had meneer aan zijn «genoegens" besteed. Vrouw en kinderen konden intusschen crepee- ren. Wij hebben dien man geducht onderhanden genomen en hy heeft toen beterschap beloofd. Ik vrees echter met groote vreeze. «Ik ken een brillantslijper, die de drie eerste dagen van de week nooit werkt. Hij heeft een vast weekloon van f45 per week, doch ont vangt natuurlijk slechts f22,5o. Hij heeft dus alvast voor zijn vermaak een loonverlies van f 22,50 per week over. Maar in die dagen ver teert de man minstens fl2,5o; want als hij voor vrouw en kinderen f 10 beschikbaar stelt, is het al heel mooi. Ergo is f 35 per week de som, die deze vakgenoot aan zijne genoegens ten koste legt. «Ik geloof niet, dat er onder de rijkste in woners van Amsterdam velen zullen zijn, die louter voor hue strikt vroolijk vermaak f 35 per week uitgeven. Deze werkman en hij is lang de eenige niet veroorlooft zich die weelde echter wel. «Geen week haast gaat voorbij, of ik ont vang het verbitterende bezoek van diamantbe werkersvrouwen, die komen vragen of ik haar ook aanwijzingen kan doen omtrent de ver blijfplaats hunner mannen, die zij in een of twee weken niet hebben gezien. Bedoelde man nen hebben dan »de doormarsch" genomen, zooals het in het jargon dezer onverlaten heet met andere woorden zij zijn een heele week, of langer, noch in de fabriek, noch thuis ge weest. «Dan zie ik die vrouwen zoo aan arme Schepsels, met door verdriet en broodzorg ver ouderde gezichten, schamel gekleed in sjovel goedje ondanks het steeds merkbare pogen om zich zoo. netjes mogelijk te maken, omdat zij bij «meneer Polak" moesten zijn. «Dan hoor ik de verhalen van gebrek lij den, van verwaarloozing, van mishandeling, altijd hetzelfde, doch altijd weer dezelfde gewaar wordingen opwekkend. «En als ik dan bedenk, dat het de vfottweti Zijn vftn lieden, die, als zij wilden, een inkomen konden hebben, gelijk staande aan het mijne, in sommige gevallen zelfs heel wat meer dan zou ik zoo'n kerel als ik hem op zulk een oogenblik bij mij zou hebben, zijn gemeene ^oilie i» elkander kunnen beuken. «Als ik aanneem dat een vijf honderdtal vak- genooten zich schuldig maakt aan de dingen die hier genoemd zijn, dan heb ik waarschijn lijk niet overdreven". -Polak gaat de schade Da, die industrie en vakovgauisatie van deze ongerechtig heid ondervinden, en geeft als middel tot herstel het volgende aan «Laat de A. J. Y. besluiten, dat ieder die niet zes dagen per week werkt, verwijdert zal worden uit de eigen personeelen van juweliers, en dat iedere juwelier zijn bazen moet verbieden dezulken in dienst te houden of te nemen. Laat zij er op staan, dat hare leden aan zulk een besluit streng de hand houden. Dan zal onze organisatie van haar kant alles doen, om dat besluit te helpen uitvoeren, desnoods door de looiers te royeeren en den leden te verbieden met hen te werken. «Als daarnevens de A. J. V. de invoering van den 8-urigen werkdag binnen redelijken tijd in het uitzicht wil stellen, zal zij kunnen rekenen op de krachtige medewerking van alle weldenkende diamantbewerkers, die gelukkig de overgroote meerderheid vormen. «Op deze wijze, doch op geen andere, kan aan dat vervloekte euvel een einde gemaakt worden". Ziedaar onthullingen, die een droevig liehl werpen op het leven van sommige (of zijn het er vele diamantbewerkers, en wel door hun eigen zondige schuld. Voorwaar de meerdere welstand, waar de vreeze Gods ontbreekt, is geen zegen maar het tegenddel er van. De Schrift spreekt ook van „een door boorden buidel". 30 Mei 1906. Wij schreven gisteren dat onze Pro vinciale Deputatenvergadering in de kleine zaal vau Tiet Schuttershof gehouden wordt; maar het is in de groote. Wij vergisten ons in den naam der lokaliteit. En wij rekenen er dan ook stellig op dat er zeer veel volk zal zijn om eens een opgeweklen aangenamen Partijdag te hebben. Wieden Partijdag van voor 5 jaren zich nog her innert., waar Bavinek zoo bezielend sprak, en die waar Fabius ons op zulk een dege lijke studie over Gezag en Vrijheid ver gastte, die zal wel verlangend ook weer naar dezen Partijdag uitzien. Moge er ook door onze Zuid-Bevelanders een ruim en warm gebruik vau gemaakt worden. Laten onze Calvinistische boeren hun weke- lijksch uilstapje naar Goes, hun zitje bij Boudeling of De Witte er voor dezen keer maar eens aan geven. In Den Haag zijn 86 Chineezen aan gekomen om een wetenschappelijke reis te maken. Toch schijnt ook wel iets po litieks dit gezelschap aan te kleven, want' de Minister van eeredienst en de Ónder koning van een paar Chineesche provin ciën behooren tot het gezelschap en de Minister van Buitenlandsche Zaken is er druk mee in de weer. Bovendien werden deze potentaten door H. M. de Koningin op Het Loo ontvangen. Slechts enkelen van het reisgezelschap dragen Chineesche kleeding met de staai t, meest allen zijn in Westersche kleedij. Mogelijk stellen sommigen onzer lezers er prijs op de namen te kennen van deze onze gasten. Hier zyn er eenige. Desverlangd kun nen meerdere volgen. De Minister van eeredienst heet Tai- Hung-Chi en de Onderkoning van Tvo- Kien en Tehê-Kiang heet Touan-Tang. Voorts noemt er zich een Lio-Yo-Tseng en een ander Sao-Ke Alfred Sue. Ook draagt er een den naam van Wan-Bi- Chung en nog eene van Teng-Oan-She enz. Alles echt Chinees, Eenzijdigheid geeft kracht. Niet onverklaarbaar is 't dat in een- pleidooi voor één belang alle andere be langen voorbijgezien of op den achtergrond gedrongen worden. In een tijdschrift voor Natuurphilosophie wacht men niet anders als een pleidooi voor de beoefening der natuurwetenschappen, zij het dan ook van een optimistische» bioloog, Zoo kwam ons dezer dagen een tijd schrift in handen waarin, niet zonder eenige opervlakkigheid, de leer verkondigd werd,dat wij van de beoefening der natuur wetenschappen verbetering mogen wachten voor ons politiek en oeconomisch leven. Ziehier de redeneering Op het gebied van politiek en cecono- mie verkeeren wij nog in de oude, over geleverde toestanden, vooral die der Ro meinen, die maar één middel kenden om rijkdom te verkrijgen, namelijk door die aan anderen te ontnemen. De natuur wetenschappen hebben echter geleerd, dat men langs anderen en beteren weg rijk dom verwerven kan, d. i. door rijkdom te scheppen. De rijkdom der moderne natiën zooals Duitschland en Engeland en Frank rijk is niet aan hare staatslieden of aan oorlogen te danken, maar de vrucht van de werkzaamheid harer geleerden. Staats lieden die geen natuurvorschers zijn kun nen in het gunstigste geval slechts daar door iets tot stand brengen, dat zij bureau cratische belemmeringen uit den weg ruimen. Duitschlands eenheid heeft dan ook vooral deze beteekenis gehad dat zij de vrij e uiting van energie mogelijk maakte. Positieven vooruitgang op het gebied van het ceconomisch en ethische leven kunnen slechts zulke mannen tot stand brengen, die de natuurwetenschappen toepassen. Men heeft berekend dat de ontdekkin gen van Pasteur alleen jaarlijks met een millioen franken het kapitaal van Frank- rjk hebben vermeerderd. Wanneer men zulke feiten in aanmerking neemt, schijnt het dwaas dat staatslieden voortgaan met het veroveren van landen door oorlogen. Door de .moderne natuurwetenschappen kan de rijkdom eener natie veel sneller toenemen dan door verovering van nieuw grondgebied. Er is dan ook geen verbetering in de politieke en ceconomische ethiek der vol ken te wachten, voordat men tot 't inzicht zal gekomen zijn dat wetgevers en staats lieden natuur-wetenschappeljk moeten ge vormd zjn. Waren onze wetgevers zulk een ont wikkeling deelachtig geweest, dan zouden zij zeker belet hebben dat de eene rijke energiebron na de andere, zooals petro- leuin-terreinen, kolenvelden, waterkracht bronnen enz. het eigendom van partcu- lieren werden. Al die bronnen komen aan de gemeen schap toe, zoo goed als de zuurstof der lucht of de stralende energie der zon. Ziedaar een pleidooi voor de overheer- sching der natuurwetenschappen, eenzijdig, maar o. i. der kennisneming waardig. Men twijfelt wel eens of de liberale pers het wel meent met haar eisch om algemeen stemrecht. Men moet die kiesrechtuitbreiders soms maar eens hooren, wanneer hun buiten landsche correspondenten aan het woord zijn. 'Dezen maken eigenlijk veel meer de ziel der redactie uit, en geven vaak duide lijker weer wat in haar omgaat, dan zij zelve, zou men zoo zeggen. Zoo trok heden weer onze aandacht een correspondentie uit Antwerpen in Het Handelsblad (dat blad heeft overigens vrij roode buitenlandsche briefschrijvers!) Daar wordt in dien Antwerpschen brief geklaagd dat de liberale stad Antwerpen bij de stemmingen voor de Kamer altjd overstemd wordt door dat clericale platte land. En dan heet het„De eerste de beste boer van het Heike mag zjn woord komen meespreken over de mannen die belangen als die van Antwerpen zullen gaan ver dedigen." 1 W elk een taal W aar anders vooral in verkiezings dagen zoo vaak gevleid wordt aan dien kant, dat zelfs de geringste boerenarbeider stemrecht hebben moet en men al zijn best doet hem naar de stembus te krijgen, als het een vrj zinnige is, daar spreekt men openljk zijn afkeer uit, zelfs van den boer, wanneer hij maar clericaal durft zijn. Zoo één opmerking van een vrijzinnig blad spreekt duidelijker dan duizend arti kelen. Troelstra is tegen algemeen vrouwen- kiesrecht, omdat nog te veel vrouwen aan den clericalen leiband loopen. Maar deze vrijzinnige heeren verfoeien ook het alge meen J?MM«OTkiesrecht, wanneer het hun geen vrijzinnige Kamer bezorgt.^ In België tenminste. Maar het is een Nederlandsch blad dat het opneemt. Een pas verschenen rapport van het keizerlijk Duitsche bureau voor de statis tiek is wèl waard met aandacht bestudeerd te worden. Het geeft voor de onderscheidene naties de verschillen op, waarmede de geboorten daar de sterften overtreffen. Deze cijfers zijn zeer welsprekend. Per duizend worden dus mèèr geboren dan er sterven In Rusland 18,— mensehen. Nederland 16, Roemenië 15,4 Denemarken 14,4 11 Duitschland met Noorwegen 13,9 11 Oostenrijk 13,5 Groot-Brittannië 12,9 11 Luxemburg 12,4 Finland 11,9 11 België 11,0 Hongarije 10,9 Zwitserland 10,1 Italië 9,4 5,5 1,9 Dit laatste cijfer is zeer wèlsprekend. Centrum. 11 11 Ierland Frankrijk Oostenrijk en Hongarije. De vrede tusschen deze twee, die 't nu al tien jaar lang oneens zijn, en in weerwil van het getroffen „Ausgleich" (vergelijk) nog maar niet tot een vergelijk konden komen, was eenige weke» geleden, na de aftreding, zoowel van het Hongaarsche kabinet (Fejervary) als van het Oosten- rijksche (Von Gautsch) geteekend. Men meende nu de Hongaren hun ministerie uit de oppositie (Wekerle) en de Oosten rijkers hun algemeen^ kiesrecht-ministerie (Hohenlohe) hadden, en de Keizer-Koning minstens evenveel had toegegeven als de Hongaarsche Revolutie dat het overeen gekomen vreedzame tijdperk tot 1917 zou zijn aangebroken. Doch zie, daar struikelt de vrede reeds weer na eenige weken, en wel over het Hongaarsche tol tarief-voorstel. Door dit nieuwe toltarief dreigde de eenheid tusschen Oostenrijk en Hongarije te worden verstoord, en daarom kon de Oosten rij ksche regeering deze poging van de Hongaarsche niet goedkeuren. Het was een inbreuk op de bedingen. Gevolg was dat de ministers der beide regeeringen hun gemeenschappelijken Vorst hun ontslag aanboden. Een later bericht meldde echter dat de quastie uit den weg geruimd was. Hohenlohe schijnt nochthans zijn ontslag aanvraag te handhaven, terwijl Wekerle met zijn zaakjes doorgaat. Zijn eerste optreden als woordvoerder der regeering in de Hongaa'sche Kamer was een sucoes. Hij diende in een ontwerp-douanetarief en een wetsontwerp, ten doel hebbende den minister van buitenlandsche zaken te mach tigen bij ordonnantie de handelsverdragen die met de overige staten gesloten zijn, van kracht te verklaren. Hij verklaarde dat de regeering hare grondbeginselen ten aanzien van het politieke recht handhaaft en dat zij op het terrein van de vereeni- ging van twee staten onder denzelfden ïorst blijft. Hij droeg een program voor, betreffende talrijke kwesties, en kondigde aan: kiesrechthervorming op den grondslag van algemeen stemrecht en hervorming der belastingen in progressieven zin. Met Oostenrijk zal men in onderhandeling tre den ten einde de handelsunie te vervangen door een handelsverdrag. De rede werd met groote geestdrift ontvangen op alle banken. De vroegere voorzitter van den ministerraad, uitnaam van de constitutioneele partij, zoowel als de leider der Kossuthpartij, spraken ver trouwen in het kabinet-Wekerle uit. Voorts is ingediend een wetsontwerp om te voorzien in de noodige recruten en een begrootingzoodat Hongarije's gezond heidstoestand zachtaan weer min of meer normaal schijnt te willen worden. Maar nu schijnt Oostenrijk weer erg ver kouden te zijn. De voorzitter der Kamer had de verga dering gesloten dewijl het ministerie zijn ontslag had aangeboden. Hierop hebben 75 volksvertegenwoordigers van de ver schillende partijen onder voorzitting van Prade van de Duitsche volkspartij, in de zaal van de Kamer van afgevaardigden een vergadering belegd, om verzet aan te tee kenen tegen de handelwijze van den voor zitter der Kamer, die strijdig is met het reglement van orde. Ónder toejuichingen drukte Prade zyn diepgevoeld leedwezen uit over 't aftreden van Hohenlohe, die zich voor de eerste maal tegen het overwicht van Hongarije heeft verzet. De leiders der partijen hebben hierop een conferentie belegd en een sub-com missie belast een spoedeischende motie op te stellen over den politieken toestand, en die motie bij de nieuwe conferentie der partijleiders in te dienen, die zich zullen verbinden die motie met algemeene stem men te doen aannemen. Indien er morgen vergaderingen worden gehouden, zal het dientengevolge onmoge lijk zijn den Rijksraad te verdagen. In dat geval zouden alle leden van de Óostenrijk- sche afvaardiging hun mandaat moeten neerleggen. België. De uitslagen der verkiezingen te Brussel zijn eindelijk bekend. Gekozen 9 katholieken, 7 liberalen, 5 socialisten. De katholieken en socialisten houden wat zij haddende liberalen wiBnen den zetel van pastoor Daens. Te Kortrijk wint de socialistische candidaat van het kartel een zetel van de katholieken. De katholieken verliezen 4 zetels te Kortrijk, Dinant, Namen en Antwerpen. De liberalen winnen 3 zetels: te Antwerpen, Brussel en Dinantde socialisten winnen 2 zetels te Namen en Kortrijk. De christen-democraten verliezen 1 zetel te Brussel. De nieuwe Kamer zal dus bestaau uit 89 katholieken, 46 liberaleD, 30 socialisten en 1 christen-democraat, zijnde een meerder heid nog van 12 stemmen voorderegeeriDg. De clericale meerderheid brokkelt wel met elke twee jaar af; doch de socialisten gaan in stemmencijfer onder het kiezers corps ook sterk achteruit. Gevolg van het steeds rooder worden der liberale en radi cale partijen. Net als in Frankrijk. Daar is het socia lisme wel de baas en drijft het de regeering in de meest radicale richting. Maar in België loopt het indien de evolutie in de liberale partij zoo voortgaat, binnen enkele jaren voor een te veel. Intusschen de clericale regeering blijft. Over twee jaar treedt de andere helft der Kamer af, doch daarbij kan zij niets ver liezen. De Smet kan dan (als hij nog leven mag) aan het zilveren jubilé der meerder heid aanzitten. De clericale party zal dan kunnen terugzien op een reeks van uitne mende premiers, die vorst en land met zegen dienden. Malou, Beernaert, Vandepeere- boom, Woeste, De Smet de Naeyer zyn er slechts enkele van. Andere landen. Voor wat Europa aangaat, kunnen wij volstaan met de mededeeling dat Zweden en Italië hun nieuw kabinet hebben ge kregen.

Krantenbank Zeeland

De Zeeuw. Christelijk-historisch nieuwsblad voor Zeeland | 1906 | | pagina 1