BRAZILIË: „KOLONIE VAN BUITENLANDS KAPITAAL" naar Columbia krijgt normale verkiezing< Voogd: verhoging KANS OP STUITEN VAN GOLF VAN FASCISME Kleine stem Economische bezetting Brazilië (III en slot) Jacht op grondstoffen Fraaie groeicijfers Investerings paradijs Sleutelposities Woensdag 17 apr Woensdag 17 april 15>74 PRIJZEN VOOR 40 ORIGINELE EIEREN Dagenlang hebben we hier honderden leuk versierde paas eieren bekeken en bijna net aoveel gedichtjes en verhaaltjes gelezen. Het heeft ons nog meer werk, dan het afgelopen jaar gekost, om uit al deze inzendingen de veertig hesten te kiezen. In grote dozen, kartonnen rollen, levensgrote enveloppen en ook wel gewone enveloppen kwamen de versierde paas eieren bü ons bénnen. Alleen al het open maken van al dieae pakatten kostte uren werk. Het moest heel voorzichtig gebeuren omdat de stukjes hout, papiertjes, strikken, knopen, schelpen en kralen niet altijd even goed vastgeplakt zaten. Het ia on mogelijk om te vertellen wat voor originele ideeën allemaal in de paaseieren waren verwarkit. Dan zouden We wel een hele krant nodig hebben. Een groot aantal kinderen had ook veel moeite gedaan om een leuk verhaaltje of gedichtje te verzin nen. Een paar van deze varhaaltjes en gedichtjes zullen we in deze Kleine Stem afdrukken. Verder zien jullie afbeeldingen van twee paaseieren. Ze zijn in zwart-wit natuurlijk lang niet zo mooi als in werkelijkheid. Bovendien konden we van de paaseieren, waar van alles op is geplakt geen afbeelding in die krant zetten, omdat al deze leuke dingen niet goed over komen op een foto. De inzendingen van een aantal scholen, die meededen, hebben we per klas beoordeeld. Omdat ook de kinderen uit deze klassen vteel werk hebben verzat hebben we besloten die vol gende scholen een extra prijs te geven: Klas 3 c van de Christus Koningschool in Breda, de eerste klas van de Mgr. Heijligersschool in Kwadendamme, klas Se van de basisschool Wisselaar in Breda, de basisschool De Von der in Raamsdonksveer en de eerste klas van de Petrus en Paulusschool in Breda. Dan volgen hier de namen van de kinderen, the een ven de veertig prjjzen hebben gewonnen: Ronie Bastiaanse, Herelsestr. 135, Heerle, Martijn Verhoeven, Dennenlaan 77, Dorst. Mineke Baars, Leliestr. 80 Goes. Bennie v. d. Broek, Haagweg 139, Breda. Conny Marens, Pastoor Smul; dersstr. 38, Kloosterzande. Lianda Littooy Molenstr. 21 Klundert Jolanda Pepijn, Polderstr. 46, Breda. Hetty van Geenen, Stads weg 132, Geertruidenberg. Linda den Dekker Namenstr. 28, Breda, Bennie v. d. Biggelaar, Emmaweg 6, Made. Llan de Jonge Pr. Hendrikstr. 18, 's-Heerenhoek. Simone Lips, Eiken laan 23, Oudenbosch. Yvonne den Ronden, Oosterzeiestr. 45 Breda. Marika Dekkers, Molenstraat 106 Etten-Leur. Paul van Herwaarden, Lochstr. 8, Gilze. Hetty Langen, Kloosterstr. 46, Bavel. Kinderen Coens, Vierambachtenstr. 27, Sas van Gent. Jean-Pierre Aanraad, Linderstr. 24, Oudenbosch. Cor Courtin, Oudelandseweg 7, Heinkenszand. Marijke Verlaet, Tivoli 2a, IJzendijke. Sjannie van Vugt, Gagelstr. 5, Molenschot. Diana Faas, Achtervang 23, Breda. Jolanda den Ronden, Oosterzeiestr. 45, Breda. Mario hemmens, Asterstr. 8, Oosterhout. Denise Baeck- lant, A. Koenestr. 3, Oudenbosch. Luuk de Graaf, Grenulaan 45, Terneuzen. Ineke de Klerk, Lelystr. 144, Breda. Ingrld Vin centen, Zuidlaan 69, Prinsenheek. Gerrie Stevens Hoek 41, Dus- sen. Peter van Groezen, De Viiert, Dorst. Monique van Deur- sen, Bernhardstr. 2, NIeuw-Namen. Gerda de Brnyn, Petrusstr. 2, Nieuw-Namen. Toos van Rijsbergen, Fatimastr. 32, Sprundel. Carin Pellens, St.Bavostr. 32, Rijsbergen. Merel van Hoek, Rustlandstr. 28, Breda. Peter Verbaandert, Moeskroenstr. 77, Breda. Danielle de Wijs, Rode Vaart 23, Terheijden. Peter de Roeck, Beatrixstr. 9, Kloosterzande. Gertia Nagel, Konijnen berg 30, Halsteren. Kinderen van Moorten, Van Houtestr. 3, Oostburg. (Van onze r.t.v.-redactie I HILVERSUM Met de „Zwartziek" heeft de 36-j; cineast Jacob Bijl een tref] tijdsbeeld gegeven van de anderende moraal in onder. ge relaties zoals die de laa jaren opgeld doet. De VA zendt zijn film donderdag april uit van 21.50 tot 2: uur. „Zwartziek" is het letter vertaalde Zweedse woord v jaloezie, maar het bestri een breder scala van gev lens dan ons vooral op h zucht gebaseerde begrip, hoofdfiguur „Jan" kampt i het probleem dat zijn vro „Olga" na zes-en-een-half ji huwelijk meent „meer en ties" te hebben dan ze 1 Benmie v. d. Broek, Het is Posen Jippie Jee Ik ga eieren verven Wie helpt er mee? Morgens gaan wij naar de kerk Die ligt aan het Belgiëplein En papa hoeft niet naar zijn werk Dat vinden wij fijn We zetten bloemen in vazen En ik wens jullie allemaal een zalig Pasen. Linda den Dekker, 11 jaar. Hoera, hoera het is weer Pa sen. We verstoppen paaseier- ren. Ik kan er wel dertig op. Maar van kwatta dan. Die zijn natuurlijk lekkerder dan van de kip. Tok tok. Toog van Rijsbergen, 13 jaar. Er was eens een meisje die vier jaar was. Ze zag ook zo'n paasei in die krant staan. Ze zei tegen haar moeder: hé de paas haas heeft een ei in de krant getekend. Nee kind, daar kun je een prijs mee winnen. Mag ik mee doen? Ja dat mag hoor. Versier het paasei maar mooi. Carin Pellens, 9 jaar. Wij krijgen paasvakantie, dat vind ik fijn. Ik kan dan lekker spelen en ik ga ook dikwijls naar het zwembad. Dat vind ik lekker fris. En ik heb al een di ploma. Dat is fijn, Want dan hoef ik niet in het ondiepe en we gaan weer paaseieren zoe ken bij Leen Bakker en we gaan ook varen naar de Bies- bosch. Dat vind ïk het fijnste wait er is. Corné Peters, school De Vlonder. Een Hein* paashaas legde eieren. Hoe kan een paashaas nou toch paaseieren leggen? Nou dat ging zo: er was een heks, die gaf hem een drankje maar op een dag zei ze: nou geef ik eindredactie: rieja van aart Petmr ét Hoech. een ander drankje maar toen ging do paashaas huilen en toon kwamen er paaseieren. - Oor Courtin, 8 jaar. Er wat eens ten ei, dot niet denken kon. Op een keer ging hij met zijn vriendjes en vrien dinnetjes spelen en ze wisten niks te doen. Toen deden ze meeste stemmen gelden, wat kies jij? En toen wezen ze het ei aan, dat niet denken kon. Ze zeiden: jij moet wat verzinnen en hy zei, maar ik kan niet denken en toen lachten ze hem uit en Het ei rende toen maar gauw weg. Hij kwam in de tuin. Daar was de paashaas, die zei: ik verstop jou in de tuin en dan gaan de kinderen jou morgen zoeken en dat vond het ei heel erg fijn, want nu hoefde hij niet meer te denken. Lianda Littooy, 8 jaar. Er was eens een paasei, dat altijd lelijk keek. De andere paaseieren zeiden dat hij niet zo lelijk moest kijken. Ze zei den: als je zo doorgaat krijg je een heleboel rimpels in je eierhoofd. Dat is iets waar het paasei niet tegen kan, rimpels dat ls rottig. Van toen af aan keek het ei nooit meer lelijk. Hij dacht: Wat heb je aan lelijk kijken?! Marika Dekkers, 9 jaar. Br was eens een meisje, heette Ajnja. Het was eenl meisje, maar ze wist niet, j het Pasen was. En op een i vond ze een paasei. Wat fel een paasei! Maar wait is dati kuikentje! Dat had ze nog i gezien. Een paasei met eenl kentje. En ze lag slap vaal lachen. En ze ging naar huiij de volgende dag speelde iel het kuikentje. Louise 1 Christus Konin Ik vind Pasen erg leuk. Monique Hei school De (Van een onzer verslaggever HILVERSUM De Nede landse omroep heeft komei jaar 120 miljoen over. De he B. P. Kortland waarnemend ri geringscommissaris voor de on roep acht een en ander h gevolg van de laatstelijk doo gevoerde bezuinigingen, ei verhoogde opbrengst van <f omroepbijdragen en de vergr, te omzet wan de STER-pot. Op deze min of meer onver waehte meevaller is verschil lend gereageerd. Het Tweed Kamerlid voor de PvdA di heer J. J. Voogd, heeft de mi nister van CRM de heer H. W van Doorn gevraaigd de verho ging van het kijkgeld uit t stellen. Volgens Care! Enkelaar, hoofi van de dienst televisieprogair, ma's van de NOS, zal het vooi dit jaar berekende overscho van 120 miljoen voor de Ne deriandse Omroep gebruik kunnen wórden voor ui tb rei ding van de bestuurlijke NOS; sector. Het overschat, niaar zijn oor deel in de eerste plaats orat- staan door de bezuiniiginigspo- litiek ('misschien iis er wel wat te sterk bezuinigd'), heeft volgens d-e heer Enkelaar na-| roehjk sterk doorgewerkt in de personeelssector en met na me op leidinggevend niveau Le leudunggeveiude funtotiona- I fwsem zijn zozeer belast met I beleidszaken, dat zij niiet of .nauwelijks iets hebben kun- PfcKW ij op Pr°Sammatisch ■I gebied,aldus de heer Enke- I stmeflf Z1"'' dat men enetzijds I treeft naar een grotere taafc- I verdeling om overbelasting en I Jjaanï1't voortvloeiende frustra- S te..voorkomen, doch dat I anderszigdB de mensen daar- (Van onze correspondent) BUENOS AIRES Vanaf zijn geboorte in 1964 is de Braziliaanse militaire dictatuur het troetelkind geweest van het Noordamerikaanse imperialisme. Op alle terrei nen was grote broer Noord-Amerika alom aanwezigs bij de voorbereiding van de staatsgreep, de opbouw van het militaire apparaat, de opleiding in repressieve technieken en bq het verlenen van gigantische economische, finan ciële en technische „hulp". Meer dan voor welk ander Zuidamerikaans land, toon de de Noordamerikaanse overheid haar interesse in het Brazilië van de militaire dictatuur. De afgelopen tien jaar werd Brazilië rechtstreeks door de Noordamerikaanse re gering of via de door haar gedomineerde internationale financieringsorganisaties volgepompt met ongeveer vier miljard dollar. Daar bovenop komt nog een veelvoud aan Noordame rikaanse investeringen van privé-kapitaal, dat wordt aangetrokken door de lage lonen in Brazilië, een groot reservaat werklozen, een ogenschijnlijk stabiel mili tair bewind dat bereid is ieder protest de kop in te drukken, door de gunstige investeringsbepalingen, het gemakkelijk terugvloeien van winsten, belastingfacili teiten, bodemrijkdommen, etc. Bij de economische bezetting van diit grootste Zuildamen- kaanse lamd zijn zowel het Noordamerikaanse privékapi- taal als de overheid betrok ken, die op hun beurt kunnen vertrouwen op het bondge- mooitscbaip met de Braziliaanse bovenlaag en diens militaire kaders (ruim 6000 Braziliaan se officieren werden im 1950- 1970 in Noord-Amerika opge leid1). Er is geen sprake wan, dat wordt gepoogd - zoals na de oorlog in Europa - van Brazilië een min of meer oniafhanke- lijk-kapitalistoiteh lamid te ma ken. Integendeel, steeds meer blijkt dait de buitenlandse in vesteringen niet een onider- Bteuniing of aanvulling zijn op ■het nationaal kapitaal, maar juist de invloed van het natio- In dit derde en laatste artikel van de serie die wij over Brazilië publi ceerden, wordt vooral de aandacht gevestigd op de rol, die buitenlands kapitaal in dit immense land speelt. Met name gaat onze correspondent Jos Schurink niet voor bij aan het feit, dat het louter economische en beslist geen menslieven de motieven zijn, die van Brazilië een „kolo nie van buitenlands en dan vooral van Noord-Amerikaans kapitaal" maken. De beide vorige artikelen stonden in de kranten van 3 en 10 april. naai kapitaal in alle strategi sche sectoren van de economie vervangt of vernietigt. Deze buitenlandse domimiatie wordt nog verscherpt door de enorme schuldenlast (nu al bijna dertien milj<and dollar) en de politieke noodzaak van het bewind de economische groei zonder structuurveran deringen. gaande te houden. Dit verklaart dat enerzijds Brazilië telkens nieuw kapitaal nodig heeft (wat de afhanke lijkheid vergroot) en ander zijds voor het verkrijgen van deviezen telkens meer moet exporteren, wat de afhanke lijkheid van de goeddeels door Noord-Amerika gecantrolee-de markten vergroot. Begin 1973 maakten Brazili aanse' kranten melding van re cente publikaties van het Noordamerikaanse ministerie van Binnenlandse Zaken, waarin wordit gezegd dat in het jaar 2000 de Noordameri kaanse economie voor de der tien belangrijkste mineralen - uitgezonder fosfaat - afhanke lijk zal zijn van het bui,ten- land. Al in 1985 zul'en negen van deze produkten goeddeels moeten worden ingevoerd. De ze snel groeiende afhankelijk heid van steeds meer grond stoffen kan worden gezien als de belangrijkste reden voor de Noordiamerikaoinise penetratie in Brazilië. Bdjma alle mineralen zijn in Brazilië in grote hoeveelheden aanwezig, terwijl andere grondstoffen als petroleum, aardgas en koper door de aan leg van die 4000 kilometer lan ge Trans-Amazon,ica binnen handbereik liggen in de buur landen Venezuela, Peru, Ecua dor en Bolivia. Zelf bezit Brazilië bijvoorbeeld de dierde baiuxietreserves ter wereld, 25% van 's werelds ijzerreserves, is de op twee na belangrijkste leverancier van mangaan en bezit tien van de amper 18 miljoen ton tinreser ves in de wereld, terwijl Noord-Amerika nu afhankelijk is van het buitenland wat be treft de bauxiet (grondstof voor aluminium) voor 85%, ij zererts voor 30%, mangaan voor 95% en tin voor 80%. De Noordamerikaanse penetra tie houdt niiet op bij de gren zen. Eoonomaseh zwakkere buurlanden als Uruguay, Para guay en Bolivia worden op hun beurt door het Braziliaan se subimperialisme steeds ste viger in die economische houd greep genomen. Langs de grenzen met o.a. Venezuela, Bolivia en Paraguay werden het afgelopen decennium in betwiste gebieden Braziliaanse nederzettiiniggen gevestigd en zelfs zijn al die gebieden die Bolivianen en Paraguayers als de hunmie beschouwen inge lijfd. Langs deze en andere grenzen - met name met Bolivia, Para guay en Uruguay - gaat de Braziliaanse expansiedrang gepaard met het opkopen van landgoed1eren en dure econo mische projecten die deze buurlanden, waar overwegend pro-Amerikaanse dictators het voor het zeggen hebben, steeds meer afhankelijk ma ken van Brazilië. De militaire dictatuur gaat prat op de fraaie groeicijfers van het bruto nationaal pro- dukt, dat de afgelopen vijf jaar met gemiddeld tien pro cent per jaar is toegenomen. Toch iis de waarde van dit soort cijfers betrekkelijk. De afgelopen decennia slaagde men in verschillende Latijns- Amerikaarase landen erin zo nu en dam jaren met groeicij fers van tien en meer procent te behalen. Dijt werd bijvoorbeeld in de vijftiger jaren door Pérez Ji menez in Venezuela behaald, met name door spectaculaire openbare werken, terwijl ook in Brazilië zelf in 1954, 1960 en 1961 groeicijfers van boven de tien procent werden bereikt. In al deze gevallen zag men evenwel dat deze extra inspan ningen niet konden worden gecontinueerd en dat de groei cijfers ma een korte opleving kelderden. In „ons hwesterinigspanadijs", zoals een Noordamerikaanse zakenman Brazilië eens noem de, kunnen ondanks wat for mele wettelijke beperkingen de buitenlandse kapitalen zich als echte vrijbuiters uitleven. Niet alleen vloeien de investe ringen vlot terug in o.a. de vorm van winsten, giften, technische bijstand en het ex tra duur invoeren van onder delen of grondstoffen van een buitenlands filiaal, maar ook slaagt het buitenlands kapitaal in Brazilië er in op vaak ver bluffend gemakkelijke wijze de binnenlandse kapitaalmarkt af te romien door het opnemen van kredieten (soms wordt al dus een belangrijk deel van buitenlands kapitaal vervan gen en zelfs nieuwe of aanvul lende „buitenlandse investe ringen" geheel gefinancierd;, terwijl voorts verscheidene buitenlandse investeringen na tionale 'bedrijvigheden en soms hele opkomende bedrijf stakken van nationaal kapitaal vernietigen, Bijna een jaar geleden ontken de de toenmalige minister van financiën de enorme invloed van het buitenlands kapitaal in de Braziliaanse economie. Volgens hem zou meer dan negentig procent nationaal ka pitaal zijn. Andere bronnen noemen daarentegen een ver deelsleutel van 31% buiten lands en 33% nationaal privé- kapitaal (rest staat) met de aantekening dat veel van de zogeheten nationale bedrijven in feite onder controle staan van buitenlanders die met een ministerie van planning wat drijfskapitaal deelnemen. Deze cijfers sluiten ongeveer aan op die gegevens van het ministerie van Planning wat betreft de 377 grootste ondier- nemingen. waarvan de 116 buitenlandse bedrijven 35 tot 40% van de totale omzet pro duceren. Tegenover de amper tien pro cent van de ex-minister van Financiën stellen politieke te genstanders van het bewind dat zeventig tot tachtig procent van de economie in buiten landse handen is. Dit grote verschil in percentages is niet zo onverklaarbaar: men kan enerzijds tot de produktiemid- deten natuurlijk ook alle Bra ziliaanse eenman,sbedrijfi es, huisnijverheid etc. rekenen, terwijl anderzijds terecht wordt aangevoerd, dat het gaat om de controle van het economisch geheel en dat daarvoor slechts een betrekke lijk klein deel van een appa raat - en wel de centrale pun ten - behoeft te worden bezet. En dót is ongeveer wat het buitenlands kapitaal in Brazilië doet: het beheerst om en nabij taehitig procent van de meest dynamische sectoren van de economie, zoals de zware in dustrie, de chemische, voedsel- en drankendinidustrie, plastic en textiel, terwij,1 in de mijn bouw het nationaal privé-kapi taal al naar de derde plaats is verdrongen. Enkele cijfers: de auto- en rubberverw erkende industrie is al voor honderd procent in buitenlandse han den, de fabricatie voor auto- oniderdelen voor 62%, de glas industrie voor 90%, de fatari- oatie van zware machines voor 59% en de farmaceutische in dustrie voor 90%. Op het moment van blikatie zijn verscheidene j centages al weer ach Voortdurend komen nieuffll bestaande onderniemingei f buitenlandse handen door het gebrek aan enj hoarllijike binnenlandse en om aan de schulden te voldoen nieuwe exportmarkten niieuw buitenlands tof! wordien gezocht en grail afhanikelijkheiid. Een cirkel waaruit ontsrvappai J der ingrijpende steurt anderingen steeds gelijk Ëjkf. Van het pro-Amerikaanse militfflkj wind onder de nieuwe 1 van generaal Geitel hoeftl gezien zijn verklaring MJ ambtsaanvaarding op IS" j.L, geen poging in die te warden verwacht. JOS! (Van een onzer Tur,df£HT-Witte Vlind 1)esin viut^.!)er0emd amusement 11 volgende maand een toe nfel §6z®l$chap waarin nog I uit ip 5ld.ere beroemdheden I rneere' .'Showbusiness" I Plaatsen vooral in die ken en 1°ptreden waar Tur en hun gezinnen werk- (Van onze correspondente) MEXICO Er is een goede kans dat degolfvanfascisme, kans üat de golf van fascisme, die het grootste deel van Zuid-Amerika heeft over spoeld, niet over Columbia's grenzen heenkomt. Deze maand krijgt Colombia voor het eerst sinds 16 jaar een eerlijke kans op normale ver kiezingen. Iets dat sins 1958 onmogelijk was in verband met het fenomeen van een woeste gewelddadigheid, wel ke in tien jaar 300.000 slacht offers had gemaakt en tot in de kleinste gehuchten als gevolg van een diepe ver deeldheid tussen Conservatie ven en Liberalen. Daarom werd tussen beide partijen toen voor de duur van vier presidentiële termijnen van vier jaar een pact gesloten om tot '74 afwisselend een conservatieve en een liberale president te verkiezen. Parle mentszetels bleven al die tijd precies tussen beid* partijen verdeeld. Het was een verdrag van de wanhoop niet op de laatste plaats omdat tweederde meer derheid nodig was voordat een wet erdoor kon komen, oi een presidentieel kandidaat kon winnen. Wat dus de partijen van elkaar afhankelijk maak te: vaak zag een conservatief ziah gedwongen voor de meest conservatieve liberaal te stem men of vice versa. Maar zin heeft het pact gehad: want nu het op 21 april af loopt, wanneer een nieuwe president wordt gekozen, blijkt d,at zich binnen de twee partijen een variatie van poli tieke stromingen heeft ont wikkeld, welke nu door vier kandidaten worden gepresen teerd. De voornaamste, links van het centrum, is de jurist prof. A. Lopez, zoon van een ex-presi dent. Hij volgde een Jezuïe tenschool in België, een lyceum in Frankrijk, hogere scholen in Engeland en Washington. Zijn politiek ptograirnma is een zeldzaamheid voor Latijns Amerika precies omschre ven en gedetailleerd. (Een de tail betreft een scheidingswet. Want nu is wettelijke schei ding niet mogelijk j. Lopez wil een herorganisatie aer landbouwhervorming, wel ke niet verder dan een suk kelgangetje kwam en schanda lige praktijken niet beëindigde van de grootgrondbezitters twaaronder de kerk). Daarbij staat hij een ontwikkelingse conomie voor, die alleréérst op een betere inkomensverdeling is gericht. De conservatieve kandidaat Alivaro Gomez, ook zoon van een ex-president, heeft noodt een openbare post bekleed. Hij is kennelijk van de oude stempel inzake ontwikkelings- methoden, spreekt over „aan moediging" van onderwijs en landhervorming en staat de centralisatie voor. Daar hij de enige conservatieve kandidaat is, staat hij er vrij sterk voor. Maar het Columbiaanse volk, waarvan zeker 45 onder de 15 jaar is, is mede via de jeugd naar links geschoven. Veelzeggend voor de pol'ttoke constellatie is, dat kandidaat nummer drie en vier I links representeren. Dew rijkste is een vrouweli)»1! nator, „de kapiteins*, naamd, Maria Rojas, f van een ex-dictator iets vi,or het volk d*®I kapiteinse is populair, tf] jaar in de politiek en haar partij .National* j laire Alliantie" alle stromingen te verei heeft zich voor stre* veranderingen en een tisch bewind uitgespro!*'! is het wfl nieuwe geweld^ Weliswaar van nieuw. mogelijk, omdat zich **"1 we guerrillagroep „1"* heeft gevormd w Rojas' Alliantie steunt^ garanderen" dat „niet diior fraude" een ot*1"',] van Rojas ongedaan maakt „als in 1970". Belangrijk is echter d!,lJ lumbia eindelijk - t eratische verkiezing^ lijk zijn en het to tij aan zijn grenzen 1 keerd. Mario* 1

Krantenbank Zeeland

de Stem | 1974 | | pagina 12