De Faam Braderie '83 GEOPEND ELDERS IN DIT BLAD TOONT HAARSTIJL STUDIO ROLAND HAARMODE '83 HET WEEKBLAD WALCHEREN r Groene veld 4 r/^n Vogelaars bezorgd over jacht bruine kiekendief BAAS UBU EEN WIERVELEND SPEKTAKELSTUK BEGIN JULI IN OPENLUCHTTHEATER Dokter Van der Moer: 'Arnemuiden: een heerlijk conservatief volkje met zijn aparte taal en kleding yHUTH., or%T' HELMO MODE VOOR JONGE MENSEN! SHIO "Monsterlijk stuk" J.P.A. R0SSËL TANDPROTHETICUS KUNSTGEBITTEN REPARATIE Middelburg iü-17-10juni folklurestad Feodaal Van Hemert Bevallingen Notabelen. Receptie milium Voor nog meer service zijn wij ook maandagmiddag oplage 20.895. wekelijks gratis huis aan huis op geheel walc heren in combinatie met de vlissinger. totale oplage 43 200 uitgave pro vinciale zeeuwse courant b.v. administratie/advertenties: m arkt 51postbus 5017, 4330 ka middelburg, 01180-27651privé: h. schrama, 01180-13585. redaktfeiad hanneman, 01180-27 651, toestel 54. Het Zeeuws Vogelaarsoverleg is verontrust over de toegenomen verstoring van broedende bruine kiekendieven. Kr wordt zelfs op de- vogels geschoten en ook \crgifti- gingen zijn geconstateerd. Kr heerst de opvatting, aldus het Vogelaarsoverleg. dat er teveel vogels zouden zijn. Dat is een misverstand. De bruine kieken dief is een beschermde vogel. Zelfs jagers, die over het algemeen toch goed op de hoogte zijn van wat er in de natuur mag en niet mag. schieten op deze bescherm de roofvogel, betreurt het Voge laarsoverleg. Maar de gevederde natuurlijke jager vervult een re gulerende functie in de natuur, een functie die de menselijke jager ook graag vervult. Bruine kiekendieven zijn grote roofvogels. Ze zijn goed te onder scheiden vanwege hun jaagmet- hode. Ze 'zeilen' laag boven het riet, sloot of weiland, terwijl de vleugels in een lichte V-vorm zijn gespreid, liet vrouwtje is hele maal bruin, het mannetje heeft zwarte vleugelpunten. licht grijze plekken op de vleugels en een grijze staart. Tussen 1955 en 1965 verminderde het aantal bruine kiekendieven in Zeeland sterk. Na 1965 consta teerde men een langzame toena me. Het Zeeuwse Vogelaarsoverleg waarschuwt verder tegen het fo tograferen van deze roofvogel. Nestfoto's vooral kunnen het na tuurlijke verloop behoorlijk ver storen. Voor informatie 01178-1891. DEZE WEEK IN Op de voorlichtingspagi- na van de gemeente Middelburg staan brand- weerwedstrijden cen traal Welke specifieke maa tregelen «orden geno men om de bevolking te wa arse h uwen? Deze week deel 2 van het ge zamenlijke Walchersc rampenplan. Korte Informatie op on ze hinnenpagina bevat een breed scala aan in- AFSCHEID DORPSARTS Repetitie in het openluchtth eater Toorenvliedt (Foto John Siwabessy). Hoewel Baas Ubu van de Franse schrijver Alfred Jarry op papier een bezetting van enkele tientallen spelers voorschrijft, brengt de Stichting Middelburgs Theater dit spektakelwerk met zeventien per sonen. Regisseuse Anke Brouwer acht dit aantal echter meer dan voldoende. Het Amsterdamse Pu- bliekstheater bracht Ubu Roi zoals de onvertaalde titel luidt, met slechts zes personen en de to neelgroep Centrum uit Arnhem acteerde ook al met een bezetting van minder dan tien spelers. Niettegenstaande is Baas Ubu een enorm moeilijk werk. Knap en gedurfd dus van het Middelburg se gezelschap om dit werk op het repertoire te nemen. Anke Brou wer: "Er zijn maar weinig gezel schappen die het aandurven dit stuk te spelen. Dat geldt ook voor beroeps. Desondanks is het ons gelukt om met amateurs rondom ervaren spelers als Bram Kwek- keboom en Lea Minnaar in de hoofdrollen goed voor de dag te komen". Baas Ubu wordt gespeeld in het Openluchttheater Toorenvliedt op de vrijdagen en zaterdagen 1. 2, 8 en 9 juli. Nog ongeveer een kleine maand heeft de regisseuse dus de mogelijkheid om de uiterst moei lijke passages bij de speler s in te prenten. "Het grootste probleem". 2ïo ver woordt ze de kleine hapei ingen. "zit in het cabaretachtige van dit stuk. De spelers moeten gc«ed ge timed op elkaar reageren. 'Ook al omdat het een openluchtp roduc- tie is. en de tekst kan vervliegen met de wind. moest word en ge zocht naar een wervelende vorm geving". Alfred Jarry schreef het stuk in 1896 als een soort kwajongens streek. Hij zat toen nog op de middelbare schoo.. Centra al staat baas UBU (Bram (Kwekkeiboom) die opgehitst door zijn vro uw Ma Ubu (Lea Minnaar) opeen rigou reuze manier de macht gri jpt. Hij stoot koning Wenceslaus van de troon en maakt zichzelf lot ko ning. Ubu voert vervolgens een schrikbewind en het enige wat hij belangrijk vindt is dat hij zelf ge noeg te eten krijgt. "Het is een waanzinnig s pel van hebben en houwen, dat bij de premiere en in de literatuur in de beginjaren werd afgedaan met de betiteling 'monsterlijk stuk'", legt Anke Brouwer uit. "Tegenwoor dig oordelen we er positiever over. Het is ook bijzonder goed qua taalgebruik". De hoofdrolspeler Bram Kwek- keboom verwacht overigens dat het publiek schuddebuikend Baas Ubu zal bekijken. "Het komt oyer als een soort stripverhaal en Anke Brouwer heeft gezorgd voor die wervelende vormgeving. Bewe ging en kostuums spelen een erg belangrijke rol". "Het publiek kan inderdaad naar hartelust lachen", geeft Anke Brouwer toe "om alle dwaasheden die in dit spel worden geopen baard. Maar het publick zal on getwijfeld door het lachen heen tot de ontdekking komen dat alle macht die zich tot op de dag van vandaag in de wereld manifes teert. op alle fronten waanzinnig is". Kaarten voor de voorstellingen kunnen gekocht worden bij de VVV's in Middelburg en Vlissin- gen. Lock's Boekhandel in Mid delburg, Hij Herenmode in Mid delburg en bij een kraam op de Middelburgse braderie op 16. 17 en 18 juni. Eigenlijk was hij bij zijn komst in Arnemuiden een vreemde eend in de bijt die dokter M.L. van der Moer. Niet-kerkelijk. iemand die van een lekker glaasje wijp en heerlijk eten houdt en bovenal een huisarts die geen huisarts had willen worden. Hij stak - zo grinnikt hij nu - in 1945 zijn licht op in de vissersplaats bij gebrek aan beter. En het zou allemaal maar even duren.... Dat even duurde tot I juli 1983. Dan neemt hij officieel afscheid van Arnemuiden en Arnemuiden van hem. Op zaterdag 4 juni kan de bevolking hem alvast de hand drukken in het verenigingsge bouw De Ame. Wie nu rondvraag doet naar dc huisarts Van der Moer hoort al snel hoe Arnemuiden zich Dc Moer. zoals (ook) hij zijn bijnaam kreeg, zal herinneren. Een bour- gondisch type. zo omschrijft een schoolmeester hem. Iemand an ders, die nooit een dokter nodig had. maar van horen vertellen weet. dat De Moer 'een goeie' is. kent hem slechts als dc chauffeur van een grote amerikaanse slee. waarmee hij stapvoets door Arne muiden rijdt. En verder vertelt Arnemuiden dc buitenstaander dal De Moer alles zelf deed tot kiezen trekken en een wond opensnijden toe. Burgemeester M.M. Markusse noemt De Moer iemand die boven alle lofverheven is. juist vanwege de enorme inzet die hij in de af gelopen 38 jaar ontplooide. Maar de toegezwaaide eerbetui gingen zijn wederzijds. In zijn sjofel gestoffeerde huiskamer ("Ik De scheidende huisarts M.L. van der Moer. hi (genaamd 'De Moer' (foto Ruben O reel). Spoedig klaar Tel. afspraken 01184-14533 Hobeinstraat 52, Vlissingen Vorige week kwam dan einde lijk een boekwerk over Veere uit. Uitgeverij Den Boer in Middelburg tekende voor de productie. De titel luidt 'Zeven eeuwen Veere' en is van de hand van de Veere-kenner bij uitstek Pieter Fagel. De foto's zijn onder meer van Wim Rie- mens (recent) en het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschap pen. De gemeente Veere en het Anjerfonds Zeeland hielpen fi nancieel bij de totstandkoming. Hoewel Pieter Fagel in zijn inlei ding stelt dat het boek geen we tenschappelijk werk is -want de schrijver is geen historicus - wordt toch behoorlijk diep op Veere ingegaan. Fagel toont in elk geval dat hij met recht de naam 'Veere-kenner' draagt. Vóór de Tweede Wereldoorlog was hij predikant in Veere. Toen al begon hij historische feiten over het stadje te verzamelen. Hij ging er- DE BETERE STAALWAREN VICTORIIMOX. DE ENIGE ECHTE! \WAUTEIT GAR LANGt DELFT 50 MIDDÊLBUfl 01180-13221 Pieter Fagel (foto Ruben O reel). mee door. In de jaren zeventig kwam hij terug naar Veere. na een leven in binnenen buitenland. Bij zijn terugkomst doopte hij de pen in de inkt en legde va stberaden vast wat hij wist over V eere. Het resultant van dat schrijfwerk staat in 'Zeven eeuwen Veere Lezend en bladerend ko mt men al ras tot de ontdekking dal Fagel aardig diep in Veere is gedoken. Hij mag zijn werk dan 'nict-we- tenschappelijk' noemen, de beti teling 'populair-wete nschappe- lijk' verdient het minim aal. En tot die conclusie zal elke U;zer al ko men na de eerste bladzij de van het eerste hoofdstuk, dat Zanddijk (Toen Veere nog niet of nauwe lijks bestond was Zand dijk al een heerlijkheid met een slot') behan delt. Zanddijk (tegenwoordig Zanddijk) wordt tamelijk diep gaand omschreven. De kerk (De eerste bewoners van Vrouwen polder en Veere gingen er ter Kerke), de processies in de mid deleeuwen, de Spaanse oorlog en de beeldenstorm tot aan de ver koop van een hofstede met wo ning. Vervolgens behandelt Pieter Fa gel Het kasteel Sandenburgh. 'Heren en Vrouwen van Veere'. waarin de beelden op het stadhuis van Veere worden uitgelegd, de Onze Lieve Vrouwekerk. de Gro te Kerk na de Reformatie. Veere in de reformatietijd. Oranje en Veere. vier eeuwen markizaat. Dv Van Reygersberghen (Maria van Reygers'bergh huwde in 1608 met Hugo de Groot) en hoofdstuk 9 - er zijn er twintig - Adriaen Vale rius waar we wat meer aandacht aan schenken. Fagel begint dat hoofdstuk met een kerstverhaal aan zijn klein kinderen. Hij droomt boeiend een hele periode in de tijd terug en ontmoet Valerius op de avond voor de kerst. Het is in een tijd (eind zestiende eeuw) dat het water, "de pest en armoede dé grote vijanden zijn of zijn geweest van Veere en de wereld er omheen. Fagel ont moet Valerius op een avondwan deling voor het raadhuis. Op de Goese Koornmarkt ontboezemt Valerius zijn vriend Fagel met de 'Nederlandtsche Gedenck-clanck* bezig te zijn. Valerius zingt zacht jes 'wilt heden nu treden....' voor, een danklied voor de overwinnin gen van prins Maruits in 1597. Fagel voert de lezers vervolgens mee naar de kerkdienst op kerst ochtend. In de koude kerk waar elke stand zijn eigen plaats heeft predikt dominee Garson Brucerus .De gemeente zingt een psalm, langzaam en plechtig, onder lei ding van een voorzanger, want een orgel in de kerk mocht toen nog niet. Dan keert dominee Brucerus de zandloper op de kansel, dit om te kunnen controleren hoe lang zijn preek duurt Fagel ziel dan Valerius. Hij zit in eengedoken. 'Beste brave Vale rius, denk ik. wat is hij de laatste vind mijn boot belangrijker dan meubels en mijn vrouw vindt dat ook") waar we elke vijl' minuten de telefoon horen rinkelen en hij eenmaal wordt weggeroepen om de doodsoorzaak van een vader aan een zoon uit te leggen, me moreert hij uitvoerig: "Het volk onderscheidt zich nadrukkelijk. Het volk van Arnemuiden is altijd verschrikkelijk arm geweest. Des alniettemin maakte het lol. Dat zag je ook na de oorlogstijd, toen ik hier kwam". En dan noemt hij 'het volkje' heerlijk conservatief tijd oud geworden.... Hij stierf in 1625, op de zeventwintigste janua ri Een mooi stukje proza, die brief aan zijn kleinkinderen. Ook een goede keuze om die brief in het boek op te nemen. Temeer omdat er behalve historische feiten, sfeer in wordt geschilderd, die Fagels liefde voor Veere overduidelijk illustreert. Blathasar van Moucheron ('Het is verbazingwekkend hoeveel men sen van formaat zich aan hel eind van de 16e begin 17e eeuw binnen Veeres muren ophielden', schrijft Fagel), is het hoofdstuk na Vale rius. Dan beschrijft dominee Pie ter Fagel Enige schilders in Veere, de slavenhandel. De Schotse sta pel. dominees, veerdiensten, de Waalse Kerk. de Engelse invasie in 1809. en tot slot de bevrijding. De foto's en illustraties in 'Zeven eeuwen Veere' geven een over zichtelijk beeld van de ontwikke lingen binnen de zo aantrekke lijke Walcherse plaats. Het boek is verkrijgbaar in de boekhandel en kost 57.50 (250 pagina's en zeer veel fotomateriaal). vi. De kinderen worden natuurlijk niet vergeten. Zo is er op braderie-zaterdag voor hen de mogelijkheid om eens echt te doen aan ringrijden op pony's. De kinderboerderij is ook aanwezig Iedere dag een wedstrijd waarmee fraaie prijzen zijn te winnen. met /i|n aparte taal en kleding. "Hot trok me eigenlijk al vanaf het begin, hoewel ik nooit had gedacht het zo lang vol te hou den". Dokter van der Moer werd 69 jaar geleden in Colijnsplaat geboren. Later verhuisde hij met zijn ou ders naar Middelburg, waar hij op de Rijks-llBS aan de Singelstraat school ging. Na zijn artsenoplei ding werkte hij vanaf 1942 in Rotterdam. De praktijk daar in die na-oorlogse dagen van wede ropbouw vlotte echter niet zo erg. Tijdens een bezoek aan zijn ou ders in Middelburg begin 1945 ontdekte de jonge huisarts Van der Moer de vrije plaats in de vis sersplaats. Terwijl buiten zijn woonhuis praktijk, de riante villa aan het Stationsplein, de patiënten af en aan zijn opvolger (dokter Bouw meester) bezoeken, diept hij ver der herinneringen op. "In Arne muiden gebruiken vooral de ou deren nog de term 'een flesje meestergoed'. Een betiteling voor een drankje dat de chirurgijn in de middeleeuwen aan zieken gaf'. Dan heft dc huisarts zijn - zoals hij het zelf enigszins vermanend noemt - te zware lichaam ("ne gentig kilo is nog minstens vijf te veel voor mij") en geeft toe in het begin in Arnemuiden feodaal ge leefd te hebben. "Ik had twee van die dienstbodes. Van die echte, met witte schortjes. Maar", zo vergoeilijkt hij, "in die periode kon je ook bijna niet anders. Er was nog nauwelijks iemand met telefoon. Alles speelde zich af aan de voordeur. Ik had ongeveer 3400 patiënten". Later kreeg Van der Moer een echte doktersassistent. "Dat was de grote Van Hemert. Die man deed werkelijk'alles. Het was een echte duizendpoot. Hij maakte poedertjes in dc apotheek, ver zorgde de tuin. als mijn vrouw ziek was maakte hij pap voor de kinderen klaar en voor de mensen in Arnemuiden was hij een soort tussenpersoon. Een man die bovendien een geweldige kennis van zaken had. Aan hem vroegen de dorpelingen of ze eigenlijk wel naar de dokter konden gaan. He laas is hij drie maanden geleden gestorven. Hij was mijn beste vriend....". Voor het overgrote deel van de periode dat de huisarts in Arne muiden praktijk deed. was hij ook tandarts. Ook als er een patiënt kwam met een ontsteking, schrok hij er niet voor terug de zweer open te snijden. Vastberaden alsof hij het weer moet doen legt hij uit: "De mensen waren vaak bang voor een ziekenhuis. Bovendien waren er weinig specialisten in die tijd. zodat je wel moést snijden. Overigens leerden wij tijdens onze artsenstudie de kleine chirurgie erbij. En ik geloof inderdaad dat ik vooral voor wat betreft kiezen- trekken enige roem verwierf. Ook uit andere Zeeuwse plaatsen be zochten mensen me met kiespijn. Zelfs uit Terneuzen kwam eens een schipper een weekeinde over om van zijn zieke kies verlost te worden". Met enige spijt constateert dokter Van der Moer dat da(t tegenwoor dig allemaal anders is. De echte dorpsarts. de man die van alle (medische) markten thuis is bes taat niet meer. "Voor het minste geringste verwijst de tandarts al de mensen door naar een kaakchi- rug. Met die constatering komen we op een geliefkoosd onderwerp van de scheidende dorpsarts. de verlos kunde. Hij vertelt zonder veel poeha zelf alle bevallingen te heb ben gedaan in Arnemuiden. De tegenwoordige huisartsen, doen alleen maar de 'snelle gevallen'. "Ik heb hier rond 1946 nog een prenatal bureau opgericht en een soort consultatiebureau voor zui gelingen" In zijn onderzoekkamer bouwde hij daarvoor enkele houten hokjes waar de zuigelingen konden wor den uitgekleed. Ook de aanstaan de moeders stond hij met raad en daad bij. "Vergeet niet. Arnemui den was na de oorlog enorm arm. Nagenoeg alle vissers liepen in de steun. En daarbovenop komt nog dat het bijzonder kinderrijke ge zinnen waren in Arnemuiden. Ik heb nog een moeder gekend, die 24 kinderen ter wereld bracht. Het was dus bittere noodzaak dal de arts ze medisch begeleidde. Toen ik hier kwam hoorde je pas van een vrouw die in verwachting was als de weeën begonnen". Een arts in een plaats als Arne muiden hoort ongetwijfeld hij dc notabelen van het dorp. samen met de dominee en de burge meester. "We komen inderdaad elke maand met dat drieman schap bij elkaar en spreken dan over problemen van allerlei aard. Opvallend genoeg ben ik als niet- kerkelijk persoon toch geaccep teerd door de overwegend kerke lijke inwoners. Opvallend genoeg waren alle artsen hier sinds 1900 niet kerkelijk. Kennelijk rede neert men 'een arts is voor het li chaam en de dominee voor de geest'. Maar dat neemt niet weg dat je als huisarts begrip moet hebben voor het geloof. Ik heb wel eens aan een stervende gezegd dat ik jaloers op haar was. Ze had in elk geval iets om zich aan vast te houden". Dokter M.L. van der Moer, die ei genlijk vlieger of piloot had willen worden, neemt met enige me lancholie op zaterdag 4 juni af- m' ■j Lange Delft 61 MIDDELBURG scheid van de bevolking. Voor hem en zijn vrouw heeft een speciaal voor dat afscheid ingesteld comi- tee een bijeenkomst vastgesteld vanaf 13.15 u. in het verenigings gebouw De Arne. Het officiële deel duurt tol half vier. Om vier uur brengt de muziekvereniging Arne's Genoegen een serenade. Zo rond kwart over vier tot zes uur is er receptie. Tot slot zegt de heer Van der Moer die na zijn afscheid ver huist naar de Vlissingse boule vards: "Vroeger was Arnemui den arm, enorm arm. Nu gaat het ze beter. Ik gun het ze en hoop dat het zo blijft....,". Middelburg, Lange Delft 24, tel. 01180-12083

Krantenbank Zeeland

de Faam | 1983 | | pagina 1